Περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πεθαίνουν καὶ ἐπανέρχονται πάλι στὴ ζωὴ καὶ ὅτι πολλὲς φορὲς οἱ ἁμαρτωλοί, ἐνῷ ἀκόμη ἀναπνέουν, βλέπουν τοὺς δαίμονες.

Μοναχού Παύλου: Ευεργετινός

Περί εκείνων οι οποίοι πεθαίνουν και επανέρχονται πάλι στη ζωή. Αυτό συμβαίνει κατά θεία οικονομία. Και ότι πολλές φορές οι αμαρτωλοί, ενώ ακόμη αναπνέουν, βλέποντας τα ευρισκόμενα στον Άδη βασανιστήρια και τους δαίμονες, τρέμουν. Υπό το κράτος δε αυτού του τρόμου, αποχωρίζονται οι ψυχές τους από το σώμα.

Α΄. Γρηγορίου του Διαλόγου.

Ερώτηση Πέτρου

Πως θα εξηγήσουμε το φαινόμενο που συμβαίνει σε πολλούς, κατά το οποίο, αυτοί αρπάζονται από το σώμα (αν και αυτό φαίνεται πλάνη) και θεωρούμενοι προς στιγμήν νεκροί, εφ’ όσον καθίστανται άψυχοι, πάλι ξαναγυρίζουν στην ζωή;

Απόκρισις Γρηγορίου

Αυτό το φαινόμενο Πέτρε, εάν το εννοήσει κανείς καλά, δεν είναι πλάνη, αλλά θεϊκή νουθεσία προς τον άνθρωπο. Διότι αυτό το φαινόμενο το πραγματοποιεί η ευσπλαχνία του Θεού, κατ’ οικονομίαν, και το προσφέρει ως την μεγαλύτερη δωρεά ελέους, ώστε πολλοί, μετά την έξοδο της ψυχής τους από το σώμα, να επανέρχονται πάλι στο νεκρωμένο σώμα, για να δουν μόνοι τους, με τα μάτια της ψυχής τους, τα βασανιστήρια του Άδη, τα οποία δεν πίστευαν οσάκις τα άκουγαν από τους άλλους, και τοιουτοτρόπως να φοβηθούν.

Κάποτε ζούσε ένας Μοναχός, ονομαζόμενος Πέτρος. Αυτός ο Μονάχος υποτάχθηκε σε έναν Γέροντα Ασκητή, τον Εββασά, που ασκήτευε σε ένα ερημικό και δασώδη τόπο.

Ο Γέρων Εββασά διηγήθηκε στον υποτακτικό του Πέτρο, ότι πριν να εγκατασταθεί σε αυτόν τον ερημικό τόπο, ασθένησε και πέθανε. Αμέσως όμως η ψυχή του επέστρεψε και πάλι στο σώμα και, αφού συνήλθε, διαβεβαίωνε, ότι είδε με τα μάτια του, τα βασανιστήρια του Άδη και τους αμέτρητους φλογισμένους τόπους, και ότι ακόμη είδε κρεμασμένους σε εκείνη την φλόγα και αρκετούς από τους άρχοντες του κόσμου αυτού.

Καθώς δε και ο ίδιος οδηγήθηκε, για να ριχτεί στον τόπο εκείνο της βασάνου και της φλόγας, έξαφνα παρουσιάσθηκε ένας αστραφτερός Άγγελος και εμπόδισε να τον ρίξουν σε εκείνη την φωτιά. Είπε δε ο Άγγελος προς αυτόν:

– Πήγαινε και έχε τον νου σου, απ’ εδώ και μπρος πρέπει να ζήσεις με μεγάλη προσοχή.

Μετά τους λόγους αυτούς, άρχισαν να ξαναζεσταίνονται τα παγωμένα μέλη του νεκρωμένου σώματος και αφού ξύπνησε τελείως, από τον ύπνο του αιωνίου θανάτου, διηγήθηκε στους παριστάμενους όλα όσα του συνέβησαν.

«Τὸ μεγάλο στοίχημα ἀνάμεσα σὲ πιστοὺς καὶ ἀπίστους»

ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ

«Τὸ μεγάλο στοίχημα ἀνάμεσα σὲ πιστοὺς καὶ ἀπίστους»

«Εἰ γὰρ πιστεύοµεν ὅτι Ἰησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς τοὺς κοιµηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ» (Α΄ Θεσ. δ΄, 14). (δηλ.: Δὲν πρέπει νὰ λυπῆσθε σὰν κι’ αὐτούς, διότι ἐὰν ἔχωµεν πεποίθησιν, ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνεστήθη, ἔτσι πρέπει νὰ πιστεύωµεν, ὅτι καὶ ὁ Θεὸς ἐκείνους, ποὺ ἀπέθαναν ἑνωµένοι διὰ τῆς πίστεως µὲ τὸν Ἰησοῦν, θὰ τοὺς φέρῃ ἐνδόξως εἰς τὴν αἰωνίαν ζωὴν µαζὶ µὲ αὐτόν).

