Ἡ παιδαγωγία τοῦ πόνου

Ἡ παιδαγωγία τοῦ πόνου -1ον

Τοῦ κ. Ἰωάννου Β. Κωστάκη

1ον

Περιστατικόν 1

«Τί ἔχεις λοιπόν; Γιατί γογγύζεις; Ἔλεγε ἕνα διάσημος γλύπτης τῶν Ἀθηνῶν στὸν ἀκατέργαστο μαρμάρινο ὄγκο ποὺ λάξευε, γιὰ νὰ σχηματίσει ἕνα ἄγαλμα ἀντάξιο νὰ κοσμήσει τὸν Παρθενῶνα.

_Γογγύζω, γιατί μὲ κτυπᾶς χωρὶς οἶκτο , ἀπάντησε τὸ μελλοντικὸ ἀριστούργημα, κοίταξε τὰ συντρίμματά μου σκορπισμένα κατὰ γῆς.

_ Ἀνόητο, ἀπάντησε ὁ καλλιτέχνης . Δὲν ξέρεις ὅτι ἂν δὲν σὲ κατεργασθῶ, δὲ θὰ λάβης θέση στὸ ναὸ καὶ δὲν θὰ ἑλκύσης τὰ βλέμματα καὶ τὸν θαυμασμὸ τῶν μεταγενεστέρων».

Περιστατικόν 2

Σὲ ἕνα μοναστήρι ζοῦσε ἕνα μοναχός, χρόνια κατάκοιτος, ὑποφέροντας ἀπὸ ὀδυνηροὺς πόνους. Δὲν μποροῦσε νὰ προσ­φέρει καμία ὑπηρεσία στὸ μοναστήρι. Οὔτε χειρονακτική, ἀλλὰ οὔτε καὶ διανοητική. Ἄλλοι τὸν φρόντιζαν, τὸν περιποιοῦνταν καὶ ἀκόμα τὸν τάϊζαν, γιατί ἡ ἀρρώστια του τὸν ἔκανε ἀνίκανο, ἀκόμα καὶ στὸ νὰ τρώει μόνος του. Ποιὸς ξέρει, πόσοι ἄνθρωποι βλέποντάς τον σ’ αὐτὴ τὴν κατάσταση δὲν θὰ εἶπαν μέσα τους: «Τί τὴν θέλει τέτοια ζωή; Γιατί δὲν τὸν ἀφήνουν νὰ πεθάνει; Δὲν ἐπιτρέπεται ἆραγε σὲ τέτοιες περιπτώσεις καμιὰ εἰδικὴ ἔνεση εὐθανασίας»;

Ὁ μοναχὸς αὐτὸς αἰσθανόταν τὴν κατάστασή του , ταπεινωνόταν, γιατί ἔδινε τόσο βάρος στοὺς ἄλλους. Ὅμως μὲ γενναιότητα καὶ ὑπομονὴ ὑπέφερε τοὺς πόνους του, χωρὶς γογγυσμοὺς καὶ μεμψιμοιρίες. Δὲν ἔπαυε νὰ εὐλογεῖ ὅσους τὸν περιποιόταν καὶ νὰ παρηγορεῖ μὲ τὴ σειρὰ του ἄλλους θλιμμένους. Σιγὰ-σιγὰ ἀπέκτησε τὴ συμπάθεια ὅλων τῶν ἀδελφῶν καὶ γρήγορα τὸ παράδειγμά του ἔγινε γνωστὸ εὐρύτερα, πολὺ πέρα ἀπ’ τὸ μοναστήρι. Πολλοὶ ζητοῦσαν νὰ τὸν ἐπισκεφθοῦν καὶ νὰ μείνουν κοντά του, νὰ τὸν ὑπηρετήσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ διδαχθοῦν ἀπ’ τὴ ζωή του. Δὲν πέρασε πολὺ καιρὸς καὶ πλῆθος κόσμου ἀπὸ κοντὰ καὶ μακρύτερα ἔτρεχε κάθε μέρα νὰ τὸν ἐπισκεφθεῖ, γιὰ νὰ τὸν δεῖ, νὰ τὸν θαυμάσει , νὰ συμβουλευθεῖ καὶ νὰ διδαχθεῖ ἀπ’ τὸν καθηλωμένο στὸ κρεβάτι τῆς δοκιμασία του. Ὅλοι ἐπέστρεφαν παραδειγματισμένοι ἀπ’ τὰ σοφὰ λόγια καὶ τὴν ὅλη συμπεριφορά του.

