ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙV) Ἡ "Λειτουργικὴ Ἀναγέννηση" καὶ ἡ ψευδοένωση Ἀνατολῆς καὶ Δύσης & (Ἐπίλογος)

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙV)

Η “Λειτουργική Αναγέννηση” και η ψευδοένωση Ανατολής και Δύσης.

1' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2' ΕΔΩ - 3' ΕΔΩ - 4' ΕΔΩ- 5' ΕΔΩ- 6' ΕΔΩ

- 7' ΕΔΩ - 8' ΕΔΩ- 9'ΕΔΩ – 10'ΕΔΩ – 11'ΕΔΩ -12΄ΕΔΩ-13΄ΕΔΩ

Στα πρακτικά του Β’ Πανελληνίου Λειτουργικού Συμποσίου με θέμα “Λατρεύσωμεν ευαρέστως τω Θεώ” – Το αίτημα της Λειτουργικής Ανανεώσεως στην Ορθόδοξη Εκκλησία”, διαβάζουμε πως με τον όρο “λειτουργική ανανέωση” εννοείται από την αρμόδια Συνοδική Επιτροπή, “Πρώτον μεν η ουσιαστική και αυθεντική τήρηση της παραδοσιακής μας λειτουργικής τάξεως και δεύτερον η διευκόλυνση της ουσιαστικής συμμετοχής στη Θ. Λατρεία μας περισσοτέρων πιστών… Πρόκειται με άλλα λόγια για μέτρα επιστροφής στις παραδοσιακές μας λειτουργικές ρίζες… “.

Ωραία ως εδώ.

Η λεγόμενη “λειτουργική ανανέωση” που ξαφνικά ανεφύη τη δεκαετία του 2000, όμως, ποτέ δεν υπήρξε γενικευμένος προβληματισμός και αίτημα του πιστού λαού. Το αντίθετο μάλιστα. Υπήρξε μόνο ως “άσκηση επί χάρτου” από ειδήμονες η οποία κάποιες φορές περιφρονήθηκε και κάποιες άλλες έγινε αφορμή γιά ακραίες αντιπαραθέσεις που δίχασαν το λαό μας. Ας θυμηθούμε εκείνες τις πολύ άσχημες μέρες που αποφασίστηκε να εφαρμοστεί πιλοτικά στους Ναούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, επί των ημερών της αρχιεπισκοπείας του μακαριστού κυρού Χριστοδούλου, τα αναγνώσματα της Θ. Λειτουργίας από την μετάφραση στη νεοελληνική γλώσσα. Οδυνηρές καταστάσεις. Τότε όμως ο ταπεινός και χαρισματικός εκκλησιαστικός ηγέτης Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος αφού έδωσε το λόγο στο λαό μέσω των κληρικολαϊκών συνελεύσεων και διαπιστώνοντας την δυσαρέσκεια και αντίθετη γνώμη κλήρου και λαού, είχε τη λεβεντιά να αποσύρει το πιλοτικό αυτό μέτρο και έτσι ειρήνευσε το πιστό πλήρωμα της αθηναϊκής κοινωνίας!

Και ενώ τίποτα δεν δείχνει να παραπέμπει αμέσως ή εμμέσως στην “ένωση” των Εκκλησιών, ας ρίξουμε μιά προσεκτική ματιά στα παρακάτω δεδομένα και ο καθένας ας σκεφτεί αν από αυτά προκύπτει ενδεχομένως κάποια σχέση μεταξύ ανανέωσης της λατρευτικής ζωής της βάσης των ορθοδόξων και των ετεροδόξων, κυρίως των Παπικών και ενώσεως των Εκκλησιών. Ποιά είναι τα δεδομένα;

1) Τοποθέτηση του μακαριστού καθηγητού Ευάγγελου Θεοδώρου (“Πρακτικά Β’ Λειτουργικού Συμποσίου 2000, σελ. 54-55),

σύμφωνα με τον οποίο “…πάσα,προσπάθεια λειτουργικής ανανεώσεως δεν πρέπει να αγνοή την λειτουργική πράξι και εμπειρία…Ακόμη και οι ετερόδοξοι που εφαρμόζουν στη λειτουργική τους ανανέωσι την αρχή “L’ Occident a l’ ecole de l’ Orient” (=Η Δύσις να φοιτήση στο σχολείον της Ανατολής), έχουν πολλά να μας διδάξουν, λέγοντας τρόπον τινά “τα σα εκ των σων”!

2) Στα ίδια πρακτικά (σελ. 275), ο καθηγητής Π. Σκαλτσής αναφέρει τους γενικότερους στόχους, του περί λατρείας Διατάγματος της Β’ Βατικανείου Συνόδου : “α)… β)… γ) η τελική ένωση όλων των χριστιανών,… ζ) η απλοποίηση των λατρευτικών εκδηλώσεων δι’ αποφυγής επαναλήψεων και διά συντμήσεως όλων των εκκλησιαστικών ακολουθιών”.

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙΙΙ) –Διφορούμενες ἐνέργειες τῶν "μπροστάρηδων" στοὺς Διαλόγους μὲ τοὺς Λατίνους.

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙΙΙ)

Διφορούμενες ενέργειες των “μπροστάρηδων” στους Διαλόγους με τους Λατίνους

1' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2' ΕΔΩ - 3' ΕΔΩ - 4' ΕΔΩ- 5' ΕΔΩ- 6' ΕΔΩ

- 7' ΕΔΩ - 8' ΕΔΩ- 9'ΕΔΩ – 10'ΕΔΩ – 11'ΕΔΩ -12΄ΕΔΩ

Ατυχώς, στις μέρες μας, προβάλλονται ορισμένα ανώτατα εκκλησιαστικά πρόσωπα ως σκαπανείς του Οικουμενισμού και των διαχριστιανικών διαλόγων καθώς και ως “πρότυπα” προς μίμησιν από τους νεωτέρους. Η αλήθεια είναι δυστυχώς πολύ διαφορετική και φανερώνει, μετά από μιά κριτική ματιά, το μέγεθος της αυθαίρετης υποχώρησης της Ορθόδοξης πλευράς και της επικράτησης των Παπικών σε μιά υποτιθέμενη προσπάθεια ανορθόδοξης προσέγγισης Ανατολής και Δύσης.

Μεταξύ αυτών και ο μακαριστός Οικουμενικός Πατριάρχης κυρός Αθηναγόρας. Σκοπός των αναφορών αυτών δεν είναι η κατάκριση και ιεροκατηγορία αλλά η επισήμανση των διαχρονικών λαθών όπως αποδείχθηκε και από τις προηγούμενες ενότητες και η επιλογή πιό συνετών τρόπων, δρόμων και συμπεριφορών που ίσως αποφέρουν πιό πολλά θετικά στοιχεία στην επικοινωνία μας με τις χριστιανικές ομολογίες (και όχι Εκκλησίες!).

Κρίσιμα στοιχεία μπορούμε να αντλήσουμε μέσα από την βιογραφία ενός άλλου “διάσημου” σκαπανέα της οικουμενικής κίνησης, του επίσης μακαριστού πρώην Αρχιεπισκόπου Αμερικής κυρού Ιακώβου. (Γ. Π. Μαλούχος “Εγώ, ο Ιάκωβος”, Εκδ. Α. Α. Λιβάνη, Αθήναι 2002, σελ. 189-197 & 299 κεξ).

