Οἱ «Νεήλυδες» πνευματικοί

ΟΙ «ΝΕΗΛΥΔΕΣ» ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ

     «Δυστυχώς κατόρθωσε ο σατανάς, “εκ δεξιών” αυτή τη φορά, να βάλει στη σκέψη των περισσότερων ιεραρχών της Εκκλησίας μας ότι, δήθεν, οι αγιορείτες πνευματικοί δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των σημερινών χριστιανών, ότι υστερούν στη μόρφωση, ότι είναι αυστηροί και ασυγκατάβατοι. Κι έτσι πέρασε αυτό το μεγάλο Μυστήριο της Εξομολογήσεως σε “νεήλυδες” (=νεοφερμένους) θεολόγους που δεν έχουν καν την παραμικρή ιδέα από έμπρακτη αρετή και από βαθύτερη ψυχολογία· που αρκούνται σε μερικές ωραίες νουθεσίες, ρυθμίζοντας κατά το δοκούν (όπως τους κατέβει!) τις σχέσεις του πιστού προς τη θρησκεία του.

Γέροντας Ἐφραίμ Φιλοθεΐτης - Τό μυστήριο τῆς μετανοίας

  Ο καλός μας Θεός μάς χάρισε το Μέγα Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως, αυτό το ιερό Βαπτιστήριο, στο οποίο πλένεται ο άνθρωπος ψυχικά και γίνεται ολόλευκος, καινούργιος κατά Χριστόν άνθρωπος.

Πόση ευχαριστία πρέπει να προσφέρουμε στον Θεό συνεχώς γι’ αυτό το μεγάλο καλό που μας άφησε! Δηλαδή μας άφησε την καρδιά Του ανοιχτή, οσάκις θελήσουμε να καθαρισθούμε, να εισερχόμαστε άνετα.Όσο και να αμαρτήσει ο άνθρωπος, όσο και να κυλισθεί στην αμαρτία, όσο και να μαυρίσει την ψυχή του, μπορεί άνετα σε μια στιγμή, σε λίγη ώρα να γίνει κατάλευκος σαν το περιστέρι και σαν το χιόνι. Υπάρχει μεγαλύτερο μεγαλείο από τούτο ή μεγαλύτερη ευτυχία για τον άνθρωπο;

Το εμπόδιο για να φθάσουμε στο εξομολογητήρι είναι η υπερηφάνεια και ο εγωισμός. Πώς θα πω τα αμαρτήματά μου; Πιάνει τον άνθρωπο μία ντροπή· αλλά την ντροπή αυτή πρέπει να την έχουμε, όταν πρόκειται να αμαρτήσουμε. Τότε θα μας φυλάξει, για να μη κάνουμε αμαρτίες. Όταν όμως πρόκειται να φθάσουμε στην μεγάλη αυτή σωτηρία, πρέπει να τρέξουμε αμέσως.

 Όταν αντιληφθούμε ότι έχουμε την κακή αρρώστια του καρκίνου και μάθουμε ότι κάποιος γιατρός είναι στον Βόρειο Πόλο, αμέσως θα δώσουμε τα πάντα, θα εξοικονομήσουμε τα χρειώδη και θα σηκωθούμε να πάμε, να θεραπευθούμε από τη νόσο αυτή του σώματος. Δεν φειδόμεθα μήτε κόπους, μήτε μόχθους, μήτε οικονομικά, μήτε τίποτε. Τα αφήνουμε όλα και τρέχουμε. Ταπεινώνεται η ψυχή μας, προκειμένου να γίνουμε καλά.

Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης: «Νά προσέχετε καί νά μήν παραμελεῖτε τό μυστήριο τῆς ἐξομολογήσεως»

 Να προσέχετε και να μην παραμελείτε το μυστήριο της εξομολογήσεως! 

Με την εξομολόγηση αλλάζει τελείως ο άνθρωπος.

