Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
με θέμα:
«ΤΑ ΔΥΟ ΘΕΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 19-02-1995]
[Β 312]
Δικαιολογημένα, αγαπητοί μου, ειπώθηκε ότι η παραβολή του ασώτου υιού, που ακούσαμε σήμερα, είναι «εὐαγγέλιον ἐν εὐαγγελίῳ». Γιατί δείχνει τον Θεό και τον άνθρωπο στις σχέσεις των. Αλλά και στις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ των. Όλοι βρίσκομε τον εαυτό μας σε αυτήν την παραβολήν. Έχει πτυχές τόσο λεπτές, της ανθρωπίνης ψυχής, που μπροστά της αποκαλυπτόμεθα. Στα νοήματά της η παραβολή είναι πρωτότυπη. Αλλά και ταυτόχρονα κοινή· που εκφράζει θέσεις της καθημερινότητος. Είναι μία ανατομία της ανθρωπίνης ψυχής· που μόνον ο Κύριος Ιησούς μπορούσε να διαζωγραφίσει με λιτές γραμμές.
Στην παραβολή αυτή, δεν αποκαλύπτεται μόνον η ανθρωπίνη ψυχή. Αλλά και οι ενέργειες του Θεού μέσα εις την Ιστορίαν. Έτσι, στην αγάπη σας, ας πάρομε ένα μικρό τμήμα αυτής της παραβολής, για να το δούμε από πιο κοντά. «Ἄνθρωπός τις εἶχε δύο υἱούς. Καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί· πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας. Καὶ διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον». Λιτά, απλά, από την καθημερινότητα θέμα. «Ένας άνθρωπος είχε δυο γιους. Και είπε ο νεότερος· πατέρα, δος μου εκείνο το μέρος της περιουσίας που μου ανήκει. Και ο πατέρας εμοίρασε την περιουσία». «Διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον».
Ο νεότερος υιός ζητά, όπως βλέπομε, το κληρονομικό του μερίδιο. Και ο πατέρας το αποδίδει. Δεν βλέπομε καμία διαμαρτυρία εκ μέρους του πατρός, στην απαίτηση, αυτή, του υιού. Ασφαλώς ο πατέρας θα είπε στον γιο του: «Γιατί, παιδί μου, θέλεις να πάρεις το μερίδιό σου; Είσαι πολύ νέος. Ακόμα δεν έχεις οργανώσει την ζωήν σου. Γιατί θέλεις να φύγεις από το πατρικό σπίτι;». Ασφαλώς θα πρέπει να είπε αυτά ο πατέρας. Αλλά και η συμπεριφορά του νεοτέρου υιού φαίνεται αυταρχική και απαιτητική. Εκείνο το «Δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας». Έτσι σκληρά, μονοκόμματα. «Δος μου εκείνο το οποίο μου ανήκει». Μοιάζει, πράγματι, σκληρό, αγενές και εγωιστικό. Δεν αναφαίνεται εις την συμπεριφορά του υιού καν η παράκλησις. «Σε παρακαλώ, πατέρα…». Καν ο διάλογος ή η συζήτησις. Και το καταπληκτικόν είναι ότι ο πατέρας προχωρεί σ’ αυτήν την απαίτηση του υιού του, έστω κι αν υπάρχουν αυτές οι προϋποθέσεις, οι συνθήκες οι άσχημες.
Ήταν όντως αυτό θέλημα του πατέρα; Το ήθελε έτσι ο πατέρας; Ασφαλώς όχι. Τότε γιατί παρεχώρησε την περιουσία του, αν δεν ήθελε να την παραχωρήσει; Αφού δεν θα ήταν θέλημά του. Ναι. Ήταν ένα «θέλημα κατά παραχώρησιν». Δηλαδή σημαίνει ότι «δεν το θέλω εγώ, αλλά υποχωρώ και παραχωρώ εκείνο το οποίον εσύ θέλεις». Αυτό λέγεται «θέλημα κατά παραχώρησιν».
Έτσι εμφανίζεται ο Θεός, αγαπητοί μου, με δύο θελήματα. Το ένα είναι αυτό, το κατά παραχώρησιν και το άλλο είναι το κατ’ ευδοκίαν. Εκείνο που πράγματι θέλει ο Θεός. Όπως το ίδιο πράγμα εμφανίζεται και εις τους ανθρώπους. Πάρετε την περίπτωση ενός πατέρα, μιας μητέρας: «Εγώ δεν θέλω να το κάνεις αυτό. Εάν, όμως, εσύ επιμένεις, κάνε το. Δεν μπορώ να σε δέσω». Εδώ είναι το κατά παραχώρησιν θέλημα. Το κατ’ ευδοκίαν; «Ναι, παιδί μου, με όλη μου την καρδιά, το θέλω να είναι έτσι».
Ώστε βλέπει κανείς ότι αυτά τα δύο θελήματα και στον άνθρωπο υπάρχουν. Αλλά και εις τον Θεόν. Και εμφανίζονται αυτά τα δύο θελήματα μέσα στην Ιστορία στους ανθρώπους.