Μέγας Ἀθανάσιος: «Θεομίσητος ἐστίν ἡ αἵρεσις. Εἶναι ἡ κυρίως βλασφημία».

Μέγας Ἀθανάσιος: «Θεομίσητος ἐστίν ἡ αἵρεσις. Εἶναι ἡ κυρίως βλασφημία».

(Στίς 18 Ἰανουαρίου τιμᾶται ἡ μνήμη τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου).

Φώτης Μιχαήλ, ἰατρός

Στά χρόνια τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου (298 - 373) εἶχε ἐμφανισθεῖ ἡ αἵρεση τοῦ Ἀρείου. Ὁ ἀρειανισμός μέχρι τίς ἡμέρες μας ἀρνεῖται τήν θεότητα τοῦ Χριστοῦ. Θεωρεῖ τόν Χριστό ἁπλῶς κτίσμα τοῦ Πατρὀς. Συνεπῶς ὁ Ἀρειανισμός εἶναι ἀντίχριστος, διότι δέν παραδέχεται τήν θεανθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ.

Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὡς διάκονος τότε τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, ἀναδείχθηκε ἡ ψυχή τοῦ ἀγῶνα ἐναντίον τῆς κακοδοξίας τοῦ Ἀρείου, καί μέ τήν συμμετοχή του στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο συνέβαλε τά μέγιστα στήν συνοδική καταδίκη τῆς βλασφημίας τοῦ ἀρειανισμοῦ.

Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος πολέμησε μέ ζῆλο καί τόλμη τήν αἵρεση, ἀλλά ἀξίζει νά τονίσουμε ὅτι, τούς ἀγῶνες πού ἔδωσε, τούς πλήρωσε πολύ ἀκριβά. Ἀρκεῖ νά ἀναφέρουμε ὅτι ἀπό τά 46 χρόνια τῆς ἀρχιερατείας του, τά 16 τά πέρασε στήν ἐξορία.

Ἀθανάσιον καὶ θανόντα ζῆν λέγω. Οἱ γὰρ δίκαιοι ζῶσι καὶ τεθνηκότες.

Ἀθανάσιον καὶ θανόντα ζῆν λέγω.

Οἱ γὰρ δίκαιοι ζῶσι καὶ τεθνηκότες.

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

Ο Μέγας Αθανάσιος ή Άγιος Αθανάσιος ή Αθανάσιος Αλεξάνδρειας ήτο Ορθόδοξος Πατριάρχης Αλεξάνδρειας και η προσωπικότητά του σφράγισε τα δρώμενα της εποχής του. Μαχητής αταλάντευτος και αγωνιστής της Ορθοδοξίας. Ανυποχώρητος ήλθε σε σύγκρουση με τους ισχυρούς της εποχής, εξορίστηκε και ταλαιπωρήθηκε.

Ας δούμε τα πράγματα με τη σειρά. Υιός ευσεβούς οικογενείας έδειξε από μικρός την ιερατική του κλίση, αφού παρίστανε τον ιερέα και βάπτιζε πιστούς. Από τις περιγραφές του Γρηγορίου Θεολόγου αλλά και από τα συγγράμματά του βγαίνει το συμπέρασμα ότι είχε αποκτήσει στην Κατηχητική Σχολή Αλεξάνδρειας θεολογικότατη μόρφωση αλλά και εγκύκλιες γνώσεις. Η γνωριμία του με τον Μέγα Αντώνιο τον επηρέασε στην πορεία της ζωής του και εις την διαμόρφωση του ήθους του.

Κατά την δεύτερη εικοσαετία του τετάρτου αιώνος ξεσπά η αίρεση του Αρείου,. ο Ο Αθανάσιος τότε ήταν λαϊκός, αλλά δεν έμεινε αδρανής. Μάχεται την αίρεση γράφοντας κείμενα όπως το «Κατά Ειδώλων» και το «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου».

Μνήμη Ἀθανασίου τοῦ Μεγάλου, Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας:«Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος καί οἱ αἰρέσεις» π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

ΜΝΗΜΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ, ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ

[εκφωνήθηκε στις 18-1-2002]

[έκδοσις β΄]

Η Εκκλησία μας σήμερα, αγαπητοί μου, τιμά ένα μεγάλο της τέκνον, τιμά την μνήμη του εν αγίοις Πατρός ημών, Αθανασίου του Μεγάλου. Ο Μέγας Αθανάσιος εστάθη ένας πολύαθλος άγιος· γι'αυτό εξάλλου έτυχε της μεγάλης τιμής να ονομαστεί μέγας.

Βρέθηκε, κατά θείαν οικονομίαν, στην πιο κρίσιμη στιγμή της εκκλησιαστικής μας ιστορίας. Βέβαια, ο δράκων, ο όφις ο αρχαίος, ο διάβολος, ο σατανάς, ήταν έτοιμος να καταβροχθίσει, κατά το όραμα της Αποκαλύψεως, τον αναμενόμενον να σαρκωθεί Μεσσίαν. Το ενθυμείσθε, από την Αποκάλυψη. Γι'αυτό, όταν δεν το πέτυχε, εστράφη κατά της γυναικός, που είναι η Θεοτόκος, είναι η Εκκλησία, και την κατεδίωξε με σκοπό να την καταστήσει «ποταμοφόρητον», δηλαδή να την πνίξει μέσα στο νερό. Κι αυτό είναι το νοητό «νερό» που επιχείρησε και συνεχίζει να επιχειρεί ο διάβολος για να πνίξει την Εκκλησία. Τι; Η αίρεσις. Η νοθεία, η αίρεσις. Είναι το νοητό νερό που θέλει να πνίξει ο διάβολος, ξαναλέγω, αγαπητοί μου, την Εκκλησίαν. Και τότε, στην εποχή του Μεγάλου Αθανασίου, είχε εμφανιστεί η αίρεσις του Αρείου, που εστάθη κεντρική αίρεσις, και η φοβεροτέρα μέσα εις την εκκλησιαστική μας ιστορία.