Να πως περιγράφει ο μακαριστός κυρός Ιάκωβος το πρόσωπο και τις ενέργειες του Πατριάρχη Αθηναγόρα :

“...μου έλεγε από αυτήν την κατάθλιψη στην οποία ζούμε εδώ επί αιώνες δεν είναι δυνατόν να μας βγάλει κανείς. Πρέπει να βγάλουμε εμείς τον εαυτό μας, κοιτάζοντας προς τη Δύση, προς την Ευρώπη γενικά και τις Εκκλησίες της Δύσεως… Ήταν οικουμενιστής, ιδεολόγος, ναι, καταργούσε τα σύνορα μεταξύ των διαφόρων Εκκλησιών… Μου έλεγε συχνά “Γιατί αυτά τα σύνορα; Ποιός τα έβαλε;… Εγώ δεν παραδέχομαι σύνορα…”

…Εμπρός στα οράματά του δεν μετρούσε ούτε τις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους ούτε τις σχέσεις της Εκκλησίας μας με τις άλλες Εκκλησίες… Όταν με έστειλε στη Γενεύη μου λέει :” Ξέρεις που πηγαίνεις, διότι έχεις αρχίσει μιά οικουμενική κίνηση στη Βοστόνη όταν καθιέρωσες τους εσπερινούς νεολαίας, καλώντας ομιλητάς από όλες τις θρησκείες. Εσύ θα κάνεις το γραφείο, δεν υπάρχει γραφείο”… “!

Πως είναι δυνατόν να αναρωτιόταν ο Πατριάρχης “Ποιός έβαλε τα σύνορα;” Μου ακούγεται υπερβολικό. Εδώ και αλληγορικά ακόμη ο Κύριος μίλησε περί “φραγμού” του αμπελώνος, δηλαδή της Εκκλησίας Του. (Ματθ. κα’ 33) “…και φραγμόν περιέθηκε”!!!

Κρίσιμα σημεῖα στό διάλογο μέ τήν ρωμαιοκαθολική ὁμολογία (ΧΙ) –«Ἵνα πάντες ἕν ὧσι»

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙ)

«Ίνα πάντες έν ώσι» (Ιωα. ιζ’, 21)

1' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 3' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 4' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ- 5' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 6' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- 7' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 8' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ- 9' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ – 10' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Προ 30 περίπου ετών η Παπική Εκκλησία κυκλοφόρησε προς τους Ρωμαιοκαθολικούς την εγκύκλιο που αφορούσε στην ενότητα των χριστιανών ut unum sint. Δηλαδή, ίνα πάντες έν ώσι!

Έκτοτε, το χωρίο αυτό πολλαπλά κακοποιήθηκε εννοιολογικά και έγινε “σημαία” στα χέρια των θεολόγων της οικουμενι(στι)κής κινήσεως. Σύμβολο της προσπάθειας για την ενότητα των χριστιανικών εκκλησιαστικών κοινοτήτων. Απώτερο στόχο των Διαχριστιανικών Διαλόγων.

Όπως, όμως, γράψαμε παραπάνω, πρώτα κακοποιήθηκε εννοιολογικά. Και προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι η κακοποίησή του αυτή δεν θεωρήθηκε από τους ορθοδόξους ως εμπίπτον στην κατηγορία αυτών που ο Κύριος ζήτησε να μην αλλάξουν (“ιώτα έν ή μία κεραία”) αλλιώς… “ελάχιστος κληθήσεται εν τη βασιλεία των ουρανών”.

Τον κώδωνα του κινδύνου από την αλλοίωση αυτή έκρουε προ ετών ο μακαριστός διαπρεπής Θεολόγος π. Ιωάννης Ρωμανίδης (www.waternet…./rom.e.14.orthodoxi_kai_vatikania_sumfonia_peri_ounias.01.html)

“Η εν λόγω Κυριακή προσευχή δεν είναι γιά την ένωσιν των μελών του Σώματος του Χριστού με Παπικούς και Διαμαρτυρομένους που δεν έχουν την παραμικράν ιδέαν διά την προειρημένην θεραπείαν που οδηγεί στην θέωσιν. Φυσικά η προσευχή αυτή προϋποθέτει την είσοδον εις την οδόν προς την θέωσιν, αλλά δεν είναι διά την ένωσιν της Εκκλησίας πραγματικών ιατρών με εκκλησίας κομπογιαννιτών.

Το Βατικανό και οι Διαμαρτυρόμενοι, μαζί με ορισμένους Ορθοδόξους φαντάζονται ότι ο Χριστός προσεύχεται εδώ διά κάποιαν ένωσιν διηρημένων Εκκλησιών. Αντιθέτως, ο ενσαρκωθείς Κύριος της δόξης προσεύχεται εδώ ίνα οι μαθηταί Του και οι μαθηταί αυτών “ώσιν έν” εν τη θεωρία της Δόξης Του αφού θα γίνουν από την ημέραν της Πεντηκοστής μέλη του Σώματός Του.

Η Πεντηκοστή είναι η τελική μορφή του δοξασμού των πιστών και συνιστά τον πυρήνα της ιστορίας του Σώματος του Χριστού, του οποίου τα μέλη είναι οι βαδίζοντες την στενήν οδόν… Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΙΝ ΤΩΝ ΠΡΟΦΗΤΕΙΩΝ, ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΙΩΝ ΤΟΥ ΣΤΗΝ Π&ΚΔ, ειδικά αυτών που αναφέρονται στο Ιωα. ιστ’ 13 διά την υπό του Αγ. Πνεύματος καθοδήγησιν “εις πάσαν την αλήθειαν”… “.

Κρίσιμα σημεῖα στό διάλογο μέ τήν Ρωμαιοκαθολική ὁμολογία. Ἡ νέα ἀποκαλυπτική ἐποχή

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΧΙΙ)

Η νέα “αποκαλυπτική” εποχή

1' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 3' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 4' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ- 5' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- 6' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 7' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 8' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ- 9' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ – 10' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

– 11' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Προ πολλών ετών, όπως αναφέραμε σε προηγούμενη ενότητα, ο Willebrands είχε ευχηθεί τη μετάβασή μας σε μιά νέα “αποκαλυπτική εποχή” που θα φέρει ως καρπό της την ένωση των δύο Εκκλησιών. Ποιά μπορεί να είναι αυτή η εποχή που θα διευκολύνει την ένωση;

Μήπως ο διατυμπανιζόμενος και φιλοτυμπανιαίος “νέος οικουμενισμός της βάσης“;

Στην εφημερίδα “Κόσμος του Επενδυτή”, (Σαβ. 1- Κυρ. 2/7/06, σελ. 33), ο δημοσιογράφος Δ. Φ. Καλαντζής περιέγραφε έναν νέο οικουμενισμό τον οποίο προσδιόριζε ως “όχι αυτόν που αναπτύχθηκε μέσω των επισήμων, γραφειοκρατικών”, εν πολλοίς διαλόγων, της τελευταίας τριακονταπενταετίας, που δεν είχαν καμία απολύτως αξία στη “βάση”, το “ποίμνιο”. Αλλά, αντίστροφα, αρχή από τη “βάση”, από την αξιοποίηση της αγωνίας, της προσέγγισης στο χριστιανισμό των ανθρώπων, στην Ευρώπη και όχι μόνον,…τους οποίους οφείλει να αγκαλιάσει η Εκκλησία”.

Ακριβώς το ίδιο με άλλα λόγια διατύπωνε ο μακαριστός Μητροπολίτης Περιστερίου κυρός Χρυσόστομος (Θεολογία, ΝΓ’ Ιουλ.-Σεπτ. 1982, τευχ. Γ’ σελ. 878) όταν έγραφε πως “κάποτε επεβάλλοντο λύσεις εκ των άνωθεν και απωθούντο από τας μάζας. Σήμερον αι κινήσεις αποτελούν απαίτησιν των μαζών και επιβάλλονται εκ των κάτω. Κώφευσις εις ταύτας δεν νοείται… “.

Βέβαια, στο σημείο αυτό αναρωτιέμαι αν κάποιες φορές οι “απαιτήσεις των μαζών” είναι μιά όμορφη δικαιολογία γιά να προωθήσουμε τα σχέδιά μας χωρίς να έχουν την παραμικρή ιδέα περί των μελλόντων να συμβούν οι” μάζες” της βάσης.