Ὁ Ἅγιος Πορφύριος ἔβαζε ἐπιτίμια μέ διάκριση

ΤΑ ΕΠΙΤΙΜΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ

Ὁ Ἅγιος Πορφύριος ἐνεργοῦσε πάντα μέ διάκριση καί ἔβαζε ἐπιτίμια ἀνάλογα μέ τήν πνευματική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτό ἀποδεικνύεται περίτρανα μέ τό ἀκόλουθο περιστατικό: 

«Ὁ ναυτικός καί ἡ ἐξομολόγηση

Τό μυστήριο τῆς ἐξομολογήσεως καί οἱ διανοούμενοι (Δημήτριος Παναγόπουλος)

Πολλοί δυστυχώς από τους αυτοαποκαλούμενους «καλούς ανθρώπους» απορρίπτουν το Μυστήριο της ιεράς Εξομολογήσεως και εκφράζονται πολλές φορές και βλάσφημα εναντίον των ιερωμένων και με μία χαρακτηριστική αποστροφή μιλούν γι’ αυτούς λέγοντας: «Τι είναι αυτά που μας λέτε, να εξομολογηθούμε; Να πάμε εμείς σε παπά να πούμε τις αμαρτίες μας; Εμείς γνωρίζουμε καλύτερα από τον παπά! Εμείς είμαστε διανοούμενοι άνθρωποι. Τι μπορεί, άλλωστε, να μας προσφέρει ένας παπάς, και μάλιστα πολλές φορές κατώτερης μορφώσεως από εμάς; Εμείς πηγαίνουμε και κοινωνούμε έτσι! Λέμε, Χριστέ μας ή Παναγία μας, συγχώρεσέ μας, και είμαστε εντάξει» κτλ. Και δυστυχώς, αυτοί που τα λένε αυτά δεν είναι λίγοι, αλλά πολλοί. Και παρότι θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους πνευματικά και ότι δεν έχουν ανάγκη εξομολογήσεως, αφέσεως, νουθεσίας, εντούτοις πέφτουν σε λάκκο μεγάλο, από αμάθεια και εγωϊσμό. Γι’ αυτό, αν θέλουν, ας προσέξουν τις παρακάτω διαφωτιστικές συμβουλές.

Τά μυστικά τῆς ἐξομολόγησης

«Προσεύχομαι, και την πρώτη σκέψη που έρχεται στην καρδιά μου τη δέχομαι ως λόγο Θεού, και αυτή λέω. Είναι ο Θεός που ξέρει τη ζωή σου και το μυστήριο της καρδιάς σου. Εγώ είμαι μόνο ένας πνευματικός»
ΑΓΙΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΣΑΡΩΦ

…Στον στρατό τα μηνύματα του αρχηγείου πρέπει να φτάσουν στους πολεμιστές προφυλαγμένα από τον εχθρό, ώστε αυτός να μην μάθει τις κινήσεις που θα γίνουν για την εξουδετέρωσή του. Έτσι υπάρχει το στρατιωτικό απόρρητο, που τηρείται με πολλή φροντίδα με την βοήθεια ειδικών υπηρεσιών, την εφαρμογή κρυπτογράφησης και άλλων συστημάτων ασφαλείας. 

Και εμείς για να ωφελούμαστε τα μέγιστα από το μυστήριο της Εξομολόγησης, πρέπει να κρατάμε τα μυστικά του, όπως μας εξηγεί ο π. Ραφαήλ Νόϊκα:

Ὄχι ἐπανάλειψη ἐξομολογηθέντων ἁμαρτημάτων

 

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ὄχι ἐπανάλειψη ἐξομολογηθέντων ἁμαρτημάτων

Ὁ Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος τόνιζε ὅτι δέν πρέπει ὁ ἄνθρωπος νά θυμᾶται τίς ἤδη ἐξομολογημένες ἁμαρτίες του οὔτε νά τίς ἐξομολογεῖται πάλι. «Αὐτό τό μεγάλο», ἔλεγε, «ἔχει ἡ πίστη μας: τόν ἐξομολόγο, τόν πνευματικό. Ἔτσι καί τό πεῖς στό Γέροντα κι ἔλαβες τήν συγχώρηση, μή γυρνᾶς πίσω»[127]. Παρατηρεῖ πνευματικό του παιδί:

Ὄχι ἐνθύμηση ἐξομολογημένων ἁμαρτημάτων - Ὄχι ὑπερβολική λύπη γιά τίς ἁμαρτίες καί ἀπελπισία