Μεγας Ἀθανάσιος καὶ Μητροπολίτης Πάφου Τυχικὸς (συγκλονιστικὲς ὁμοιότητες στοὺς διωγμούς τους).

ελήφθη από αδελφό αναγνώστη

Διαβάζαμε εντελώς τυχαίως, τον βίο του Μέγα Αθανάσιου, Πατριάρχη Αλεξανδρείας και βρήκαμε κάποιες συγκλονιστικές ομοιότητες με τον διωγμό του Μητροπολίτη Πάφου κ.κ.Τυχικού που θα θέλαμε να τις παρουσιάσουμε.

«Τρεις κατηγορίες ο Τυχικός, τρεις και ο Μέγας Αθανάσιος.Οι ομοιότητες των κατηγοριών ακόμη και η ομοιοτητα των ονομάτων σε κάποιες περιπτώσεις των διωκτών τους είναι συγκλονιστικες»..

Ἄνθρωπε, θά περάσεις ἀπό ἐκεῖ θέλοντας καί μή, ἄν θέλεις νά σωθεῖς.

Ὥσπερ ἄνθρωπος ὑπὸ ἀνθρώπου ἱερέως βαπτιζόμενος φωτίζεται τῇ τοῦ ἀγίου Πνεύματος χάριτι, οὕτω καὶ ὁ ἐξομολογούμενος ἐν μετανοίᾳ διὰ τοῦ ἱερέως λαμβάνει τὴν ἄφεσιν χάριτι Χριστοῦ.

Αγιος Αθανάσιος ο Μέγας

(Πατρολογία Migne PG. 26, 1316Β)

Ἄνθρωπε, θά περάσεις ἀπό ἐκεῖ θέλοντας καί μή, ἄν θέλεις νά σωθεῖς. Γιατί διά μέσου τοῦ κλήρου πάει ὁ πιστός στόν Χριστό καί διά μέσου τοῦ Χριστοῦ, πάει στό Θεό Πατέρα.

ΠΗΓΗ

https://proskynitis.blogspot.com/2024/03/blog-post_602.html

Τρία τά τελούμενα ἐν ἀνθρώποις, τό κατά φύσιν, τό παρά φύσιν καί τό ὑπέρ φύσιν.

Τρία τα τελούμενα εν ανθρώποις.

Το κατά φύσιν, το παρά φύσιν και το υπέρ φύσιν.

Και κατά φύσιν μεν εστίν ο γάμος

Παρά φύσιν ο σοδομισμός

Και υπέρ φύσιν η παρθενία.

Λόγος εἰς τό θαῦμα τό γεγονός ἐν Βηρυτῷ, περί τῆς τιμίας καί σεβασμίας εἰκόνος τοῦ Κυρίου Καί Θεοῦ ἡμῶν.

Του εν Αγίοις Πατρός ημών Αθανασίου

Υψώστε τους οφθαλμούς της διανοίας σας, και κοιτάξτε το νέο και παράδοξο θαύμα, το οποίο έγινε στις μέρες μας. Εμβλέψατε στην άπειρη αγαθότητα του Θεού, δώστε δόξα σ’ αυτόν, κατανοήστε την άφατη φιλανθρωπία και το μέγεθος της οικονομίας, και θρηνήστε με ευφροσύνη. Διότι για τον Θεό τίποτα δεν είναι παράξενο. Διότι σε αυτό το παράδοξο θαύμα, το οποίο έγινε στις ημέρες εκείνες, ξεσηκώθηκαν όλες οι καρδιές των ανθρώπων.

Υπάρχει πόλις που λέγεται Βηρυτός, στην περιφέρεια της Αντιόχειας. Σ’ αυτή την πόλη υπήρχαν πλήθη Ιουδαίων. Κοντά στην συναγωγή τους κάποιος Χριστιανός αφού έλαβε κελί διέμενε. Έφτιαξε ολόσωμη εικόνα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ζωγραφισμένη με πολλή ωραιότητα. Αφού πέρασε πολύς καιρός, ο Χριστιανός θέλησε ν’ αναχωρήσει από το κελί αυτό. Αναζήτησε, λοιπόν, άλλο κελί μεγαλύτερο, επειδή του χρειάζονταν, κι επειδή τον πλησίαζαν οι Ιουδαίοι.

Όταν βρήκε άλλο οίκημα, μετακόμισε εκεί, παίρνοντας μαζί όλα τα υπάρχοντά του. Κατ’ οικονομία Θεού, που θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έρθουν σε επίγνωση της αλήθειας, και που δείχνει όλα τα θαυμάσιά του σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν αληθινά, έχοντας λάβει ο Χριστιανός όλη την περιουσία του, όπως ειπώθηκε προηγουμένως, κατελήφθη η εικόνα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού μόνη, διότι την ξέχασε στο κελί.