Το πόσο επικίνδυνη είναι αυτή η τακτική επισήμανε ήδη προ 40ετίας ο Α. Δεληκωστόπουλος (Θεολογία ΝΓ’ Ιουλ.-Σεπτ. 1982, τευχ. Γ’ σελ. 878) υπογραμμίζοντας πως “De facto ένωσις εκ των κάτω είναι, όσον και αν αύτη παρουσιάζεται ως εκδήλωσις του πληρώματος της Εκκλησίας, το πλέον επικίνδυνον εκ των σημείων της συγχρόνου πνευματικής ιστορίας”.

Είναι χρήσιμο, πιστεύω, να γίνει μιά αναφορά στη δύναμη και το ρόλο της συνειδητοποιημένης βάσης, δηλαδή του λαού.

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (Χ) Ἐπίσκοποι, Ἱερεῖς συμποιμένες;

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (Χ)

Επίσκοποι, Ιερείς συμποιμένες;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ 1' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 3' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 4' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- 5' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 6' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 7' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 8' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ- 9' ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Αφορμή γιά το συγκεκριμένο κρίσιμο σημείο έλαβα πριν αρκετά χρόνια (“Εκκλησία”, Μάρτιος 2006, σελ. 206-207) από μιά τοποθέτηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεσσηνίας κ.κ. Χρυσοστόμου σχετικά με το charisma veritatis certum (βέβαιο χάρισμα της αληθείας).

Ο Σεβασμιώτατος γράφει σχετικά με τις ενστάσεις γιά τους διμερείς Διαχριστιανικούς και Διεκκλησιαστικούς Θεολογικούς Διαλόγους πως “4. Η οποιαδήποτε σοβαρή ένσταση ή επιφύλαξη είναι θεμιτή και οπωσδήποτε θα πρέπει να τύχει και της ανάλογης προσοχής και εξέτασης, όμως από τα αντίστοιχα συνοδικά όργανα και μόνο, γιατί το charisma veritatis certum δεν μπορεί να εκφράζεται υπό μεμονωμένων ατόμων ή ομάδων αλλά μόνο υπό του συνόλου της Εκκλησίας, η οποία συγκεντρώνεται περί των αληθών ποιμένων της και συγκεκριμένως περί των επισκόπων της… Το…βέβαιο χάρισμα της αληθείας δίνει το δικαίωμα στην Εκκλησία απέναντι σε κάθε αιρετική απόκλιση επισκόπων και την άρνηση της ακολουθίας τους, όταν όμως η αίρεση είναι “υπό συνόδου ή αγίων Πατέρων” κατεγνωσμένη… “!

Μόνο λίγες απορίες να εκφράσω με σεβασμό.

1) Πότε έτυχε προσοχής και εξέτασης από Συνοδικά όργανα μιά ένσταση ή επιφύλαξη γιά τον τρόπο χειρισμού της υπόθεσης των διαχριστιανικών διαλόγων είτε αυτή προήλθε από λαϊκό, ιερέα, ή επίσκοπο;

2) Τι σημαίνει η φράση “υπό συνόδου ή αγίων Πατέρων”; Αμφισβητούνται οι τόσες προαναφερθείσες Σύνοδοι που κατεδίκασαν ως αίρεση τον Παπισμό;

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΙΧ) –Περὶ Ἀγάπης, "Διαλόγου τῆς Ἀγάπης" καὶ Ζήλου.

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΙΧ)

Περί Αγάπης, “Διαλόγου της Αγάπης” και Ζήλου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ 1’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 3’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 4’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- 5’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 6’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 7’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 8’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Στις μέρες μας πολύς λόγος γίνεται για την αγάπη. Μιά περίεργη αγάπη που συχνά δεν έχει παρά ελάχιστη σχέση ή και μηδαμινή με την αληθινή αγάπη που όπως μας διδάσκει η Εκκλησία μας δεν χωρίζεται της αληθείας.

Αυτή η παραφροσύνη, γνωστή και ως “αγαπολογία”, δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις στους αγαπώμενους και αλγεινή εικόνα στο πλήρωμα της Εκκλησίας, όταν το θέμα ή τα πρόσωπα σχετίζονται άμεσα μ’ αυτήν.

Ένα παράδειγμα από τα πολλά είναι οι διαχριστιανικοί και διαθρησκειακοί διάλογοι, στους οποίους οι ορθόδοξοι θεολόγοι επικαλούμενοι την δυσκολία κατανόησης των δογματικών αληθειών μας, επιδίδονται σε μιά άκρατη “αγαπολογία” που τελικά σχετικοποιεί τα δόγματα και θέτει σε κίνδυνο την πίστη μας αλλά και “θολώνει” τα νερά γιά τους ετερόδοξους οι οποίοι τελικά αντί να επιστρέφουν στην μόνη αληθινή Εκκλησία που είναι η Ορθοδοξία, παραμένουν στην πλάνη τους, ενίοτε προσπαθώντας να συγκλίνουν σε επί μέρους δευτερεύοντα στοιχεία αρκούμενοι στην παρεξηγημένη “αγάπη” μας με την ιδέα ότι βαδίζουν σε ένα απ’ τα μονοπάτια που οδηγούν στην ουράνια βασιλεία. Οδηγεί, λοιπόν, η παρεξήγηση αυτή στην αίρεση του Οικουμενισμού.

Απ’ την άλλη πάλι, συχνά βιώνουμε το αντίθετο άκρο του ζηλωτισμού που οδηγεί σε ακρότητες που θίγουν την Εκκλησία μας και δημιουργούν πολύ αρνητική εντύπωση στους συμμετέχοντες στους διαλόγους.

Ας δούμε, όμως, παρακάτω κάποιες θέσεις της Εκκλησίας μας για να διαπιστώσουμε ποιός είχε αληθινή αγάπη γιά τους αντιφρονούντες, τους αιρετικούς, τους αμαρτωλούς. Ο Κύριος, οι Άγιοι, η Παράδοσή μας ή οι σημερινοί θεολόγοι που φωνασκούν υπέρ μιάς άκριτης “αγαπολογίας” που φτάνει στο μεθόριο των δογματικών μας αληθειών;

– Ο Κύριός μας δεν απηύθυνε τα φοβερά “ουαί” εναντίον των Φαρισαίων και Γραμματέων, αποκαλώντας τους “όφεις”, “γεννήματα εχιδνών”, “υποκριτές”, “μωροί”, “οδηγοί τυφλοί”, “τάφοι κεκονιαμένοι”; (Ματθ. κγ’ 13 κ. εξ)

– Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος δεν αποκάλεσε και αυτός τους Φαρισαίους και Σαδδουκαίους “γεννήματα εχιδνών”; (Ματθ. γ’ 7)

– Ο Απόστολος Πέτρος δεν συνιστά στους πιστούς να αποφεύγουν τους ψευδοπροφήτες και ψευδοδιδασκάλους (Β’ Πετρ. β κεφάλαιο) και τους “εμπαίκτες” και να διέρχονται τη ζωή τους “εν αγίαις αναστροφαίς και ευσεβείαις”; (Β’ Πετρ. γ’, 11)

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (VΙIΙ)-Περὶ τῆς Β’ Βατικανὴς Συνόδου καὶ ὑπογραφῆς κοινῶν κειμένων.

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (VΙIΙ)

“Απροετοίμαστοι οι Ορθόδοξοι θεολόγοι;”

ΔΙΑΒΑΣΤΕ 1’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 2’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 3’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- 4’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 5’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 6’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - 7’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Παραπάνω έγινε εκτενής αναφορά στις δόλιες τακτικές του Βατικανού. Τώρα είναι ανάγκη, όμως, να αναφέρουμε και όλες αυτές τις συμπεριφορές που δυναμιτίζουν την ατμόσφαιρα στους διαλόγους και καθιστά ευάλωτη την επιχειρηματολογία των Ορθοδόξων.

Συχνά μας λένε ότι στους διαλόγους αυτούς υπερασπίζονται την πίστη και δεν υποχωρούν σε κανένα σημείο. Πολύ φοβάμαι πως τα γεγονότα του παρελθόντος – τουλάχιστον – τους διαψεύδουν.

