Ὁ Χριστός ὑπέστη ἀκριβῶς τίς ἀντίστροφες ἐνέργειες, πού ἔκαναν οἱ Πρωτόπλαστοι στήν πτώση τους, προκειμένου νά θεραπεύσει τήν παρακοή καί τά ἀποτελέσματα πού ἐπέφερε αὐτή

Άπλωσε η Έυα τα χέρια της στον απαγορευμένο καρπό, άπλωσε και ο Χριστός τα χέρια Του πάνω στο Σταυρό.

Παρέβει την εντολή ο Αδάμ και παρήκουσε, έγινε ο Χριστός υπήκουος μέχρι θανάτου, για να θεραπεύσει την αμαρτία. Ήταν το δέντρο (ξύλο), από όπου ο καρπός της παρακοής, επί του ξύλου κρεμάστηκε ο Χριστός!

Τά στοιχεῖα τοῦ προπτωτικοῦ Ἀδάμ καί ἡ Θεοτόκος, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία

Τά συστατικά τοῦ προπτωτικοῦ Ἀδάμ ἦσαν τό σῶμα, ἡ ψυχή καί ἡ θεία χάρη ἤ ἅγιο Πνεῦμα, ὅπως λέγεται στήν Ἁγία Γραφή. «Ἀπό τρία στοιχεῖα συντίθεται ὁ ἄνθρωπος», διδάσκει ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης, «ἀπό τό (ἅγιο) Πνεῦμα, τήν ψυχή καί τό σῶμα»[1].

Ὁ Μέγας Βασίλειος ἀναφερόμενος στό ἐμφύσημα τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο λέγει: «Ἐμφύσησε στό πρόσωπό του, δηλαδή κάποιο μέρος τῆς θείας Του χάρης ἐναπέθεσε ὁ Θεός στόν ἄνθρωπο ἐμφυσώντας στό πρόσωπό του, γιά νά ἀναγνωρίζει μέ ὅμοιο τρόπο τό ὅμοιο»[2] ,δηλαδή γιά νά ἀναγνωρίζει ὁ ἄνθρωπος τόν Θεόν καί νά ὁμοιώνεται μ’ Αὐτόν, «κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσιν»[3] τοῦ Ὁποίου πλάσθηκε.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἐπίσης, ἑρμηνεύοντας τό τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδάμ εἰς ψυχήν ζῶσαν»[4], λέγει ὅτι ψυχή ζῶσα σημαίνει «ζωντανή πάντα, ἀθάνατη, πού θά πεῖ λογική· διότι ἡ ἀθάνατη εἶναι λογική· καί ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά καί χαριτωμένη ἀπό τόν Θεό. Τέτοια εἶναι ἡ ἀληθινά ζωντανή ψυχή»[5].

«Φυσᾶ στόν Ἀδάμ πνοή ζωῆς», διδάσκει καί ὁ ἅγιος Κάλλιστος [Ἀγγελικούδης][6], «τή χάρη τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος, κι ἔτσι ἔγινε τέλειος ἄνθρωπος ὁ Ἀδάμ, δηλαδή μέ ψυχή ζῶσα[7], ὄχι ἁπλῶς μέ ψυχή. Γιατί δέν εἶναι ψυχή ἀνθρώπου τό πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ἀλλά πηγαίνει στήν ψυχή πού ζεῖ πνευματικά. Τό ἅγιο δηλαδή καί ζωοποιό Πνεῦμα γίνεται πράγματι ψυχή στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου πού ζεῖ ὅπως ἁρμόζει νά ζεῖ ἡ λογική καί θεόμορφη ψυχή. Ἄν ὅμως δέ συνυπάρχει στήν ψυχή τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ἤ ἄν δυστυχῶς πέταξε ἀπό αὐτή, τότε χάνεται καί ἡ θεομορφία καί ἡ πρέπουσα ζωή τῆς λογικῆς ψυχῆς, καί τή θέση τους πῆρε ἡ κτηνώδης ἤ καί ἡ θηριώδης κατάσταση. Χωρίς τό πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καί τό Χριστό, δέν μποροῦμε νά κάνομε τίποτε ἀπό ἐκεῖνα πού πρέπουν, ὅπως εἶπε ὁ Σωτήρας[8]. Γι' αὐτό ὁ Ἀδάμ ἔγινε ἄνθρωπος ἀνελλιπής, δηλαδή ὁλοκληρωμένος, ὄχι μόνο μέ ψυχή, ἀλλά μέ ψυχή ζῶσα, γιατί φύσηξε μέσα σ' αὐτόν ὁ Θεός πνοή, πού εἶναι ἡ ζωή γιά τίς λογικές ψυχές. Αὐτή λοιπόν ἡ πνοή πού ἐμφύσησε ὁ Θεός στόν Ἀδάμ, ὅσο ὑπῆρχε σ' αὐτόν, τοῦ ἔδινε δόξα ὄχι μικρή καί θεόμορφη λαμπρότητα, καθώς ἔβλεπε τά πράγματα διορατικά καί προφητικά καί ἦταν μαζί μέ τό Θεό ποιητής, δεύτερος θεός λόγω τῆς χάρης, ὥστε καί ὁ ὑπερσοφός Δημιουργός τῶν πάντων νά εὐαρεστεῖται στίς λαμπρότατες ὁράσεις καί προφητεῖες τοῦ Ἀδάμ»[9].