Κάποιος Ιουδαίος έλαβε το κελί για να μείνει, εκεί που ήταν η εικόνα του παμβασιλέως Χριστού, και αφού μετέφερε τα υπάρχοντά του στο κελί, διέμενε, χωρίς να έχει δει την εικόνα του Κυρίου, ότι βρίσκεται εκεί, ούτε αντιλήφθηκε τον τόπο εκείνο.

Μεγάλου Ἀθανασίου Ἔργα

ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑ

1. ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

2. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

3. ΤΡΙΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

4. ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

5. ΠΕΜΠΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

Ὁ Τίμιος Σταυρός (Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Μέγας)

Μακάριε, πραγματικά, καὶ ζωοποιὲ Σταυρὲ τοῦ Σωτῆρος, τὸν μὲν θάνατο κατενίκησες, τὸν δὲ διάβολο, πού κυριαρχοῦσε σ’ αὐτόν, ἐξαφάνισες.

Θεῖε Λόγε, καὶ πραγματικὴ σοφία τοῦ Πατέρα· Σὺ ἀποκάλυψες τὸ πραγματικὸ πρόσωπο τοῦ παμπόνηρου ἐχθροῦ, καὶ ξεγύμνωσες τήν κρυμμένη κακία του, ὥστε καὶ μεῖς τώρα νὰ λέμε «ὅτι δὲν ἁγνοοῦμε τά σχέδιά του» (Β΄ Κορ. 2, 11).

Φιλάνθρωπε καὶ ἀγαθὲ Δέσποτα· Σὺ μᾶς ἀπηλευθέρωσες ἀπό τήν αἰχμαλωσία, ἐνῶ ἤμασταν ὑποδουλωμένοι στὴν ἁμαρτία· Σύ Κύριε, μέ τό δικό σου θάνατο, μᾶς ἐλευθέρωσες. Διότι γνωρίζουμε, ὅτι ἐλευθερωθήκαμε πλέον ἀπὸ τὴν ἁμαρτία.

Πραγματικὲ εἰρηνοποιὲ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ· Σὺ μᾶς χάρισες πάλι τὴν υἱοθεσία, καὶ ἀφοῦ μᾶς συμφιλίωσες μὲ τὸν Πατέρα σου, κατάργησες τὴν ἔχθρα πού ὑπῆρχε μέσα στὴ σάρκα μας.

Πλούσιε Σωτὴρ καὶ πραγματικὲ Βασιλιᾶ· Σύ πού ἔγινες πτωχὸς γιά νὰ πλουτήσουμε ἐμεῖς μέ τή δική σου πτωχεία, μᾶς χάρισες τὴ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Κτίστη καὶ Δημιουργὲ τῶν πάντων, Λόγε τοῦ Πατρός· Σὺ μᾶς κέρδισες καί μᾶς ἔκανες πάλι δικούς Σου, ἀφοῦ εἴμαστε δικά σου δημιουργήματα, «κτισθέντες γιά ἔργα ἀγαθά».

Βίος Μ. Ἀθανάσιου, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Μεγάλου Ἀθανασίου ἔργα

ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑ

1. ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

2. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

3. ΤΡΙΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

4. ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

5. ΠΕΜΠΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

6. ΕΚΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

Μαρτύρησε μέ τή συνείδηση, πέθανε γιά τήν ἁμαρτία, ἀπονέκρωσε ὅτι σέ συνδέει μέ τήν ἁμαρτωλή κατάσταση καί ἔχεις γίνει μάρτυς κατά τήν προαίρεση

Είπε ο αββάς Αθανάσιος, ο επίσκοπος Αλεξανδρεία

«Πολλές φορές λέει κάποιος από σάς: “Που υπάρχει διωγμός για να μαρτυρήσω;” Μαρτύρησε με τη συνείδηση, πέθανε για την αμαρτία, απονέκρωσε ότι σε συνδέει με την αμαρτωλή κατάσταση και έχεις γίνει μάρτυς κατά την προαίρεση.

Εκείνοι μάχονταν με βασιλείς και άρχοντες έχεις και συ αντίπαλο τον διάβολο, τον βασιλιά της αμαρτίας, και άρχοντες τους δαίμονες. Και τότε βέβαια μπροστά στους μάρτυρες τοποθετούνταν βωμός και θυσιαστήριο και όλη η αηδία της ειδωλολατρίας, το ίδιο και τώρα νιώσε το ότι έχεις στημένο στην ψυχή σου αξιοκατάκριτο είδωλο.

Υπάρχει και σήμερα βωμός και θυσιαστήριο και μεμπτό είδωλο, νοητό, μέσα στις ψυχές. Βωμός το πάθος της λαιμαργίας, θυσιαστήριο και επιθυμία των ηδονών, είδωλο το πνεύμα της επιθυμίες. Γιατί αυτός που είναι δούλος της πορνείας και παραδίνεται στις ηδονές, αρνήθηκε τον Ιησού και προσκυνεί είδωλο, έχει μέσα του το άγαλμα της Αφροδίτης, την αισχρή δηλαδή σαρκική ηδονή.

