Βλέπουν οἱ νέοι μας τὴν Ὀρθοδοξία σάν... οὖφο; Ἀπαντήσεις στοὺς ἰσχυρισμούς του π. Βασιλείου Θερμοῦ.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΝΔΡΩΝΗΣ

Ισχύει πράγματι ότι οι ορθόδοξοι ναοί μας, αδειάζουν και ότι οι σημερινοί νέοι βλέπουν την Εκκλησία σαν… ούφο; Αυτά υποστηρίζει σε ένα – μάλλον καταστροφολογικό άρθρο του – ο γνωστός ιερέας, π. Βασίλειος Θερμός, προκαλώντας έντονες συζητήσεις στο διαδίκτυο.

Πραγματικά, εάν κανείς προσγειωνόταν με… ούφο για πρώτη φορά στην Ελλάδα, διαβάζοντας το συγκεκριμένο άρθρο θα σχημάτιζε την εντύπωση ότι η Ορθοδοξία έχει σχεδόν ξοφλήσει! Είκοσι αιώνες πολέμων, διωγμών, επιδρομών, αιρέσεων και κατακτητικών ζυγών δεν κατάφεραν να στερήσουν ούτε δράμι από την αιώνια δόξα της Ορθοδοξίας και ξαφνικά τώρα ανακαλύψαμε ότι… χανόμαστε!

Πάμε όμως να δούμε τα – αλλού προβληματικά και αλλού ακατανόητα – σημεία στο άρθρο του πατρός Θερμού:

«Γιατί ο λαός εγκαταλείπει σταδιακά την Εκκλησία; Μήπως διότι η Εκκλησία μας, όπως είναι τώρα, αποτελεί απλώς ένα απομεινάρι του παρελθόντος; Μήπως επειδή δεν υπάρχει η βούληση να αλλάξει;».

Πάτερ μου καλέ, αποκαλείτε απομεινάρι του παρελθόντος την Εκκλησία; Τι είναι η Εκκλησία κατά την άποψη σας, κοινωνικό ίδρυμα που το μάρκετινγκ του βγήκε εκτός μόδας; Μουσείο που ξέχασε να κάνει ανακαίνιση; Είναι δυνατόν να εκφραζόμαστε έτσι για το ιερό οικοδόμημα ενός εσταυρωμένου Χριστού που κρατάει στο χέρι του το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας; Δηλαδή η ευαγγελική αλήθεια ότι: «Ιησούς Χριστός χθες και σήμερον ο αυτός και εις τους αιώνας», δεν ισχύει; Δεν μας τα είπε καλά ο Παύλος;

Ἅγιος Ἐδμόνδος: Ὁ βασιλιᾶς-μάρτυρας τῆς Ἀγγλίας καὶ ἡ προφητεία γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ τῆς Ὀρθοδοξίας. (βίντεο)

Δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική προσωπικότητα, αλλά ένα σύμβολο της προχριστιανικής και ορθόδοξης κληρονομιάς της Αγγλίας.

Λίγες μορφές της πρώιμης αγγλικής ιστορίας συνδυάζουν τόσο έντονα την πίστη, τη βασιλική εξουσία και τον μαρτυρικό θάνατο όσο ο Άγιος Εδμόνδος, βασιλιάς της Ανατολικής Αγγλίας (East Anglia). Αν και σήμερα το όνομά του είναι σχεδόν άγνωστο έξω από εκκλησιαστικούς κύκλους, για αιώνες θεωρούνταν ο πρώτος εθνικός προστάτης της Αγγλίας, πολύ πριν τη θέση αυτή καταλάβει ο Άγιος Γεώργιος.

Το αφιέρωμα του καναλιού Euan Michael παρουσιάζει όχι μόνο την ιστορία του Αγίου Εδμόνδου, αλλά και τη σημασία που εξακολουθεί να έχει για την αγγλική Ορθοδοξία, συνδέοντας το παρελθόν με μια ιδιαίτερη προφητεία για το μέλλον της χώρας.

Η Αγγλία πριν από την Αγγλία

Τον 9ο αιώνα δεν υπήρχε ακόμη ενιαίο αγγλικό κράτος. Το νησί ήταν διαιρεμένο σε μικρά βασίλεια, μεταξύ των οποίων και η Ανατολική Αγγλία, μια περιοχή που είχε ήδη αποκτήσει έντονη χριστιανική παράδοση μέσα από μοναστήρια, εκκλησίες και αγίους.

Ὀρθοδοξία καί αἱρέσεις, π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 7-6-1984,

επί αποριών προσκυνητριών κυριών κυκλαρχών «ΦΑΡΟΥ» Θεσσαλονίκης].

Η επόμενη απορία, λοιπόν, αναφέρεται στο θέμα των αιρέσεων. Ποια δηλαδή η διάκρισις ανάμεσα στην αίρεση και στην Ορθοδοξία. Εάν είναι ακριβώς μία παράδοσις και τι είναι αυτή η παράδοσις.

Αν ρίξετε μία ματιά στην ιστορία της Εκκλησίας μας, που φυσικά δεν είναι παρά μία πορεία της Ορθοδοξίας μέσα στο πέλαγος των αιρέσεων και αυτή η πορεία είναι πορεία με πολλά σκαμπανεβάσματα και πολλές ταλαιπωρίες, θα μπορούσε κανείς να πει: «Γιατί όλα αυτά; Γιατί όλη η ιστορία να είναι ένας διαρκής πόλεμος, ένας διαρκής αγών υπέρ της Ορθοδοξίας;». Όταν βλέπομε, επί παραδείγματι, την Εκκλησία να αγωνίζεται τους τρεις πρώτους αιώνας εναντίον του Γνωστικισμού. Κατόπιν βλέπομε την εμφάνιση των λεγομένων «Αντιτριαδικών»· δηλαδή οι αιρέσεις που αναφέρονται στο δόγμα της Αγίας Τριάδος, με πρώτην, θα λέγαμε, εμφάνιση, τον Άρειο, που αμφισβητεί την θεανθρωπίνη φύση του Χριστού, δηλαδή την Θεότητά Του. Τον αποκαλεί ότι είναι κτίσμα.

Και ο Μέγας Αθανάσιος να υποστεί έξι εξορίες μέσα σε 16 χρόνια και να είναι άκαμπτος. Και μάλιστα πάνω στο «δεν είναι ο Υιός ομοιούσιος». Ήταν μερικοί που θέλησαν να κάνουν έναν συμβιβασμό: «Δεν είναι ο Υιός ομοιούσιος, αλλά ομοούσιος»· που να λέγεται: «Μα, ένα γιώτα;». Μα το γιώτα αλλάζει πολύ το νόημα. Όταν λέγω «άργυρος», λέω και «ψευδάργυρος». Ο ψευδάργυρος μοιάζει· είναι όμοιος («ὁμοιούσιος») με τον άργυρο ο ψευδάργυρος, ο τσίγκος. Δεν παύει, όμως, από του να είναι τσίγκος και δεν είναι ο άργυρος. Έτσι, αν ο Υιός μοιάζει με τον Πατέρα, αλλά τότε δεν είναι Θεός. Είναι κεφαλαιώδες αυτό. Και αποτελεί θεμέλιον της πίστεως.

Ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Πικταβίου ὁ Ὁμολογητής τόν 4ο αἰ. διαπιστώνει, ὅτι ἡ πνευματική διάκριση τῶν ἁπλῶν Ὀρθοδόξων τούς καθιστᾷ ἐνίοτε θεολογικότερους ἀπό τούς Κληρικούς!