Ὁ Χρυσορρήμων μᾶς ἐξηγεῖ γιὰ τὸν θάνατο:

«Ὁ θάνατος δὲν εἶναι ἐξαφάνιση τῆς οὐσίας, ἀλλὰ καταστροφὴ τῆς θνητότητας κι ἐξαφάνιση τῆς φθορᾶς. Καθ’ ὅσον αὐτὸς ὁ θάνατος δὲν καταστρέφει τὸ σῶμα, ἀλλὰ ἐξαφανίζει τὴ φθορά. Γιατὶ ἡ οὐσία μένει καὶ θ’ ἀναστηθῆ μὲ μεγαλύτερη δόξα, ὄχι ὅμως ὅλων. Ἡ μὲν λοιπὸν ἀνάσταση θὰ εἶναι κοινὴ γιὰ ὅλους, ἐνῶ ἡ ἔνδοξη ἀνάσταση θὰ εἶναι γιὰ ἐκείνους ποὺ ἔζησαν ἐνάρετα».Ἀπὸ τὸ ἐξαίρετο βιβλίο τοῦ μακαριστοῦ Φ. Κόντογλου «Μυστικὰ Ἄνθη» (ἐκδ. «ΑΣΤΗΡ», Ἀθῆναι) παραθέτουμε τὸ ἀκόλουθο ἀποκαλυπτικὸ περιστατικό:

«Δὲ μὲ εἶχε θολώσει καλὰ-καλὰ ὁ ὕπνος, δὲν ξέρω ἂν ἤμουνα ξυπνητὸς ἢ κοιμισμένος, καὶ βλέπω μπροστά μου ἕναν ἄνθρωπο μὲ ἀλλόκοτη ὄψη. Ἤτανε κατακίτρινος, σὰν πεθαμένος, μὰ τὰ μάτια του ἤτανε σὰν ἀνοιχτὰ καὶ μ᾿ ἔβλεπε τρομαγμένος. Τὸ πρόσωπό του ἤτανε σὰν μάσκα… Ἐκεῖνο τὸ πλάσμα μ᾿ ἔκανε ν᾿ ἀνατριχιάσω. Τὸ κοίταζα, καὶ μὲ κοίταζε, δίχως νὰ μιλήσει, σὰν νὰ περίμενε νὰ τὸ γνωρίσω. Καὶ στ᾿ ἀλήθεια, μ᾿ ὅλο ποὺ ἤτανε τόσο ἀλλόκοτο, σὰν νὰ μοῦ εἶπε μία φωνή: «Εἶμαι ὁ τάδε!». Μόλις ἄκουσα τὴ φωνή, τὸν γνώρισα ποιὸς ἤτανε. Τότε κι ἐκεῖνος ἄνοιξε τὸ στόμα του κι ἀναστέναξε. Μὰ ἡ φωνή του σὰν νὰ ἐρχότανε ἀπὸ πολὺ μακριά, σὰ νά ῾βγαινε ἀπὸ κανένα βαθὺ πηγάδι.

Ἔβλεπα πὼς βρισκότανε σὲ μία μεγάλη ἀγωνία, κι ὑπόφερα κι ἐγὼ μαζί του. Τὰ χέρια του, τὰ πόδια του, τὰ μάτια του, ὅλα φανερώνανε πὼς βασανιζότανε. Ἀπάνω στὴν ἀπελπισία μου, πῆγα κοντά του νὰ τὸν βοηθήσω, μὰ ἐκεῖνος μοῦ ῾κανε νόημα μὲ τὸ χέρι του νὰ σταματήσω.

«Σήμερον ὁ ᾅδης στένων βοᾷ·...»

ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ

«Σήμερον ὁ ᾅδης στένων βοᾷ· Συνέφερέ μοι, εἰ τόν ἐκ Μαρίας γεννηθέντα μή ὑπεδεξάμην· ἐλθών γάρ ἐπ᾽ ἐμέ τό κράτος μου ἔλυσε· πύλας χαλκᾶς συνέτριψε· ψυχάς, ἅς κατεῖχον τό πρίν, Θεός ὤν ἀνέστησε. Δόξα, Κύριε, τῷ σταυρῷ σου καί τῇ ἀναστάσει σου».Σήμερα ὁ ἅδης, στενάζοντας βοᾶ: Θά ἦταν συμφερότερο γιά μένα, ἄν δέν ὑποδεχόμουνα τήν ψυχή ἐκείνου, πού γεννήθηκε ἀπό τή Μαρία· διότι, ἐλθών σέ μένα, κατέλυσε τό κράτος μου· συνέτριψε τίς χάλκινες πύλες τοῦ βασιλείου μου· τίς ψυχές, τίς ὁποῖες προηγουμένως κατεῖχα, σάν Θεός κραταιός ἀνέστησε. Δόξα, Κύριε, στό σταυρό καί τήν Ἀνάστασή σου.

Τό θρηνολόγημα τοῦ ἅδη εἶναι ἀπελπιστικό. Μιά μέρα ἀναπάντεχα δέχτηκε στό σκοτεινό ἄντρο του μιά περίεργη ψυχή. Φαινομενικά ἔμοιαζε σάν ὅλες τίς ἄλλες ἀνθρώπινες ψυχές. Ὅμως δέν ζήτησε νά καταγραφεῖ στά κατάστιχά του, πληρώνοντας τό φόρο τῆς ἀδαμικῆς παραβάσεως. Ὅταν τήν καλοεῖδε, ἔφριξε! Εἶδε μέσα της ν᾽ ἀστράφτει ἡ φωτιά τοῦ Θεοῦ. Μαζί της ἑνωμένος ἦταν ὁ Θεός! Ἄρχισε νά κλαίει γοερά ὁ ἄλλοτε ἀδυσώπητος δυνάστης καί νά φωνάζει δυνατά:

Καλύτερα ἦταν γιά μένα νά μή δεχόμουνα τόν Υἱό τῆς Μαρίας, πού ἦταν συνάμα καί Υἱός τοῦ Θεοῦ. Γιατί, ὅταν τόν δέχτηκα, ἡ δύναμή του κατέλυσε τό κράτος μου, ἀφάνισε τή δύναμή μου, σώριασε σ᾽ ἐρείπια τό βασίλειό μου, συντρίβοντας τίς χάλκινες ἀμπάρες του. Τίς ψυχές, πού τόσο ἐπιμελῶς φύλαγα στά σπλάχνα μου κι ἡδονιζόμουν νά τίς κρατῶ φυλακισμένες, τίς ἀνέστησε. Τί μοῦ ἀπομένει, πλέον;

Ὅταν ἡ Παναγία κοιμήθηκε, πρίν μεταβεῖ στόν Παράδεισο, ζήτησε ἀπό τό Χριστό νά πάει στόν ἅδη, γιά νά ἔχει τήν ἐμπειρία τοῦ ἅδη.

