Ἡ ψυχή καί τό πνεῦμα

ΔΙΔΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΑΝΟ ΑΓΙΟ ΓΕΡΟΝΤΑ

ΓΑΒΡΙΗΛ ΤΟΝ ΟΜΟΛΟΓΗΤΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟ

 

          ΙΑ.1. Μια φορά εξέφρασα την επιθυμία να μάθω από τι αποτελείται η ανθρώπινη φύση καθώς και τον προορισμό του ανθρώπου. Ο Γέροντας μου απάντησε:

          - Ο άνθρωπος αποτελείται από σώμα (αφ' ενός), ψυχή και πνεύμα (αφ' ετέρου). Το σώμα έχει πέντε αισθήσεις: όραση, ακοή, γεύση, οσμή, αφή. Έχει και δύο ένστικτα: της επιβίωσης και του πολλαπλασιασμού.

          Η ψυχή είναι όπως αναπνέουμε. Όμοια (είναι κάπως) και στα ζώα και στα ερπετά. Διαθέτει διάνοια, συναίσθημα και επιθυμία. Τη διάνοια ο Θεός την έβαλε στο νου. Το συναίσθημα στην καρδιά. Την επιθυμία σ' όλο το σώμα. Τις επιθυμίες διευθύνει η βούληση, η οποία δεν έχει όργανο. Είναι σ' όλο το σώμα. Όταν μας κυριεύει η επιθυμία για κάτι, τότε όλο το σώμα συνεγείρεται. Η ψυχή θέλει να ικανοποιήσει το ένα ή το άλλο συναίσθημα. Το αθάνατο πνεύμα έχει τρία χαρακτηριστικά: το φόβο του Θεού, τη συνείδηση, τη λαχτάρα για τον Θεό. Όλα αυτά δεν τα έχουν τα ζώα και τα ερπετά. Η ψυχή είναι στο αίμα. Αλλά δεν είναι αίμα.

Και η ύλη και το πνεύμα μπορεί να είναι όχημα του κακού (Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς)

Η ύλη δεν είναι από μόνη της κακή, όπως ψευδώς διατείνονται κάποιοι αιρετικοί (λ.χ. οι μανιχαίοι) και κάποιοι φιλόσοφοι. Όχι μόνο δεν είναι κακή η ύλη, αλλά επιπλέον δεν είναι το μόνο όχημα του κακού. Όπως η ύλη, έτσι και το πνεύμα μπορεί να είναι όχημα του κακού. Κάθε υλικό πράγμα είναι φθαρτό, ακόμα-ακόμα και επίφοβο, εξαιτίας της αμαρτίας του ανθρώπου· όμως η ύλη δεν είναι κάτι κακό από μόνο του. Η ύλη αποσυντίθεται, είναι ανίσχυρη κι ασήμαντη σε σύγκριση με το αθάνατο πνεύμα, αλλά δεν είναι κακή. Αν ήταν κακή, θα καθιέρωνε ποτέ ο Δεσπότης Χριστός τη Θεία Μετάληψη του άρτου και του οίνου και θα ονόμαζε τον άρτο και τον οίνο Σώμα Του και Αίμα Του;