Συγκεκριμένα, ας δούμε τι αποκάλυπταν σε συγκεκριμένη Έκθεσή τους οι αντιπρόσωποι της Εκκλησίας της Ελλάδος (Μητροπολίτης Περιστερίου κ.κ. Χρυσόστομος και καθηγητής και νυν πρωτοπρεσβύτερος π. Θεόδωρος Ζήσης) σχετικά με τις εργασίες της Μικτής Επιτροπής Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών που είχε πραγματοποιηθεί στην Ορθόδοξη Ακαδημία της Κρήτης (30/5/1984).

Στην Έκθεση (“Ορθόδοξος Τύπος”, 5/7/1985) βεβαιώνεται πως “οι Ορθόδοξοι εκπρόσωποι εις τους διαλόγους παρουσιάζονται τελείως απαράσκευοι και δε συμφωνούν μεταξύ των. Η ασυμφωνία αυτή εκδηλούται πολύ συχνά και καταλαμβάνει το μέγιστον σχεδόν μέρος των συζητήσεων υπό τα χαιρέκακα και ειρωνικά βλέμματα των Ρωμαιοκαθολικών.

Πολλά Ορθόδοξα μέλη υιοθετούν ρωμαιοκαθολικές απόψεις ως ορθόδοξες, και απορρίπτουν τας μεμαρτυρημένας εν τη ζωή και τη θεολογία της Ορθοδοξίας γνησίας ορθοδόξους θέσεις. Υπάρχουν δε και μέλη, τα οποία υποτιμούν παντελώς την θεολογίαν και τας θεολογικάς διαφοράς και είναι έτοιμα να δεχθούν οτιδήποτε προτείνει η ετέρα πλευρά… Πολλοί θεωρούν τον διάλογο προσωπικήν των υπόθεσιν και βάσει των προσωπικών των γνωριμιών και συμφερόντων καθορίζουν την θέσιν των…” !!!

Και δεν ήταν αυτό κάποιο μεμονωμένο περιστατικό όπως αποδεικνύει το παρακάτω που φτάνει στο σωτήριον έτος 2003.

Προσέξτε εδώ τώρα προχειρότητα και κακώς εννοούμενη μεταστροφή σε σοβαρό ζήτημα μεταξύ των ετών 1988 και 2003. Πρόκειται γιά το θέμα της γυναικείας ιερωσύνης.

Ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, π. Θεόδωρος Ζήσης, γράφει σχετικά με το Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο της Ρόδου (30/10-7/11/1988) με θέμα “Η θέσις της γυναικός εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία”, απ’ όπου επιλέγει τα κάτωθι : “Κατά την κήρυξη των εργασιών του συνεδρίου ο προεδρεύων αυτού Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος τόνισε ότι “σκοπός του συνεδρίου είναι να επιβεβαιώσωμεν με σύνεσιν και προσεκτικότητα το αδύνατον της χειροτονίας των γυναικών εις την ιερωσύνην”. Εις τα πορίσματα του Συνεδρίου, συνεχίζει ο π. Θ. Ζήσης, κατοχυρώνεται ως αυτονόητο γιά την Ορθόδοξο Παράδοση το αδύνατον της χειροτονίας των γυναικών που θεμελιώνεται ως εξής :… α) επί του παραδείγματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού,…β) επί του παραδείγματος της Θεοτόκου…γ) επί της Αποστολικής Παραδόσεως… δ) επί τινών θέσεων της Παυλείου διδασκαλίας… ε) επί του κριτηρίου της αναλογίας… “.

Στο σημείο αυτό πρέπει να μνημονευθεί η πλούσια επιχειρηματολογία (άνω των 12 θεολογικών επιχειρημάτων συμπεριλαμβάνει και ο Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής μακαριστός Ι. Καρμίρης στο βιβλίο του “Η θέσις και η διακονία των γυναικών εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία” (Αθήναι 1978, σελ. 29-46), ενώ εκ των νεωτέρων αξιομνημόνευτη τυγχάνει η παρέμβαση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Χαλκίδος κ.κ. Χρυσοστόμου.

Συνεχίζει, όμως, ο π. Θ. Ζήσης με τη θλιβερή διαπίστωση ότι “απέναντι στην αδαμάντινη αυτή θέση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έρχονται οι εκπροσωπούντες μόνο τον εαυτό τους, αλλά δυστυχώς καλυπτόμενοι υπό της επισήμου Εκκλησίας, οργανωτές του Διεθνούς Επιστημονικού Συμποσίου της Θεσσαλονίκης (Ιούνιος 2003), να συμπεράνουν στα πορίσματά τους τα εξής εξευτελιστικά και απαράδεκτα :

Κρίσιμα σημεῖα στό διάλογο μέ τήν Ρωμαιοκαθολική Ὁμολογία (VΙI) Παρανοήσεις ἢ παρερμηνεῖες Ι. Κανόνων

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (VΙI)

Παρανοήσεις ή παρερμηνείες Ι. Κανόνων

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ Α’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - ΤΟ Β’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - ΤΟ Γ’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

- ΤΟ Δ’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - ΤΟ E’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ - ΤΟ ΣΤ’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Αφορμή για τα παρακάτω στοιχεία υπήρξε μιά δημοσίευση άρθρου του αρχιμ. π. Χρυσοστόμου Σαββάτου και νυν Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεσσηνίας, (Περ. “Εκκλησία”, τευχ. 3, Μάρτιος 2006, σελ. 205-208) ο οποίος επικαλείται σωρεία Ι. Κανόνων σχετικά με το θέμα της διακοπής του μνημοσύνου του επισκόπου στην περίπτωση της κατεγνωσμένης αιρέσεως, δηλαδή στην περίπτωση που ο επίσκοπος κηρύττει δημοσίως και “γυμνή τη κεφαλή” τα αιρετικά διδάγματα.

Ο Σεβασμιώτατος, προς τον οποίον σαφώς δεν ασκώ κριτική αλλά απλώς καταθέτω εν πνεύματι ταπεινώσεως αλλά και αληθείας τον προβληματισμό μου, επισημαίνει πως : “Η κατεγνωσμένη αίρεση δεν συνεπάγεται και αυτόματη διακοπή του μνημοσύνου του συγκεκριμένου επισκόπου,” πριν ή συνοδικώς ζητηθή η κατά του επισκόπου φερομένη αιτία και ταχεία προσενεχθή ψήφος κατακρίνουσα αυτόν” (PG 137, 1065 A), γιατί, όπως αναφέρει ο ίδιος σχολιαστής στην ερμηνεία του στον 13ο κανόνα της ίδιας Συνόδου (πρωτοδευτέρας), “ουκ οφείλει τις εξ αυτού (ενν. του Επισκόπου) προ καταδίκης αποσχισθήναι” (PG 137, 1069 A), μάλιστα δε η ” προ της εντελούς απιφάσεως ως τάχα κατεγνωκότα τιυ επισκόπου αυτού”, επιφέρει γιά μεν τον κληρικό την έκπτωση, γιά δε τον λαϊκό τον αφορισμό… “.

Τό ίδιο νόμισμα, όμως, έχει και 2η πλευρά.

Ναι μεν “δεν οφείλει τις του επισκόπου προ καταδίκης αποσχισθήναι”, ωστόσο έχει τη δυνατότητα της διακοπής του μνημοσύνου και φυσικά της αποτειχίσεως και προ της καταδίκης του Επισκόπου όταν αυτός διδάσκει τις δοξασίες των αιρετικών, σύμφωνα με τον 15ο κανόνα της πρωτοδευτέρας Συνόδου. Τότε όχι μόνο δεν υπόκειται κάποιος τις κυρώσεις που ισχύουν σε κάθε άλλη περίπτωση, αλλά και “της πρεπούσης τιμής τοις ορθοδόξοις αξιωθήσεται”!