 

Όταν η Παναγία κοιμήθηκε, πριν μεταβεί στον Παράδεισο, ζήτησε από το Χριστό να πάει στον άδη, για να έχει την εμπειρία του άδη. 

Η Παναγία συμπόνεσε τόσο πολύ τις κολασμένες ψυχές, βλέποντας πόσο βασανίζονται εκεί, που μόλις τελείωσε η περιήγηση στον άδη, ζήτησε ως φιλόστοργη Μητέρα, μία χάρη από τον Χριστό, για τις ψυχές εκείνες.

ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟΝ

᾿Αποσπάσματα ἀπό τήν ὁμιλία

τοῦ ἁγίου ᾿Επιφανίου Κύπρου 

μέ θέμα·

«Τῷ ἁγίῳ καὶ μεγάλῳ Σαββάτῳ»

ἤτοι

Εἰς τήν Θεόσωμον Ταφήν τοῦ Κυρίου 

καί Σωτῆρος ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ 

καί εἰς τόν ᾿Ιωσήφ τόν ἀπό ᾿Αριμαθαίας, 

καί εἰς τήν ἐν τῷ ͺ῞Αδη τοῦ Κυρίου κατάβασιν, 

μετά τό σωτήριον πάθος παραδόξως

γεγενημένην.

(ΒΕΠΕΣ 77, σελ. 139-157)

῾Ο ἅγιος Πατέρας μας ᾿Επιφάνιος, ᾿Επίσκοπος Κωνσταντίας (παλαιᾶς Σαλαμῖνος) τῆς Κύπρου, ἔχει γράψει ἕνα ὑπέροχο λόγο γι’ αὐτή τήν κατάβασι τοῦ Κυρίου στόν ῞ᾼδη καί τό κήρυγμά Του.

Παραθέτουμε ὁρισμένες παραγράφους σέ μετάφρασι.

«Α. Τί εἶναι αὐτό πού συμβαίνει σήμερα; Μεγάλη σιωπή εἶναι ἁπλωμένη στή γῆ. Μεγάλη σιωπή καί ἠρεμία. Μεγάλη σιωπή γιατί κοιμᾶται ὁ Βασιλιάς. ῾Η γῆ φοβήθηκε καί ἡσύχασε, ἐπειδή ὁ Θεός μέ τό σῶμα κοιμήθηκε καί ἀνέστησε αὐτούς πού κοιμόνταν ἀπ’ τήν ἀρχή τῶν αἰώνων. ῾Ο Θεός μέ τό σῶμα πέθανε, καί τρόμαξε ὁ ῞ᾼδης. ῾Ο Θεός γιά λίγο κοιμήθηκε, καί ἀνέστησε αὐτούς πού βρίσκονταν στόν ῞ᾼδη.

...................................................................

Γ. Σήμερα ἦλθε ἡ σωτηρία σ’ αὐτούς πού βρίσκονται στή γῆ καί σ’ αὐτούς πού ἀπ’ τήν ἀρχή τῶν αἰώνων βρίσκονται κάτω ἀπ’ τή γῆ. Σήμερα ἦλθε ἡ σωτηρία στόν ὁρατό καί ἀόρατο κόσμο. Εἶναι διπλή σήμερα ἡ παρουσία τοῦ Δεσπότη, διπλή ἡ σωτηρία, διπλή ἡ φιλανθρωπία, διπλή ἡ κατάβαση μαζί καί συγκατάβαση, διπλή ἡ ἐπίσκεψη πρός τούς ἀνθρώπους. Κατεβαίνει ὁ Θεός ἀπό τόν οὐρανό στή γῆ κι ἀπό τή γῆ στά καταχθόνια. ᾿Ανοίγονται οἱ πύλες τοῦ ῞ᾼδη. Γεμίστε μέ ἀγαλλίασι ἐσεῖς πού κοιμᾶσθε ἀπ’ τήν ἀρχή τῶν αἰώνων, ὑποδεχτεῖτε τό μέγα φῶς ὅσοι κάθεστε στό σκοτάδι καί τή σκιά τοῦ θανάτου. ῎Ερχεται ὁ Δεσπότης ἀνάμεσα στούς δούλους. ῎Ερχεται ὁ Θεός ἀνάμεσα στούς νεκρούς. ῎Ερχεται ἡ ζωή ἀνάμεσα στούς θνητούς. ῎Ερχεται ὁ ἀθῶος ἀνάμεσα στούς ἐνόχους. ῎Ερχεται τό φῶς πού δέν σβήνει ἀνάμεσα σ’ αὐτούς πού βρίσκονται στό σκοτάδι. ῎Ερχεται ὁ ἐλευθερωτής ἀνάμεσα στούς αἰχμαλώτους. ῎Ερχεται Αὐτός πού βρίσκεται πιό πάνω ἀπό τούς οὐρανούς, μεταξύ αὐτῶν πού βρίσκονται κάτω ἀπ’ τή γῆ. ῏Ηλθε ὁ Χριστός στή γῆ καί πιστέψαμε. Κατέβηκε ὁ Χριστός στούς νεκρούς, ἄς κατεβοῦμε μαζί Του κι ἄς δοῦμε τά μυστήρια πού ἔγιναν ἐκεῖ. ῎Ας γνωρίσουμε Αὐτοῦ πού κρύφτηκε -στόν ῞ᾼδη- τά κρυμμένα κάτω ἀπ’ τή γῆ θαυμάσια ἔργα Του. ῎Ας μάθουμε πῶς ἔλαμψε τό κήρυγμα καί στούς κατοίκους τοῦ ῞ᾼδη.

