π. Γεώργιος Μεταλληνός: ''Ζοῦμε στὴν ἐποχὴ ποὺ οἱ Θεολογικὲς σχολὲς βγάζουν ἄθεους, οἱ Φιλοσοφικὲς σχολὲς ἀγράμματους καὶ οἱ Νομικὲς σχολὲς ἄδικους..."

''Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές σχολές άδικους..." ~ π. Γεώργιος Μεταλληνός † 19.12.2019

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

Η παραπάνω φράση του μακαριστού π. Γεωργίου Μεταλληνού αποτελεί μια βαθιά κριτική της σύγχρονης παιδείας και, ευρύτερα, του πολιτισμού μας. Δεν αφορά απλώς την εκπαίδευση, αλλά την απομάκρυνση της γνώσης από το ήθος, της θεωρίας από το βίο και της επιστήμης από τη σοφία. Η παρατήρηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστούμε πόσο έχουμε απομακρυνθεί από το Βυζαντινό μας παρελθόν, μια παράδοση όπου η παιδεία και η πίστη ήταν αλληλένδετες και μορφοποιούσαν τον άνθρωπο ολοκληρωμένα.

Η Ορθόδοξη θεολογία δεν είναι απλή επιστήμη είναι βίωμα σχέσης με τον Θεό. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος υπενθυμίζει ότι ο αληθινός θεολόγος είναι αυτός που «κεκαθαρμένος τω σώματι και ψυχή» γνωρίζει τον Θεό.

Σήμερα, πολλοί από τους υποτιθέμενους κορυφαίους θεολόγους που διδάσκουν τα παιδιά μας και έχουν σημαντικές θέσεις επιρροής της δημόσιας σφαίρας έχουν επηρεαστεί αρνητικά από τις σπουδές τους στο εξωτερικό, όπου η θεολογία διδάσκεται με βάση δυτικά φιλοσοφικά και συστηματικά πρότυπα, αποκομμένα από την Ορθόδοξη Παράδοση. Η θεολογία σιγά σιγά μετατρέπεται σε θεωρητική επιστήμη, αποξενωμένη από την εκκλησιαστική ζωή και τον πνευματικό βίο. Το αποτέλεσμα είναι η γνώση που δεν γεννά πίστη, η θεωρία που δεν μεταμορφώνει, η σοφία που χάνει την ψυχή της.

Η φιλοσοφία στην αρχαιότητα και στους Πατέρες υπήρξε μέσο καλλιέργειας του ανθρώπου και άσκησης αρετής. Ο Σωκράτης την θεώρησε άσκηση ζωής, ενώ ο Μέγας Βασίλειος τόνιζε ότι η φιλοσοφία χωρίς αρετή παράγει στείρες θεωρίες.

Σήμερα, η φιλοσοφία περιορίζεται συχνά σε σχολαστική γνώση, αποκομμένη από τον βίο και την ηθική. Ο π. Μεταλληνός αναφέρεται σε «αγράμματους» όχι ως έλλειψη πληροφοριών, αλλά ως έλλειψη σοφίας και ανθρωπιάς, αποτέλεσμα μιας πνευματικής αποξένωσης από τις ρίζες μας.

Με την σειρά της η νομική, σύμφωνα με την παράδοση, προορίζεται για την απονομή του δίκαιου, όχι για την εξυπηρέτηση συμφερόντων. Ο Αριστοτέλης τη βλέπει ως «διανομή του ίσου», ενώ ο Ιερός Χρυσόστομος υπογραμμίζει ότι οι νόμοι πρέπει να πηγάζουν από το δίκαιο.

Στη σύγχρονη κοινωνία, η Νομική συχνά μετατρέπεται σε τεχνική γνώση χωρίς ηθικό προσανατολισμό, με αποφοίτους που εφαρμόζουν τον νόμο μηχανικά, χωρίς σύνδεση με το δίκαιο. Οι «άδικοι» που επισημαίνει ο π. Μεταλληνός είναι το αποτέλεσμα μιας παιδείας που έχει χάσει το ήθος και την παράδοση.

Εν ολίγοις οι Πατέρες θεωρούν την παιδεία ως μεταμόρφωση του ανθρώπου, όπου η γνώση συνδέεται με τη ζωή και την πίστη. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης μιλά για τη σταδιακή «καθ’ ομοίωσιν Θεού» μορφοποίηση του ανθρώπου.

Η άκριτη δυτικολαγνεία και η απομάκρυνση από το Βυζαντινό μας πνευματικό παρελθόν έχουν δημιουργήσει μια κοινωνία που αντιγράφει ξένα πρότυπα χωρίς κριτική σκέψη. Όπου η γνώση δεν μορφώνει, όπου οι τίτλοι δεν συνδέονται με βίο και πίστη και η κοινωνία αναπόφευκτα οδηγείται σε μια συλλογική -ποίηση.

Η φράση του π. Μεταλληνού δεν αποτελεί απλή κριτική αλλά είναι μια στοχαστική προειδοποίηση. Η παιδεία που αποσυνδέεται από το ήθος, τη σοφία και το βίο παράγει ανθρώπους με γνώσεις αλλά χωρίς ψυχή, με τίτλους αλλά χωρίς σοφία, με νόμους αλλά χωρίς δικαιοσύνη.

Καταλήγοντας η λύση βρίσκεται στην επανασύνδεση με την πνευματική μας κληρονομιά το Βυζαντινό παρελθόν που ενώνει γνώση, πίστη και αρετή, ώστε η παιδεία να γίνει πηγή ζωής και μεταμόρφωσης. Μόνο τότε η κοινωνία θα γεννήσει πιστούς, σοφούς και δίκαιους ανθρώπους που ζουν και αναπνέουν τη σοφία, αντί να ακολουθούν τυφλά ξένα πρότυπα.

facebook

https://aktines.blogspot.com/2026/08/blog-post_852.html#more