Το πρόβλημα όμως είναι ότι ουδέποτε τις τελευταίες δεκαετίες κατηγορήθηκε επίσκοπος γιά κατεγνωσμένη αίρεση αν και υπήρξαν πολλές περιπτώσεις που ξεπέρασαν τα όρια λόγω, κυρίως, μιάς άκριτης και μάλλον σκόπιμης, άρα και κατ’ επίγνωσιν παρεξηγημένης αγαπολογίας των διαλόγων.

Επειδή το θέμα αυτό είναι ευαίσθητο, θα παραθέσω κάποια σημεία που κατά την πεποίθησή μου συνιστούν υπέρβαση των ορίων της δογματικής διδασκαλίας της Εκκλησίας μας και ο καθένας ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

1) Η απόδοση στον αιρεσιάρχη Πάπα αποστολικής διαδοχής.

2) Οι συμπροσευχές με τους αιρετικούς. Ο 33ος κανών της Λαοδικείας απαγορεύει το “συνεύχεσθαι” των λαϊκών μετά των αιρετικών ή σχισματικών ενώ ο 45ος των αγίων Αποστόλων απαγορεύει και την απλή προσευχή την οποία διαχωρίζει από τη συλλειτουργία και προβλέπει την καθαίρεση των κληρικών που δέχονται τους αιρετικούς ως κληρικούς. Η αναγνώριση άλλωστε αποστολικής διαδοχής στον Πάπα και η προσφώνησή του ως επισκόπου Ρώμης δεν του αναγνωρίζει αρχιερωσύνη και στους υπ’ αυτόν κληρικούς ιερωσύνη;

Ο 9ος δε του αγ. Τιμοθέου Αλεξανδρείας απαγορεύει την παρουσία έστω και μετανοούντων αιρετικών κατά τη διάρκεια της Θ. Ευχαριστίας.

3) Τα περί κοινού Θεού των 3 μονοθεϊστικών θρησκειών.

4) Η θεωρία “των κλάδων”.

Κρίσιμα σημεῖα στό διάλογο μέ τήν ρωμαιοκαθολική ὁμολογία (IV)

Πρωτ. Στέφανος Στεφόπουλος

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΜΟΛΟΓΙΑ (ΙV)

Θεολογικές διατυπώσεις και “ενότητα της ποικιλίας”!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ Α’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ Β’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ Γ’ ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ

Οι Ρωμαιοκαθολικοί, όπως θα φανεί παρακάτω έχουν εξελίξει την τακτική “δολιοφθοράς” των θεολογικών και δογματικών όρων με την ποικιλία διατυπώσεων και την αναβάθμισή των όρων αυτών σε πολιτισμικές διαφορές! Και το χειρότερο όλων είναι ότι όπως φαίνεται έχουν πλήρη συνείδηση του τι κάνουν και γιατί.

Αυτό αποδεικνύεται από μιά παλαιότερη δήλωση του κοιμηθέντος καρδιναλίου J. Willebrands, Προέδρου, τότε, της Γραμματείας του Βατικανού γιά την ενότητα των Χριστιανών (Περιοδικό “Θεολογία”, τεύχος Β’, Απρ. – Ιουν. 1982, Μέρος Δ’, σελ. 433-445).

Ο Willebrands υποστήριξε την “αναγκαιότητα ανατολής νέας αποκαλυπτικής εποχής προκειμένου να καταστή δυνατή η επίτευξις της ενώσεως των δύο Εκκλησιών, αι οποίαι έχουν κληθή να ζήσουν εις διαφορετικά ιστορικά και πολιτιστικά περιβάλλοντα. Αι Εκκλησίαι μας, ενώ έλαβαν την αυτήν πίστιν, ανέπτυξαν κατά διαφορετικούς τρόπους αυτόν τον χριστιανικόν πλούτον και η κληρονομία η οποία μας παρεδόθη υπό των Αποστόλων εγένετο δεκτή κατά ποικίλους τρόπους, συμφώνως προς την ποικιλίαν αντιλήψεως των τρόπων ζωής…

Δεν είναι, λοιπόν, εκπληκτικόν το γεγονός, ότι ωρισμέναι όψεις του αποκεκαλυμμένου μυστηρίου ήσαν ενίοτε πληρέστερον κατανοηταί και επαρουσιάζοντο κατά καλύτερον τρόπον από τους μεν παρά από τους δε, ούτως ώστε να πρέπει να θεωρήσωμεν αυτάς διαφόρους θεολογικάς διατυπώσεις, ως συμπληρωματικάς μάλλον ή ως αντιθέτους…δυνάμεθα να εμπλουτίσωμεν οι μεν τους δε και να αφεθώμεν να οδηγηθώμεν υπό του Πνεύματος προς ολόκληρον την αλήθειαν”!!!

Δηλαδή, να εμπλουτήσουμε εμείς οι Ορθόδοξοι την δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας μας, επί παραδείγματι για το Φιλιόκβε, θεωρώντας την παπική ερμηνεία ως διαφορετική διατύπωση, συμπληρωματική της μίας και μόνης αλήθειας που μας δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος, δοξολογώντας το Άγιο Πνεύμα που μας χάρισε αυτήν την ιστορική και πολιτισμική ιδιαιτερότητα στην ερμηνεία του δόγματος της εκπορεύσεως του Αγ. Πνεύματος και έχοντας υποβιβάσει την μία αλήθεια του Χριστού, που δεν διαιρείται, σε μία πιθανή εκδοχή εκ των δύο και να περιμένουμε την καθοδήγησή μας σε ολόκληρη την αλήθεια. Ποιανού την αλήθεια; Του Τάγκαλου και όχι του Κυρίου, κατά τον άγιο Παΐσιο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής της παραπάνω παπικής πλάνης που ξεπερνά τα όρια της βλασφημίας του Αγ. Πνεύματος, αναφέρει ο μακαριστός Μητροπολίτης Δράμας, κυρός Διονύσιος, (Διονυσίου Κ. Κυρατσού, Μητροπολίτου Δράμας, “Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης και η Δύση – Η Λατινική Εκκλησία και οι καινοτομίες της”, Διατριβή επί Διδακτορία, Θεσσαλονίκη 1993, σελ. 121-122), αναλύοντας τη διακήρυξη της “Ρωμαϊκής Κατηχήσεως” (Πάπα Πίου Ε’, 1566). Στο κείμενο αυτό διακηρύσσεται, μεταξύ άλλων, πως ” με το Χρίσμα τελειούται το Βάπτισμα” καθώς και ότι το Χρίσμα ” πρέπει να αναβάλλεται γιά τα νήπια μέχρι να φθάσουν’ στη χρήση του λογικού’ που τοποθετείται μεταξύ των 7 και των 12 ετών”.

Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός. Ὁ Ἄτλας τῆς Ὀρθοδοξίας.

Κρατεί μεν Άτλας μυθικώς ώμοις πόλον,

Κρατεί δ’ αληθώς Μάρκος Oρθοδοξίαν.

Ο άγιος Μάρκος (κατά κόσμο Εμμανουήλ), εγεννήθη από ευσεβείς γονείς το 1392 εις την βασιλίδα των πόλεων, Κωνσταντινούπολιν. Ο πατέρας του ωνομάζετο Γεώργιος και ήτο αρχιδικαστής, σακελλίων και διάκονος της Μεγάλης Εκκλησίας, η μητέρα του ωνομάζετο Μαρία και ήτο θυγατέρα του ευσεβούς ιατρού Λουκά.

Αμφότεροι οι γονείς προσπάθησαν και επέτυχαν να αναθρέψουν τον μικρό Εμμανουήλ εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Αλλά ο θάνατος του πατρός του άφησε αυτόν και τον μικρότερό του αδελφό Ιωάννη ορφανούς εις νεαρά ηλικία.