Λόγος τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου εἰς τὴν Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου

Μὲ τὸ νὰ εἴπη δὲ ἢ Παναγία Παρθένος, «Ἰδοὺ ἢ δούλη Κυρίου, ἂς γίνη εἰς ἔμε ὅπως εἶπες», ἔφανερωσε τοῦτο. Εἶμαι πίναξ, λέγει, ἐπάνω εἰς τὸν ὅποιον γράφεται ὅ,τι θέλει ὃ Κύριος του παντός. Ἀφοῦ δὲ ὃ ἄγγελος ἔλαβε τὴν διαβεβαίωσιν τῆς πίστεως τῆς Παρθένου ἀνεχώρησεν ἂπ’ αὐτῆς.

«Δοξάζει ἢ ψυχή μου τὸν Κύριον»…

«Διότι εἶδε μὲ εὐμένειαν τὴν ταπεινὴν δούλην του.Διότι ἀπὸ τώρα θὰ μὲ μακαρίζουν ὄλαι αἳ γενεαί», ‘Ἀλλὰ πόσο μεγάλο κατόρθωμα εἶναι ἢ παρθενία; Ὅταν κανεὶς θέλη νὰ ἄσκηση τὰς ἀλλᾶς ἄρετας καθοδηγεῖται ἀπὸ τὸν νόμον, ἢ παρθενία ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι ἀνωτέρα του νόμου καὶ ἔχει ὡς ὑψηλότερον σκοπὸν τὴν διαμόρφωσιν τῆς προσωπικῆς ζωῆς,εἶναι ἂφ’ ἑνὸς μὲν γνώρισμα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ἂφ’ ἕτερου δὲ εἴκών της καθαρότητας τῶν ἀγγέλων.”Οταν δηλαδὴ ὃ Δεσπότης τοῦ παντὸς ὃ Θεὸς Λόγος,ἐπειδὴ ἤθελεν ὃ Πατὴρ νὰ ἀνεγείρη καὶ νὰ ἀνακαίνιση τὰ πάντα, ἐπέλεξε, διὰ νὰ γίνη μήτηρ τοῦ σώματος τὸ ὅποιον ἐπρόκειται νὰ φορέση, τὴν Παρθένον, ἢ ὁποία καὶ ἔγινε, καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ἦλθε μεταξὺ μαςὡς ἄνθρωπος ὃ Κύριος,ἔκαμε τὴν ἐπιλογὴν αὐτήν,ὥστε,ὅπως τὰ πάντα ἔγιναν δὶ’ ἀΰτου,ἔτσι καὶ ἢ παρθενία νὰ προέλθη ἐξ αὐτοῦ,καὶ νὰ δοθῆ πάλιν δὶ’αὐτοῦ τὸ χάρισμα τοῦτο εἰς τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ πολλαπλασιάζεται.

Πόσο μεγάλο θὰ ἔλεγε κανεὶς τὸ καύχημα τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ θεοειδοῦς Μαρίας,ἐπειδὴ ὑπῆρξε καὶ εἶναι μήτηρ τοῦ Λόγου ὡς πρὸς τὴν γέννηοιν τοῦ Σώματος; Διότι τὸ θεῖον αὐτὸ γέννημα στρατιὰ μὲν ἀγγέλων ἔδοξολογηοε, κάποια γυναίκα δὲ ὕψωσε τὴν φωνὴν καὶ ἔλεγε: «Μακαριὰ ἢ κοιλία ποὺ σὲ ἔβαστασε καὶ οἱ μαστοὶ ποὺ ἐθήλασες».Καὶ ἢ ἴδια ἢ Μαρία ποῦ ἐγέννησε τὸν Κύριον καὶ ἢ ὁποία ἔμεινεν ἀειπάρθενος, ἐπειδὴ ἀντελήφθη αὐτὸ ποῦ συνέβη εἰς τὸν ἑαυτόν της, ἔλεγεν «Ἀπὸ τώρα θὰ μὲ μακαρίζουν ὄλαι αἳ γενεαί». Αὐτὸ ποῦ συνέβη εἰς τὴν Μαρίαν εἶναι καύχημα δὶ’ ὄλας τὰς παρθένους. “Ολαι δηλαδὴ αὖται κρέμονται ὡσὰν παρθενικὰ παρακλάδια ἂπ’ αὐτήν, ἢ ὁποῖα εἶναι ὡσὰν ρίζα δὶ’ αὐτᾶς.

Μέγας Ἀθανάσιος. Ποιόν ψαλμό τοῦ Δαβίδ πρέπει νά λέμε σέ κάθε διαφορετική περίπτωση.

Μέγας Αθανάσιος.

Ποιόν ψαλμό του Δαβίδ πρέπει να λέμε σε κάθε διαφορετική περίπτωση.

Προς Μαρκελλίνον εις την ερμηνείαν των Ψαλμών (ιε΄ – κς’)

ιε’. Οι Ψαλμοί λοιπόν έχουν διαταχθεί κατ’ αυτή την τάξη, που είναι δυνατόν για τους αναγνώστες, όπως είπα προηγουμένως, να βρει ο καθένας σε κάθε ψαλμό, τα πάθη και την διάθεση της ψυχής του, ομοίως δε και το υπόδειγμα και την διδασκαλία για κάθε πράγμα.

