ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ«Μόνο ἡ μετάνοια τὶς σώζει»Στὸ κατὰ Λουκᾶ Εὐαγγέλιο (Λουκ. 18, 15-16) διαβάζουμε: «Προσέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὰ βρέφη ἵνα αὐτῶν ἅπτηται· καὶ ἰδόντες οἱ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτὰ εἶπεν· ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με καὶ μὴ κωλύετε αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ».(: Τοῦ ἔφερναν δὲ ὄχι μόνον τοὺς ἀσθενεῖς, ἀλλὰ καὶ τὰ πολὺ μικρὰ παιδιά, διὰ νὰ ἐγγίζῃ τὸ καθένα μὲ τὰς χεῖρας του πρὸς εὐλογίαν· οἱ μαθηταὶ ὅμως, ὅταν εἶδαν τοὺς γονεῖς νὰ πλησιάζουν, τοὺς ἐπέπληττον, ἐπειδὴ ἐνόμιζαν ὅτι δὲν ἤρμοζεν εἰς τὸν Χριστὸν νὰ τὸν ἀπασχολοῦν διὰ μικρὰ παιδιά. Ἀλλ’ ὁ Ἰησοῦς προσεκάλεσεν αὐτὰ νὰ ἔλθουν πλησίον του καὶ εἶπεν· Ἀφήσατε τὰ παιδιὰ νὰ ἔρχωνται πρὸς ἐμὲ καὶ μὴ τὰ ἐμποδίζετε· διότι δι’ αὐτούς, ποὺ θὰ γίνουν σὰν αὐτά, καὶ θὰ ἀποκτήσουν ταπεινὴν καρδίαν καὶ παιδικὴν διάθεσιν, εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ).Ἔτσι μᾶς δίδαξε ὁ Κύριος ὅτι στὰ παιδιὰ καὶ σὲ αὐτοὺς ποὺ θὰ γίνουν σὰν τὰ παιδιὰ ἀνήκει ὁ Παράδεισος. Δυστυχῶς ὁ ἄνθρωπος καὶ ἰδιαίτερα τὴν σημερινὴ ἐποχὴ ἔχει χάσει κάθε ἀξία καὶ ἰδεῶδες, ποὺ τοῦ χάρισε ὁ Θεὸς καὶ ἔγινε στὴν συμπεριφορά του καὶ στὴ ζωὴ κατώτερος ἀπὸ τὰ ζῶα. Καὶ ὅπως τονίζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: «Τὰ ζῶα πολλές φορές θυσιάζουν τή ζωή τους καί δέν λογαριάζουν τὴ δική τους σωτηρία, προκειμένου νά ὑπερασπιστοῦν τά μικρά τους. Ἄνθρωποι σφάζουν μέ τά ἴδια τους τὰ χέρια τὰ παιδιά τους» (Χρυσόστομος. Ε.Π.Ε. 34,128).
Ἀλεξάνδρου Ἀλεξάνδροβιτς ΜπρόνζωφΦΙΛΟΣ Η ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο ΤΟΛΣΤΟΪ;Εἰσαγωγικὸ ἀπό entaksis: Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ μία δριμεῖα θεολογικὴ κριτικὴ τοῦ Ἀλεξάντρ Μπρόνζοφ (Александр Александрович Бронзов 1858-1937), διαπρεποῦς καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Πετρούπολης, γραμμένη ὡς ἀπολογία γιὰ τὴν ἀπόφαση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ρωσίας νὰ ἀφορίσει τὸν Λέοντα Τολστόϊ τὸ 1901. Κεντρικὸ σημεῖο ἀναφορᾶς εἶναι ἡ Γιάσναγια Πολιάνα, τὸ πατρικὸ κτῆμα τοῦ συγγραφέα, τὸ ὁποῖο μετέτρεψε σὲ κέντρο ἑνὸς «ἀκαθάρτου» χριστιανικοῦ ἀναρχισμοῦ. Ὁ Μπρόνζοφ ἐξηγεῖ ὅτι ὁ ἀφορισμὸς δὲν ἦταν μία ἐκδικητικὴ πράξη, ἀλλὰ ἡ ἐπίσημη διαπίστωση ὅτι ὁ Τολστόϊ εἶχε ἤδη ἀποκόψει τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ἀρνούμενος τὴ Θεότητα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ Μυστήρια. Στὴν Ἑλλάδα, ἡ προσωπικότητα τοῦ Τολστόϊ καὶ ἡ σύγκρουσή του μὲ τὸ θρησκευτικὸ κατεστημένο ἐπηρέασε λογίους ὅπως ὁ Νίκος Καζαντζάκης καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Θεοτόκης, οἱ ὁποῖοι εἶδαν στὸ πρόσωπό του ἕναν πρωτοπόρο τῆς κοινωνικῆς ἀφύπνισης. Ἡ μελέτη αὐτὴ φωτίζει τὸ χάσμα μεταξὺ τῆς δογματικῆς πίστης καὶ τοῦ τολστοϊκοῦ πανθεϊσμοῦ, καταδεικνύοντας γιατί γιὰ τὴν ἐποχή του ὁ «κόμης» θεωρήθηκε ὁ μέγιστος ἐσωτερικὸς ἐχθρὸς τῆς Ὀρθοδοξίας.