Τα πρώτα γράμματα ο άγιός μας τα εδιδάχθη από τον πατέρα του Γεώργιο, ο οποίος είχε μία ονομαστή ιδιωτική σχολή. Μετά τον θάνατον του πατρός του η μητέρα του τον έστειλε να μαθητεύεση εις τους πλέον φημισμένους διδασκάλους της εποχής του, τον Ιωάννη Χορτασμένο (κατόπιν Ιγνάτιο Μητροπολίτη Σηλυμβρίας) και τον μαθηματικόν και φιλόσοφον Γεώργιον Γεμιστόν Πλήθωνα. Μεταξύ των συμμαθητών του ήτο και ο μετ έπειτα άσπονδος εχθρός του Βησσαρίων ο καρδινάλιος.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΟΣ

Όταν ο νεαρός Εμμανουήλ τελείωσε τας σπουδάς του, ανέλαβε την διεύθυνση της πατρικής σχολής και εις σύντομο χρονικό διάστημα ανεγνωρίσθει ως ένας από τους πλέον λαμπρούς διδασκάλους της ψυχορραγούσης πόλεως. Μεταξύ των μαθητών του, που διέπρεψαν αργότερον, ήσαν ο Γεώργιος Γεννάδιος Σχολάριος,-ο πρώτος μετά την πτώσιν της Πόλεως Πατριάρχης-, ο Θεόδωρος Αγαλλιανός, ο Θεοφάνης Μητροπολίτης Μηδείας και ο αδελφός του Ιωάννης ο Ευγενικός.

Αλλά ο θείος έρως δεν άφησε τον Εμμανουήλ να παρασυρθεί από την γεμάτη υποσχέσεις λαμπρά καριέρα του διδασκάλου, ούτε οι λίαν φιλικές σχέσεις του με τον αυτοκράτορα τον εμπόδισαν να απαρνηθεί τον κόσμο και να καταφύγει εις την νήσον των Πριγκιποννήσων Αντιγόνη, πλησίον του φημισμένου ασκητού Συμεώνος. Εκεί έμεινε αγωνιζόμενος πνευματικώς επί δύο έτη και μετά, κατόπιν των τουρκικών επιδρομών εις τας νήσους, ήλθε με τον γέροντά του εις την περίφημο τότε Μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων, εις την Κωνσταντινούπολιν.

Ὁ π. Γεώργιος Μεταλληνός γιά τόν διάλογο μέ τούς παπικούς.

Αποσπάσματα ομιλίας του μακαριστού π. Γεωργίου Μεταλληνού το 2007.

Ο οικουμενισμός είναι η φοβερότερη αίρεση. Η αίρεση των αιρέσεων. Γιατί, επαναλαμβάνω, οι αιρετικοί των άλλων αιώνων είχαν μία ειλικρίνεια. Ο Άρειος έλεγε τι πιστεύει. Υπήρχαν και κάποιοι που ελίσσοντο. Στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο ήταν η ομάδα των Αρειανών και οι Ορθόδοξοι τους έλεγαν, ο Απόστολος Παύλος λέει εκ του Θεού είναι ο Υιός. Αυτό σημαίνει εκ της ουσίας του Πατρός, είναι ομοούσιος με τον Πατέρα. Όταν είπε, εκ του Θεού είναι ο Υιός, οι Αρειανοί, λέει ο ιστορικός, έλεγαν μεταξύ τους…. θα συμφωνήσουμε, και οι άνθρωποι είμαστε εκ του Θεού… Βλέπετε τρικλοποδιές; Αλλά οι άνθρωποι είμαστε κατά χάριν Θεού, ενώ ο Χριστός είναι φορεύς της ουσίας του Πατρός. Άλλη η σχέση του Χριστού ως Υιού και Λόγου του Θεού προς τον Πατέρα και άλλη η σχέση η δική μας προς τον Δημιουργό μας. Όπως ο ωρολογοποιός φτιάχνει ένα ρολόι, εκ του ωρολογοποιού προέρχεται το ρολόι αλλά δεν είναι ωρολογοποιός. Δεν έχει σάρκα, οστέα, ψυχή ανθρώπινη, όπως έχει ο ωρολογοποιός.

Κι έτσι λοιπόν, όταν λες ότι είναι «εκκλησίες» του Χριστού, φτάνουμε σε αυτήν την υποκρισία των οικουμενιστών που σας είπα. Μιλούν για τους Πατέρες, το θέμα ετέθηκε στο συνέδριο αυτό εξ αφορμής κάποιων ή κάποιου μετέχοντος εκεί, ότι από την μια πλευρά φαίνεται υπερ-0ρθόδοξος και από την άλλη είναι φανατικός οικουμενιστής. Το όνομα δεν έχει σημασία [σ.σ. βεβαίως και έχει] το ξέρει ο Θεός, μπορεί να είμαι εγώ ας πούμε. Σημασία λοιπόν έχει ότι κλείνουμε τον δρόμο της σωτηρίας στους άλλους με την πονηρία ότι τιμάμε τους Αγίους, τιμάμε το Ευαγγέλιο, τιμάμε τις Οικουμενικές Συνόδους κτλ. αλλά πράττουμε ακριβώς το αντίθετο.

Έτσι λοιπόν, ενώ γίνονται αυτά στην Αθήνα γίνονται και στην Κωνσταντινούπολη, αλλά η Κωνσταντινούπολη μετά τον Αθηναγόρα είναι δύσκολο να κάνει πίσω. Όχι ότι το δικαιολογώ, διότι ο Αθηναγόρας χάραξε μία πορεία που δεν μπορεί κανείς εύκολα να κάνει πίσω, πρέπει να κάνει επανάσταση.

Ναυπάκτου Ἱερόθεος: Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ρωμαιοκαθολικῶν

Διάλογος Ὀρθοδόξων καί Ρωμαιοκαθολικῶν

Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Κατ' ἀρχήν πρέπει νά δηλώσω ὅτι δέν εἶμαι ἐναντίον τοῦ διαλόγου μέ τούς Ρωμαιοκαθολικούς καί τούς ἄλλους ἑτεροδόξους, εἶμαι ὑπέρ τοῦ διαλόγου, ὁ ὁποῖος ὅμως πρέπει νά γίνεται μέ ὁρισμένες θεολογικές καί ἐκκλησιολογικές προϋποθέσεις. Τίποτε δέν πρέπει νά γίνεται ἀπροϋπόθετα.

Συμφωνῶ ἀπόλυτα μέ τίς παρατηρήσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη, ὁ ὁποῖος γιά πολλά χρόνια ἦταν ἐκπρόσωπος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος σέ Διαλόγους μέ τούς ἑτεροδόξους. Σέ παλαιότερο βιβλίο μου κατέγραψα τίς ἀπόψεις του γιά τόν Διάλογο μέ τούς ἑτεροδόξους, ὅπως τίς ἐξέφρασε σέ κείμενό του μέ τίτλο «Ὁ θεολόγος στήν ὑπηρεσία τῆς Ἐκκλησίας κατά τόν Οἰκουμενικό Διάλογο».

Στό κείμενό του αὐτό διακρίνονται τέσσερα σημαντικά σημεῖα. Πρῶτον, φαίνονται οἱ ἀπόψεις τοῦ π. Γεωργίου Φλωρόφσκι γιά τό θέμα αὐτό, ὁ ὁποῖος εἶχε μεγάλη πείρα μέ τούς θεολογικούς Διαλόγους. Δεύτερον, ἀναλύονται οἱ προϋποθέσεις, βάσει τῶν ὁποίων ὁ ὀρθόδοξος θεολόγος μπορεῖ νά συμμετάσχη στούς θεολογικούς Διαλόγους μέ τούς ἑτεροδόξους. Τρίτον, παρουσιάζονται τά προβλήματα πού ἀναφύονται στούς Διαλόγους σέ βάρος τῆς ὀρθοδόξου Παραδόσεως. Τέταρτον, καταγράφεται καί ἡ στρατηγική πού πρέπει νά ἐφαρμόζεται ἀπό ὀρθόδοξου πλευρᾶς κατά τήν πορεία τῶν Διαλόγων.

Στήν συνέχεια θά τονίσω μερικά σημεῖα πού θεωρῶ ὅτι εἶναι σημαντικά γιά νά κατανοήσουμε τό θέμα τοῦ διαλόγου μέ τούς Ρωμαιοκαθολικούς.