Τοῦ Μοναχοῦ Σεραφείμ Ζήση

1. Ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Ἐπίσκοπος Πικταβίου (c. 310 – c. 367)

1α. Ἠ ἀποτελεσματική «οἰκονομία» καί διάκριση τοῦ Ἁγίου Ἱλαρίου

2. Τό θεολογικό διακύβευμα τῆς ἐποχῆς (351 – 361)

3. Σημαντικά ἀποσπάσματα τῆς ἐπιστολῆς κατά τοῦ Ἐπισκόπου Αὐξεντίου

3α. Ἡ θόλωση τῆς ἀκριβείας στά ἐκκλησιαστικά Δόγματα προετοιμάζει τήν αἵρεση, ἀλλά καί τήν εἴσοδο τοῦ Ἀντιχρίστου

3β. Ὁ Ἐπίσκοπος Αὐξέντιος εἶναι αἱρετικός καί ἀντίχριστος, μολονότι φαινομενικῶς ὁμιλεῖ ὀρθοδόξως

4. Τό Ὀρθόδοξο Ποίμνιο ἀντιλαμβάνεται ὀρθοδόξως ἐκεῖνα πού οἱ αἱρετίζοντες Ἐπίσκοποι διαστρέφουν πρός τήν αἵρεση

5. Ὁ κίνδυνος τῆς προσκολλήσεώς μας στά ἐκκλησιαστικά κτήρια· προτιμότερη ἡ Ὀρθοδοξία στίς ἐρημιές 

1. Ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος Ἐπίσκοπος Πικταβίου (c. 310 – c. 367)

Ἡ παροῦσα περιδιάβασή μας στίς ὁδούς τῆς πρώιμης ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας μᾶς ὁδηγεῖ στόν ἱερό Ἱλάριο, Ἐπίσκοπο Πικταβίου (τοῦ σημερινοῦ Πουατιέ, Poitiers, τῆς Δυτ. Γαλλίας), καί στίς ἔνδοξες ἐκκλησιαστικές σελίδες τῶν μαρτυρικῶν ἀγώνων τῶν Ὀρθοδόξων κατά τῆς αἱρέσεως τοῦ Ἀρειανισμοῦ τόν 4ο αἰῶνα [1].

Φοβερός ἐχθρός τῆς αἱρέσεως σέ λόγους καί ἔργα, ὁ Ἱλάριος ἀπεκλήθη «Ἀθανάσιος τῆς Δύσεως» καί «Σφύρα [κατά] τῶν Ἀρειανῶν» (“malleus Arianorum”)· τούς ὁποίους πράγματι σφυροκόπησε τόσον ἐπίμονα, ὥστε ἐπανειλημμένως νά ὑποστεῖ διωγμούς καί τετραετῆ ἐξορία χάριν τῆς Ὀρθοδοξίας. Καί αὐτῆς ἀνεδείχθη στήν Δύση στήριγμα, «Στῦλος Ὀρθοδοξίας» θά λέγαμε, ὅπως καί ὁ Μέγας Ἀθανάσιος στήν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή. Λίγο μετά τόν θάνατό του ἤδη ἐθεωρεῖτο, ὅτι ὁ Ἅγιος Ἱλάριος, μαζί μέ τούς Ἁγίους Κυπριανό καί Ἀμβρόσιο, συναριθμεῖται στούς τρεῖς ἐπιφανεῖς τετελειωμένους «μάρτυρες καί Ὁμολογητές» τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δύσεως [2]. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στήν Δύση στίς 13 Ἰανουαρίου (ἀλλά πρό τῆς δεκαετίας τοῦ 1970, στίς 14 τοῦ μηνός). Στά παλαιότερα ἑλληνικά Συναξάρια (καί τίς Πατρολογίες καί Ἐγκυκλοπαιδεῖες κ.ἄ.), ὅσο καί ἄν ἐρευνήσαμε ἀρχικῶς, δέν εὑρήκαμε νά μνημονεύεται ἑορτασμός τῆς μνήμης του ἀπό τούς Ἀνατολικούς Ὀρθοδόξους· σέ ἀνάλογες νεότερες συναξαριστικές ἐκδόσεις, ὡστόσο, ἔντυπες καί ψηφιακές, οἱ ὁποῖες ἔχουν συμπεριλάβει ἀκόμη περισσοτέρους παλαιούς Ὀρθοδόξους Ἁγίους τῆς Δύσεως, ἔχει ἐνταχθεῖ καί ὁ Ἅγιος Ἱλάριος στίς 13 Ἰανουαρίου [3]. Ἅλλωστε ὁ Ἅγιος Ἱερώνυμος (c. 342-420) σέ δύο τοὐλάχιστον σημεῖα τῶν ἔργων του ὀνομάζει τόν Ἱλάριο «ἅγιο» καί πολλές φορές «Ὁμολογητή», τόν ἔχει δέ συμπεριλάβει στό ἔργο του De Viris Illustribus (Περί τῶν Ἐπιφανῶν Ἀνδρῶν), ἐνῷ καί ὁ δυτικός ἐκκλησιαστικός ἱστορικός καί θεολόγος Ρουφῖνος (345-411) ἐπίσης τόν χαρακτηρίζει ὡς «ἅγιο ἄνδρα» καί «Ὁμολογητή». [4] Ἀκόμηκαί στήν καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή ὁ ἱερός Θεοδώρητος Κύρου (c. 393 – c. 457) στόν Ἐρανιστή του παραθέτει ἐκτενῆ θεολογική γνώμη τοῦ «Ἁγίου Ἱλαρίου Ἐπισκόπου καί Ὁμολογητοῦ» [5].

«Ἄν ὑπάρχουμε σήμερα σάν ἑλληνική φυλή, εἶναι γιατί κρατηθήκαμε ἀπό τό ἄμφιο τῆς θρησκείας μας ὅλα αὐτά τά χρόνια…»

«Ἄν ὑπάρχουμε σήμερα σάν ἑλληνική φυλή, εἶναι γιατί κρατηθήκαμε ἀπό τό ἄμφιο τῆς θρησκείας μας ὅλα αὐτά τά χρόνια… Ἡ Ἐθνική μας ὑπόσταση εἶναι ζυμωμένη μέ τήν Ὀρθοδοξία. Σάν ἔπεσε τό Βυζάντιο, ἡ Ἐκκλησία ἀντικατέστησε τόν τσακισμένο κρατικό μηχανισμό σάν ὑποκατάστατος μηχανισμός τῆς ἐθνικῆς ἑνότητας. Τά σύμβολα τῆς αὐτοκρατορίας τά κράτησε ἡ Ἐκκλησία καί τά διατήρησε μέσα στούς μαύρους αἰῶνες τῆς σκλαβιᾶς. Καί μέσα σ’ αὐτούς τούς φοβερούς αἰῶνες αὐτή στάθηκε τό πνευματικό καί ἐθνικό κέντρο τῆς μαρτυρικῆς φυλῆς… Καί σωστά τὄκανε, πώς σέ κρίσιμες ὧρες τό ράσο στάθηκε ἡ ἐθνική σημαία τῆς Ἑλλάδας στά χρόνια τῆς σκλαβιᾶς».

~Στρατής Μυριβήλης~

Στις 30 Ιουνίου του 1890, γεννήθηκε στη Σκαμνιά της Λέσβου ο Στρατής Μυριβήλης, φιλολογικό ψευδώνυμο του Ευστράτιου Σταματόπουλου, μια από τις πιο ισχυρές και χαρακτηριστικές φωνές της νεοελληνικής πεζογραφίας. Μια μορφή που δεν έγραψε από απόσταση, αλλά μέσα από τη φωτιά της ιστορίας.

Ο Στρατής Μυριβήλης έζησε τον ελληνικό 20ο αιώνα περνώντας κυριολεκτικά δια πυρός και σιδήρου. Στα χαρακώματα των Βαλκανικών Πολέμων, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία, δεν στάθηκε απλός παρατηρητής. Στάθηκε παρών και από αυτή την παρουσία γεννήθηκε η γραφή του σκληρή, καθαρή, ανελέητη απέναντι στην ψευδαίσθηση της δόξας.