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

  Ὄχι ἐνθύμηση ἐξομολογημένων ἁμαρτημάτων - Ὄχι ὑπερβολική λύπη γιά τίς ἁμαρτίες καί ἀπελπισία

Δέν πρέπει, δίδασκε ὁ Ἅγιος Γέροντας Πορφύριος, νά ξαναθυμόμαστε τίς ἁμαρτίες πού ἐξομολογηθήκαμε οὔτε νά έπαναλαμβάνουμε τήν ἐξομολόγησή τους. «Ἄς μή γυρίζουμε πίσω», ἔλεγε, «στίς ἁμαρτίες πού ἔχουμε ἐξομολογηθεῖ. Ἡ ἀνάμνηση τῶν ἁμαρτιῶν κάνει κακό. Ζητήσατε συγνώμη; Τελείωσε. Ὁ Θεός ὅλα τά συγχωρεῖ μέ τήν ἐξομολόγηση. Δέν πρέπει νά γυρίζουμε πίσω καί νά κλεινόμαστε σέ ἀπελπισία.

Ὑπακοή στόν Πνευματικό ὁδηγό

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ὑπακοή στόν Πνευματικό ὁδηγό

Κατά τόν Ἅγιο Πορφύριο ὁ σωστός ἐξομολογούμενος πιστός ἄνθρωπος ἀφήνεται στόν Θεό καί στόν Πνευματικό του ὁδηγό. Ὅποιος ἔχει θέλημα καί ἐπιθυμίες αὐτός βασανίζεται καί βασανίζει.

Ὁ Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος ἦταν πολύ αὐστηρός ἀπέναντι στόν ἄνθρωπο πού δέν ἤθελε νά κάνει ὑπακοή.

Χαρακτηριστικά ἔλεγε γιά κάποιον «ἀνυπότακτο ὑποτακτικό»:

«Εἶχε ἔρθει ὁ … Τόν ἐκάλεσα γιατί εἶπε ὅτι δέν πηγαίνει στήν ἐκκλησία, διότι στήν ἐκκλησία παθαίνει κακό, ὅταν αισθάνεται κλεισμένο χῶρο, καί δέν μπορεῖ.

 -Τοῦ λέω, τώρα τί εἶναι αὐτό, βρέ;! Ἐγώ θέλω νά πᾶς στήν ἐκκλησία, νά σηκωθεῖς πρωί, γιά νά ἔρθεις νά φυτέψουμε τά δέντρα, κι ἐσύ μοῦ λές αὐτό;

-Ἄ μπά, λέει, δέν μπορῶ.

Τοῦ λέω :

Ἀμνησικακία

 

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ἀμνησικακία

Γιά νά λάβει ὁ ἐξομολογούμενος τήν συγχώρηση ἀπό τόν Θεό, πρέπει νά συγχωρήσει ἀπό καρδίας ὅλους ὅσοι τοῦ ἔφταιξαν.

Ἔλεγε ὁ Όσιος Πορφύριος : «Ὑπάρχουν μοναχοὶ ποὺ λένε συγνώμη, ἐξομολογοῦνται, ἀλλὰ μέσα τους ὑπάρχει πάθος ἐνάντια στὸν ἄλλον. Δὲν ἔρχεται ἔτσι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ. Ἐγὼ εἶχα ἐδῶ ἕναν μάστορα, γείτονα, καὶ ἔκανε διάφορες δουλειὲς καὶ πληρωνόταν. Δὲν ξέρω πῶς ἔγινε καὶ ἄρχισε νὰ μὲ βρίζει σὲ ὅλους, καὶ ’δῶ μέσα καὶ ἔξω. Τί νὰ κάνω;

Συνεχής, διά βίου ἐξομολόγηση καί μετάνοια

 

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Συνεχής, διά βίου ἐξομολόγηση καί μετάνοια

Ὁ Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος ἦταν συνεχῶς μετανοῶν καί ἐξομολογούμενος. Ἀπό τότε πού, συνεπαρμένος ἀπό τήν ζωή τοῦ Ὁσίου Ἰωάννου τοῦ Καλυβίτου, θέλησε νά τόν μιμηθεῖ, μέχρι τέλους τῆς ζωῆς του, ὅπου ἔκανε μία γενική ἐξομολόγηση σέ ὑπέργηρο Πνευματικό, δέν ἔπαυσε νά διδάσκει ἔργῳ καί λόγῳ τήν συνεχή Μετάνοια.