Πῶς ὁ Κύριος νίκησε τόν διάβολο

π. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΜΑΣ

Θανάτω θάνατον πατήσας

Αφού ο άνθρωπος σώζεται με το γεγονός της εναν­θρώπησης του Λόγου, γιατί ο Χριστός έπρεπε να παρα­δώσει το σώμα Του στο θάνατο;

Το σώμα του Χριστού ήταν κτιστό και επομένως θνη­τό μπορούσε να αποθάνει. Όμως επειδή ήταν ενωμένο με τον ίδιο τον Λόγο του Θεού, που ήταν η ζωή ^{(Ιω. α' 4, ιδ' 6, Α' Ιω. ε' 11)}, δεν ήταν δυνατόν να παραμείνει νε­κρό. Δια τούτο απέθανε μεν ως θνητόν, ανέζησεν όμως λόγω της ζωής που είχε μέσα του ^{(Μ. Αθαν. Πρβλ. Β' Κορ. ιγ'4. Ψαλμ.ξζ'2,ζ'7-9).}

Έτσι ο Λόγος του Θεού ενανθρώπησε ^{(Ιω. α' 14)}, έ­λαβε δηλαδή σώμα θνητό, για να μπορέσει και να αποθάνει, αλλά και να εξαφανίσει το θάνατο, μια και ο θάνατος δεν μπορούσε να κρατήσει τον αρχηγό της ζωής ^{(Πράξ. θ'24.γ' 15)}.

Με το θάνατό Του ο Χριστός προσέφερε το σώμα Του για χάρη όλων των ανθρώπων. Έπαθε υπέρ πάντων και με το πάθος Του κατάργησε το θάνατο, αφού ο θάνατος δεν μπόρεσε να Τον νικήσει. Ταυτόχρονα όμως κατάργη­σε και εκείνον που εξουσίαζε το καθεστώς του θανάτου, δηλαδή τον ίδιο το διάβολο, και απάλλαξε τους ανθρώ­πους από τη σκληρή δουλεία της αμαρτίας ^{(Εβρ. β 14-15)}.

Ὁ θάνατος καί ὁ Ἅδης. Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαντσανίνωφ

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΔΗΣ

Μετά την πτώση του, ο πρώτος άνθρωπος απορρίφτηκε από τον Θεό. Στο πρόσωπό του απορρίφτηκε σύνολο το ανθρώπινο γένος, του οποίου ο Αδάμ είναι ο γενάρχης. Έτσι, όλοι οι άνθρωποι, τελειώνοντας μέ τόν σωματικό θάνατο το επίγειο ταξίδι τους, κατέβαιναν μέ τίς ψυχές τους στις υποχθόνιες φυλακές του άδη.

Στα έγκατα της γης βρίσκεται ο αδης. Εκεί καίει «η αιώνια φωτιά, πού έχει ετοιμαστεί γιά τον διάβολο και τούς δικούς του», οι οποίοι δημιουργήθηκαν αλλά και έπεσαν πριν από τή δημιουργία του υλικού κόσμου. Εκεί υπάρχει τό σκοτάδι το εξώτερο, εκεί τά τάρταρα, εκεί τό τρίξιμο των δοντιών, εκεί τό ακοίμητο σκουλήκι, εκεί ο ακατάπαυστος καί μάταιος θρήνος, εκεί τά ποικίλα βάσανα γιά τά ποικίλα αμαρτήματα, ανάλογα με τόν βαθμό της αμαρτωλότητας κάθε ανθρώπου.

Ο ψυχικός θάνατος είναι θάνατος πραγματικός, πού μάς προσέβαλε μέσω των προπατόρων μας. Ο θάνατος έχει εξουσία καί πάνω στο σώμα μας.

Ἡ κατάσταση τῆς αἰωνιότητας τῶν βασάνων τοῦ ἅδη μπορεῖ νά συσχετιστεῖ μέ τή γνωστή μαθηματική θεωρία γιά τό ἄπειρο.

Η κατάσταση της αιωνιότητας των βασάνων του αδη μπορεί να συσχετιστεί με τη γνωστή μαθηματική θεωρία γιά τό άπειρο. Σ’ αυτή τή θεωρία καταφεύγουμε συχνά, προκειμένου να εξηγήσουμε, μέ όσο τό δυνατόν μεγαλύτερη ορθότητα καί ακρίβεια, τή σχέση πλάσματος καί Πλάστη μέ την ειδική έννοια του ασύλληπτου καί ανερμήνευτου απείρου. Καμιά επιστήμη, έκτος από τά μαθηματικά, δεν μπορεί να τό εξηγήσει αυτό. Τά μαθηματικά καί μόνο, αποδεικνύοντας τό ασύλληπτο του απείρου από τόν νου, καθορίζουν την ορθή σχέση όλων των αριθμών, δηλαδή όλων τών κτισμάτων, μ’ αυτό. Τό σύμπαν είναι αριθμός καί όλα τά συστατικά του μέρη είναι αριθμοί. Ο αμύητος στα μαθηματικά δεν μπορεί να κατανοήσει τό πώς όλοι οι αριθμοί, όντας τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους, είναι συνάμα καί ίσοι ως προς τή σχέση τους μέ τό άπειρο. Η αιτία αυτής της ισότητας είναι πολύ απλή καί σαφής: Η διαφορά ανάμεσα στο άπειρο καί οποιονδήποτε αριθμό είναι πάντοτε η ίδια Η έννοια του αριθμού είναι σχετική, όχι ουσιαστική. 