1. Ἡ ἱστορία τοῦ Διαλόγου

Ἀπό τό 1965, μέ τήν λήξη τῆς Β' Βατικανῆς Συνόδου, τῆς συναντήσεως τοῦ Πάπα μέ τόν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως καί τῆς ἄρσεως τῶν ἀναθεμάτων ἤ τῆς ἀκοινωνησίας, ἄρχισε ὁ «Διάλογος τῆς ἀγάπης» μέ πολλούς τρόπους, κυρίως μέ τήν ἐπιστροφή λειψάνων, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τήν ἐπιστροφή τῆς κάρας τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου στήν Πάτρα.

Ἀπό τό ἔτος 1980 ἄρχισε ὁ «θεολογικός διάλογος» μεταξύ Ὀρθοδόξων καί Ρωμαιοκαθολικῶν.

Τό ἔτος 1979, πρίν ἀρχίσει ὁ θεολογικός διάλογος, ὁ Πάπας Ἰωάννης Παῦλος Β' εἶπε σέ Ρωμαιοκαθολικούς, μεταξύ τῶν ἄλλων, τά ἀκόλουθα: 

Ὁ διάλογος θά γίνη «ἐπί ἴσοις ὅροις». Οἱ δύο Ἐκκλησίες ἔχουν αὐτοσυνειδησία τῆς ταυτότητάς τους, τῆς ἐκκλησιολογίας τους καί τῆς μυστηριακῆς δομῆς τους. Καί οἱ δύο Ἐκκλησίες διακρίνονται ἀπό τήν αὐτοσυνειδησία ὅτι συνεχίζουν ἀδιακόπως τήν ζωή τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας.

Ἱερά Μητρόπολις Πειραιῶς: Θεολογικοί διάλογοι στήν ὁδό πρός τήν ἐν πίστει ἑνότητα ἤ πρός τόν συγκερασμό ἀληθείας καί ψεύδους;

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Εν Πειραιεί τη 21^η Σεπτεμβρίου 2017

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ: ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝ ΠΙΣΤΕΙ ΕΝΟΤΗΤΑ Ή ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΥΓΚΕΡΑΣΜΟ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΨΕΥΔΟΥΣ;

Όπως είναι γνωστόν οι θεολογικοί Διάλογοι μεταξύ Ορθοδόξων και Παπικών συνεχίζονται εδώ και 37 χρόνια, από το 1980. Πριν από ένα χρόνο περίπου, (16 έως 21 Σεπτεμβρίου 2016), πραγματοποιήθηκε η 14η Γενική Συνέλευση της Ολομέλειας της Διεθνούς Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου στο Κιέτι της Ιταλίας, στην οποία εγκρίθηκε κείμενο με τίτλο «Συνοδικότητα και πρωτείο κατά την πρώτη χιλιετία: στην πορεία προς κοινή κατανόηση, στην υπηρεσία της ενότητας της Εκκλησίας». Το κείμενο αυτό είναι συνέχεια του κειμένου της Ραβέννας, αφού τόσον αυτό, όσο και το της Ραβέννας ασχολείται με το θέμα του Πρωτείου σε σχέση με την Συνοδικότητα. Το κείμενο του Κιέτι, το οποίο περιλαμβάνει 21 παραγράφους, υπέγραψαν οι εκπρόσωποι του Πάπα και όλων των Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών, πλην του πατριαρχείου Βουλγαρίας, με την έκφραση επιφυλάξεων μόνο από τους εκπροσώπους του Πατριαρχείου της Γεωργίας επί ορισμένων παραγράφων του.

  Όπως πληροφορηθήκαμε από το διαδίκτυο, πριν από μερικές ημέρες  «ολοκλήρωσε τις εργασίες του στις 8 Σεπτεμβρίου 2017 στη Λέρο η Συντονιστική Επιτροπή της Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών, όπου συμμετείχε και ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίωνας, Πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας.  Κατόπιν συζητήσεως οι εκπρόσωποι των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας αποφάσισαν την προετοιμασία κειμένου με τίτλο ‘Στην οδό προς την εν πίστει ενότητα: θεολογικά και κανονικά ζητήματα’.

«Ἡ ἔκπληξις ἀπό ἕναν ἀγράμματο κληρικόν»

Ἕνας ἡλικιωμένος ἱερεύς (85 ἐτῶν), ὁ ὁποῖος δέν ἔχει πανεπιστημιακά πτυχία ἤ πτυχίο Θεολογίας, ὁ π. Γεώργιος Χιωτάκης (ἔγινε ἱερεύς εἰς ἡλικίαν 49 ἐτῶν καί εἶχεν ἕνδεκα παιδιά) παρευρέθη πρό ἐτῶν εἰς Θεολογικόν Συνέδριον, τό ὁποῖον διεξήχθη εἰς τήν Κρήτην, διά τάς σχέσεις Ὀρθοδόξων καί Παπικῶν. Ἐζήτησε νά θέση ἐρωτήματα, ἀλλά ἐπειδή δέν εἶχε πτυχίον Θεολογίας δέν τοῦ ἐπέτρεψαν νά ὁμιλήση. Τότε ἀπήντησεν: ὅτι ἡ Θεολογία εἶναι μυστήριον καί δέν εἶναι ἀριθμός πτυχίων.

Ἐνῶ εἰς γραπτόν σημείωμα, τό ὁποῖον ἀπέστειλεν εἰς τήν ὀργανωτικήν ἐπιτροπήν ἐτόνισε διά τό θέμα, τό ὁποῖον ἐξήταζε τό συνέδριον:

«Ὁ ρόλος τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης στήν κοινωνία τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς α΄ χιλιετίας»

Γράφει ὁ Πρωτοπρεσβύτερος

π. Ἀναστάσιος  K.  Γκοτσόπουλος

Ἐφημέριος Ἱ. Ν. Ἁγίου Νικολάου Πατρῶν

 

Ἐν ὄψει τῆς  ΙΔ΄ συναντήσεως τῆς  Μικτῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς τοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου 

Ὀρθοδόξων-Ρωμαιοκαθολικῶν στό Chieti 

τῆς Ἰταλίας (15-22.9.2016)

 

Ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων μποροῦμε μὲ βεβαιότητα νὰ καθορίσουμε τὴ θέση τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης καὶ τοῦ ἐπισκόπου της στὴν κοινωνία τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν κατὰ τὴν ἐποχὴ τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων:

Α. Ἡ Ἐκκλησία καὶ ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης.

1. Εἶναι σαφὲς τὸ αὐξημένο κῦρος καὶ ἡ ἐξαιρετικὴ τιμὴ ποὺ ἀπονεμόταν στὴν Ἐκκλησία τῆς Ρώμης. Συνακόλουθα, στὸν ἐπίσκοπό της ἡ Ἐκκλησία εἶχε ἀναγνωρίσει πρωτεῖο τιμῆς καὶ προκαθεδρίας στὴν τάξη τῶν τιμηθέντων μὲ πρεσβεῖα Πατριαρχικῶν Θρόνων. Οἱ λόγοι εἶναι σαφεῖς: α) ἦταν ἡ Ἐκκλησία τῆς «μεγαλωνύμου Ρώμης», τῆς πρωτεύουσας τῆς αὐτοκρατορίας, β) ἦταν δραστήρια στὴν πνευματικὴ ζωὴ καὶ στὴν συναντίληψη ἄλλων ἐμπεριστάτων τοπικῶν Ἐκκλησιῶν καὶ γ) ἦταν ἡ μοναδικὴ πόλη στὸ δυτικὸ-λατινικὸ κόσμο ποὺ δέχθηκε τὴν παρουσία καὶ τὸ κήρυγμα τῶν Πρωτοκορυφαίων Ἀποστόλων, οἱ ὁποῖοι ἐκεῖ μαρτύρησαν καὶ ἡ ὁποία διατηροῦσε τοὺς Τάφους τους.

2. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρώμης ἐκαυχάτο  ἰδιαίτερα γιὰ τὴν ἀποστολικὴ καταγωγή της ἀπὸ...

τοὺς Πρωτοκορυφαίους, τὴν ὁποία, προϊόντος τοῦ  χρόνου, περιόρισε καὶ διαμόρφωσε σὲ «πέτρειο». Θὰ πρέπει ὅμως νὰ σημειωθεῖ ὅτι σὲ κανένα κανόνα Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἡ ἀπόδοση πρεσβείων τιμῆς στὴν Ἐκκλησία τῆς Ρώμης δὲν συνδέεται μὲ τὴν ἀποστολικὴ προέλευσή της, ἡ ὁποία κατὰ τὰ ἄλλα θεωρεῖται δεδομένη.

Οἰκουμενισμός ἐπί Τουρκοκρατίας καί ἡ ἀντίδραση τῶν τότε ἁγίων...

Απόσπασμα από το βιβλίο του π. Βασιλείου Παπαδάκη «Το σχίσμα του ζηλωτικού Παλαιοημερολογιτισμού», Μέρος Γ΄, Κεφ. Γ΄ (ολόκληρο το βιβλίο εδώ). Επιλεγμένα αποσπάσματα εδώ.

8

[Απόσπασμα από την αρχή του κεφαλαίου] Παρόμοιες ή ακόμη και χειρότερες από τις σημερινές καταστάσεις συνέβαιναν αναμφίβολα και παλαιότερα. Συγκεκριμένα πραγματοποιήθηκαν αρκετές ενωτικές προσπάθειες με αιρετικούς, οι μεμονωμένες περιπτώσεις μυστηριακής διακοινωνίας και λειτουργικών συγχρωτισμών Ορθοδόξων - ετεροδόξων ήταν κάτι το σύνηθες -ιδίως σε ορισμένους τόπους και χρονικές περιόδους- ενώ συχνά ορισμένοι Ορθόδοξοι διεκήρυτταν απαράδεκτα φρονήματα, παρόμοια με τα σημερινά οικουμενιστικά.
Ο τρόπος με τον οποίο οι άγιοι Πατέρες αντιμετώπισαν τις ανωτέρω καταστάσεις, καθώς και η σχετική τους διδασκαλία καθορίζουν ως όρους διακοπής της εκκλησιαστικής κοινωνίας με τους επισκόπους μας προ συνοδικής κρίσεώς τους την ένωσι με τους εκτός Εκκλησίας αιρετικούς ή την επίσημη διακήρυξι κάποιας αιρέσεως.

ΓΕΡΩΝ ΙΛΑΡΙΩΝ: Ἡ ἀλήθεια γιά τούς Λατίνους (Καθολικούς) [ΒΙΝΤΕΟ]

Θέματα της ανάρτησης: Πως να γίνονται οι διάλογοι, να είμαστε απόλυτοι, να είμαστε αληθινοί, να δίνουμε την καλή μαρτυρία, να ελέγχουμε τα κακώς κείμενα.

Στο βίντεο αυτό παρουσιάζουμε μια απλοϊκή διήγηση του γέροντος Ιλαρίωνα από το Άγιον Όρος που θα συγκινήσει κάθε ψυχή. Γίνεται με την απλότητα και την ορθόδοξη εμπειρία του ο γέροντας γνώμονας, γίνεται πυξίδα για να ευθυδρομήσει όποιος αιρετικός αναζητά την αλήθεια καλοπροαίρετα.

Αναβλύζει με φυσικότητα μέσα από την ψυχή του η απορία, πως γίνονται οι διάλογοι τα συνέδρια και τα συμπόσια, όταν εμείς δεν είμαστε απόλυτοι, αληθινοί να έχουμε το Θεό στις συναντήσεις αυτές. Μας το έστειλε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αγαπητός φίλος του ιστολογίου μας με το ακόλουθο σημείωμα:

Ὁ Ὅσιος Πορφύριος καί ὁ ὅσιος Γέρων Παΐσιος γιά τόν Πάπα καί τόν διάλογο μαζί του.

Ο ΠΑΠΑΣ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΥΠΟΤΑΞΕΙ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

Μέ ἀφορμή τήν  ἐπίσκεψη τοῦ Πάπα στήν Κωνσταντινούπολη, ἄς δοῦμε τί φρονοῦσαν οἱ δύο μεγάλοι σύγχρονοι Γέροντες Ὅσιος Πορφύριος καί π. Παΐσιος γιά τόν Πάπα, τόν Παπισμό, τούς διαλόγους μαζί του καί τήν σχέση του μέ τήν Ὀρθοδοξία.

Ὁ θεολογικὸς διάλογος Ὀρθοδοξίας καὶ Παπισμοῦ

Ο ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΠΙΣΜΟΥ

Η «Ἐπιστημονικὴ Ἡμερίδα» μὲ θέμα  «Ὁ Θεολογικὸς Διάλογος μεταξὺ τῆς Ὀρθοδόξου καὶ Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας», ποὺ ὀργάνωσε ὁ Τομέας Δογματικῆς Θεολογίας (τοῦ Τμήματος Θεολογίας) τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Α.Π.Θ. στὶς 20.5.2009 στὴν Αἴθουσα τελετῶν τοῦ ἐν λόγῳ Πανεπιστημίου, ἀπεκάλυψε «πολλῶν καρδιῶν διαλογισμούς». Καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ἡ Ἡμερίδα ἔκανε καλό. Θὰ ἐρωτήσει ὅμως ὁ ἀναγνώστης: Τί ἀκριβῶς ἀπεκάλυψε;

1. Διαπιστώσαμε τὴ θλιβερὴ ἄμβλυνση τοῦ δογματικοῦ αἰσθητηρίου ὁρισμένων Ὀρθοδόξων Καθηγητῶν, καὶ μάλιστα τῆς Δογματικῆς! Ἀπορήσαμε γιὰ τὶς ἰδέες καὶ τὶς τοποθετήσεις τους στὰ θέματα τοῦ Διαλόγου, τὶς ὁποῖες οἱ ἴδιοι θεωροῦν Ὀρθόδοξες! Ἑνὸς Διαλόγου πού, ἀντὶ νὰ ἀποβλέπει στὴν ἐπαναφορὰ τῶν ἑτεροδόξων στὴν ἀλήθεια, ἐκτρέπεται ὁλο ένα καὶ περισσότερο σὲ ἐπικίνδυνες ἀτραποὺς ἐκτὸς τῆς ἀληθείας πιστοποιώντας ἔτσι  αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ Ἁγιορείτης Γέροντας π. Παΐσιος:  «Γιὰ ἀλλοῦ ξεκινήσαμε καὶ  ἀλλοῦ πηγαίνουμε, χωρὶς  νὰ τὸ καταλαβαίνουμε, ὅταν δὲν ἀκολουθοῦμε τὰ χνάρια τῶν Ἁγίων Πατέρων».

Ἑνωτικές προσπάθειες μετά τό σχίσμα

ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Δ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ

ΕΝΩΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΚΑΙ Ο ΣΗΜΕΡΙΝΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

1. Η ενότητα ανήκει στη φύση της Εκκλησίας, ως σώματος Χριστού και εν Χριστώ κοινωνίας. Η αληθής Εκκλησία είναι «μόνον μία και μοναδική», κατά το ιερό Σύμβολο¹. Η εσωτερική δε ενότητα της Εκκλησίας φανερώνεται και εξωτερικά, ως ενότητα στην Πίστη, την Λατρεία, με την συμμετοχή στα ίδια Μυστήρια, αλλά και στην διοίκηση, με κέντρο τους επισκόπους. Είναι, λοιπόν, ενότητα δογματική, λειτουργική και διοικητική/κανονική². Οι τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες εκφράζουν την «μυστική» ενότητά τους στο ένα σώμα του Χριστού, μέσω του ανωτάτου εκκλησιαστικού οργάνου τους, που είναι η Οικουμενική Σύνοδος³.