Οἱ τῶν ἀποστόλων πρωτόθρονοι καὶ τῆς Οἰκουμένης Διδάσκαλοι...

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου, συγγραφέως.

Εν Θεσσαλονίκη τη 28η Ιουνίου 2026

Κυρίαρχη θέση, αγαπητοί μου αδελφοί, κυρίαρχη θέση στο εορτολόγιο της Εκκλησίας μας κατέχουν οι άγιοι απόστολοι και μάλιστα οι κορυφαίοι εξ’ αυτών Πέτρος και Παύλος, «οι των αποστόλων πρωτόθρονοι», όπως τους χαρακτηρίζει το απολυτίκιο της εορτής. Και τούτο, διότι οι άγιοι απόστολοι υπήρξαν οι «αυτόπται και υπηρέται του Λόγου», τα πρόσωπα εκείνα, που εκλήθησαν από τον Χριστό, να γίνουν οι αυτόπτες μάρτυρες της ζωής, του πάθους, και της αναστάσεώς του, οι συνεχιστές του έργου του, οι μετά το πρώτον θεμέλιον, τον Χριστόν, θεμέλιοι λίθοι της Εκκλησίας, σύμφωνα με τον λόγον του Παύλου «εποικοδομηθέντες επί τω θεμελίω των αποστόλων και προφητών, όντος ακρογωνιαίου αυτού Ιησού Χριστού» (Εφ.2,20). Γι’ αυτό άλλωστε η Εκκλησία έχει καθιερώσει και περίοδο νηστείας, για τον επάξιο εορτασμό των, την νηστεία των αγίων αποστόλων, από την Κυριακή των αγίων Πάντων μέχρι την ημέρα της εορτής των. Το γεγονός αυτό μας δίδει την αφορμή να στρέψουμε την προσοχή μας χρεωστικώς προς τους μεγάλους αυτούς φωστήρας και να αναφερθούμε σ’ αυτούς, δανειζόμενοι την θεοφώτιστη γλώσσα των αγίων Πατέρων μας και μάλιστα του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

«Τί γαρ ερούμεν προς τους διδασκάλους της άνω και της κάτω κτίσεως; Ουχ ευρίσκω γαρ λόγον άξιον εγκωμιάσαι τους εγκωμιάσαντας το γένος ημών. Τι γαρ Πέτρου μείζον; τι δε Παύλου ίσον; οίτινες τω έργω και τω λόγω πάσαν την εν ουρανοίς και επί γης κτίσιν ενίκησαν. Οι τω πηλώ του σώματος συμπεπλεγμένοι και αμείνους αγγέλων ευρεθέντες…», παρατηρεί σ’ έναν εγκωμιαστικό του λόγο ο μέγας της Εκκλησίας Πατήρ άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος.

Ἡ Ὀρθοδοξία εἰς τὴν Βαλτικὴν ὑπὸ πίεσιν.

Τοῦ κ. Ρουσλὰν Πανκράτοφ (Ρίγα, Λετονία)*

Ἀγαπητοὶ πατέρες καὶ ἀδελφοί,

Γιὰ μένα, ὡς ὀρθόδοξο ἄνθρωπο καὶ ὡς εἰδικὸ στὶς χῶρες τῆς Βαλτικῆς, εἶναι πολὺ ἀνησυχητικὸ καὶ ὀδυνηρὸ νὰ παρακολουθῶ τὶς διεργασίες ποὺ ἐκτυλίσσονται ἐκεῖ. Δὲν πρόκειται μόνο γιὰ νεοναζιστικὰ φαινόμενα, ἀλλὰ γιὰ ἀνοικτὸ σατανισμό· διαφορετικὰ δὲν μπορεῖ νὰ ὀνομαστεῖ.

Γι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ στρέψω τὴν προσοχή σας σὲ αὐτὲς τὶς διεργασίες καὶ στὰ γεγονότα ποὺ σήμερα ἔχω τὴν τιμὴ νὰ παρουσιάσω στὴν εἰσήγησή μου. Ἡ Λετονία, ἡ Λιθουανία καὶ ἡ Ἐσθονία δὲν ἀποτελοῦν περιφερειακὸ θέμα, ἀλλὰ νευραλγικὸ σημεῖο τοῦ σύγχρονου ἀγώνα γιὰ τὸν ἄνθρωπο.

Ἂν αὐτὸ τὸ πείραμα πετύχει, ἡ ἀπώθηση τῆς Ὀρθοδοξίας θὰ συμβεῖ σὲ ὁλόκληρο τὸν κόσμο. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν πλήττει μόνο τὴν Ὀρθοδοξία.

Αὐτὲς οἱ τάσεις εἶναι πολὺ ἀνησυχητικές. Ὡστόσο, σήμερα θὰ μιλήσουμε πρωτίστως γιὰ τὴν πίστη μας, γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὶς χῶρες τῆς Βαλτικῆς σήμερα δὲν εἶναι ἁπλῶς μία μειονότητα. Τὴ μετατρέπουν σκόπιμα σὲ ἀντικείμενο ἐλεγχόμενης ἀπομόνωσης, σὲ ξένο στοιχεῖο, σὲ εἰκόνα ἐχθροῦ, μὲ τὴν ὁποία τὸ κράτος θεωρεῖ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάνει ὅ,τι κρίνει χρήσιμο γιὰ τὸν γεωπολιτικό του προσανατολισμό.

Τυπικά, καὶ τὰ τρία κράτη ἐγγυῶνται τὴν ἐλευθερία τῆς θρησκευτικῆς πίστεως. Στὴν πράξη, ὅμως, βλέπουμε κάτι διαφορετικό. Ἡ ἐλευθερία τοῦ κράτους μετατρέπεται σὲ ἀναδιαμόρφωση τοῦ ὁμολογιακοῦ χάρτη. Στὸ παράδειγμα τῆς Λετονίας, τὸ Κοινοβούλιο, χωρὶς τὴ συμμετοχὴ τοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, ἀνακηρύσσει τὴ Λετονικῆ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία νομικὰ ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας. Αὐτὲς δὲν εἶναι κανονικὲς διαδικασίες, ἀλλὰ πολιτικὸς καταναγκασμός.

Ὁ π. Στέφανος Ἀναγνωστόπουλος ὑπῆρξε ἁγιασμένη μορφὴ τῆς σύγχρονης Ὀρθοδοξίας

Ο π. Στέφανος Αναγνωστόπουλος υπήρξε αγιασμένη μορφή της σύγχρονης Ορθοδοξίας. Με λόγο απλό, πατρικό και βαθιά θεολογικό, διακόνησε επί δεκαετίες το μυστήριο της πνευματικής καθοδήγησης, αναπαύοντας ψυχές και οδηγώντας ανθρώπους κάθε ηλικίας σε πορεία πίστεως και μετανοίας.

Ο π. Στέφανος αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην Εκκλησία, ασκώντας το ιερατικό λειτούργημα με αυταπάρνηση και αγάπη. Διακρίθηκε ως πνευματικός πατέρας, με ιδιαίτερη έμφαση στη μυστηριακή ζωή, την εξομολόγηση και την καλλιέργεια της εσωτερικής προσευχής.

Η διδασκαλία του βασιζόταν πάντα στη γνήσια πατερική παράδοση και τις πνευματικές εμπειρίες, ενώ ο λόγος του, προφορικός και γραπτός, ενέπνευσε πλήθος πιστών, μοναχών και κληρικών. Έγινε γνωστός για τα πνευματικά του κηρύγματα και το πλούσιο συγγραφικό του έργο γύρω από πνευματικά και θεολογικά θέματα στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Τα τελευταία χρόνια διέμενε και κήρυττε στην περιοχή της Παραλίας Πατρών, φιλοξενούμενος από πνευματικά του τέκνα.