Ἡ ἴδια ἡ πνευματική του διαθήκη, τό ὕστατο χαῖρε στά πολυάριθμα πνευματικά του παιδιά δέν εἶναι παρά μία δημόσια ἐξομολόγηση. Γράφει:

Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Τακτική καί καλή ἐξομολόγηση

Ὁ Ἅγιος Γέροντας Πορφύριος συνιστοῦσε συχνή καί ἐπιμελημένη ἐξομολόγηση.

Διηγεῖται πνευματικό παιδί τοῦ Ὁσίου Γέροντα: «Μοῦ ἔλεγε ὁ Παππούλης: “Ὅσο πιὸ μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ εἶναι ὁ ἄνθρωπος, τόσο πιὸ πολὺ στενοχωριέται καὶ ταλαιπωρεῖται ἀπὸ διάφορα πράγματα.

Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ἐξομολόγηση μέ θάρρος, ἀπομακρύνοντας τήν δαιμονική ντροπή

Ἡ ἁμαρτία, ἔλεγε ὁ ἀγαπών τόν Θεό Ἅγιος Γέροντας Πορφύριος, δέν πρέπει νά μᾶς χωρίζει ἀπό τόν Θεό. Ἀντίθετα, θά πρέπει νά προστρέχουμε μέ παρρησία, μέ οἰκειότητα, μέ ἐμπιστοσύνη. Δέν πρέπει νά «αἰσθανόμαστε ξένοι καί χωρισμένοι ἀπ' Αὐτόν οὔτε ὅταν ἁμαρτάνομε»[112].

Ὁ Θεός δέν ἀλλάζει ποτέ διαθέσεις ἀπέναντί μας. Ἐμεῖς ἀλλάζουμε. Ἐκεῖνος δέν παύει ποτέ νά μᾶς ἀγαπάει ὅ,τι καί ἄν Τοῦ κάνουμε. «Ἔχομε ἐξασφαλίσει τήν ἀγάπη Του καί, ὅπως καί νά φερθοῦμε, ξέρομε ὅτι μᾶς ἀγαπάει»[113].

Ὅταν ἁμαρτάνουμε νά μήν διστάζουμε, ἀλλά νά προσερχόμαστε λέγοντας: «Κύριε, τό ἔκανα, ἔπεσα, συγχώρεσέ με»[114].

Ὁ Χριστός μᾶς ἀγαπάει πάντα καί «εἶναι τό πᾶν»[115], διεκήρυττε ὁ Ὅσιος.

 Πῶς μποροῦμε νά νιώθουμε μόνοι, «πεταμένοι μέσα στό κρύο, ἀφιλόξενο καί ἀπρόσωπο σύμπαν»[116], μελαγχολικοί, ἐγκαταλελειμμένοι, ὀρφανοί, χωρίς πατέρα;  Κι ὅμως σήμερα, ἔλεγε ὁ Ὅσιος Γέροντας «ἀπό τήν ἀνθρωπότητα ἀπουσιάζει ὁ πατέρας. Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν χάσει τήν αἴσθηση τῆς πατρότητας καί νιώθουν ὀρφανοί»[117]. Ἡ αἰτία βέβαια εἶναι ἡ ἀποστασία, ἡ ζωή ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας.

Ἐπίγνωση ὅτι ἡ ἐπιθυμία γιά ἐξομολόγηση ἔρχεται ἀπό τόν Θεό

 Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ἐπίγνωση ὅτι ἡ ἐπιθυμία γιά ἐξομολόγηση ἔρχεται ἀπό τόν Θεό

Ἡ ἐπιθυμία νά ἐξομολογηθοῦμε, δίδασκε ὁ Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος, προκαλεῖται ἀπό τό Θεό.

Διηγεῖται Πνευματικό του παιδί: «Μοῦ εἶπε, μιὰ φορά: «Πάντοτε νὰ προσεύχεσαι στὸν Θεό. Ὅλα τὰ καλὰ ἀπὸ τὸν Θεὸ προέρχονται. Καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς προσευχῆς καὶ τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ταπεινοφροσύνης καὶ τῆς ἐξομολόγησης καὶ κάθε καλοῦ.