Τι λόγια λέγοντας μπορεί να είναι αρεστός στον Κύριο, με ποια λόγια μπορεί να διορθωθεί και να ευχαριστεί τον Κύριο, ώστε να μη ολισθήσει σε ασέβεια αυτός που προφέρει τους λόγους αυτούς. Διότι θα αποδώσουμε λόγο στον Κριτή, όχι μόνο για τις πράξεις, αλλά και για κάθε ανώφελο λόγο.

Αν λοιπόν θέλεις να μακαρίσεις κάποιον, έχεις (ως υπόδειγμα), για το πως πρέπει και γιατί και τι πρέπει να λες, τους ψαλμούς 1 και 31, και τους 40, 111, 118 και 127.

Αν πάλι θέλεις να κατακρίνεις την επιβουλή των Ιουδαίων κατά του Σωτήρος, έχεις τον 2ο ψαλμό.

Αν δε καταδιώκεσαι από τους δικούς σου και έχεις πολλούς που στρέφονται εναντίον σου, λέγε τον 3ο ψαλμό.

Εάν βρίσκεσαι σε παρόμοια κατάσταση θλιβόμενος, και αφού επικαλέστηκες τον Κύριο θέλεις να τον ευχαριστήσεις, επειδή σε εισάκουσε, ψάλλε τον 4ο, τον 74ο, και τον 114ο.

Αν ακόμα βλέπεις ότι οι πονηροί θέλουν να σου στήσουν ενέδρα, και θέλεις να εισακουσθεί η προσευχή σου, σήκω νωρίς το πρωί και ψάλλε τον 5ο.

Αν αισθάνεσαι απειλή από μέρους του Κυρίου και βλέπεις ότι ταράζεσαι γι’ αυτό τον λόγο, μπορείς να λες τον 6ο και τον 37ο.

Αν κάποιοι σε επιβουλεύονται, όπως ο Αχιτόφελ τον Δαβίδ, και κάποιος σου το αναγγείλει, ψάλλε τον 7ο και έχε εμπιστοσύνη στον Θεό, ο οποίος θα σε σώσει.

ις΄. Αν θέλεις δε να προσφωνήσεις τον Κύριο, όταν βλέπεις την εξαπλωμένη παντού χάρη του Σωτήρος και τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους, ψάλλε τον 8ο.

Αν πάλι θέλεις να ευχαριστήσεις με άσμα τον Κύριο για τον τρυγητό, έχεις και πάλι για την περίσταση τον 8ο και τον 83ο.

Για την κατάργηση του εχθρού και την σωτηρία της κτίσεως, μην καυχάσαι για σένα, αλλά γνωρίζοντας ότι αυτό είναι κατόρθωμα του Υιού του Θεού, λέγε τον αναφερόμενο σ΄ αυτόν 9ο ψαλμό.

Μεγάλου Ἀθανασίου ἔργα

ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑ

1. ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

2. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

3. ΤΡΙΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

4. ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

5. ΠΕΜΠΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

6. ΕΚΤΟΣ ΤΟΜΟΣ - ΕΔΩ

Ἀθανάσιος Ἀλεξανδρείας ὁ Μέγας

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ (+ 373) ο Μέγας

(Πατρολογία τόμος Β. εκδ. Γρηγόρη Αθήνα 2012, σελ. 263-308)

ΓΕΝΙΚΑ

Ο Αθανάσιος Αλεξανδρείας υπήρξε η μεγαλύτερη φυσιογνωμία της αρχαίας Εκκλησίας. Σήκωσε το βάρος πολλαπλής και βαθιάς κρίσεως και θεμελίωσε θεολογικά και οριστικά την ορθόδοξη τριαδολογία. Μετέβαλε κυριολεκτικά την πορεία της θεολογίας, που είχε στρεβλωθεί με την Αλεξανδρινή σχολή, την ανασυνέδεσε με την θεολογία του Ιγνατίου, του Ειρηναίου, του Διονυσίου Αλεξανδρείας και του Θεογνώστου, και την έθεσε στην διακονία της Εκκλησίας και της σωτηρίας. Έσπασε το φράγμα των λεγόμενων θεολογικών σχολών. Φωτίστηκε κατ’ εξοχήν, ώστε αυτός κυρίως να κατανοήσει το μυστήριο της Τριάδας και αυτός να το εκφράσει. Και υπέστη τις περισσότερες διώξεις για την υπεράσπιση της αληθείας από τους αιρετικούς και τους Καίσαρες της εποχής. Για τέσσερες δεκαετίες και πλέον (328-373) απέβη το σύμβολο και η κεφαλή, προς την οποία με αγωνία είχαν στραμμένα τα βλέμματα οι πάντες, ορθόδοξοι και κακόδοξοι. Οι λίγοι ορθόδοξοι, όσο έβλεπαν τον ιερό αετό όρθιο στο θρόνο του ή ανυποχώρητο στις εξορίες του, ήταν βέβαιοι πως η Ορθοδοξία ζει και αναθαρρούσαν. Οι πολλοί κακόδοξοι, όσο έβλεπαν όρθιο τον ανυπότακτο άνδρα, ήξεραν ότι παρά τους διωγμούς η Ορθοδοξία επιζεί και γι’ αυτό θηριώνονταν.

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Ο Μέγας Αθανάσιος έζησε στην κρισιμότερη εποχή της αρχαίας Εκκλησίας, τότε που αυτή κινδύνευε, ανθρώπινα, να χάσει την ταυτότητα της. Η παιδεία του και η αυτοσυνειδητοποίηση του τοποθετούνται στις δύο πρώτες δεκαετίες του Δ' αιώνα. Από το 313 και δη με την μονοκρατορία (324) του Μ. Κωνσταντίνου, οι χριστιανοί έβγαιναν από τα γκέττο κι έκλειναν οριστικά τις κατακόμβες. Αποκτούσαν για πρώτη φορά κοινωνικό πρόσωπο και την αναγκαία ελευθερία για ευρύτατη μελέτη των προβλημάτων που δημιουργούσε η βίωση της αλήθειας. Παράλληλα όφειλαν να εργάζονται και να ζουν για δύο κυρίους, τον καίσαρα και τον Χριστό. Τα γεγονότα προκάλεσαν αρχικά στους χριστιανούς απέραντο ενθουσιασμό, που γρήγορα μεταβλήθηκε σε δραματικούς αγώνες για την γνησιότητα της διδασκαλίας και την φανέρωση της αλήθειας στα θέματα που ανέκυπταν. Η Εκκλησία γνώρισε τότε ολέθριο συγκλονισμό, δεδομένου μάλιστα ότι από τις τρεις τελευταίες δεκαετίες του Γ' αιώνα, δηλ. μετά το σπουδαίο έργο του Διονυσίου Αλεξανδρείας και την αξιόλογη σκέψη του Θεογνώστου, η θεολογία έχανε ολοένα και κάτι από την ρώμη της, από την εμμονή στην «ανακεφαλαίωση» του Ειρηναίου. Η κάμψη αυτή της θεολογίας, με την επήρεια των διωγμών, των κακοδοξιών, των μικρών θεολόγων και δη της ηθικιστικής φιλοσοφικής σκέψεως, οδηγούσε στην αποδυνάμωση της Παραδόσεως και την ηθικολογική θεώρηση της Εκκλησίας, όπως δείχνουν οι σπουδαιότεροι εκκλησιαστικοί συγγράφεις των ετών 300-320, δηλ. Μεθόδιος Ολύμπου και Ευσέβιος Καισαρείας στην Ανατολή, Αρνόβιος de Sicca και Λακτάντιος στην Δύση.

Η κατάσταση αυτή, τονισμένη ιδιαίτερα στο αδιαφιλονίκητο πνευματικό κέντρο της εποχής, δηλ. στον αλεξανδρινό χώρο, παρήγαγε μεταξύ άλλων τα εξής φαινόμενα:

α) Υποβάθμιση της απόλυτης σημασίας της ενανθρωπήσεως του Λόγου, αναζωπύρωση των συζητήσεων περί αρχής του κακού και υπερτονισμό της αξίας της φιλοσοφικής σκέψεως (αλεξανδρινή παράδοση, αλληγορική ερμηνεία). Στο φαινόμενο τούτο, που είχε βαθύτατα διαβρώσει την επιφανειακή θεολογία της εποχής και συνιστούσε τον πρωταρχικό και γενεσιουργό κίνδυνο στην Εκκλησία, απάντησε ο Αθανάσιος με τους δύο πρώτους Λόγους του «Κατά Ελλήνων» και «Περί ενανθρωπήσεως».

β) Επειδή επικρατούσε τέτοιο κλίμα, όταν ανέκυψε συζήτηση και αμφισβήτηση για το πώς της δημιουργίας, της προελεύσεως του Υιού του Θεού από τον Πατέρα και της σωτηρίας, επόμενο ήταν ο Άρειος και οι πολλοί οπαδοί του να λύνουν (περί το 318) τα προβλήματα, στηριζόμενοι στις κοσμολογικές και φιλοσοφικές (οντολογικές) αρχές, διατηρώντας όμως τα βιβλικά σχήματα. Έτσι ο Άρειος ούτε την σχέση Υιού και Πατέρα μπορούσε να καταλάβει ούτε την σωτηρία να εξασφαλίσει, εφόσον ο Υιός ήταν γι’ αυτόν κτίσμα, που σαν τέτοιο δεν μπορούσε να «συνάψη» τον άνθρωπο με τον Θεό. Λίγο αργότερα (μετά το 355) εμφανίστηκαν κακοδοξίες που στρέφονταν κατά της θεότητας του αγίου Πνεύματος και των δύο φύσεων του Χριστού. Και αυτές άμεσα κι έμμεσα συνδέονταν με τον Άρειο. Είναι φανερό πως έτσι έχανε η Εκκλησία το έρεισμά της, την δύναμή της, εκείνο για το οποίο υπήρχε, δηλ. την σωτηρία. Επομένως μεταστοιχειωνόταν σε ηθικολογικό σύστημα, άλλαζε ριζικά το είναι της. Στην φοβερή αυτή κρίση απάντησε ο Αθανάσιος με τους τρεις Λόγους του «Κατά Αρειανών», τους οποίους επεξεργάστηκε επανειλημμένα, και με πλήθος μεταγενέστερων έργων του.