Ἡ σημασία τῆς νηστείας στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας.

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως

Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 26η Φεβρουαρίου 2026

Κυρίαρχο χαρακτηριστικό γνώρισμα της πένθιμης και κατανυκτικής περιόδου της αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, την οποίαν διανύουμε με την Χάρη του Θεού, αγαπητέ φίλε αναγνώστα, είναι η νηστεία. Επειδή δε πολλοί από εμάς αγνοούμε την σημασία και το ρόλο της στην πνευματική μας ζωή, γιαυτό και θα αναφερθούμε εν ολίγοις πάνω στο σπουδαιότατο αυτό θέμα με οδηγό τους αγίους Πατέρες μας.

Αν ανατρέξουμε στους λόγους των αγίων Πατέρων περί νηστείας, θα διαπιστώσουμε, ότι όλοι τους δίδουν σ’ αυτήν ένα καθολικό χαρακτήρα, που περιλαμβάνει την όλη ψυχοσωματική υπόσταση του ανθρώπου.

Η νηστεία κατά τους Πατέρες αναφέρεται πάντοτε στη διπλή της μορφή, δηλαδή ως νηστεία των τροφών και ως νηστεία των παθών. Με τον τρόπο αυτόν διερμηνεύουν το βαθύτερο πνεύμα του Ευαγγελίου και τον ασκητικό χαρακτήρα της πνευματικής ζωής μέσα στο χώρο της Ορθοδοξίας. Όταν δε με την λέξη νηστεία αναφέρονται ειδικότερα στις τροφές, τότε ως επί το πλείστον εννοούν την αποχή από ορισμένα είδη τροφών για ένα χρονικό διάστημα, αν και η λέξη νηστεία κατά κυριολεξία σημαίνει πλήρη ασιτία.

Ο Μέγας Βασίλειος στον πρώτο περί νηστείας λόγο του τονίζει την αρχαιότητα του θεσμού και την ανάγει στο πρώτο ανθρώπινο ζεύγος. Η πρώτη εντολή που έλαβε ο Αδάμ στον Παράδεισο ήταν εντολή νηστείας και εγκρατείας. Επειδή δε δεν ενήστευσε, εξέπεσε από τον Παράδεισο.

Ἕνας ἀσυνήθιστος Ρῶσσος προσκυνητής.

Ο Alexandru Sergheevici Kanisev ήταν ένας ασυνήθιστος Ρώσσος προσκυνητής. Διέσχισε γονατιστός μία απόσταση 400 χιλιομέτρων,από το Ντιβέεβο μέχρι την Λαύρα του Αγίου Σεργίου στην Μόσχα σε δέκα μήνες. Αυτή η σκληρή άσκηση ήταν γι’αυτόν μία θυσία και μία προσευχή για να επιστρέψουν οι άνθρωποι στην πίστη

Κάποτε ο Αλέξανδρος ήταν οικοδόμος μέχρι που του εμφανίστηκε η Παναγία. Τον προέτρεψε να βαπτιστεί και έπειτα να ξεκινήσει το προσκύνημά του. Μέρα με την μέρα σερνόνταν γονατιστός κρατώντας ένα ραβδί και σπρώχνωντας ένα καρότσι με τα απαραίτητα.

Ἡ Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καὶ ἡ νέα Εἰκονομαχία στὴν Μητρόπολη Περιστερίου.

Ὑπέρμαχοι σοὶ τοῖς λόγων ὅπλοις, Λόγε,

Ἐχθροὺς τροποῦνται τῶν σεβαστῶν εἰκόνων.

Συντονιστική Πιστών Ιεράς Μητροπόλεως Περιστερίου

«Οι υπέρμαχοί Σου, Λόγε (Χριστέ), με τα όπλα του λόγου (της διδασκαλίας) κατανικούν τους εχθρούς των σεβαστών εικόνων».

Σήμερα, Kυριακή μετά την ενδεκάτη Οκτωβρίου, (12/10/2025) μνήμη επιτελούμε των Aγίων Πατέρων της αγίας και Oικουμενικής Eβδόμης Συνόδου.

Η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος συνήλθε στη Νίκαια της Βιθυνίας από τις 24 Σεπτεμβρίου έως τις 13 Οκτωβρίου του 787 μ.Χ., με πρωτοβουλία της αυτοκράτειρας Ειρήνης, η οποία ενεργούσε τότε ως αντιβασιλέας.

Υπό την προεδρία του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Αγίου Ταρασίου (τιμώμενου στις 25 Φεβρουαρίου), συγκεντρώθηκαν τριακόσιοι πενήντα ορθόδοξοι επίσκοποι, στους οποίους προστέθηκαν δεκαεπτά ακόμη επίσκοποι που μετανόησαν και αποκήρυξαν την εικονομαχική αίρεση.

Μετά από προσεκτική και ενδελεχή προετοιμασία, οι Πατέρες της Συνόδου αναθεμάτισαν τους αιρετικούς, οι οποίοι για εξήντα χρόνια εμπόδιζαν τους πιστούς να τιμούν τις ιερές εικόνες του Χριστού και των αγίων Του, και τις απέβαλαν από τους ιερούς ναούς θεωρώντας την προσκύνησή τους ως ειδωλολατρία.

Περί Ὀρθοδοξίας

❈ Τί εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία; Εἶναι ἡ θεραπεία τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι ἡ διόρθωση τῆς ἀρρώστιας, τοῦ σκοτισμένου νοῦ. Μόνο μέσα στήν Ὀρθοδοξία ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου ἀπό σκοτισμένος γίνεται φωτισμένος. Μόνο μέσα στήν Ὀρθοδοξία ὁ ἄνθρωπος ἀποβάλλει τίς κακίες του καί τίς ἀρρώστιες τῆς ψυχῆς. Σέ καμιά ἄλλη θρησκεία δέν θεραπεύεται ὁ ἄνθρωπος.

Τί εἶναι οἱ ἄλλες θρησκεῖες; Ὑπόσχονται στόν ἄνθρωπο δύο πράγματα: ὅτι θά περάσει καλά σ’ αὐτή τή ζωή καί μετά

θάνατον θά ἔχει ἕναν Παράδεισο. Ὅλες οἱ θρησκεῖες αὐτό λένε.

Ἡ Ὀρθοδοξία αὐτό λέει; Ὄχι. Ὁ Χριστός δέν ὑπόσχεται, ὅτι θά περάσουμε καλά σ’ αὐτή τή ζωή. Ὄχι! Ὅτι δηλαδή θά ἔχουμε πλούτη, θά ἔχουμε ὑγεία, θά ἔχουμε καλά παιδιά, θά παντρέψουμε καλά τίς κόρες μας... Δέν ὑπόσχεται τέτοια πράγματα, ἀλλά κάποιοι τό παρεξηγοῦν καί νομίζουν ὅτι αὐτό εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία. Ὄχι, δέν εἶναι αὐτό. Οὔτε πάλι ἡ Ἐκκλησία ὑπόσχεται μιά ζωή καλή μετά θάνατον, ἄν κάνεις κάποια πράγματα.

Μετάβασις ἀπό τόν δεσποτικόν θρόνον καί τό σύνθρονον εἰς τόν ἄμβωνα.

Γράφει ὁ κ. Δημήτριος Β. Ἐμμανουήλ, Ἀναγνώστης

Θέμα: Ἡ θέση καὶ ὁ ρόλος τῶν «Ἰδιωτῶν» ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ· «Ἔτσι δικαιολογεῖται, γιατί ἱδρύθηκαν στὴν Ἑλλάδα οἱ λεγόμενες θρησκευτικὲς ὀργανώσεις…».