Τὸ ἐρώτημα ἀφορᾶ τὸν κόμητα τῆς Γιάσναγια Πολιάνα, ὁ ὁποῖος προκάλεσε τόση φασαρία κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του καὶ ἀκόμη καὶ μετὰ θάνατον… Παρακολουθοῦσα πάντα κάθε σύγγραμμά του ποὺ ἔβλεπε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητας. Συχνὰ ἀνταποκρινόμουν στὶς νέες του ἀπόψεις, στὴ σπάνια διδασκαλία του. Ἔγραψα ἀρκετὰ ἄρθρα, μεταξύ ἄλλων, καὶ μὲ ἀφορμή τὴν ἐπέτειο ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ κόμητος. Αὐτὰ τὰ ἄρθρα προκάλεσαν στοὺς θαυμαστὲς τοῦ Τολστόϊ μία ἔκρηξη ἀγανάκτησης καὶ τῆς πιὸ εἰλικρινοῦς κακίας πρὸς τὸν συγγραφέα. Τί εἴδους γράμματα δὲν ἔλαβα ἀπὸ τοὺς «τολστοφίλους»; Ἀφήνοντας κατὰ μέρος τὶς συνηθισμένες ἀνόητες φλυαρίες αὐτῶν τῶν ἀνταποκριτῶν μου, ἔστρεψα ἄθελά μου τὴν προσοχή μου σὲ μία θέση, τὴν ὁποία ὅλοι τους κηρύττουν καὶ ὑπερασπίζονται μὲ σπάνια ἐνέργεια, μὲ θαυμαστὴ ἐπιμονή. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀγνοήσω αὐτὴ τὴ θέση, πόσο μᾶλλον ποὺ οἱ κύριοι ἀνταποκριτὲς ἀπαιτοῦν, κυριολεκτικά – ἀπαιτοῦν, εἴτε νὰ συμφωνήσω μαζί τους, καὶ μάλιστα δημόσια, πανηγυρικά…, εἴτε νὰ ἀποδείξω τὸ σφάλμα τους, χρησιμοποιοῦντας ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο τὰ ἴδια τὰ ἔργα τοῦ Τολστόϊ καὶ χωρὶς νὰ καταφύγω σὲ ὁποιεσδήποτε ἔρευνες τρίτων γι’ αὐτόν, ἔστω καὶ τὶς πλέον αὐθεντικές.Ἐκτελῶ εὐχαρίστως τὴν ἀπαίτησή τους, ὅπως εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀνταποκριθῶ καὶ σὲ κάθε ἄλλη παρόμοια…, ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι ἀναγνῶστες μου ἀποφάσιζαν νὰ ἀπευθυνθοῦν σὲ ἐμένα μὲ αὐτήν. Η θέση τῶν θαυμαστῶν τοῦ Τολστόϊ, ποὺ προκάλεσε τὴν ἐμφάνιση τῶν παρόντων γραμμῶν, μπορεῖ νὰ ἐκφραστεῖ ἐν συντομίᾳ ὡς ἑξῆς: Ὁ κόμης Λ. Τολστόϊ εἶναι φίλος τοῦ Χριστοῦ, ἀληθινὸς χριστιανός, καὶ ὄχι κάποιος ἀντίχριστος, οὔτε ἐχθρὸς τοῦ Κυρίου μας… καὶ, συνεπῶς, διόλου δὲν ἄξιζε τὸν ἀφορισμὸ ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη Χριστιανικὴ Ἐκκλησία, τὸν ὁποῖο ὑπέστη καὶ ὁ ὁποῖος προκάλεσε ἀνείπωτο, λένε, σκανδαλισμὸ σὲ ὅλους τοὺς Ρώσους, καὶ ὄχι μόνο σὲ αὐτούς… Θὰ ἔπρεπε, λέει, νὰ ταφεῖ χριστιανικά… Τίθεται τὸ ἐρώτημα: εἶναι βάσιμη αὐτὴ ἡ θέση ἢ ὄχι; Ἀπαντῶ, χωρὶς τὴν παραμικρὴ ἀμφιβολία: εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμη, καθ’ ὁλοκληρίαν ἐσφαλμένη… Αὐτὴν τὴν ἀπάντησή μου θὰ τὴν ὑποστηρίξω μὲ παραπομπὴ στὰ συγγράμματα τοῦ ἴδιου τοῦ κόμητος καὶ μόνο σὲ αὐτά…
Η εκκλησιολογία των αρχιερέων σήμερα πάσχει.Σοβαρός και άμεσος κίνδυνος αλλοίωσης της Ορθόδοξης πίστης υπό το πρόσχημα της «ενότητας»………………………Εισαγωγή – Η κρίση δεν είναι διοικητική αλλά δογματικήΗ κρίση που βιώνει σήμερα η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι πρωτίστως οργανωτική, διοικητική ή ποιμαντική· είναι εκκλησιολογική και δογματική. Αγγίζει τον ίδιο τον ορισμό της Εκκλησίας, το ποιος εκφράζει την αλήθεια και με ποιο κριτήριο. Η σύγχρονη τάση να ταυτίζεται η Εκκλησία σχεδόν αποκλειστικά με τους αρχιεπισκόπους, τους πατριάρχες και τις συνόδους τους συνιστά βαθιά απομάκρυνση από την πατερική αυτοσυνειδησία της Ορθοδοξίας.Η Εκκλησία δεν είναι ένας μηχανισμός εξουσίας που παράγει «αποφάσεις» δεσμευτικές ανεξαρτήτως περιεχομένου. Είναι το Σώμα του Χριστού, και η ζωή της καθορίζεται από την αλήθεια της πίστεως, όχι από αξιώματα.……………………..Η Ορθόδοξη Εκκλησία ως κοινότητα αλήθειας και όχι εξουσίαςΗ πατερική παράδοση είναι απολύτως σαφής:Η Εκκλησία αναγνωρίζεται εκεί όπου διατηρείται ανόθευτη η αποστολική και πατερική πίστη.Ο Άγιος Βικέντιος Λερίνου θέτει το περίφημο κριτήριο της Ορθοδοξίας:
ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ [:Εβρ. 11,24-26 και 32-40]Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίουμε θέμα:«Η ΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ»[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 4-3-2001]Β431 [ β΄έκδοσις]Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, γιορτάζει την νίκη της επί του πεδίου της ορθής πίστεώς της. Βέβαια πάντοτε έδιδε και δίδει μάχες ορθής πίστεως, που τα τρόπαιά των εστήνοντο με τις αποφάσεις όλων των οικουμενικών και τοπικών συνόδων. Όλως εξαιρετικά, όμως, σήμερα, τιμά την νίκη της, που εξεφράσθη με τους δογματικούς όρους της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Το αντικείμενό της ήταν η δυνατότητα εικονισμού του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Γι'αυτό κάνομε περιφορά των αγίων εικόνων. Προπαντός του Χριστού· διότι οι εικονοκλάσται έλεγαν ότι δεν πρέπει να εικονίζεται ο Ιησούς Χριστός, γιατί η θεότητα δεν εικονίζεται. Έτσι ουσιαστικά υπέβοσκε ο Μονοφυσιτισμός. Αυτοί εδέχοντο μόνον την θεία φύση και απέρριπτον την σωματικήν φύσιν. Βέβαια, περιττόν να σας πω ότι αυτό αποτελεί βαρυτάτη αίρεση· βαρυτάτη αίρεση. Το τονίζει αυτό η Αγία Γραφή, η Καινή Διαθήκη, ιδιαιτέρως. Ότι ήλθε εν σαρκί ο Υιός του Θεού, εσαρκώθη. Πώς, λοιπόν, θα απορρίψομε την ανθρωπίνη φύση του Ιησού Χριστού;Αλλά και ο Αρειανισμός, ο οποίος κι αυτός αντιμετωπίστηκε στην Α΄Οικουμενικήν Σύνοδον, ενθυμείσθε, με τον Άρειον, και αυτός ήταν μονοφυσιτισμός στην πραγματικότητα· διότι εδέχετο αντίστροφα, εδέχετο την ανθρωπίνη φύση και απέρριπτε την θείαν φύσιν. Και μάλιστα, όπως λέει ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς, αυτός ο Σέρβος, σοφός και άγιος άνθρωπος, των ημερών μας είναι, ότι η Ευρώπη ήδη αρειανίζει. Δηλαδή, στην πραγματικότητα, δέχεται έναν μονοφυσιτισμόν του τύπου του Αρειανισμού. Και πολλοί Έλληνες Χριστιανοί Ορθόδοξοι το ίδιο. Απορρίπτουν την θείαν φύσιν του Χριστού και δέχονται μόνο την ανθρωπίνη φύση του Χριστού. Αυτό είναι απιστία. Πέρα για πέρα απιστία. Έχομε, λοιπόν, κι εδώ υποβόσκοντα, θα λέγαμε, τον Μονοφυσιτισμόν, είτε με την μίαν περίπτωσιν, που καταδικάζει η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, στον Άρειο, η οποία εδέχετο μόνον την ανθρωπίνη φύση και την άλλη, στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία εδέχετο μόνον την θεία φύση και απέρριπτε την ανθρωπίνη.Οι συνέπειες εκατέρωθεν ήταν ολέθριες. Στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο κατοχυρώθη η δογματική αλήθεια ότι ο Υιός είναι τέλειος Θεός. Και εις την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο κατοχυρώθη η αλήθεια ότι ο Υιός είναι και τέλειος άνθρωπος. Και λέμε: Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός.
Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Α΄ΝΗΣΤΕΙΩΝΚατά Ιωάννην, κεφ. Α΄, εδάφια 44-5244 Τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν· καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ· ἀκολούθει μοι. 45 Ἦν δὲ ὁ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως ᾿Ανδρέου καὶ Πέτρου. 46 Εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ὃν ἔγραψε Μωϋσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται, εὑρήκαμεν, ᾿Ιησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Ιωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. 47 Καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ Φίλιππος· ἔρχου καὶ ἴδε. 48 Εἶδεν ὁ ᾿Ιησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ· ἴδε ἀληθῶς ᾿Ισραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. 49 Λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, ὄντα ὑπὸ τὴν συκῆν εἶδόν σε. 50 Ἀπεκρίθη Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ῥαββί, σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. 51 Ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ὅτι εἶπόν σοι, εἶδόν σε ὑποκάτω τῆς συκῆς, πιστεύεις; μείζω τούτων ὄψει. 52 καὶ λέγει αὐτῷ· ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ' ἄρτι ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα44 Την άλλη μέρα αποφάσισε ο Ιησούς να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία. Βρίσκει τότε τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με στο ταξίδι που πρόκειται να κάνω».45 Ο Φίλιππος μάλιστα καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, την πατρίδα του Ανδρέα και του Πέτρου.
Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Α΄ΝΗΣΤΕΙΩΝΠρος Εβραίους, κεφ. ΙΑ΄ εδάφια 24-26 και 32-4024 Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ, 25 μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν, 26 μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τῶν Αἰγύπτου θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ· ἀπέβλεπε γὰρ εἰς τὴν μισθαποδοσίαν.32 Καὶ τί ἔτι λέγω; Ἐπιλείψει γάρ με διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ τε καὶ Σαμψὼν καὶ ᾿Ιεφθάε, Δαυΐδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν, 33 οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, 34ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐνεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων· 35 ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τούς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν· 36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· 37 ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, 38 ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς. 39 Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, 40 τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι.Ερμηνευτική απόδοση Παν. Τρεμπέλα24 Εξαιτίας της πίστεώς του ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε και έγινε άνδρας, αρνήθηκε να ονομάζεται βασιλόπουλο, γιος της κόρης του Φαραώ˙25 θεώρησε καλύτερο και προτίμησε να κακοπαθεί μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει τις πρόσκαιρες απολαύσεις της αμαρτίας, να ζει δηλαδή άνετα και με τιμές ως Αιγύπτιος άρχοντας με τους ειδωλολάτρες που καταπίεζαν τους Ισραηλίτες.
Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα. Κυριακῆς α´ νηστειῶν (Ἑβρ. ια´ 24-26, 32-40).
Εβρ. 11,24 Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ,
Εβρ. 11,24 Ενεκα της πίστεως του ο Μωϋσής, όταν εμεγάλωσεν, ηρνήθη να ονομάζεται παιδί της θυγατρός του Φαραώ,
Εβρ. 11,25 μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν,
Εβρ. 11,25 και επροτίμησε καλύτερον να ταλαιπωρήται και να κακοπαθή μαζή με τον λαόν του Θεού, παρά να έχη πρόσκαιρον απόλαυσιν μιας αμαρτωλής και τρυφηλής ζωής, σαν βασιλόπουλο εις τα ανάκτορα.
"Πιστέψτέ με", λέει ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ ὁ Κατουνακιώτης "μέ πείρα σᾶς μιλῶ, μέ εἰλικρίνεια σᾶς λέω, ὅποιος ὑποτακτικός φτάσει στήν τελειότητα τῆς ὑπακοῆς δέν φοβᾶται Θεό, οὔτε τήν Κρίση, οὔτε τήν Δευτέρα Παρουσία.
