Κατά τα πρώτα βήματα της επιστροφής μου (σημείωση π. Γ. Μεταλληνού: «Ασφαλώς εννοεί την στροφή του στην μελέτη της ορθοδόξου παραδόσεως») εις την Ορθοδοξίαν έμαθα ότι το εσφαλμένον του Filioque βασίζεται εις την δυτικήν σύγχυσιν θείας ουσίας και ενεργείας.
Ούτω οι Δυτικοί ισχυρίζονται μεταξύ άλλων ότι, αφού το Πνεύμα πέμπεται
και δίδεται όχι μόνον υπό του Πατρός, αλλά και υπό ή δια του Υιού,
έπεται ότι εκπορεύεται και εκ του Υιού ή δια του Υιού. Η σύγχυσις αύτη
της ενεργείας του πέμπειν μετά της εκπορεύσεως, ο της ουσίας εστίν,
δικαιολογεί εις τα όμματα των Δυτικών το Filioque.
«Ει
μηδέν διαφέρει της θείας ενεργείας η θεία ουσία, και το γεννάν και
εκπορεύειν, ουδέν δοίσει του ποιείν· ποιεί δε ο Θεός και Πατήρ δι’ Υιού
εν Αγίω Πνεύματι. Ώστε και γεννά και εκπορεύει, κατά την των εναντίων
δόξαν και των κατ’ αυτούς, δι’ Υιού εν Αγίω Πνεύματι» (Παλαμάς, PG150, 1189).