Νά πῶς ἀπαριθμεῖ τά βάσαν τοῦ Ἅδη ὁ Ἅγιος Δημήτριος τοῦ Ροστώφ

Να πώς απαριθμεί τά βάσανα του άδη ο άγιος Δημήτριος του Ροστώφ: «Θα είναι εκεί φωτιά άσβηστη γιατί είπε ο Χριστός: “Εκεί...η φωτιά δεν σβήνει” (Μάρκ. 9:44)... Θα είναι εκεί κρύο αφόρητο, εξαιτίας του οποίου οι αμαρτωλοί θα τρίζουν τά δόντια τους• γιατί είπε ο Σωτήρας μας: “Εκεί θα κλαίτε καί θα τρίζετε τά δόντια σας” (Λουκ. 13:28)... Θα είναι εκεί ακατάπαυστο το βασανιστήριο από τά σκουλήκια, πού θα ξεσκίζουν καί θα τρώνε τούς αμαρτωλούς, χωρίς ποτέ να πεθαίνουν γιατί είπε ο Κύριος:  “Εκεί τό σκουλήκι, πού θα τούς τρώει, δεν πεθαίνει” (Μάρκ. 9:44)... Θα είναι εκεί δυσοσμία αφόρητη από τή φωτιά της θείας οργής γιατί είναι γραμμένο: “Φωτιά καί θειάφι καί θύελλα θα είναι ένα μέρος του ποτηριού (τών βασάνων) πού θα πιουν” (Ψαλμ. 10:6)...

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέει: «Σέ ποιό τόπο θά εἶναι ἡ γέεννα;...

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Σε ποιό τόπο θα είναι η γέεννα;... Κάπου έξω απ’ όλον αυτόν τόν κόσμο, καθώς εγώ τουλάχιστο νομίζω. Γιατί, όπως οι φυλακές καί τά μεταλλεία βρίσκονται μακριά από τά βασιλικά ανάκτορα, έτσι καί η γέεννα θα είναι κάπου έξω από τούτη την οικουμένη, 

"Ας μη ζητάμε, όμως, το πού βρίσκεται η γέεννα, αλλά τό πώς θα μπορέσουμε να την αποφύγουμε» (Ομιλία λβ' εις την προς Ρωμαίους επιστολή, 6). Ο ιερός Χρυσόστομος, λέγοντας πώς η γέεννα θα είναι κάπου έξω απ’ αυτόν τον κόσμο, όχι μόνο δεν απορρίπτει την άποψη ότι βρίσκεται μέσα στη γη, αλλά καί την ενισχύει.

Πού βρίσκεται ὁ Ἅδης.Ἅγιος Ἰγνάτιος Μπριαντσάνινωφ

Ο άδης ή η γέεννα ή τα τάρταρα είναι στα έγκατα της γης. Ο Θεός, λίγο πριν εξορίσει τόν Αδάμ από τόν παράδεισο, αφού απαρίθμησε τίς επίγειες τιμωρίες του παραβάτη της θείας εντολής, τόν προειδοποίησε ότι μ’ αυτές θα ταλαιπωρείται, ώσπου να επιστρέψει στη γη, από την οποία προήλθε- «γιατί χώμα είσαι, καί στα χώμα θα επιστρέφεις», του είπε ο Κύριος. Δεν του είπε ότι θα επιστρέψει στη γή μόνο μέ τό σώμα. Η καταδικαστική απόφαση, λοιπόν, γι` αυτόν πού επαναστάτησε εναντίον του Θεού είναι φοβερή, πολύ φοβερότερη απ' όσο αντιλαμβανόμαστε μέ μια γρήγορη καί ρηχή σκέψη.

Οι δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης, όπως αποδεικνύεται από την ίδια τή Γραφή, πάντοτε δέχονταν τά έγκατα της γης ως τόπο του άδη.

«Πενθώντας θα κατεβώ στο παιδί μου, πού βρίσκεται στον Άδη», έλεγε κλαίγοντας απαρηγόρητα α άγιος πατριάρχης Ιακώβ, όταν του έφεραν την ψευδή είδηση για τόν θάνατο του αγαπημένου του γιου Ιωσήφ.

Ο δίκαιος καί πολύπαθος Ιώβ, κυκλωμένος από φοβερές δοκιμασίες, ικέτευε τόν Θεό: «"Άσε με λίγη ανάπαυση να βρω, πριν πάω εκεί απ’ όπου πια δεν θα γυρίσω, σε τόπο σκοτεινό καί ζοφερό, στη χώρα του αιώνιου σκοταδιού, όπου δεν υπάρχει φως, όπου δεν μπορεί κανείς να δει ζωή ανθρώπινη».

Ἡ Εἰς Ἅδου Κάθοδος τοῦ Κυρίου

Η Εις Άδου Κάθοδος του Κυρίου

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

Ο ΑΔΗΣ: Με την υποταγή του κόσμου στην εξουσία του Διαβόλου, αμέσως μετά την Πτώση των Πρωτοπλάστων, ο άνθρωπος αποκόπηκε από το Θεό και φυλακίσθηκε στον Άδη. Στον Άδη ο άνθρωπος “ζούσε” δυστυχισμένα επειδή ήταν αποκομμένος από το Θεό που είναι η πηγή της πραγματικής ζωής. Σ' αυτόν τον τραγικό χώρο της δυστυχίας και απελπισίας κατέβηκε ο Χριστός για να ελευθερώσει τους αιωνίους αιχμαλώτους, που βρίσκονταν εκεί χωρίς τη θέλησή τους. Ο Άδης δεν ταυτίζεται με την κόλαση. Οι θύρες του Άδη, όπου κατέβηκε ο Κύριος άνοιξαν για να μπορέσουν να διαφύγουν οι αιχμάλωτοί του, ενώ όταν ο κολασμένος κατεβαίνει στην κόλαση η πόρτα της κλείνει πίσω του και δε θα ανοίξει ποτέ.