«Δία νὰ ἐννοήσωμεν καλύτερα τὸν κίνδυνον, ποὺ διέτρεχεν ἡ Ἐκκλησία ἐκ τῶν αἱρετικῶν αὐτῶν δοξασιῶν, πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι οἱ αἱρεσιάρχαι καὶ οἱ ὀπαδοὶ των δὲν παρουσιάζοντο ὡς ἐχθροί τῆς πίστεως, ἀλλὰ ὡς ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἐπικρατήση ἡ ὀρθὴ πίστις, τὴν ὁποίαν ὅμως τόσον οἰκτρῶς παρεμόρφωναν, καὶ ὅτι ἀνέπτυσσαν ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῶν θέσεών των, τὸ σφαλερὸν τῶν ὁποίων δὲν ἦσαν ὅλοι εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθοῦν, καὶ δι’ αὐτὸ πλεῖστοι παρεσύροντο εἰς αὐτάς. Ἀπὸ αὐτὰ ἐννοοῦμεν πόσον ἡ πίστις εἶχεν ἀνάγκην γενναίων ὑπερμάχων καὶ ὑπερασπιστῶν καὶ πόσον μεγάλη θὰ εἶναι ἡ συμβολὴ τοῦ Βασιλείου εἰς τὴν ἐπικράτησιν τῆς ὀρθῆς πίστεως» (Ἅγιος Γρηγόριος Θεολόγος)[1].

Ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,

Καθὼς βρισκόμαστε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς (καὶ τὸ Πάσχα ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων πλησιάζει), ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ νὰ ἐφαρμόσουμε κάθε εὐαγγελικὴ Ἐντολή, τόσο πρὸς τὸν πλησίον, ὅσο καὶ πρὸς τὸν Θεό, τὸν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστό, τὸν «παθόντα καὶ ταφέντα· καὶ ἀναστάντα τὴν Τρίτη ἡμέρα, κατὰ τὰς Γραφάς». Καὶ ἐπειδὴ ὁ ἀναφερόμενος λόγος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου: «Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι αἱ αἱρεσιάρχαι καὶ οἱ ὀπαδοὶ των δὲν παρουσιάζοντο ὡς ἐχθροί τῆς πίστεως, ἀλλὰ ὡς ἐνδιαφερόμενοι (δῆθεν) νὰ ἐπικρατήση ἡ ὀρθὴ πίστις, τὴν ὁποίαν ὅμως τόσον οἰκτρῶς παρεμόρφωναν·», συνέχει τὸν νοῦ καὶ τὴν καρδία μας προχωροῦμε μετὰ φόβου, πίστεως καὶ ἀγάπης ἀλλὰ καὶ ἀγωνίας πρὸς τὸν Ἄμβωνα, τὸν τρίτο τοῦ Δεσπότου Θρόνο (ἐντός τοῦ κυρίως Ναοῦ), ἔχοντας γιὰ μία ἀκόμη φορά, ὡς «ξεναγό», τὸν πατέρα Αὐγουστῖνο Καντιώτη.

Ἡ Δύση καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Εὐρώπη

Η Δύση και η Ορθόδοξη Ευρώπη

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Μέρος Α΄

Σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία

Η 80ή επέτειος από την Διάσκεψη της Γιάλτας ( Σημ. Άρχισε την 4η Φεβρουαρίου του 1945) και από την Συμφωνία της Βάρκιζας ( Σημ. Άρχισε στις 2 Φεβρουαρίου 1945) δίνει την ευκαιρία ανασκόπησης των σχέσεων της Δύσης με την Ρωσία και την Ελλάδα.

Από τις αρχές του 18ου αιώνα έως σήμερα οι σχέσεις των μεγάλων και ισχυρών ηγεμονιών/κρατών της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής με τη Ρωσία εναλλάσσονται από ολόθερμες έως εχθρικές. Η Ρωσία πότε ήταν και είναι παράγων σταθερότητας και προστασίας των συμφερόντων μέρους ή όλων των ηγεμονιών/κρατών της Δύσης, πότε θανάσιμη απειλή. Πότε η Δύση επευφημούσε «Ζήτω η Ρωσία», πότε κραύγαζε «κάτω η Ρωσία». Ειδικότερα στην περίπτωση της Γερμανίας – Ρωσίας οι σχέσεις αυτές αποκτούσαν, ανάλογα με τις ιστορικές συνθήκες και τα δρώντα πρόσωπα χαρακτηριστικά μιας «αλυσίδας ρήξεων, επαναπροσεγγίσεων, συμπαιγνιών και αναφλέξεων», στη διάρκεια των οποίων σημειωνόταν «μια εκτεταμένη μεταλλαγή μεταξύ δέους και θαυμασμού, φοβικής άμυνας και εμφαντικής προσήλωσης». (Βλ. ενδιαφέρον άρθρο Βασίλη Στοϊλόπουλου «Ρωσοφοβία και ρωσοφιλία στη Γερμανία», Περ/κό «Ερμής ο λόγιος», Τεύχος 11ο, Χειμώνας 2015, σελ. 62 κ.ε.).

Από τον Μέγα Πέτρο (1672-1725) και μετά η Ρωσία θέλησε να μετέχει των Ευρωπαϊκών δρώμενων. Έως τότε για τους δυτικοευρωπαίους, αποτελούσε έναν ξεχωριστό, απόμερο κόσμο. Δεν είχε ποτέ φυσικούς συμμάχους και όταν αναγκάσθηκε, αμύνθηκε μόνη της ενάντια στις τόσες απειλές και επιθέσεις: από την μογγολική, που διήρκεσε διακόσια πενήντα χρόνια, έως την εισβολή των ναπολεόντειων στρατευμάτων, το 1812 ( «Η Ρωσία των Τσάρων», Επιμ. Άλντο Φεράρι, Εκδ. εφημ. «Το Βήμα», σελ. 17-18).

Στη Ρωσία ο Μεγάλος Πέτρος (1672 – 1725) και οι διάδοχοί του θέλησαν με αυταρχικό τρόπο να μετατρέψουν τη Ρωσία σε μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη, αλλάζοντας αναλόγως την ιδιοπροσωπία των Ρώσων. Ο Μεγάλος Πέτρος το 1703 ίδρυσε την Αγία Πετρούπολη, μία καθαρά δυτικοευρωπαϊκής μορφής πόλη, και το 1712 την καθιέρωσε πρωτεύουσα του αχανούς κράτους του. Πρωτεύουσα παρέμεινε έως το 1918. Στην επιθυμία του να απομακρυνθεί αμετάκλητα από την παραδοσιακή κληρονομιά των Ρώσων ο Μέγας Πέτρος δεν δίστασε να εκτελέσει για ανυπακοή τον ίδιο του το γιό Αλεξέι, το 1718, εξ αιτίας της αντίθεσής του στις μεταρρυθμίσεις.

Να σημειωθεί ότι οι μετά τον Μεγάλο Πέτρο αυτοκράτορες – αυτοκράτειρες ήσαν Γερμανικής καταγωγής. Γράφει ο Ν. Ζερνώφ: «Οι Αυτοκράτορες και οι Αυτοκράτειρες του 18ου αιώνα, που ακολουθούσαν ο ένας τον άλλο σε γρήγορη διαδοχή, ήσαν επί το πλείστον γεννημένοι στη Γερμανία» («Οι Ρώσοι και η Εκκλησία τους», Εκδ. Οίκος «Αστήρ», Αθήναι, 1972, σελ. 138). Ο Πέτρος Γ΄ το 1745 παντρεύτηκε τη Γερμανίδα δεύτερή του εξαδέλφη Σοφία Αυγούστα Φρειδερίκη. Αυτή, από Λουθηρανή, ασπάστηκε την Ορθοδοξία και πήρε το όνομα Αικατερίνη Αλεξέγεβνα. Είναι η λεγόμενη Μεγάλη Αικατερίνη, η οποία μόνη της, ως χήρα και διάδοχος του Πέτρου Γ΄, βασίλευσε από το 1762 έως τον θάνατό της, το 1796.