Οἱ συνέπειες τῆς ἁμαρτίας (Γέροντας Εὐστράτιος Γκολοβάνσκι)

Ποιες ήταν οι συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος;

Όπως είναι γνωστό, ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ’ εικόνα» του Θεού (Γεν. 1:26). Αυτό σημαίνει πως η ψυχή του αποτελεί εικόνα του Θεού και φέρει τους χαρακτήρες Εκείνου, είναι δηλαδή φύση νοερή, ελεύθερη, δημιουργική κλπ. Επίσης ο άνθρωπος πλάστηκε «καθ’ ομοίωσιν» του Θεού (Γεν. 1:26). Αυτό σημαίνει πως του δόθηκε η δυνατότητα, χρησιμοποιώντας τα χαρίσματα του «κατ’ εικόνα», να φτάσει στη θέωση, να γίνει δηλαδή όμοιος με τον Θεό. Για να πετύχει ευκολότερα αυτόν τον προορισμό του ο πρωτόπλαστος άνθρωπος, εφοδιάστηκε από τον Πλάστη του με μια σειρά πνευματικών χαρισμάτων: την κυριαρχία πάνω στην κτίση, τη θεογνωσία, την απάθεια, την αθανασία του σώματος, την ευθύτητα της θελήσεως (αθωότητα και ακακία) κ.α.

Το προπατορικό αμάρτημα, λοιπόν, αμαύρωσε και έφθειρε το «κατ’ εικόνα». Έτσι, ο νους και η βούληση του ανθρώπου από τον Θεό και τα θεία πράγματα στράφηκαν αντίστοιχα στην ύλη (είδωλα) και στο κακό (αμαρτία).

Κληρονομεῖται τό προπατορικό ἁμάρτημα; Γιατί νά πληρώνω ἐγώ τά λάθη τῶν Πρωτοπλάστων;

Δεν κληρονομείται η ενοχή της προπατορικής αμαρτίας, αλλά οι συνέπειές της. Μ’ αυτήν, λόγω της απομάκρυνσης από το Θεό, ξέπεσε ολόκληρη η ανθρώπινη φύση και βρίσκεται στη φθορά και στην τάση προς το κακό. Αυτό μπορούμε να το παραλληλίσουμε με το εξής παράδειγμα: εάν το φυσικό περιβάλλον λόγω της σημερινής άλογης χρήσης του καταστραφεί ανεπιστρεπτί, οι επόμενες γενεές των ανθρώπων, ενώ δε θα έχουν καμία ευθύνη για το κακό που τους βρήκε θα κληρονομήσουν τη φθορά της φύσης.

Παρατηρούμε να κληρονομείται σε μεγάλο βαθμό ο χαρακτήρας των γονέων στα παιδιά και στα εγγόνια τους. Η επιθετικότητα που κληρονομείται π.χ. εκδηλώνεται, πριν ακόμα το μωρό επηρεασθεί από το περιβάλλον του.

Το Μυστήριο της Βαπτίσεως μάς επαναφέρει στο Θεό, καθώς σβήνει τη συνέπεια της πτώσης, την απομάκρυνση από το Θεό.