Ἀποκωδικοποίησις τοῦ πόνου

Πῶς αὐτὸς ὁ μοναχὸς κατόρθωσε νὰ ἐπωφεληθεῖ τόσο ἀπὸ τὸν πόνο του καὶ νὰ φανεῖ τόσο ὠφέλιμος στοὺς ἄλλους; Μὲ τὸ νὰ ζεῖ τὸν Χριστό, γιατί μόνο τότε μπορεῖ κάπως νὰ ἐννοήσει τὸ μυστήριο τοῦ πόνου καὶ νὰ ὠφελεῖ ἀπ’ αὐτό. Ὁ πόνος εἶναι μυστήριο ἀνερμήνευτο καὶ δὲν γίνεται εὔκολα κατανοητὸ ἀπ’ ὅλους. Οἱ Ἀπόστολοι κατάλαβαν ἀμέσως τὴν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν νέα ἐντολὴ τῆς ἀγάπης, ὅταν τοὺς δίδαξε μὲ τὶς παραβολές. Τὸ ἴδιο κατενόησαν ὅταν τοὺς εἶπε πὼς εἶναι «Υἱὸς τοῦ Θεοῦ». Δὲν κατάλαβαν ὅμως τίποτα ὅταν τοὺς μίλησε , τοὺς προανήγγειλε γιὰ τὸ πάθος του. Ὁ Χριστὸς μιλοῦσε στοὺς μαθητὲς του καθαρά, γιὰ «τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν», ἔλεγε: «Καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν, τῷ Υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου: παραδοθήσεται καὶ ἐμπτυσθήσεται καὶ μαστιγώσαντες ἀποκτενοῦσιν αὐτόν..». (Λουκ.18,31-33). Ἐκεῖνοι ὅμως (οἱ Ἀπόστολοι) : «οὐκ’ ἔγιγνωσκαν τὰ λεγόμενα», σημειώνει ὁ εὐαγγελιστής.

Πῶς ὁ Θεὸς βλέπει τὸν κόσμον

Πῶς ὁ Θεὸς βλέπει τὸν κόσμον – 1ον

Τοῦ κ. Ἰωάννου Β. Κωστάκη

1ον

α. Παγκόσμιος διδάσκαλος

Ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ μοναδικὸς διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης. Ἡ διδαχή του ἀπευθύνεται «εἰς πάντα ἄνθρωπον, εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην καὶ εἰς ἅπαντα τὸν χρόνον». Ἀγκαλιάζει ὅλες τὶς φυλὲς τῶν ἀνθρώπων «ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς». Ὑπερβαίνει τὶς «ὁροθεσίες» λαῶν καὶ ἐθνῶν. Καταργεῖ ὅλες τὶς διακρίσεις καὶ τοὺς περιορισμούς, (φυλετικούς, ἐθνικούς, ταξικούς, κοινωνικοὺς κ.ἄ.), ἀφοῦ γιὰ τὸν Θεὸ «οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ, πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ..». (Γαλάτ. 3. 28). Ἡ διδαχή του καταφάσκει ὅλες τὶς ὑλικὲς καὶ σωματικὲς ἀνάγκες τοῦ ἀνθρώπου, τὶς ὁποῖες θεωρεῖ, ἐντάσσει καὶ ὑποτάσσει στὴν «προοπτική τῆς αἰωνιότητος».

Κι αὐτὸ γιατί θεωρεῖ καὶ ἀντιμετωπίζει τὸν ἄνθρωπο ὄχι ὡς ἄθροισμα ψυχῆς καὶ σώματος, ἀλλὰ ὡς μία ἑνιαία καὶ ἀδιαίρετη ψυχο-σωματικὴ ἑνότητα. Γι’ αὐτὸ τὸ λόγο, παντοῦ καὶ πάντοτε, δίδει ἀπόλυτη προτεραιότητα στὸ πνεῦμα, τὴν ψυχή, ἡ ὁποία εἶναι πηδαλιοῦχος- κυβερνήτης τοῦ φθαρτοῦ σκάφους, ποὺ ὀνομάζεται σῶμα.

β. Τρόποι διδαχῆς

Ὁ τρόπος, οἱ μέθοδοι διδαχῆς τοῦ Χριστοῦ, ὅταν «ἐπὶ γῆς ὤφθη καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη», εἶχε καὶ ἔχει δύο ἐκφάνσεις: τὴν παραβολὴ καὶ τὸ θαῦμα. Ἡ σχέση παραβολῶν καὶ θαυμάτων εἶναι βαθύτατα στενή, ἐσωτερική. Σὲ τέτοιο σημεῖο, ὥστε «οἱ παραβολὲς νὰ θεωροῦνται ὡς θαύματα», γιὰ τὴν καλλολογικὴ ὡραιότητα καὶ τὴν διδακτική τους δύναμη καὶ ἐπιρροή. Τὰ δὲ θαύματα νὰ ἐκλαμβάνονται καὶ νὰ θεωροῦνται ὡς παραβολικὴ διδασκαλία. Διότι μὲ ἔκτακτα ὑπερφυσικὰ γεγονότα διδάσκονται θεῖες, αἰώνιες ἀλήθειες.