Στα περισσότερα από τα 34 χρόνια της ηγεμονίας της η Ρωσία ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση, με επεκτατική νοοτροπία, και παράλληλα δέχθηκε και υποστήριξε οικονομικά τους θεωρητικούς της άθρησκης γαλλικής ιντελιγκέντσιας Βολταίρο, Ντ΄ Αλαμπέρ και Ντιντερό. (Βλ. σχ. Stefania de Nardis « Αικατερίνη Β΄ της Ρωσίας», Εκδ. Το ΒΗΜΑ, 2021, σελ. 67). Μεταξύ των άλλων ένα χρόνο προ του θανάτου της, το 1795, συνεννοήθηκε με την Αυστρία και την Πρωσία και διαμέλισαν την Πολωνία. Όπως γράφει ο Ζερνώφ «δεν υπάρχει παραστατικότερο παράδειγμα που να φανερώνει πόσο άσχετοι ήταν οι κυβερνήτες του κράτους της Αγίας Πετρούπολης με τα πραγματικά συμφέροντα και τις φιλοδοξίες του Ρωσικού λαού, από τον διαμελισμό της Πολωνίας, που έγινε από την Αικατερίνη και συνεχίστηκε από τους διαδόχους της» (Αυτ. σελ. 141).

Εκτός από τους Γάλλους διανοητές η Αικατερίνη εκτιμούσε ιδιαιτέρως τον Έλληνα μεγάλων ικανοτήτων λόγιο Αρχιεπίσκοπο Σλαβινίου και Χερσώνος Ευγένιο Βούλγαρη. Ο εν λόγω κληρικός έβαλε στο μυαλό της αυτοκράτειρας την ιδέα να προχωρήσει σε πόλεμο κατά της μουσουλμανικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την κατάργηση της και τη σύσταση Βαλκανικής Αυτοκρατορίας με επικεφαλής Ρώσο πρίγκηπα και πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη (Βλ. σχ. π. Γεωργίου Μεταλληνού «Τουρκοκρατία», Εκδ. Ακρίτας, 1988, σελ. 167). Η επανάσταση του 1770, κοινώς τα Ορλωφικά, «ανεπαρκώς προετοιμασθείσα και κάκιστα εκτελεσθείσα, οικτρώς απέτυχε…Το μέγα σφάλμα της προετοιμασίας οφείλεται εις την ηθελημένην εξαπάτησιν των Ελλήνων εκ μέρους των Ρώσων, επιιθυμούντων οπωσδήποτε ελληνικήν εξέγερσιν προς εξυπηρέτησιν των ρωσικών βλέψεων επί των εδαφών της οθωμανικής αυτοκρατορίας» (Βλ. σχετικά Διατριβή Τάσου Αθ. Γριτσόπουλου «Τα Ορλωφικά», εν Αθήναις, 1967, σελ. 125-127). Το αποτέλεσμα ήταν οι Αλβανοί να βρουν την ευκαιρία να σφάξουν ανηλεώς και να βασανίσουν απανθρώπως χιλιάδες Ελλήνων» (Αυτ. σελ. 140). Στη δεύτερη, αποτυχημένη επίσης, απόπειρα των Ελλήνων να ελευθερωθούν, κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1787-1792), ήρωας ήταν ο Λάμπρος Κατσώνης. Και τότε η Αικατερίνη πρόδωσε πάλι τα όνειρα των Ελλήνων γιατί προτίμησε τη συνεργασία με την Πρωσία και την Αυστρία για τον διαμελισμό της Πολωνίας, από την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην οποία διάλυση, να γραφεί και αυτό, εύρισκε αντίθετους την Αυστρία, τη Γαλλία και την Αγγλία…

Ἡ καθαρότης τῆς Ὀρθοδοξίας

Ἅγιος Φώτιος ὁ Μέγας,

“Ἐπιστολὴ πρὸς Βούλγαρον Ἡγεμόνα”

Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὴ καὶ γνήσια ὁμολογία τῆς πίστεως ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν· αὐτὴ εἶναι ἡ θεόσοφη μυσταγωγία τῆς ἄχραντης καὶ ἀληθινῆς θρησκείας μας καὶ τῶν σεπτῶν μυστηρίων της· ἔχοντας φρόνημα, πίστι καὶ διαγωγὴ σύμφωνα μὲ αὐτὴν τὴν ὁμολογία ἕως τὴν δύσι τοῦ βίου, βαδίζομε γρήγορα πρὸς τὴν ἀνατολὴ τοῦ νοητοῦ ἡλίου, γιὰ ν’ ἀπολαύσωμε δυνατώτερα καὶ τελειότερα τὴν ἀπὸ ἐκεῖ ἐρχόμενη ἀνέσπερη αὐγὴ καὶ λαμπρότητα. Αὐτὴν ταιριάζει ν’ ἀποδέχεται καὶ νὰ τιμᾶ καὶ ἡ θεοφρούρητη σύνεσίς σας, ποὺ ἤδη ἀτενίζει πρὸς τὴν ἰδική μας θρησκευτικὴ κληρονομιά, μὲ εἰλικρινῆ διάθεσι, εὐθύτητα γνώσεως καὶ ἀδίστακτη πίστι, καὶ νὰ μὴ ἀποκλίνη ἀπ’ αὐτὴν οὔτε στὸ ἐλάχιστο οὔτε πρὸς τὰ δεξιὰ οὔτε πρὸς τ’ ἀριστερά· διότι τοῦτο εἶναι τῶν ἀποστόλων τὸ κήρυγμα, τοῦτο εἶναι τὸ δίδαγμα τῶν πατέρων, τοῦτο εἶναι τὸ φρόνημα, τῶν οἰκουμενικῶν συνόδων.

Γι’ αὐτὸ ὄχι μόνο ἐσὺ ὁ ἴδιος πρέπει νὰ φρονῆς καὶ νὰ πιστεύης κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, ἀλλὰ νὰ καθοδηγῆς στὸ ἲδιο φρόνημα τῆς ἀληθείας καὶ... τοὺς ὑπηκόους σου καὶ νὰ τοὺς καταρτίζης στὴν ἴδια πίστι, καὶ τίποτε ἄλλο νὰ μὴ θεωρῆς πολυτιμότερο ἀπὸ τέτοια σπουδὴ καὶ ἐπιμέλεια. Διότι τοῦ ἀληθινοῦ ἄρχοντος καθῆκον εἶναι νὰ μὴ φροντίζη μόνο γιὰ τὴ δική του σωτηρία, ἀλλὰ ν’ ἀξιώνη παρόμοιας προνοίας καὶ τὸν λαὸ ποὺ τοῦ ἔχει ἀνατεθῆ, νὰ τὸν χειραγωγῆ καὶ νὰ τὸν προσκαλῆ στὴν ἴδια τελειότητα τῆς θεογνωσίας.