Πίστη στό Ἱερό Μυστήριο

Γ. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ

Ὁ Ἅγιος Γέροντας Πορφύριος καθοδηγεῖ μέ τήν ζωή του καί τά λόγια του ὄχι μόνο τούς Πνευματικούς-Ἐξομολόγους ἀλλά καί κάθε πιστό πού θέλει νά ἐξομολογεῖται σωστά. Ἑστιάζουμε τήν προσοχή μας στά ἑξῆς σημεῖα:

   Πίστη στό Ἱερό Μυστήριο

Ὁ  Ὅσιος τόνιζε ὅτι τό Μυστήριο τῆς ἀφέσεως-Ἐξομολογήσεως δέν λειτουργεῖ μηχανιστικά-μαγικά. Εἶναι ἀναγκαία ἡ πίστη στό Μυστήριο.

«Ἐγώ ἀπό μικρός τό εἶχα, καί τώρα ἀκόμη», ἔλεγε καί συνέχιζε « Ὅταν συνέβαινε νά ἁμαρτήσω, τό ἐξομολογιόμουνα καί μοῦ ἔφευγαν ὅλα. Πετοῦσα ἀπό τήν χαρά μου. Εἶμαι ἁμαρτωλός, ἀδύνατος· καταφεύγω στήν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ, σώζομαι, γαληνεύω, τά ξεχνάω ὅλα»[107].

Ἀνίχνευση τῆς ρίζας τοῦ προβλήματος - ‘Υπόβαθρο τῶν ἁμαρτιῶν: ὁ ἐγωισμός

Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

Ὁ θεοδίδακτος Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος φρόντιζε νά ἐξιχνιάζει τήν ρίζα τῶν προβλημάτων τῶν ἐξομολογουμένων. Διεκήρυττε ὅτι ὑπόβαθρο ὅλων τῶν ἁμαρτιῶν εἶναι ὁ ἐγωισμός, ἡ ὑπερηφάνεια. Γι’ αὐτό στόχευε πάντα στήν καταπολέμησή τους καί σ’ αὐτήν καθοδηγοῦσε τά πνευματικά του παιδιά.

«Προσηύχετο νύκτα καί μέρα», διηγεῖται πνευματικό του παιδί, «ὑπέρ τῶν ἀνθρώπων καί ὑπέρ ἐπιλύσεως τῶν προβλημάτων τους. Κι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠξιώθησαν νά ἐπικοινωνήσουν μαζί του καί νά γίνουν πνευματικά τέκνα του, ἔχουν νά ὁμολογήσουν γιά τούς καρπούς αὐτῆς τῆς προσευχῆς του, μέ τήν ὁποία πραγματικά ἐδίδετο λύση στά προβλήματά τους.

Διακριτική χρήση ἐπιτιμίων καί προσπάθεια γιά καλλιέργεια τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό

Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

Ὁ Ὅσιος Γέροντας Πορφύριος στήν ἀρχή τῆς ποιμαντικῆς του διακονίας, ἀπό ἔλλειψη πείρας, ἔβαζε μεγάλους κανόνες ἀκοινωνησίας καί μετανοιῶν. Τούς «ζεματοῦσε», ὅπως ἔλεγε χαρακτηριστικά. Διαπίστωσε, λοιπόν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἀπογοητεύονταν καί δέν ἔκαναν τίς καθορισμένες μετάνοιες[99].

Τότε ἄλλαξε τακτική, βασιζόμενος στόν κανόνα τοῦ Μ. Βασιλείου πού λέει ὅτι: «Ὁ τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἐξουσίαν λαβών, οὕτινος οὖν τῶν ἡμαρτηκότων ὁ μεγάλην ὁρῶν συντριβήν, ἐλαττῶσαι τόν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων. Μή χρόνῳ κρῖναι ἀλλά τρόπῳ τά ἐπιτίμια»[100].

Σεβασμός τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐξομολογουμένου

 

Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

«Δίπλα στὸν Γέροντα Πορφύριο», διηγεῖται πνευματικό του παιδί, «αἰσθανόμουν ἄνετα. Δὲν καταπίεζε κανέναν. Ἤθελε, ὅποιος πήγαινε κοντά του, νὰ κάμνει αὐτὸ ποὺ ἔκανε μὲ τὴν ἐλεύθερη βούλησή του. Ἔλεγε πάντοτε στοὺς ἐξομολόγους ὅτι, ὅταν, ὡς πνευματικοὶ πατέρες, κατευθύνουμε τὴν πορεία αὐτῶν ποὺ ἐξομολογοῦνται σ’ ἐμᾶς, πρέπει πάντοτε νὰ σεβόμαστε τὴν ἐλευθερία τους, τονίζοντάς μας ὅτι ὁ Χριστιανισμὸς εἶναι ἐλευθερία. Μᾶς ἀνέφερε συχνὰ τὸ γνωστὸ περιστατικό σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο ὁ Χριστὸς εἶπε μιὰ φορὰ κάτι ἀπὸ τὸ ὁποῖο πολλοὶ σκανδαλίστηκαν, μὲ ἀποτέλεσμα ν’ ἀρχίσουν νὰ φεύγουν, ὥσπου ἔφυγαν ὅλοι κι ἔμειναν μόνο οἱ μαθητές του.

Σοβαρότητα καί προσευχή στήν ἀντιμετώπιση τῶν διαφόρων προβλημάτων

  

Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

Ὁ Ἅγιος γέροντας Πορφύριος δέν βιαζόταν νά δώσει ἀπαντήσεις.

«Τὰ προβλήματα ποὺ τοῦ θέταμε», διηγεῖται πνευματικό του παιδί, «ὁ Γέρων Πορφύριος τὰ ἀντιμετώπιζε μὲ ἰδιαιτέρα προσοχή, μὲ αἴσθηση εὐθύνης καὶ μὲ πολλὴ προσοχή. Ἦταν χαρακτηριστικὸ τὸ ὅτι τὸν ἔβλεπες σιωπώντα κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἐξομολόγησης καὶ αἰσθανόσουν ὅτι προσηύχετο καὶ ἐζήτει τὸν φωτισμὸν τοῦ Θεοῦ… Ὁρισμένες φορὲς μᾶς ἔλεγε: “Δὲν ἔχω αὐτὴ τὴ στιγμὴ πληροφορία, δὲν μπορῶ νὰ σᾶς πῶ”. Καὶ ἐπανερχόμασταν δεύτερη ἢ καὶ τρίτη φορὰ γιὰ τὸ ἴδιο θέμα. Ἕνα ἀπόγευμα ἐπισκέφθηκα τὸν π. Πορφύριο στὸ Μοναστήρι καὶ ζήτησα τὴ γνώμη του γιὰ κάποιο ἐπεῖγον ζήτημά μου. Μοῦ λέει:

Ἀφάνεια-Καταπολέμηση τοῦ Γεροντισμοῦ

Β. Ο ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΣ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ

 Ὁ Ὅσιος γέροντας Πορφύριος δέν φρόντιζε νά συνδέσει τά πνευματικά του παιδιά μέ τόν ἴδιο, ἀλλά μέ τόν Χριστό. Ἔμενε στή σκιά καί ἔδειχνε τόν Κύριο.

Σημειώνει πνευματικό του παιδί: «Ἡ παιδαγωγική τέχνη του ἦταν ἀνεπανάληπτη! Δέν ἦταν αὐταρχική καί ἐξουσιαστική, ὥστε νά προκαλέσει προσωπικές ἐξαρτήσεις, προσκολλήσεις καί εἰδωλοποιήσεις, πού συχνά καταλήγουν σέ ἐπαναστάσεις ἀνεξαρτησίας. Δέν ἦταν δειλή καί ἐξουθενωτική, ὥστε νά προκαλέσει ἀνασφάλειες, φοβίες καί ἄγχη. Δέν ἦταν ἀνθρωποκεντρική, μέ τίς ποικίλες ἰδιορρυθμίες, αὐθαιρεσίες καί ἀδυναμίες της. Ὁ Γέροντας δέν καλλιεργοῦσε τήν προσωπολατρεία, μέ τήν μορφή τῆς “Γεροντολατρείας”.