Ο Άδης κι η κόλαση είναι το βασίλειο του θανάτου καί χωρίς το Χριστό, θα υπήρχε στον κόσμο μία μόνο κόλαση κι ένας μόνο θάνατος και αυτός πανίσχυρος. Όμως με το θάνατό Του ο Κύριος συνέτριψε ≪τόν τό κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοὐτέστιν τόν διάβολον≫ (Εβρ. β´ 14). Έτσι οι άνθρωποι θα γνωρίσουν τον πρώτο θάνατο, αυτόν τον σωματικό, που δεν θα έχει συνέπειες στη σωτηρία τους, και μόνο ο άπιστος, κι αυτός εκουσίως, θα γνωρίσει και τον δεύτερο θάνατο, το χωρισμό του δηλαδή από το Θεό και το σκότος της κόλασης. Αντίθετα ο πιστός θα ζει αιωνίως, και εν σώματι μετά τη Δευτέρα Παρουσία, στο νέο παράδεισο της τρυφής, τη Βασιλεία των Ουρανών.

Ο ΑΓΙΟΣ ΕΠΙΦΑΝΙΟΣ ΚΥΠΡΟΥ: Διαβάζουμε από το κέιμενο του Αγίου Επιφανίου για τη σημερινή μέρα:

Ἡ Εἰς Ἄδου Κάθοδος τοῦ Κυρίου

Η Εις Άδου Κάθοδος του Κυρίου

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

Ο ΑΔΗΣ: Με την υποταγή του κόσμου στην εξουσία του Διαβόλου, αμέσως μετά την Πτώση των Πρωτοπλάστων, ο άνθρωπος αποκόπηκε από το Θεό και φυλακίσθηκε στον Άδη. Στον Άδη ο άνθρωπος “ζούσε” δυστυχισμένα επειδή ήταν αποκομμένος από το Θεό που είναι η πηγή της πραγματικής ζωής. Σ' αυτόν τον τραγικό χώρο της δυστυχίας και απελπισίας κατέβηκε ο Χριστός για να ελευθερώσει τους αιωνίους αιχμαλώτους, που βρίσκονταν εκεί χωρίς τη θέλησή τους. Ο Άδης δεν ταυτίζεται με την κόλαση. Οι θύρες του Άδη, όπου κατέβηκε ο Κύριος άνοιξαν για να μπορέσουν να διαφύγουν οι αιχμάλωτοί του, ενώ όταν ο κολασμένος κατεβαίνει στην κόλαση η πόρτα της κλείνει πίσω του και δε θα ανοίξει ποτέ.

« Κράτα τόν νοῦ σου στόν Ἅδη καί μήν ἀπελπίζεσαι »

 « Κύριε, βλέπεις ὅτι θέλω νά προσευχηθῶ ἐνώπιόν Σου μέ καθαρό νοῦ, ἀλλά οἱ δαίμονες μέ ἐμποδίζουν. Πές μου τί πρέπει νά κάνω γιά νά ἀπομακρυνθοῦν ἀπό μένα». Καί ἔλαβα μέσα στήν ψυχή μου αὐτή τήν ἀπάντηση ἀπό τόν Κύριο:
« Οἱ ὑπερήφανοι ὑποφέρουν πάντα ἀπό τούς δαίμονες».

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ -β΄ Μέρος (Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἱεροθέου Βλάχου)

 Δείτε εδώ: α' μέρος


ζ) Η τριήμερη έγερση του Χριστού
η) Η αξία της Κυριακής
θ) Ο Χριστός ανέστησε τον Εαυτό Του ως Θεός
ι) Γιατί ο Χριστός δεν εμφανίστηκε σε όλους μετά την Ανάσταση
ια) Οι ένδεκα εμφανίσεις του Αναστάντος Χριστού
ιβ) Η εμφάνιση του Χριστού στις Μυροφόρες
ιγ) Η εμφάνιση του Χριστού στην Παναγία
ιδ) Η εμφάνιση του Χριστού στους Μαθητάς και η χορήγηση του Αγίου Πνεύματος
ιε) Ο Αναστάς Χριστός και ο Απόστολος Θωμάς
ιστ) Η φανέρωση του Χριστού στην λίμνη της Τιβεριάδος
ιζ) Πώς νοείται η λήψη τροφής από τον Αναστάντα Χριστό
ιη) Το αναστημένο σώμα του Χριστού
ιθ) Η Ανάσταση του Χριστού ωφέλησε και τους αγγέλους
κ) Η έννοια του Πάσχα
κα) Πάσχα νομικό, Πάσχα θείας Χάριτος, Πάσχα μέλλοντος αιώνος
κβ) Η προσωπική μέθεξη του μυστηρίου της Αναστάσεως 

ζ'

Κάποτε ο Χριστός αναφέρθηκε παραβολικά στην εκ νεκρών τριήμερη Ανάστασή Του, όταν είπε: "λύσατε τον ναόν τούτον, και εν τρισίν ημέραις εγερώ αυτόν". Οι Ιουδαίοι νόμιζαν ότι μιλούσε για τον ναό του Σολομώντος, που έκανε σαράντα έξι χρόνια για να κτισθή. Όμως, "εκείνος έλεγε περί του ναού του σώματος αυτού". Μάλιστα, ακόμη και οι ίδιοι οι Μαθητές το κατάλαβαν ύστερα από την ανάστασή Του (Ιω. β', 19-22).

Και άλλες φορές ο Χριστός μιλούσε καθαρά για την τριήμερη ανάστασή Του: "Και ήρξατο διδάσκειν αυτούς ότι δει τον Υιόν του ανθρώπου πολλά παθείν, και αποδοκιμασθήναι από των πρεσβυτέρων και των αρχιερέων και των γραμματέων, και αποκτανθήναι, και μετά τρεις ημέρας αναστήναι" (Μάρκ. η', 31). Τόσο πολύ είχε διαδοθή αυτή η διδασκαλία, ώστε οι ευρισκόμενοι κατά την σταυρική θυσία στον Γολγοθά τον βλασφημούσαν λέγοντας: "ο καταλύων τον ναόν και εν τρισίν ημέραις οικοδομών, σώσον σεαυτόν" (Ματθ. κζ', 40). Επίσης, οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι ζήτησαν από τον Πιλάτο να σφραγίση τον τάφο, γιατί θυμήθηκαν ότι ο Χριστός όσο ζούσε είπε: "μετά τρεις ημέρας εγείρομαι" (Ματθ. κζ', 63).