Οἱ περιπέτειες τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου γιά τήν Ὀρθοδοξία. Π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

[εκφωνήθηκε στις 18-1-1998]

Ο λόγος, αγαπητοί μου, σήμερα περί του μεγάλου πατρός αγίου Αθανασίου, που άγομεν την σεπτή του μνήμη. Ό,τι και να πει κανείς, τους ωραιοτέρους χαρακτηρισμούς αν αποδώσει, της αγίας προσωπικότητός του, πάντοτε θα υπολείπεται. Δεν είναι χωρίς κίνδυνο μειώσεως η περιγραφή του προσώπου γενικά ενός αγίου, πολύ δε περισσότερον εάν πρόκειται περί του όντως Μεγάλου, Αθανασίου. Η ανάγκη όμως να σκιαγραφηθεί η μεγάλη του προσωπικότης προς μίμησιν από τους πιστούς μέσα εις την Εκκλησία, μας κάνει τολμηρούς κάτι όντως να ψελλίσομεν.

Ο Μέγας και παγκόσμιος πατήρ, άγιος Αθανάσιος, εγεννήθη εις την Αλεξάνδρειαν της Αιγύπτου- την πόλη του Αλεξάνδρου- που ήταν τότε κέντρο σπουδαιότατον των γραμμάτων. Μάλιστα η Αλεξάνδρεια ημιλλάτο και αυτάς τας Αθήνας που ήταν τότε πόλις πασών των επιστημών και των τεχνών. Όποιος ήθελε να μετεκπαιδευθεί στα γράμματα ήρχετο εις τας Αθήνας. Όπως έφτασε εκεί ένας άλλος μεγάλος, ο Μέγας Βασίλειος ή ακόμη ένας Γρηγόριος Θεολόγος. Εντούτοις, ο Μέγας Αθανάσιος δεν έφτασε ποτέ εις τας Αθήνας. Η Αλεξάνδρεια τού ήτο επαρκής.

Εγεννήθη το 295. Μας αναφέρει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος που ήδη είχαν συνδεθεί με φιλία ότι ο Μέγας Αθανάσιος «ἐτράφη ἐν τοῖς θείοις ἤθεσι καὶ παιδεύμασι». Τα συγγράμματά του ωστόσο δείχνουν σπουδαία και πλουσία μόρφωση, τόσο θεολογική, όσο και κλασική. Μάλιστα, σε ηλικία είκοσι ετών - είκοσι ετών! - έγραψε το περισπούδαστο εκείνο έργον -διεσώθη ολόκληρο ευτυχώς- «Περί ἐνανθρωπήσεως» του Λόγου και «Κατά εἰδώλων», ένα έργο είναι σε δύο τμήματα. Περίφημο, περισπούδαστο, εις ηλικίαν είκοσι ετών. Νεαρός ακόμη επεσκέφθη στην έρημο τον Μέγα Αντώνιον και ασκήτεψε κοντά του. Ο ίδιος γράφει στον βίο που συνέθεσε του Μεγάλου Αντωνίου κατ’ απαίτησιν των Χριστιανών της Ρώμης σε μία του εξορία ότι «ἀκολουθήσας αὐτῷ χρόνον οὐκ ὀλίγον, καὶ ἐπιχέων ὕδωρ κατὰ χεῖρας αὐτοῦ», ότι δηλαδή ο ίδιος ο άγιος Αθανάσιος δεν έμεινε λίγο καιρό κοντά του, έμεινε πολύ καιρό κοντά του, και ακόμη, λέγει, του έριχνε νερό για να πλένει τα χέρια του ο Μέγας Αντώνιος- ένα χαριτωμένο στιγμιότυπον. Και τον Μέγαν Αντώνιον ξανασυνάντησε ο άγιος Αθανάσιος εις την έρημον, ύστερα από σαράντα χρόνια, στις περιπέτειές του με τις εξορίες του.

Ἀθανασίου καί Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας.

Αθανασίου και Κυρίλλου Αλεξανδρείας.

Τω αυτώ μηνί ΙΗ΄, μνήμη των εν Aγίοις Πατέρων ημών Aθανασίου και Κυρίλλου, Aρχιεπισκόπων Aλεξανδρείας.

Eις τον Aθανάσιον.

Aθανάσιον και θανόντα ζην λέγω.

Oι γαρ δίκαιοι ζώσι και τεθνηκότες.

Εις την φυγήν Κυρίλλου.

Φυγής Κυρίλλου σήμερον μνήμην άγει,

Aλλ’ ου τελευτής της αειμνήστου κτίσις[1].

Τάρχυσαν (ήτοι ενταφίασαν μετά ταραχής και κλαυθμού) ογδοάτη νέκυν Aθανασίου δεκάτη.