Πολλοὶ διαπληκτίζονται γιὰ χάρη τῆς Ὀρθοδοξίας...

https://proskynitis.blogspot.com/2024/11/blog-post_43.html

Ἡ Ὀρθοδοξία σήμερα - Πόσο ἀνήκει στοὺς καιροὺς μας ἢ ποιές πρόσαρμογές ἐπιβάλλονται;

Γέρων Θεόκλητος Διονυσιάτης

Ὁ τίτλος εἶναι, σαφῶς καθοριστικός, ὡς χρονικὸς προσδιορισμὸς τῆς Ὀρθοδοξίας σήμερα καὶ ὡς διαστολὴ ἀπὸ τὸ χθές. Δηλαδή, ὑπὸ τὴν σύγχρονη ὀπτικὴ γωνία, τί εἶναι ἡ Ὀρθοδοξία, ποιό εἶναι τὸ μήνυμά της, ποιά στοιχεῖα τὴ συγκροτοῦν, πόσον ἀπηχεῖ σήμερα, τί παλαιὸ ἀπὸ τὸ σῶμα της πρέπει ν' ἀποβληθεῖ, τί νέο μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ προσλάβει, τέλος, πόσο ἀνήκει στοὺς καιρούς μας ἢ ποιές πρόσαρμογές ἐπιβάλλονται;

Βέβαια, οἱ προτάσεις καὶ τὰ ἐρωτήματα περιορίζονται στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο, ὅσο καὶ ἂν ἡ Ὀρθοδοξία δὲν γνωρίζει ὅρια, οὔτε ἐποχές, οὔτε ἱστορικὲς μεταβολὲς τοῦ κόσμου, γιατί εἶναι ὑπέρχρονη κατὰ τὴ θεανθρώπινη δομή της. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο μεταβάλλεται, ὑπόκειται σὲ ἀλλοιώσεις, εἶναι ὄχι ἡ Ὀρθοδοξία, ἀλλὰ... οἱ ὀρθόδοξοι, ὡς ἐλεύθερες καὶ τρεπτὲς προσωπικότητες.

Ὀρθοδοξία εἶναι ὁ Χριστός, ὀρθοδόξως ἑρμηνευθεὶς καὶ βιωθεῖς, παρατεινόμενος στοὺς αἰῶνες. Εἶναι, κατὰ τὸν Παῦλο, «Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» (Ἔβρ. 13,8), ποὺ ἀποτελεῖ τὴ Κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας=μέλη. Χριστολογικὼς «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν...» (Ἰωάν. ἄ, 14). Καί, κατὰ τὴν 4η Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ὁ Χριστὸς εἶναι μιὰ ὑπόσταση μὲ δύο φύσεις ἀσύγχυτες, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ποὺ μὲ τὴν ἀντίδοση τῶν ἰδιωμάτων, θέωσε τὴ σάρκα .Ἡ Ἐκκλησία «σημαίνεται ἐν τοῖς Μυστηρίοις». Ἡ Ἐκκλησία εἶναι «στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας». Ἡ Ἐκκλησία εἶναι πηγὴ χάριτος, ποὺ ἀναβλύζει μὲν ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, χορηγεῖται ὅμως διὰ τοῦ ἱερατείου. Ἡ χάρις παίρνει πρόσωπα κακοποιημένα ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὰ θεοποιεῖ. Ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτή, ἡ Ἐκκλησία εἶναι Θεοτόκος. Τὰ πάντα στὴν Ἐκκλησία πλέουν μέσα στὸ ἄκτιστο φῶς τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ὀρθόδοξη ἡσυχαστική παράδοση καί οἱ ἀνατολικές θρησκεῖες (Γιόγκα)

Λεωνίδα Κατσίρα, Σχολικού Συμβούλου

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ (ΓΙΟΓΚΑ)

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Γιόγκα, η οποία στην πατρίδα της, τις Ινδίες, πρέπει να οδηγεί τους ανθρώπους στο μυστικό βίωμα, στους ανθρώπους της Δύσεως προσφέρεται ως «βοήθεια», αλλά κατά τρόπον ουσιώδη διάφορο εκείνου που διδάσκεται στις Ινδίες. Ιστορικά είναι γενικευμένο έθιμο στους πολιτισμούς της Ανατολής ή στα σαμανικά έθιμα των πολιτισμών των Ινδιών. Είναι προσδιορισμός του μυστικού δεσμού του Ινδού με την ύψιστη υπερβατική πραγματικότητα, δηλ. ως μέθοδος ασκητική τεχνική, αλλά και ως μέθοδος διαλογισμού.

Στην Ινδία υπάρχουν πολλά είδη Γιόγκα, στην Ευρώπη, όμως, μόνον μερικά προβάλλονται, τα οποία οδηγούν τον άνθρωπο της Δύσεως σ ένα επικίνδυνο μονοπάτι και ο οποίος δύσκολα μπορεί να καταλάβει τη διαφορά της άσκησης από το θρησκευτικό βίωμα το οποίο τον εγκλωβίζει.

Ο Ευρωπαίος πρέπει να γνωρίζει ότι εκείνο που προβάλλεται ως Γιόγκα στη Δύση, δεν είναι απλές σωματικές ασκήσεις, δεν είναι γυμναστική και σπορ, δεν είναι μία οδός προς απόκτηση ικανότητος παραγωγής, χαλάρωσης, ησυχίας, ηρεμίας και ανόδου των πνευματικών δυνάμεων. Είναι μία μέθοδος μόνον και μόνον για Ινδούς. Στις γραμμές που ακολουθούν, θα προσπαθή­σουμε να δείξουμε την σχέση, την ομοιότητα, αν υπάρχει, αλλά και τις δια­φορές μεταξύ της Yogaκαι του Ορθόδοξου Ησυχασμού. Τι προσπαθεί να επιτύχει ο ένας και τι ο άλλος. Ποιος ο σκοπός αυτής της μυστικής ένωσης του ανθρώπου στη Γιόγκα και τον Ησυχασμό στην Ορθόδοξη θρησκεία και θα καταδειχθεί η στρατηγική και των δύο, τι επιδιώκει η μία και τι η άλλη.

Τι είναι Γιόγκα; Από που ξεκίνησε; Τι πραγματεύεται και ποια τέλος πάντων τα θετικά και αρνητικά στοιχεία της; Εύλογα ερωτήματα για κάθε έξυπνο ερευ­νητή. Κατ’ αρχήν ας ξεκινήσουμε από την σημασία της λέξεως «Γιόγκα». Οι ρίζες της ξεκινούν βαθιά στις αρχαίες ιερές γραφές των Ινδών, γραμμένες στη «Σανσκριτική», την απόκρυφη γλώσσα που γνώριζαν μονάχα οι ιερείς, οι νεοφώτιστοι και οι ανώτερες Κάστες.

Η λέξη «Γιόγκα» έχει σανσκριτική ρίζα και προέρχεται από την λέξη «Γιό­γκα», που σημαίνει «ενώνω», «συνδέω», «ζεύω». Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι «Γιό­γκα» είναι το μέσον που συνδέει, ενώνει ή ζεύει δύο πράγματα μαζί. Είναι ο σύνδεσμος της Ατομικής Ψυχής με την Παγκόσμια Ψυχή, η Ένωση του ανθρωπίνου Πνεύματος με τον Θεό. Η Γιόγκα διδάσκει, πως κάθε άνθρωπος, ακόμα και ο απλός οικογενειάρχης, μπορεί να φθάσει σε προχωρημένα πνευματικά στάδια, αν ζει σωστά κι αν παράλληλα μελετάει και εφαρμόζει επίμονα τους τρόπους που οδηγούν σ αυτό το αποτέλεσμα.

Πριν προχωρήσουμε, όμως, στην ανάλυση της έννοιας Γιόγκα, παρατη­ρούμε ότι η Ινδική Φιλοσοφία πέρασε από τρία στάδια2 και η Γιόγκα είναι τόσο παλιά, όσο και αυτή η Ινδία. Και πέρασε για πολλές χιλιετηρίδες από στόμα σε στόμα, αλλά κυρίως όπως περιέχεται στις Σανσκριτικές γραφές των Pishis και των Σοφών, που πλούτισαν την ζωή και τον πολιτισμό της Ινδίας κι ολόκληρου του κόσμου.3

Ἡ Ὀρθοδοξία ὡς θεραπεία (Ἀρχιμ. Ἀθανάσιος Ἀναστασίου)

Πανοσιολογιωτάτου Ἀρχιμ. Ἀθανασίου Ἀναστασίου

Προηγουμένου Ἱερᾶς Μονῆς Μεγάλου Μετεώρου

«Ἡ Ὀρθοδοξία ὡς θεραπεία»

Ὁμιλία στόν Ἱερό Ναό Ἁγ. Ἀθανασίου Μπάρας, 10 Μαρτίου 2024

Σεβαστοί πατέρες, προσφιλέστατοι ἀδελφοί μας

Τό θέμα πού θά ἀναπτύξουμε ἀπόψε εἶναι πρωταρχικῆς σημασίας καί ἀφορᾶ ἄμεσα τήν σωτηρία μας. Ἐπειδή θά ἀναφερθοῦμε καί σέ ἐπιμέρους λεπτά καί δυσκολονόητα θεολογικά ζητήματα, γι’ αὐτό θά σᾶς παρακαλοῦσα νά μοῦ χαρίσετε τήν ἰδιαίτερη προσοχή σας καί ἴσως λίγο περισσότερο χρόνο.