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ - (Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἱεροθέου Βλάχου)

α) Γιατί η Ανάσταση του Χριστού εικονογραφείται με την κάθοδο στον Άδη
β) Τί είναι ο Άδης
γ) Η διδασκαλία της Εκκλησίας για την κάθοδο του Χριστού στον Άδη
δ) Γιατί κατέβηκε ο Χριστός στον Άδη
ε) Πώς ανεγνώρισε ο Άδης τον Χριστό και ποιοί σώθηκαν
στ) Η αξία του Μ. Σαββάτου
ζ) Η τριήμερη έγερση του Χριστού
η) Η αξία της Κυριακής
θ) Ο Χριστός ανέστησε τον Εαυτό Του ως Θεός
ι) Γιατί ο Χριστός δεν εμφανίστηκε σε όλους μετά την Ανάσταση
ια) Οι ένδεκα εμφανίσεις του Αναστάντος Χριστού
ιβ) Η εμφάνιση του Χριστού στις Μυροφόρες
ιγ) Η εμφάνιση του Χριστού στην Παναγία
ιδ) Η εμφάνιση του Χριστού στους Μαθητάς και η χορήγηση του Αγίου Πνεύματος
ιε) Ο Αναστάς Χριστός και ο Απόστολος Θωμάς
ιστ) Η φανέρωση του Χριστού στην λίμνη της Τιβεριάδος
ιζ) Πώς νοείται η λήψη τροφής από τον Αναστάντα Χριστό
ιη) Το αναστημένο σώμα του Χριστού
ιθ) Η Ανάσταση του Χριστού ωφέλησε και τους αγγέλους
κ) Η έννοια του Πάσχα
κα) Πάσχα νομικό, Πάσχα θείας Χάριτος, Πάσχα μέλλοντος αιώνος
κβ) Η προσωπική μέθεξη του μυστηρίου της Αναστάσεως

Η Ανάσταση του Χριστού

Η Ανάσταση του Χριστού είναι το μεγαλύτερο γεγονός μέσα στην ιστορία. Είναι αυτό που διαφοροποιεί τον Χριστιανισμό από οποιαδήποτε άλλη θρησκεία. Οι άλλες θρησκείες έχουν αρχηγούς θνητούς, ενώ Κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο αναστημένος Χριστός. Η Ανάσταση του Χριστού είναι η ανανέωση της ανθρωπίνης φύσεως, η ανάπλαση του ανθρωπίνου γένους, η βίωση της εσχατολογικής πραγματικότητος. Όταν μιλούμε για την Ανάσταση δεν την ξεχωρίζουμε από τον Σταυρό, αφού Σταυρός και Ανάσταση είναι οι δύο πόλοι του λυτρωτικού βιώματος, όπως προσευχόμαστε στην Εκκλησία, "διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω. Δια παντός ευλογούντες τον Κύριον υμνούμεν την ανάστασιν αυτού", ή όπως ψάλλουμε, "τόν Σταυρόν σου προσκυνούμεν, Δέσποτα, και την αγίαν Σου Ανάστασιν δοξάζομεν".

Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, νέκρωση τοῦ Θανάτου

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Γεωργίου Μεταλληνοῦ
Ὁμοτ. Καθηγ. Θεολογικῆς Σχολῆς Πανεπ. Ἀθηνῶν

Τὸ μεγαλύτερο γεγονὸς τῆς Ἱστορίας: Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι τὸ μεγαλύτερο γεγονὸς μέσα στὴν Ἱστορία. Εἶναι αὐτὸ ποὺ διαφοροποιεῖ τὸν Χριστιανισμὸ ἀπὸ ὁποιαδήποτε ἄλλη θρησκεία. Οἱ ἄλλες θρησκεῖες ἔχουν ἀρχηγοὺς θνητούς, ἐνῶ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Ἀναστημένος Χριστός. «Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ» σημαίνει θέωση καὶ ἀνάσταση τῆς ἀνθρώπινης φύσεως καὶ ἐλπίδα τῆς θέωσης καὶ ἀνάστασης τῆς δικῆς μας ὑποστάσεως. Ἀφοῦ βρέθηκε τὸ φάρμακο, ὑπάρχει ἐλπίδα ζωῆς.

Διὰ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ἀποκτᾶ ἄλλο νόημα καὶ ἡ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος. Ζωὴ σημαίνει κοινωνία μὲ τὸν Θεό. Δὲν εἶναι πλέον θάνατος τὸ τέλος τῆς παρούσας ζωῆς, ἀλλὰ ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Χριστό. Ὁ χωρισμὸς τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὸ σῶμα δὲν εἶναι θάνατος, ἀλλὰ προσωρινὸς ὕπνος. 

Ὁ Χριστός στόν Ἅδη

Ο  ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ (καὶ πῶς ὁ Ἅδης ἀνεγνώρισε τὰ τραύματα τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ ὁ Χριστὸς δὲν εἶχε σῶμα, ἀλλὰ μόνο ψυχή)

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ

(Ἐπιλεγμένα ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ βιβλίο
τοῦ Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου:
«Οἱ Δεσποτικὲς Ἑορτές»)

.        Τί ἀκριβῶς ἐννοοῦμε ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ τὸν Ἅδη καὶ τὴν κάθοδο τοῦ Χριστοῦ σὲ αὐτόν; Ὑπάρχουν πολλὰ χωρία τόσο στὴν Παλαιὰ ὅσο καὶ στὴν Καινὴ Διαθήκη, ποὺ ἀναφέρονται στὸν Ἅδη. […] Ἡ λέξη Ἅδης στὴν Καινὴ Διαθήκη ἀντιστοιχεῖ μὲ τὴν Ἑβραϊκὴ λέξη «Σεὼλ» ποὺ ἑρμηνεύεται ὡς ἄντρο, βάραθρο, ἄβυσσος, καὶ δηλώνει τὸ σκοτεινὸ καὶ ἀόρατο βασίλειο τῶν νεκρῶν, δηλαδὴ ἐκεῖ ποὺ εὑρίσκονται τὰ πνεύματα τῶν νεκρῶν.

