ΑΙΔΩΣ-ΑΝΑΙΔΕΙΑ
Ὁμιλία σὲ γονεῖς τοῦ Ἱερομονάχου Σάββα Ἁγιορείτη
Η ΑΙΔΩΣ (ΝΤΡΟΠΗ) ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΕΤΗ
ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΑΛΗΘΙΝΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ.
Η ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΟΛΕΘΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ:
Μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ, δι’ εὐχῶν τοῦ Γέροντος ἂς ποῦμε λίγα λόγια γιὰ τὴν αἰδῶ καὶ τὴν ἀναίδεια. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἔλεγε: «Τώρα αὐτὸ εἶναι κυρίως γιὰ τὸ ὁποῖον πρέπει πολὺ νὰ κλαῖμε, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ κακοὶ ἔγιναν πολλοί, τὰ κακὰ δὲν προκαλοῦν ντροπὴ σ’ ἐκείνους πού τὰ διαπράττουν». Ἀπὸ τὸν 4ο αἰ. ἡ αἰδὼς εἶχε ἀρχίσει νὰ χάνεται διότι εἶχε πλεονάσει ἡ ἁμαρτία.
ΟΡΙΣΜΟΣ: Αἰδὼς εἶναι ἡ ντροπὴ ἡ συστολή. Τὸ ἀντίθετό της εἶναι ἡ ἀναίδεια δήλ. ἡ ἔλλειψη συστολῆς, ἡ ἀδιαντροπιά. «Ἡ πιὸ μεγάλη ἀπὸ ὅλες τὶς ἀρρώστειες στοὺς ἀνθρώπους εἶναι ἡ ἀναίδεια» λέγει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος.
1. ΣΤΟΝ ΘΡΟΝΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΘΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΑΙΔΩΣ, ΕΛΕΓΑΝ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΜΑΣ ΠΡΟΓΟΝΟΙ: Ὁ Σοφοκλῆς γράφει: «Ζηνὶ συνθακος θρόνων αἰδώς». Δηλ. στὸν ἴδιο θρόνο μὲ τὸν Θεὸ κάθεται ἡ αἰδώς. Ἔχει θεϊκὴ προέλευση. Εἶναι θεία ἐνέργεια.
2. ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΙΔΟΥΣ: Σύμφωνα μὲ τὸν ἀββᾶ Ἰσαὰκ τὸν Σύρο ἡ αἰδώς: ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ ΤΗΝ ΤΑΠΕΙΝΟΦΡΟΣΥΝΗ.
ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΣΕΜΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ «ΣΥΝΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣ ΕΑΥΤΟΝ». Ο ΤΑΠΕΙΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΕΜΝΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΟΣ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ. Η ΑΙΔΩΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΘΟΥΣ ΤΟΥ.
Νὰ τί μᾶς διδάσκει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ: «Τὴν ταπεινοφροσύνη συνοδεύει ἡ σεμνότητα καὶ ἡ συναγωγὴ τοῦ ἑαυτοῦ: δηλαδή, ἡ καθαρότητα τῶν αἰσθήσεων, μετρημένη φωνή, ταπεινὴ ὁμιλία, αὐτοσμίκρυνση, φτωχικὴ ἐνδυμασία, ὄχι ἀγέρωχο βάδισμα, βλέμμα ποὺ προσέχει κάτω, ὑπεραφθονία ἐλέους, δάκρυα πού ρέουν εὔκολα, μοναχικότητα τῆς ψυχῆς, συντετριμμένη καρδιά, ἀταραξία στὸν θυμό, μὴ σκορπισμένες αἰσθήσεις, λίγα ὑπάρχοντα, περιστολὴ κάθε ἀνάγκης, ἡ ἀντοχή, ἡ ὑπομονή, ἡ ἀφοβία, ἡ γενναιότητα τῆς καρδιᾶς ποὺ γεννιέται ἀπὸ τὸ μίσος γι’ αὐτὴ τὴν πρόσκαιρη ζωή, ἡ ὑπομονὴ στὶς δοκιμασίες, συλλογισμοὶ βαρεῖς καὶ ὄχι ἐλαφροί, ἐξάλειψη λογισμῶν, φύλαξη τῶν μυστηρίων τῆς ἁγνότητας, ἡ αἰδώς, ἡ εὐλάβεια καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα, τὸ νὰ ἡσυχάζεις συνεχῶς καὶ νὰ προβάλλεις πάντοτε τὴν ἄγνοια.»
Η ΑΙΔΩΣ ΔΟΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΟ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΜΑΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΑ ΣΑΡΚΙΚΑ ΠΑΘΗ.Λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης στὴν Κλίμακα (Λόγος 15ος περὶ Ἁγνείας) . «Δὲν εἶναι θαῦμα τὸ νὰ μάχεται ὁ ἄϋλος τὸν ἄϋλο. Θαῦμα ὅμως εἶναι, ἀληθινὸ θαῦμα, τὸ νὰ κατανικήση τοὺς ἀΰλους ἐχθροὺς ὁ ὑλικὸς ἄνθρωπος, μαχόμενος ἐναντίον τους μὲ τὴν ἐχθρικὴ τούτη καὶ ἐπίβουλη ὕλη, δηλαδὴ τὸ σῶμα. Δείχνοντας καὶ ἐδῶ ὁ ἀγαθὸς Κύριος πολλὴ πρόνοια γιά μᾶς, ἐμπόδισε τὴν ἀναισχυντία τῶν γυναικῶν μὲ τὴν ἐντροπὴ σὰν μὲ χαλινάρι. Διότι ἂν μόνες τους ἔτρεχαν πρὸς τοὺς ἄρρενας, δὲν θὰ ἐσώζετο κανένας».
4.Η ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ ΑΙΔΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΟΛΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ.
Λέγει ὁ Ἀπ. Παῦλος: « Tim1 2.8.1 to Tim1 2.14.1 2.8 Βούλομαι οὒν προσεύχεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν παντὶ τόπω· ἐπαίροντας ὁσίους χείρας χωρὶς ὀργῆς καὶ διὰ λογισμοῦ· 2.9 ὠσαύτως [καὶ] γυναίκας ἐν καταστολῇ κοσμίῳ μετὰ αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης κοσμεῖν ἑαυτάς· μὴ ἐν πλέγμασιν καὶ χρυσίῳ ἢ μαργαρίταις ἢ ἰματισμῷ πολυτελεῖ· 2.10 ἀλλ΄ ὃ πρέπει γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν· δι΄ ἔργων ἀγαθῶν. 2.11 γυνὴ ἐν ἡσυχίᾳ μανθανέτω ἐν πάσῃ ὑποταγῇ· 2.12 διδάσκειν δὲ γυναικὶ οὐκ ἐπιτρέπω· οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός· ἀλλ΄ εἶναι ἐν ἡσυχίᾳ. 2.13 Ἀδὰμ γὰρ πρῶτος ἐπλάσθη· εἴτα Εὕα· καὶ Ἀδὰμ οὐκ ἠπατήθη· ἡ δὲ γυνὴ ἐξαπατηθεῖσα ἐν παραβάσει γέγονεν. 2.15 σωθήσεται δὲ διὰ τῆς τεκνογονίας· ἐὰν μείνωσιν ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ καὶ ἁγιασμῷ μετὰ σωφροσύνης.