Ὁ τίτλος τοῦ ἀποψινοῦ μας θέματος εἶναι «Ἡ Ὀρθοδοξία ὡς θεραπεία». Ὁ μακαριστός παπα-Γιώργης ὁ Μεταλληνός συνήθιζε νά λέει ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ «θεραπεία ἀπό τήν ἀρρώστια τῆς θρησκείας»[1]. Καί πράγματι αὐτό πού διαφοροποιεῖ κυρίως τόν χριστιανισμό ἀπό τίς θρησκεῖες τοῦ κόσμου εἶναι ὅτι ὁ Χριστιανισμός δέν εἶναι θρησκεία, ἀλλά Θεία Ἀποκάλυψη.

Οἱ κοινές θρησκεῖες ἀποτελοῦν ἀνθρώπινη ἐπινόηση καί ἀποτυπώνουν τήν ἔμφυτη ἐπιδίωξη τοῦ ἀνθρώπου νά βρεῖ τόν δημιουργό του. Περιλαμβάνουν κυρίως ἕνα παγιωμένο σύνολο ἀξιῶν, ἀντιλήψεων καί πρακτικῶν πού ἀφοροῦν στήν σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τό θεῖο. Στήν πραγματικότητα, δηλαδή, ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος κατασκευάζει τόν Θεό του. Σέ ὅλες τίς κοινές θρησκεῖες, δηλαδή, ἔχουμε μία ἀνοδική κίνηση τοῦ ἀνθρώπου νά πλησιάσει τό θεῖο.

Στήν Ὀρθοδοξία ἔχουμε ἀκριβῶς τήν ἀντίθετη κατεύθυνση. Δέν ἐπιχειρεῖ ὁ ἄνθρωπος μέ τίς ἀτομικές του δυνάμεις νά ἀνακαλύψει τόν Θεό. Ἀντίθετα, ὁ ἴδιος ὁ Θεός ἀποκαλύπτεται στόν ἄνθρωπο. Ὁ Ἴδιος ὁ Θεός, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, γίνεται ἄνθρωπος, τέλειος ἄνθρωπος καί τέλειος Θεός. Γίνεται ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός πού ἦρθε στήν γῆ, κήρυξε τόν λόγο Του, τό Εὐαγγέλιό Του, καί μᾶς ἔδωσε τίς ἐντολές Του. «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν

ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας»[2]. (Δηλαδή, Ὁ Λόγος ἔγινε ἄνθρωπος καί κατοίκησε ἀνάμεσά μας, καί εἴδαμε τήν δόξα Του, δόξα πού ἔχει ὡς μονογενής Υἱός τοῦ Πατρός, γεμάτος μέ χάρη καί ἀλήθεια.)

Ἡ ὀρθόδοξη πίστη καί ἀλήθεια δέν εἶναι ἀνθρώπινη ἐπινόηση. Ἡ Ἀλήθεια στήν Ἐκκλησία δέν εἶναι ὑποκειμενική, «ἡ Ἀ­λή­θεια στήν Ἐκ­κλη­σί­α δέν εἶ­ναι ἰ­δέ­α, δέν εἶ­ναι ἄ­πο­ψη. Εἶ­ναι Ὑ­πο­στα­τι­κή [Πρόσωπο]. Εἶ­ναι ὁ ἴ­διος ὁ Χρι­στός»[3], ἡ ἔνσαρκη Παναλήθεια. Ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός μᾶς διαβεβαίωσε γιά τόν Ἑαυτό Του: «Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός καί ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή»[4]. «Ἐγώ εἰς τοῦτο γεγέννημαι καί εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τόν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τῇ ἀληθείᾳ»[5]. (Δηλαδή, Γι’ αὐτό γεννήθηκα καί γι’ αὐτό ἦλθα στόν κόσμο, γιά νά μαρτυρήσω τήν ἀλήθεια.)

Εἴμαστε τρισευτυχισμένοι, γιατί ἔχουμε τήν καλύτερη Πίστη, τήν Ὀρθόδοξη Πίστη μας, τή μόνη ἀποκεκαλυμμένη καί ἀληθινή! Ἡ Ὀρθοδοξία δέν εἶναι θρησκεία, δέν εἶναι φιλοσοφικό σύστημα, δέν εἶναι ἀξιακό σύστημα, δέν εἶναι κοινωνικό σύστημα. «Ὁ Θεός [γιά μᾶς] δέν εἶναι ‘‘συμπαντική δύναμη’’, κατά τή γλώσσα τῆς Νέας Ἐποχῆς (‘‘ὅλοι ἕνα, ὅλοι Θεός!’’), διότι ὡς δημιουργός [Θεός] ὑπέρκειται τοῦ σύμπαντος, ὄντας στήν οὐσία Του ‘‘Κάτι’’ ἐντελῶς ἄλλο (“Das ganz Andere”). Oὐδεμία ἀναλογική σχέση ὑπάρχει μεταξύ κτιστοῦ [σύμπαντος κόσμου, ἀνθρώπου] καί Ἀκτίστου. Καί γι’ αὐτό τό Ἄκτιστο [ὁ Θεός -ἄκτιστος=ἀδημιούργητος], γνωρίζεται [μόνο] μέ τήν αὐτοαποκάλυψη (αὐτοφανέρωσή) Του»[6]. [Δηλαδή, μόνο ὁ Ἄκτιστος-ἀδημιούργητος Θεός μπορεῖ νά αὐτοαποκαλύπτεται καί νά αὐτοφανερώνεται στόν καθαρό νοῦ-καρδιά τοῦ ἀνθρώπου]. Ἄρα ἡ πίστη μας δέν εἶναι μιά σειρά ἀπό ἐντολές καί ἀπό κανόνες, πού ἡ τήρησή τους θά μᾶς ἐξασφαλίσει μιά θέση στόν Παράδεισο. Ἡ Ἐκκλησία δέν εἶναι ἕνα σύνολο ἐναρέτων καί ἠθικῶν ἀνθρώπων, πού ἐπιτελοῦν καλές πράξεις, ὥστε νά ἀνταμειφθοῦν γιά αὐτές στήν ἄλλη ζωή. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἰατρεῖο καί θεραπευτήριο ψυχῶν, ὅπου οἱ Χριστιανοί μέ τή θεραπευτική μέθοδό της καθαρίζουν τήν καρδιά ἀπό τά πάθη καί τό νοῦ ἀπό τούς λογισμούς, ὥστε νά δεχθοῦν τήν αὐτοαποκάλυψη-αὐτοφανέρωση τοῦ Θεοῦ.

Ὅμως Ἁγίους δὲν ἔχει πουθενὰ ἀλλοῦ, παρὰ μόνο στὴν Oρθοδοξία.

Άνθρωποι με ελαττώματα υπάρχουν στην κοινωνία, υπάρχουν και στην εκκλησία.

Άνθρωποι καλοί υπάρχουν στην εκκλησία, αλλά υπάρ­χουν και στα πολιτικά κόμματα, και στις θρησκευτικές οργανώσεις, και στις ψεύτικες θρησκείες και φιλοσοφίες.