Aπό τους δύω τούτους Πατέρας ημών, ο μεν Άγιος Aθανάσιος εδώ , ήτον κατά τους χρόνους του Μεγάλου Κωνσταντίνου εν έτει τιη΄ [318], και ευρέθη παρών εις την εν Νικαία γενομένην Πρώτην και Οικουμενικήν Σύνοδον εν έτει τκε΄ [325], Διάκονος ων και τον τόπον επέχων του τότε Aλεξανδρείας Αλεξάνδρου. Όπου και κατεντροπίασε τον δυσσεβή Άρειον με λόγους σοφίας και με αποδείξεις των θείων Γραφών. Αφ’ ου δε εκοιμήθη ο μακάριος Aλέξανδρος, έγινε της Aλεξανδρείας Aρχιεπίσκοπος. Και επειδή ο Κωνστάντιος ο υιός του Μεγάλου Κωνσταντίνου ήτον Aρειανός, διά τούτο εις διαφόρους τόπους εξώρισε τον Mέγαν τούτον Aθανάσιον. Καρτερήσας δε ο μακάριος τους διωγμούς τεσσαράκοντα χρόνους, προς Κύριον εξεδήμησεν[2]. Ο δε Άγιος Κύριλλος εδώ ήτον επί της βασιλείας Θεοδοσίου του μικρού εν έτει υιε΄ [415], ανεψιός ων Θεοφίλου Aρχιεπισκόπου Aλεξανδρείας, και του θρόνου αυτού γενόμενος διάδοχος. Ούτος εστάθη έξαρχος και προστάτης της εν Eφέσω αγίας και Οικουμενικής Τρίτης Συνόδου, της εν έτει υλα΄ [431] συγκροτηθείσης, και τον δυσσεβή καθείλε Nεστόριον, ο οποίος βλάσφημα πολλά κατά της Aγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου, ο κακόδοξος εδογμάτισε. Με πολλά δε κατορθώματα και αρετάς ο Άγιος ούτος Κύριλλος διαλάμψας, προς Κύριον εξεδήμησε.

π Σεραφείμ Ζήση μοναχοῦ, Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος & ἡ Σύνοδος τοῦ Κολυμπαρίου

 π.Σεραφείμ Ζήση μοναχού, Ο Μέγας Αθανάσιος & η Σύνοδος του Κολυμπαρίου [ΒΙΝΤΕΟ 2018]

Ἡ Ὁμιλία αὐτήν τοῦ π. Σεραφείμ Ζήση μοναχοῦ, ἐκφωνήθηκε την Τετάρτη 24-1-2018, στήν αἴθουσα "ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ" τοῦ χριστιανικοῦ συλλόγου "Ἅγιος Ἰωσήφ Ὁ Ἡσυχαστής", στά πλαίσια τῆς σειρᾶς ἐκδηλώσεων μέ τίτλο: "ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ". https://katihisis.blogspot.gr/

Ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Μέγας

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ

Ἀθανάσιον καὶ θανόντα ζῆν λέγω.

Οἱ γὰρ δίκαιοι ζῶσι καὶ τεθνηκότες.

Ο άγιος πατήρ ημών Αθανάσιος, στύλος της Ορθοδοξίας και φωστήρ της Οικουμένης, γεννήθηκε από ευσεβείς και ορθοδόξους γονείς το 295, λίγο πριν ξεσπάσει ο μεγάλος διωγμός του Διοκλητιανού (303-313), στην κοσμόπολη της Αλεξάνδρειας, όπου συμβίωναν οι πιο διαφορετικοί λαοί και συμπλέκονταν κάθε λογής λατρείες και θρησκεύματα. Από μικρός δεν αρεσκόταν παρά στα του Θεού και της Εκκλησίας. Μια ημέρα, καθώς έπαιζε στην παραλία με τους συντρόφους του, αναπαριστάνοντας με την μεγαλύτερη σοβαρότητα τις εκκλησιαστικές τελετές, ο Αθανάσιος ετέλεσε, εν είδει επισκόπου, το βάπτισμα παιδιών που ακόμη δεν είχαν δεχθεί του βαπτίσματος. Ο επίσκοπος Αλέξανδρος [29 Μαΐου] το παρατήρησε με θαυμασμό, διακήρυξε την εγκυρότητα του βαπτίσματος και πήρε το παιδί υπό την προστασία του.

Κατά την περίοδο των σπουδών του ο Αθανάσιος έδειξε μέτριο ενδιαφέρον για την θύραθεν γνώση. Προτιμούσε να υφαίνει εν σιωπή τον χιτώνα των αγίων αρετών μελετώντας την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, και αποσύρθηκε για ένα διάστημα στην έρημο κοντά στον άγιο Αντώνιο, του οποίου υπήρξε σε όλη του την ζωή ένθερμος μαθητής. Κατόπιν, επιστρέφοντας στην Αλεξάνδρεια, χειροτονήθηκε διάκονος και ξεκίνησε το θεολογικό και ποιμαντικό του έργο. Τότε συνέταξε τα δύο πρώτα έργα του: «Κατά Ελλήνων» και «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου». Αφού καταδίκασε το άτοπο των εθνικών φιλοσοφιών και δοξασιών, έδειξε ότι ο Λόγος του Πατρός δεν είναι μονάχα ο Δημιουργός του κόσμου, η Σοφία και η Πρόνοιά Του, αλλά ότι έγινε Σωτήρ των ανθρώπων που είχαν υποπέσει στην φθορά: «Αυτός έγινε άνθρωπος για να γίνουμε εμείς θεοί» . Κοινωνώντας με τον Χριστό γινόμαστε «θείας κοινωνοί φύσεως» (Β΄ Πέτρ. 1, 4), γιατί ο Χριστός δεν είναι απλό δημιούργημα, αλλά κατά φύσιν Λόγος του Πατρός, Μονογενής Υιός του Θεού και Θεός, που έγινε άνθρωπος για να μας κάνει θετούς υιούς του Πατρός. Αυτή η απόλυτη πεποίθηση έγινε για τον άγιο σκοπός της ζωής και των αγώνων του. Ακλόνητος υπερασπιστής του δόγματος της θεότητας του Λόγου και της πίστεως προς την Αγία Τριάδα, υπήρξε ο κήρυκας της εν Χριστώ αγιότητος και θεώσεως.