.          Ἡ λέξη Ἅδης προέρχεται ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴ μυθολογία. Εἶναι ὁ Ἁΐδης καὶ Ἁϊδωνεύς, ὁ Υἱὸς τοῦ Κρόνου καὶ τῆς Ρέας, […] Ὁ Ἅδης ἔλαβε τὴν κυριαρχία τοῦ κάτω κόσμου, τοῦ κόσμου τῶν νεκρῶν, ὅπου ὑπάρχει πυκνὸ σκοτάδι. Ἐκεῖ δέχεται τοὺς νεκρούς, τοὺς ὁποίους ἐξουσιάζει. Φυσικά, τόσο ἡ Παλαιὰ Διαθήκη, ὅσο καὶ ἡ Καινὴ Διαθήκη δὲν δέχονται αὐτὲς τὶς θεωρίες γιὰ τὸν Ἅδη. Δὲν θεωροῦν ὅτι εἶναι κάποιος Θεὸς  ἀλλὰ ὅτι εἶναι τὸ κράτος καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ θανάτου καὶ τοῦ διαβόλου […] Δεδομένου μάλιστα ὅτι οἱ ψυχὲς δὲν εἶναι ὑλικές, ἀλλὰ ἄϋλες, δὲν μποροῦμε νὰ θεωρήσουμε τὸν Ἅδη ὡς ἕναν ἰδιαίτερο τόπο.

Ἡ κατάργηση τοῦ θανάτου. Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

«Ποιος μπορεί να περιγράψει τη δύναμη του Κυρίου και να κάνει ακουστούς τους ύμνους που Του ταιριάζουν» (Ψαλμ. 105, 2). Να λοιπόν που έφτασε η σωτήρια εορτή που ποθούσαμε, η μέρα που αναστήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, το θεμέλιο της ειρήνης, το σημείο απ’ το οποίο άρχισε η συμφιλίωσή μας με το Θεό, που εξαφανίστηκαν οι πόλεμοι, που καταργήθηκε ο θάνατος, που νικήθηκε ο διάβολος. Σήμερα οι άνθρωποι πανηγυρίζουν με τους αγγέλους, και εκείνοι που έχουν σωματική υπόσταση υμνούν τον Θεό μαζί με τις ασώματες δυνάμεις. Σήμερα καταλύεται η τυραννία του διαβόλου, σήμερα λύθηκαν τα δεσμά του θανάτου, αφανίστηκε η κυριαρχία του Άδη. Σήμερα είναι ευκαιρία να αναφέρουμε πάλι τα προφητικά εκείνα λόγια: «Τι έγινε θάνατε, το κεντρί σου; Τι έγινε άδη η κυριαρχία σου;». Σήμερα ο Κύριος μας, ο Χριστός, συνέτριψε τις χάλκινες πύλες και εξαφάνισε τον θάνατο. Ακόμη και το όνομά του τού άλλαξε, γιατί δεν τον λέμε πλέον θάνατο, αλλά κοίμηση και ύπνο. Προτού δηλαδή να έλθει στη γη ο Χριστός και προτού να φροντίσει με τη σταυρική Του θυσία για τον άνθρωπο, προκαλούσε φόβο ακόμη και η λέξη θάνατος.

«Σήμερον ὁ ᾅδης στένων βοᾷ·...»

 ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ

«Σήμερον ὁ ᾅδης στένων βοᾷ· Συνέφερέ μοι, εἰ τόν ἐκ Μαρίας γεννηθέντα μή ὑπεδεξάμην· ἐλθών γάρ ἐπ᾽ ἐμέ τό κράτος μου ἔλυσε· πύλας χαλκᾶς συνέτριψε· ψυχάς, ἅς κατεῖχον τό πρίν, Θεός ὤν ἀνέστησε. Δόξα, Κύριε, τῷ σταυρῷ σου καί τῇ ἀναστάσει σου».

Σήμερα ὁ ἅδης, στενάζοντας βοᾶ: Θά ἦταν συμφερότερο γιά μένα, ἄν δέν ὑποδεχόμουνα τήν ψυχή ἐκείνου, πού γεννήθηκε ἀπό τή Μαρία· διότι, ἐλθών σέ μένα, κατέλυσε τό κράτος μου· συνέτριψε τίς χάλκινες πύλες τοῦ βασιλείου μου· τίς ψυχές, τίς ὁποῖες προηγουμένως κατεῖχα, σάν Θεός κραταιός ἀνέστησε. Δόξα, Κύριε, στό σταυρό καί τήν Ἀνάστασή σου.
Τό θρηνολόγημα τοῦ ἅδη εἶναι ἀπελπιστικό. Μιά μέρα ἀναπάντεχα δέχτηκε στό σκοτεινό ἄντρο του μιά περίεργη ψυχή. Φαινομενικά ἔμοιαζε σάν ὅλες τίς ἄλλες ἀνθρώπινες ψυχές. Ὅμως δέν ζήτησε νά καταγραφεῖ στά κατάστιχά του, πληρώνοντας τό φόρο τῆς ἀδαμικῆς παραβάσεως. Ὅταν τήν καλοεῖδε, ἔφριξε! Εἶδε μέσα της ν᾽ ἀστράφτει ἡ φωτιά τοῦ Θεοῦ. Μαζί της ἑνωμένος ἦταν ὁ Θεός! Ἄρχισε νά κλαίει γοερά ὁ ἄλλοτε ἀδυσώπητος δυνάστης καί νά φωνάζει δυνατά: