Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν_Παιδεία, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου (Προκόπι Εὔβοιας 2010), Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν_Παιδεία, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου (Προκόπι Εὔβοιας 2010), 10-08-2010

 

Ἡ εὐθύνη καί τό παράδειγμα τῶν γονέων στήν ἀγωγή τῶν παιδιῶν, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Ἡ εὐθύνη καί τό παράδειγμα τῶν γονέων στήν ἀγωγή τῶν παιδιῶν, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου, 12-11-2010

 

Οἱ γονεῖς δίνουν λανθασμένη ἀγωγὴ στὰ παιδιὰ τοὺς (Β' μέρος) , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Ἅγιος Πορφύριος ὁ Καυσοκαλυβίτης: 9 καίρια σημεῖα περί τῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν

Ένας Άγιος των καιρών μας, μέσα από το μοναδικό του – εν Πνεύματι Αγίω – διορατικό χάρισμα, διεισδύει στον ψυχισμό ενός παιδιού και μας δίνει κάποια καίρια σημεία περί της αγωγής τους:

1. Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους.

Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. Ναι, ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας του. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματά της, παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας, σκοτεινιάζει κι αυτό. Νευριάζει η μάνα, νευριάζει κι αυτό. Ό,τι αισθάνεται η μητέρα, λύπη, πόνο, φόβο, άγχος κ.λπ., τα ζει κι αυτό.

2. Η αγιοσύνη των γονέων ως καθοριστικός παράγοντας.

Εκείνο που σώζει και φτιάχνει καλά παιδιά είναι η ζωή των γονέων μέσα στο σπίτι.

Οι γονείς πρέπει να δοθούνε στην αγάπη του Θεού. Πρέπει να γίνουμε άγιοι κοντά στα παιδιά με την πραότητά τους, την υπομονή τους, την αγάπη τους. Να βάζουμε κάθε μέρα νέα σειρά, νέα διάθεση, ενθουσιασμό κι αγάπη στα παιδιά. Και η χαρά που θα τους έλθει, η αγιοσύνη που θα τους έχει επισκεφθεί, θα εξακοντίσει στα παιδιά την Χάρη.

3. Η Υπερπροστασία, αφήνει ανώριμα τα παιδιά.

Ένα άλλο πάλι, που βλάπτει τα παιδιά, είναι η υπερπροστασία, δηλαδή η υπερβολική φροντίδα, η υπερβολική αγωνία και το άγχος των γονέων. Να σταματήσεις αυτή την καταπίεση και την υπερπροστασία και θα δεις που το παιδί τότε θα ισορροπήσει. Τότε θα προχωρήσει, όταν τ’ αφήσεις ελεύθερο.

4. Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής.

Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της, αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι, που μυστικά στέλνει η μητέρα του, και έλκεται προς αυτήν. Νιώθει ασφάλεια, σιγουριά, όταν η μητέρα με τη συνεχή, την επίμονη και θερμή προσευχή της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό,τι το σφίγγει.

Ἅγιος Πορφύριος: Ἐννιά καίρια σημεῖα περί τῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν

Ένας Άγιος των καιρών μας, μέσα από το μοναδικό του – εν Πνεύματι Αγίω- διορατικό χάρισμα, διεισδύει στον ψυχισμό ενός παιδιού και μας δίνει κάποια καίρια σημεία περί της αγωγής τους:

1. Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους.

Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. Ναι, ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας του. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματά της, παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας, σκοτεινιάζει κι αυτό. Νευριάζει η μάνα, νευριάζει κι αυτό. Ό,τι αισθάνεται η μητέρα, λύπη, πόνο, φόβο, άγχος κ.λπ., τα ζει κι αυτό.

2. Η αγιοσύνη των γονέων ως καθοριστικός παράγοντας.

Εκείνο που σώζει και φτιάχνει καλά παιδιά είναι η ζωή των γονέων μέσα στο σπίτι.

Οι γονείς πρέπει να δοθούνε στην αγάπη του Θεού. Πρέπει να γίνουμε άγιοι κοντά στα παιδιά με την πραότητά τους, την υπομονή τους, την αγάπη τους. Να βάζουμε κάθε μέρα νέα σειρά, νέα διάθεση, ενθουσιασμό κι αγάπη στα παιδιά. Και η χαρά που θα τους έλθει, η αγιοσύνη που θα τους έχει επισκεφθεί, θα εξακοντίσει στα παιδιά την Χάρη.

3. Η Υπερπροστασία, αφήνει ανώριμα τα παιδιά.

Ένα άλλο πάλι, που βλάπτει τα παιδιά, είναι η υπερπροστασία, δηλαδή η υπερβολική φροντίδα, η υπερβολική αγωνία και το άγχος των γονέων. Να σταματήσεις αυτή την καταπίεση και την υπερπροστασία και θα δεις που το παιδί τότε θα ισορροπήσει. Τότε θα προχωρήσει, όταν τ’ αφήσεις ελεύθερο.

4. Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής.

Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της, αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι, που μυστικά στέλνει η μητέρα του, και έλκεται προς αυτήν. Νιώθει ασφάλεια, σιγουριά, όταν η μητέρα με τη συνεχή, την επίμονη και θερμή προσευχή της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό,τι το σφίγγει.

Ἡ ἀρχή τῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν κατά τούς Ἁγίους Πατέρες, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 Ἡ ἀρχή τῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν κατά τούς Ἁγίους Πατέρες, 19-2-2022, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Ποιός φταίει ἄν τά παιδιά δέν πῆραν σωστή ἀγωγή; (Ἐπίσκ. Εἰρηναῖος, Αἰκατερίνμπουργκ καί Ἴρμπιτσκ)

Αν τα παιδιά δεν έχουν ανατραφεί σωστά, το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης ανήκει στους γονείς.

Βέβαια, λίγοι γονείς θα το παραδεχθούν. Οι περισσότεροι πιστεύουν – και καμαρώνουν γι’ αυτό – ότι εκπληρώνουν ευσυνείδητα τα καθήκοντά τους. Ποιος όμως φταίει, αν τα παιδιά σας δεν πήραν την αγωγή που θα έπρεπε;

Θ’ αρχίσετε ίσως να διαμαρτύρεστε, ότι φταίει ο Θεός! Αλλά ο Θεός οικονόμησε τα πάντα έτσι, ώστε να γίνει προσιτή η καλή αγωγή των παιδιών σας. Από την αρχή ευλόγησε την ένωση του άνδρα και της γυναίκας, και όρισε αδιάρρηκτο το σύνδεσμο του γάμου, για να μπορούν ενωμένοι οι δύο σύζυγοι, με κοινή την αγάπη τους στα παιδιά, να τα οδηγήσουν προς το καλό! Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ύψωσε το γάμο σε μυστήριο, παρέχοντας στους γονείς τη θεία χάρη, που είναι απαραίτητη για να εκπληρώσουν το καθήκον της σωστής αγωγής.

Ο Θεός έδωσε στο ίδιο το παιδάκι φύλακα-άγγελο. Με το μυστήριο του βαπτίσματος ξέπλυνε την ψυχή του από το προπατορικό αμάρτημα, και με το μυστήριο του χρίσματος το εφοδίασε με τα ιδιαίτερα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος έτσι ώστε, με τη συμπαράσταση και μόνο των γονιών, κάθε σπόρος καλός να μπορεί να δώσει «καρπόν πολύν». Με το μυστήριο, τέλος, της θείας κοινωνίας, το παιδάκι ενώνεται μυστικά με τον ίδιο τον Κύριο, ενισχύεται στην πνευματική του ζωή και παίρνει εγγύηση της αιώνιας ζωής.

Τι περισσότερο λοιπόν θα μπορούσε να κάνει ο Θεός για να ελαφρώσει την προσπάθειά σας; Όχι, δεν φταίει ο Θεός, αν δεν ασκείται η σωστή αγωγή, αν τα παιδιά σας δεν είναι καλά!

***

Μήπως άραγε φταίνε οι δάσκαλοι; Σ’ αυτό θ’ απαντήσω με τα λόγια του Ρωμαίου συγγραφέα Κουϊντιλιανού (1ος αί. μ.Χ.): «Τα παιδιά δεν αποκτούν κακές συνήθειες από το σχολείο, αλλά τις φέρνουν μαζί τους στο σχολείο».

Συνήθως το κακό προέρχεται από τους γονείς, που δίνουν στα παιδιά το κακό παράδειγμα. Τα παιδιά από μικρά ακούνε και βλέπουν στο σπίτι πράγματα, που για πολύ καιρό δεν θα ‘πρεπε να ξέρουν. Έτσι, από νωρίς συνηθίζουν σε πολλές αμαρτωλές καταστάσεις και γεμίζουν ελαττώματα, πριν ακόμα μάθουν τι είναι ένα ελάττωμα.

Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν στό ὀρθόδοξο χριστιανικό πνεῦμα, Α΄ μέρος, Ἀρχιμ. Σάββα Ἀγιορείτου

 Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν στό ὀρθόδοξο χριστιανικό πνεῦμα, Α΄ μέρος, 21-3-2021, Ἀρχιμ. Σάββα Ἀγιορείτου

Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν κατά τούς Ἁγίους Πατέρας, 2-9-2018, - Λάμμι Φινλανδίας, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

PYHIEN OPETUKSIA LASTEN KASVATUKSESTA 2.9.2018 ATHOS-SÄÄTIÖN LUOSTARIKESKUS PANAGIA, PAPPISMUNKKI SAVVAS (kreikaksi ja suomeksi) Η αγωγή των παιδιών κατά τους Αγίους Πατέρας, 2-9-2018, Μοναστικη Αδελφ. Υπεραγια Θεοτόκος- Λαμμι Φινλανδίας, Αρχιμ. Σάββα Αγιορειτου

Ὁ ψευδής ἑαυτός καί ἡ ἀγωγή τῶν παιδιών.Ἁγίου γέροντος Πορφυρίου. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Ο ΨΕΥΔΗΣ ΕΑΥΤΟΣ ΚΑΙ Η ΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
https://www.youtube.com/watch?v=4tsHeiXfZ5M

Ἡ διαπαιδαγώγηση των παιδιῶν, Ἁγίου Γέροντος Πορφυρίου. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Η ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ 2 ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΥΝΑΞΗ

https://www.youtube.com/watch?v=dcQ-Vebbm5Q

Ἡ διδαχή τῆς πίστης στά παιδιά . Μοναχῆς Μαγδαληνῆς. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

Η ΔΙΔΑΧΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΟΝΑΧΗΣ ΜΑΓΔΑΛΙΝΗΣ

https://www.youtube.com/watch?v=t7yz0eIF2VA

Μά σάμπως προσεύχεται ἐκείνη;

Η μάνα έμαθε στο παιδί της πως να πιάνει το μαχαίρι και το πηρούνι, πως να καθαρίζει το φρούτο και πως το αβγό. Δεν το έμαθε όμως πως να προσεύχεται. Γιατί άραγε; Μα σάμπως προσεύχεται εκείνη; Δεν μπορεί να δώσει στο παιδί της, κάτι που η ίδια δεν έχει. 

Βέβαια δεν είναι κακό να μάθει η μάνα στο παιδί της πως να τρώει, είναι όμως κακό, να το μάθει να τρώει μόνο σαρκικώς και να μην τρώει πνευματικώς. Διότι έτσι αφήνει το παιδί της απροστάτευτο από τις παγίδες του σατανά, ο οποίος εύκολα θα το βάλει στο χέρι. Κάθε μάνα πρέπει να εξοπλίζει το παιδί της, με το να το μάθει να προσεύχεται.

Ἡ εὐθύνη τῶν γονέων γιά τήν ἀνατροφή τῶν παιδιῶν

Ακούω πολλές φορές να λένε "Τα παιδιά μας είναι κακά, δεν μας ακούν, είναι άτακτα, βρίζουν" κλπ. Πώς θέλετε,αγαπητοί μου, να γίνουν τα παιδιά σας καλά, όταν εσείς τις Κυριακές και τις γιορτές δεν πηγαίνετε στην Εκκλησία, αλλά πηγαίνετε στα καφενεία, στα οινοπωλεία, στους κινηματογράφους, στα θέατρα και στα γήπεδα, και συζητάτε άκαιρες συζητήσεις και κατηγορείτε και κατακρίνετε τον έναν και τον άλλον, και παίζετε χαρτιά και μεθάτε;

Πώς είναι δυνατόν τα παιδιά σας να γίνουν καλοί άνθρωποι, όταν εσείς οι ίδιοι, πολλές φορές μπροστά στα παιδιά σας θυμώνετε και βρίζετε τα θεία; Όταν αρπάζετε τα ξένα και αδικείτε τους άλλους; Όταν κλέβετε και λέτε ψέματα όταν συκοφαντείτε και επιορκείτε; Όταν έχετε όλο σας το νου και την προσπάθεια στα υλικά πράγματα, ενώ για την ψυχή σας καθόλου δεν φροντίζετε ούτε ένα εξομολογείστε, ούτε να μεταλαμβάνετε, ούτε να προσεύχεστε, ούτε να μελετάτε βιβλία ηθικά και

θρησκευτικά;

Βγάλτε το από το νου σας. Είναι αδύνατο να γίνουν τα παιδιά σας καλοί άνθρωποι, αν εσείς οι γονείς δεν τους δώσετε το καλό παράδειγμα. Και αν ποτέ έτυχε από κακούς γονείς να γίνουν καλά παιδιά αυτό είναι σπάνιο. Το καλό δέντρο παράγει καλούς καρπούς, και οι καλοί γονείς κάνουν καλά παιδιά.

Εκτός από το καλό παράδειγμα, έχουν καθήκον οι γονείς να εκπαιδεύουν τα παιδιά τους από την βρεφική τους ακόμη ηλικία. Να τα διδάσκουν τον φόβο του Θεού, να κόβουν τις κακές ορμές τους και τα ελαττώματα, όπου παρουσιάζονται να μην τα κολακεύουν και να μην τα κάνουν τα κακά θελήματα και τις ορέξεις τους. Όπως είναι το απαλόκερί που το πλάθεις όπως θέλεις και δέχεται ότι σφραγίδα του βάλεις, έτσι είναι και το μικρό παιδί- το διαπλάθεις όπως θέλεις. Στο άγραπτο χαρτί ότι γράψεις θα μείνει ανεξάλειπτο. Και το μικρό παιδί ότι μάθει και διδαχτεί από μικρό, αυτό θα έχει ανεξάλειπτο και όταν γεράσει. Στην μικρή και τρυφερή ηλικία δίδαξε, νουθέτησε το παιδί σου να θυμάται την διδασκαλία σου όταν γεράσει.

Ἡ ἀγωγή τῶν παιδιῶν κατά τόν Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο

Στή διδασκαλία τοῦ Χρυσορρήμονος γιά παιδαγωγικά θέματα, πρωτεύοντα καί κεντρικότατο ἂξονα συνιστᾶ ἀσφαλῶς ἡ χριστιανική ἀγωγή, τῆς ὁποίας τήν ἀναγκαιότητα, τούς σκοπούς, τό περιεχόμενο τούς καρπούς φωτίζουν ἀποσπάσματα λόγων, πού παρουσιάζονται παρακάτω.

«Θέλεις νά εἶναι πειθαρχικός ὁ γιός σου; Ἀπό τήν ἀρχή νά τόν ἀνατρέφεις μέ παιδαγωγία καί συμβουλή σύμφωνη μέ τό θέλημα τοῦ Κυρίου».

«Τέτοια λοιπόν ἂς προετοιμάζουμε τά παιδιά μας, ὣστε νά μποροῦν νά ἀντέχουν σ’ ὃλες τίς δοκιμασίες τοῦ βίου καί νά μήν ἐκπλήσσονται γιά τά δυσάρεστα πού ἒρχονται».

«Γιατί αὐτή ἡ πείνα ἡ πνευματική εἶναι φοβερότερη ἀπό τήν σωματική πείνα, ἀφοῦ καί καταλήγει σέ χειρότερο θάνατο καί γι’ αὐτό πρέπει στό σημεῖο αὐτό νά δείχνουμε περισσότερο ζῆλο. Αὐτή εἶναι ἡ ἂριστη φροντίδα τῶν πατέρων, αὐτή εἶναι ἡ γνήσια κηδεμονία τῶν γονέων».

Πολλοί γονεῖς μαλώνουν μπροστά στά παιδιά καί τούς δίνουν ἄσχημα μαθήματα.

Ἄγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου 

(ΛΟΓΟΙ Δ΄ «Οἰκογενειακή Ζωή») 

Πολλοί γονεῖς μαλώνουν μπροστά στά παιδιά καί τούς δίνουν ἄσχημα μαθήματα. Τά καημένα τά παιδιά θλίβονται. Ἀρχίζουν μετά οἱ γονεῖς, γιά νά τά παρηγορήσουν, νά τούς κάνουν ὅλα τά χατίρια. Πηγαίνει ὁ πατέρας καί καλοπιάνει τό παιδί: «Τί θέλεις, χρυσό μου, νά σού πάρω;». Πηγαίνει καί ἡ μάνα, τό καλοπιάνει κι ἐκείνη, καί τελικά τά παιδιά μεγαλώνουν μέ νάζια καί καμώματα καί ὕστερα, ἄν δέν μποροῦν οἱ γονεῖς νά τούς δώσουν ὅ,τι τούς ζητοῦν, τούς ἀπειλοῦν ὅτι θά αὐτοκτονήσουν. Καί βλέπω πόσο βοηθάει τά παιδιά τό καλό παράδειγμα τῶν γονέων. 

Ἦρθαν σήμερα δύο κοριτσάκια – τό ἕνα θά ἦταν τριῶν χρονῶν καί τό ἄλλο τεσσάρων – μέ τούς γονεῖς τους πού ἦταν πολύ εὐλαβεῖς. Πόσο τά χάρηκα! Σάν ἀγγελούδια ἦταν. Κάθονταν καί σκέπαζαν μέ τά φορεματάκια τούς τά γονατάκια τους. Εἶχαν μία συστολή, ἕναν σεβασμό! Καί ὅλο αὐτό προερχόταν ἀπό τήν συμπεριφορά τῶν γονέων. Ὅταν τά παιδιά βλέπουν τούς...
γονεῖς τους νά ἔχουν ἀγάπη μεταξύ τους, νά ἔχουν σεβασμό, νά φέρωνται μέ σύνεση, νά προσεύχωνται κ.λπ., τότε αὐτά τά τυπώνουν στήν ψυχή τους. 

Γί αὐτό λέω ὅτι ἡ καλύτερη κληρονομιά πού μποροῦν νά ἀφήσουν οἱ γονεῖς στά παιδιά τούς εἶναι νά τούς μεταδώσουν τήν δική τους εὐλάβεια. 

Γέροντα, μερικοί γονεῖς πού ἀρχίζουν νά ζοῦν πνευματικά σέ μεγάλη ἡλικία στενοχωριοῦνται πού δέν ἔδωσαν χριστιανική ἀγωγή στά παιδιά τους, ὅταν ἦταν μικρά. 

Ὁ θρῆνος τῶν γονέων γιά τό ἄπιστο παιδί

 

Οι γονείς πρέπει να προειδοποιούνται για την  βαθιά αμηχανία και απελπισία στην άπιστη ζωή των ενηλίκων παιδιών τους. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Στάρετς Αμβρόσιος της Όπτινα γράφει για μια μητέρα, που θρηνει για την απιστία του γιου της: «Γνωρίζετε ότι με πολλούς τρόπους φταίτε ότι δεν  ξέρατε πώς να αυξήσετε την πίστη στον γιο σας όπως έπρεπε. Η αυτοδιόρθωση είναι χρήσιμη, αλλά, έχοντας επίγνωση της ενοχής σας , πρέπει να  την αποδεχθείτε και να μετανοήσετε και να μην είστε  σε αμηχανία και απελπισία.

Οἱ πραγματικές Μάνες καί οἱ Παραμάνες...

Σε ένα Βασίλειο, ζούσε ένας Βασιλιάς με μια καλοσυνάτη Βασίλισσα.
Σύντομα το βασιλικό ζευγάρι απέκτησε δύο δίδυμους γιους, τα πριγκιπόπουλα του Βασιλείου τους!
Δυστυχώς, όμως, για λόγους υγείας, η Βασίλισσα δεν είχε αρκετό γάλα να θρέψει και τα δύο μωρά της. Έτσι, αναγκάστηκε να τα δώσει σε παραμάνες, όπως συνηθιζόταν την εποχή εκείνη, για να τα θρέψουν με το δικό τους γάλα και μαζί να τα αναθρέψουν με βασιλικές αρχές, ωσότου να έρθουν σε ηλικία να δυναμώσουν και να καταλαβαίνουν. Ότι χρειαζόταν τα παιδιά και οι παραμάνες θα τα οικονομούσε το παλάτι ώστε τίποτα να μην τους λείψει μέχρι να επιστρέψουν πίσω ξανά οι μονάκριβοι γιοι τους, για να συγκυβερνήσουν στο Βασίλειο του πατέρα τους.
Ο καιρός κυλούσε και οι δύο παραμάνες έθρεφαν με το γάλα τους και με πολύ αγάπη τα βασιλικά μωρά.
Μα, η μια παραμάνα, δέθηκε υπερβολικά με το μωρό που ανέλαβε. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να το οικειοποιηθεί τόσο, που να του αποκρύψει τους πραγματικούς γονείς του!
Άφησε το παιδί να πιστεύει ότι εκείνη ήταν η αληθινή μητέρα του και δεν έφτανε αυτό, αλλά έθρεψε και στο παιδί μίσος για τον Βασιλιά και την Βασίλισσα. Του έλεγε ότι αυτοί ήταν τύραννοι που τιμωρούν και βασανίζουν τον λαό και δεν χρειάζεται να τους εμπιστεύεται, ούτε να τους υπακούει. Εκείνην έπρεπε μόνο να ακούει γιατί μόνο εκείνη τον αγαπούσε και ενδιαφερόταν πραγματικά!

Μεγαλώνοντας το παιδί μαζί της έγινε καχύποπτο, άρχισε να μιλάει άσχημα και με αναίδεια σε όλους, όπως και η ίδια η παραμάνα του, να μην σέβεται τους άλλους, να μην βοηθάει και να μην εμπιστεύεται κανέναν...
Φανταστείτε την έκπληξη του Βασιλιά και της Βασίλισσας, όταν έφτασε η στιγμή να χτυπήσουν την πόρτα αυτής της πρώτης παραμάνας, για να συναντήσουν αυτόν τον γιό και να τον πάρουν πίσω στο παλάτι τους!

- Γέροντα, τό παιδί μου ἔχει πεῖσμα, ἔχει ἐγωϊσμό, τί νά κάνω;

 Απόσπασμα από ομιλία του π. Σάββα Αγιορείτη.

Ἔχει τό παιδί πεῖσμα, ἔχει ἐγωισμό, ἔχει φιλαυτία δηλαδή, ἔχει ἀγάπη γιά τόν ἑαυτό του. Αὐτό εἶναι μιά δύναμη. Ὅσο πιό μεγάλη ἀγάπη ἔχει στόν ἑαυτό του, σημαίνει τόσο πιό δυνατή εἶναι ἡ ψυχή του. 

Ἀλλά αὐτή τή δύναμη τῆς ψυχῆς του τήν ἔχει βάλει σέ λάθος δρόμο, σέ ἕνα λάθος ρυάκι, ἄς τό ποῦμε, τό ὁποῖο ἀντί νά τόν ζωογονεῖ, τόν πνίγει. Θά πρέπει λοιπόν νά ἀλλάξουμε τήν κατεύθυνση. Νά πᾶμε ἀντίθετα.

Νά βοηθήσουμε τό παιδί νά στρέψει τήν ἀγάπη αὐτή πού ἔχει στόν ἑαυτό του πρός τόν Θεό καί νά μάθει ὄχι νά λατρεύει τόν ἑαυτό του καί τό θέλημά του, ἀλλά νά ζητάει τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Αὐτό σημαίνει νά γίνεις ταπεινός: νά ζητᾶς καί νά ἐφαρμόζεις κάθε στιγμή τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί νά εἶσαι ἀναπαυμένος μέ αὐτά πού σοῦ δίνει ὁ Θεός κάθε στιγμή καί ὄχι νά ἔχεις στημένο τό δικό σου θέλημα καί νά ἀπαιτεῖς νά γίνεται αὐτό.

Ἅγιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης: «Μήν πνίγης τό παιδί σου μέ τήν ἀγάπη σου. Μήν τό ξυπνάς τήν νύχτα καί τό φιλάς, γιατί τό παιδί θά γίνη νευρικό»

Η συνήθεια είναι μεγάλη παιδαγωγική δύναμη και στο καλό και στο κακό. Οι γονείς να αρχίζουν την αγωγή του παιδιού τους από πολύ νωρίς, γιατί μπορεί πιο εύκολα το παιδί να δεχθή τους νόμους των γονέων και να συμμορφωθή προς αυτούς.

Όταν η ηλικία είναι μικρή, τότε και η ψυχή είναι μαλακή και τρυφερή. Εάν σε αυτήν την τρυφερή ψυχή εντυπωθούν καλές και άγιες συνήθειες, καμμιά δύναμη δεν θα μπορέση μετά να τις εξαλείψη.

Κανείς δεν είναι εκ φύσεως κακός. Παίζει πολύ μεγάλο ρόλο τι πρότυπα, τι παραδείγματα δίνεις στις μικρές ηλικίες. Εάν ξεκινήσης με καλά βιώματα από μικρός, τότε είναι πολύ εύκολο να γίνης καλός. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος, το έχεις μέσα σου το καλό, το ζεις.

Δεν ευθύνεται μονάχα ο ίδιος ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. Τα λάθη, οι αμαρτίες και τα πάθη, δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. Υπάρχει όμως κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγή ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό κι αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή την γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα. Την ώρα που τα λες στον εξομολόγο, έρχεται η θεία Χάρις και σε απαλάσσει από όλα τα άσχημα βιώματα, τις πληγές, τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές.