Πάσχα μέ τούς λεπρούς τῆς Καμτσάτκας

ΠΑΣΧΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΛΕΠΡΟΥΣ

ΤΗΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑΣ

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας, το Πάσχα, που έκανα ανάμεσα στους λεπρούς, το 1908.

Η μικρή παροικία των λεπρών που οργάνωσα στις αρχές του 20ου αιώνα στην Καμτσάτκα, ήταν το πιο αγαπητό μου δημιούργημα. Ο Θεός με αξίωσε να το ολοκληρώσω πολύ σύντομα και με λίγο κόπο. Τα χρόνια εκείνα η λέπρα αποτελούσε μια τρομερή μάστιγα της ανθρωπότητας, γιατί δεν είχε ακόμα τεθεί κάτω από τον έλεγχο της ιατρικής επιστήμης. Για το λόγο αυτό οι λεπροί, αποδιωγμένοι από τις οικογένειες, τα χωριά και τις πατρίδες τους, ζούσαν απομονωμένοι σε μέρη έρημα και ακατοίκητα.

Η παροικία οργανώθηκε στα βόρεια παράλια της χερσονήσου, σ’ ένα ερημικό μέρος, ανάμεσα στα βουνά. Απαρτιζόταν από τρία οικήματα. Στο ένα έμεναν οι λεπρές γυναίκες και τα παιδιά. Στο άλλο οι άντρες. Και στο τρίτο, μικρότερο και κάπως απομονωμένο, η αδελφή νοσοκόμα Α. Μ. Ουρούσοβα. Αυτή η αγία ψυχή είχε ανταποκριθεί σε σχετική έκκλησή μου και ήρθε σ’ εκείνη την ερημιά, θυσιάζοντας κυριολεκτικά τη ζωή της, για να υπηρετήσει τους δυστυχισμένους ασθενείς. Η θεάρεστη εργασία της ήταν εθελοντική. Καμιά αμοιβή δεν έπαιρνε. Είχε μόνο την ελπίδα της ουράνιας αμοιβής στη βασιλεία του Θεού.

Διακονούσε με συγκινητική αυτοθυσία τους λεπρούς. Δεν ήξερε τι θα πει ωράριο εργασίας, ανάπαυση, ύπνος, ψυχαγωγία. Είχε εκμηδενίσει τις προσωπικές της ανάγκες.

Να βλέπατε, με τι εγκαρδιότητα συνομιλούσε με «τα παιδιά της», όπως αποκαλούσε τους ασθενείς· με τι τρυφερότητα τους παρηγορούσε· με τι υπομονή έπλενε και καθάριζε τις πληγές τους· με τι γλυκύτητα τους έκανε να ηρεμούν, όταν πάθαιναν υστερικές κρίσεις απελπισίας· και με τι ικανότητα κατόρθωνε να εμψυχώνει όσους, σε στιγμές απογνώσεως, έφταναν στα πρόθυρα της αυτοκτονίας! Ήταν γι’ αυτούς όχι νοσοκόμα, αλλά μητέρα και αδελφή και φύλακας άγγελος. Την αποκαλούσαν τρυφερά «αδελφή της ευσπλαχνίας».

Στην παροικία πήγαινα κατά διαστήματα, με τα έλκηθρα φορτωμένα τρόφιμα και δώρα. Στον καθένα έφερνα και κάτι, ανάλογα με την ηλικία και το φύλο του: υλικά και εργαλεία για χειροτεχνία, βιβλία, περιοδικά, γλυκά και παιγνίδια για τα παιδιά. Όλ’ αυτά τους έκαναν να ξεχνούν για λίγο τα βάσανα και την κατάθλιψή τους. Γι’ αυτό με περίμεναν κάθε φορά με ανυπομονησία.

Ένα δωμάτιο του οικήματος των ανδρών το είχα διαμορφώσει σε παρεκκλήσι. Ήταν μικρό και ταπεινό, αφιερωμένο στον άγιο πολύαθλο Ιώβ. Όσο καιρό έμενα στην παροικία, τελούσα εκεί καθημερινά τις ακολουθίες. Και τον υπόλοιπο χρόνο τον αφιέρωνα στην επικοινωνία με τους ασθενείς. Μοιραζόμουν μαζί τους όλα τα θέματα που τους απασχολούσαν. Από τα πιο απλά και καθημερινά, μέχρι τα πιο σοβαρά πνευματικά. Δημιουργήθηκαν έτσι μεταξύ μας αμοιβαίες σχέσεις βαθιάς αγάπης και κατανοήσεως.

Τό δεύτερο ταξίδι στὴν Πετρούπολη.

 Τό δεύτερο ταξίδι στὴν Πετρούπολη.

 Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Δέν κατάλαβα πῶς πέρασε ἕνας ἀκόμα χρόνος ἀγώνα καί ἀγωνίας στόν ἀγρό τοῦ Κυρίου. Οἱ ἀδιάκοπες μετακινήσεις –τό χειμώνα μέ τά ἕλκηθρα στά βάθη τῆς παγωμένης χερσονήσου, τό καλοκαίρι μέ πλοιάριο κατά μῆκος τῶν ἀκτῶν της-,  οἱ ἐναλλασσόμενες ἐντυπώσεις, οἱ χαρές καί οἱ πίκρες τῆς ἱεραποστολῆς, ἡ καθημερινή ἀναστροφή μέ τούς ἀνθρώπους καί τά προβλήματά τους, ὅλ’ αὐτά ἔκαναν τίς ἡμέρες, τίς ἑβδομάδες καί τούς μῆνες νά κυλοῦν γοργά.
Ἔφτασε λοιπόν ὁ καιρός τοῦ δευτέρου ταξιδιοῦ μου στήν Πετρούπολη, γιά τήν ἐπίσημη ἀνάληψη ἀπό τόν διάδοχο Ἀλέξιο τῆς προστασίας τῆς ἀδελφότητος.  Τώρα εἶχα δωρεάν εἰσιστήριο πρώτης θέσεως γιά ὅλες τίς σιδηροδορμικές γραμμές τῆς χώρας.
Στήν πρωτεύουσα κατέλυσα πάλι στή Λαύρα τοῦ ἁγίου Ἀλεξάνδρου Νέφσκυ.
Μόλις τακτοποίησα τά πράγματά μου, παρουσιάστηκα στό μητροπολίτη Ἀντώνιο. Ἐκεῖνος μέ πληροφόρησε ὅτι ὁ κυβερνητικός ἐπίτροπος στή Σύνοδο εἶχε ἀλλάξει.  Τή θέση του Ι.Σ. Λουκιάνωφ εἶχε καταλάβει ὁ Β.Κ. Σάμπλερ. Ὁ δεσπότης μοῦ συνέστησε νά τόν ἐπισκεφθῶ στό γραφεῖο του, στή Σύνοδο, ἤ στό σπίτι του, στή λεωφόρο Αἰκατερίνοφσκυ, ἐνθαρρύνοντας με μέ τίς θετικές πληροφορίες γιά τό πρόσωπό του.

Τό πρῶτο ταξίδι στήν Πετρούπολη. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

  Τό πρῶτο ταξίδι στήν Πετρούπολη

                                              

«Καί εἶπε Κύριος πρός μέ· μή λέγε ὅτι νεώτερος ἐγώ
εἰμι, ὅτι πρός πάντας, οὕς ἐάν ἐξαποστείλω σε,
πορεύσῃ, καί κατά πάντα, ὅσα ἐάν ἐντείλωμαί σοι,
λαλήσεις· μή φοβηθῇς ἀπό προσώπου αὐτῶν, ὅτι
μετὰ σοῦ ἐγώ εἰμι τοῦ ἐξαιρεῖσθαί σε, λέγει Κύριος.
Καὶ ἐξέτεινε Κύριος τήν χεῖρα αὐτοῦ πρός με καί
 ἥψατο τοῦ στόματός μου, καί εἶπε Κύριος πρός με·
ἰδού Δεδωκα τούς λόγους μου εἰς τό στόμα σου»
 (Ἱερερ.1:7-9)
Στήν ἡμιάγρια χώρα τῆς Καμτσάτκας συνάντησα ἀπίστευτες καί, στό μεγαλύτερο μέρος τους, ἀπρόβλεπτες δυσκολίες.  Ὅταν ὅμως μέ κυρίευε ἡ θλίψη γιά τή δυστυχία τῶν κατοίκων της καί στήν καρδιά μου γεννιόταν ὁ φόβος, πώς δέν θά ὑπῆρχε τρόπος κι ἐλπίδα νά βελτιωθεῖ ἡ κατάστασή τους, τότε ἔφερνα στό νοῦ μου τό Γολγοθά, τό Σαυρό, τό πάθος τοῦ Κυρίου. Τό πολύπαθο πρόσωπό Του μέ γέμιζε γαλήνη κι αἰσιοδοξία, μοῦ ἔδινε φτερά.  Γνώριζα καλά ὅτι μετά τό Σταυρό ἀκολουθεῖ ἡ Ἀνάσταση, μετά τή θλίψη ἡ χαρά, μετά τό πάθος ἡ λύτρωση.
Ἀναλογιζόμενος τά πρῶτα βήματα, τίς πρῶτες ἀντιξοότητες καί τά πρῶτα ἀποτελέσματα τῆς ἱεραποστολικῆς μου προσπάθειας κατέληξα στό συμπέρασμα, ὅτι ἔπρεπε νά δραστηριοποιηθῶ γιά τήν ἵδρυση μιᾶς παρρωσικῆς φιλανθρωπικῆς -ἱεραποστολικῆς ἀδελφότητος, μέ ἕδρα τό Βλαντιβοστόκ καί παραρτήματα σ’ ὅλες τίς μεγάλες πόλεις τῆς χώρας. Αὐτή θ’ ἀναλάμβανε τήν οἰκονομική στήριξη καί τή γενικότερη ἐνίσχυση καί προβολή τοῦ ἱεραποστολικοῦ ἔργου στή Καμτσάτκα.

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας Μέρος Δ'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

  Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας Μέρος Δ'

 Ἔχω μιλήσει ἤδη για τήν μεγάλη ἀξία τῶν σκυλιῶν τῆς Καμτσάτκας.  Εἶναι οἱ ποιό πολύτιμοι σύντροφοι καί συνεργάτες τῶν κατοίκων.  Δυνατά, ἔξυπνα, μέ εὐαισθητη ὄσφρηση καί μεγάλη ἀντοχή, χρησιμοποιοῦνται στό κυνήγι, στό ψάρεμα, στά ταξίδια, σέ ἐπιχειρήσεις διασώσεως ἀνθρώπων πού κινδυνεύουν.  Σ’ ὅλη τήν χερσόνησο ὑπῆρχαν στά χρόνια μου τριανταέξι χιλιάδες σκυλιά.
Ὅταν ταξίδευα, ἐμπιστευόμουν περισσότερο στό ἔνστικτο καί τήν ὄσφρηση τῶν σκυλιῶν, παρά στήν πείρα καί τήν ἱκανότητα τοῦ ἀγωγιάτη. Αὐτό μέ δίδαξαν δυό περιστατικά, πού ἔγαλαν σέ κίνδυνο τή ζωή μου.
Κάποια φορά -ἦταν νομίζω χειμώνας τοῦ 1911 - ἀπό πείσμα τοῦ ὁδηγοῦ, πού δέν θέλησε νά ἐμπιστευθεῖ τό ἔνστικτο τῶν ζώων, πέσαμε μέσα σέ μιά βαθειά κι ἀπότομο χαράδρα. Εὐτυχῶς τραυματιστήκαμε ἐλαφρά.  Τό ἕλκηθρο ὅμως ἔπαθε μεγάλη ζημιά. Ἕτσι ὁ ἀγωγιάτης πῆρε ἕνα καλό μάθημα.
Μιάν ἄλλην φορά πάλι, πού ταξίδευα πάνω σ’ ἕνα παγωμένο ποτάμι, τά σκυλιά λοξοδρόμησαν. Ὁ ὁδηγός προσπάθησε νά τά φέρει στόν ἴσιο δρόμο. Ἐκεῖνα δέν ὑπάκουσαν, καί ὁ ὁδηγός ἀγρίεψε καί τά χτύπησε. Τρομαγμένα τά ζῶα τότε, ἦρθαν πάλι στήν προηγούμενη πορεία.

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας. Μέρος Γ'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας

Μέρος Γ'

Στή σκληρή καθημερινή πάλη τους μέ τή φύση γιά τήν ἐξασφάλιση τῶν ἀναγκαίων τῆς ζωῆς, οἱ κάτοικοι τῆς Καμτσάτκας ἐξέθεταν τούς ἑαυτούς τους σέ πολλούς κινδύνους. Ἰδιαιτέρως οἱ κυνηγοὶ κινδύνευαν ἀπό τίς ἐπιθέσεις τῶν ἄγριων ζώων τῆς πολικῆς ἐρήμου.
Τά πιό ἐπικίνδυνα ζῶα ἦταν οἱ ἀρκοῦδες. Στήν Ἄπω Ἀνατολή ὑπάρχουν δύο εἴδη, ἡ λευκή ἀρκούδα τῶν πάγων καί ἡ μαύρη τῆς τούντρας καί τῶν δασῶν.
Δέν ἦταν σπάνιο νά δεῖ κανείς λευκές ἀρκοῦδες πάνω στά παγόβουνα, πού ἔπλεαν ἀργά στήν πολική θάλασσα.  Μετακινοῦνταν ἀπό τόπο σέ τόπο γιά νά βροῦν τροφή, χρησιμοποιώντας σάν μεταφορικά μέσα τά κινούμενα παγόβουνα. Ἐκεῖ πάνω τίς ἔβρισκαν καί τίς κυνηγοῦσαν μέ κίνδυνο τῆς ζωῆς τους οἱ ἰθαγενεῖς.
Οἱ πιό φημισμένοι ἀρκτοκυνηγοί ἦταν οἱ τσοῦκτσοι καί οἱ  κοριάκοι. Πλησίαζαν μέ πλοιάρια τά παγόβουνα, πηδοῦσαν πάνω μέ προφύλαξη κι ἐπτηδειότητα, κι ἄρχιζαν ἔπειτα ἕνα θανάσιμο ἀγώνα μέ τίς λευκές ἀρκοῦδες. Συνήθως νικητής ἀναδεικνύεται ὁ κυνηγός. Ὄχι σπάνια ὅμως τραυματίζεται ἀπό τά ἐξαγριωμένα θηρία.  Καί καμιά φορά πληρώνει μέ τή ζωή του τήν τόλμη του.
Τά γουναρικά τῆς ἀρκούδας ἦταν πανάκριβα. Ἄν δέν ὑπῆρχαν οἱ ξένοι ἔμποροι, πού πλούτιζαν ἀπομυζώντας τόν πλοῦτο τῆς Καμτσάτκας, οἱ κυνηγοὶ θ’ ἀποκόμιζαν τεράστια κέρδη. Ἀλλα δυστυχῶς τούς ξεγελοῦσαν οἱ ἀμερικάνοι καί οἱ ἑβραῖοι, καί ἅρπαζαν τά κυνήγια τους γιά ἕνα κομμάτι ψωμί.

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας. Μέρος Β'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας. 

ΜέροςΒ'

Ἄν τά Χριστούγεννα ἐκεῖνα τά θυμᾶμαι ἰδιαίτερα ἀπό τό ὑπέροχο καί θεόσταλατο βόρειο σέλας, δέν θά ξεχάσω καί τήν ἄλλη μεγάλη γιορτή τῆς Ὀρθοδοξίας, τό Πάσχα, πού ἔκανα ἀνάμεσα στούς λεπρούς, τό 1908.
Ἡ μικρή παροικία τῶν λεπρῶν, πού ὀργάνωσα στίς ἀρχές τοῦ αἰώνα μας στήν Καμτσάτκα, ἦταν τό πιό ἀγαπητό μου δημιούργημα.
Ὁ Θεός μέ ἀξίωσε νά τό ὁλοκληρώσω πολύ σύντομα καί μέ λίγο κόπο. Τά χρόνια ἐκεῖνα ἡ λέπρα ἀποτελοῦσε μιά τρομερή μάστιγα τῆς ἀνθρωπότητος, γιατί δέν εἶχε ἀκόμα τεθεῖ κάτω ἀπό τόν ἔλεγχο τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης.  Γιά τό λόγο αὐτό οἱ λεπροί, ἀποδιωγμένοι ἀπό τίς οἰκογένειές, τά χωριά καί τίς πατρίδες τους, ζοῦσαν ἀπομονωμένοι σέ μέρη ἔρημα καί ἀκατοίκητα.
Ἡ παροικία ὀργανώθηκε στά βόρεια παράλια τῆς χερσονήσου, σ’ ἕνα ἑρημικό μέρος, ἀνάμεσα στά βουνά. Ἀπαρτίζόταν ἀπό τρία οἰκήματα. Στό ἕνα ἔμεναν οἱ λεπρές γυναῖκες καί τά παιδιά. Στό ἄλλο οἱ ἄντρες.  Καί στό τρίτο, μικρότερο καί κάπως ἀπομονωμένο, ἡ ἀδελφή νοσοκόμα Α.Μ. Οὐρούσοβα. 

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας. Μέρος Α'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Περιπέτειες στά βάθη τῆς Καμτσάτκας

                                                                         

Σάν ἀσταραπές σέ γκρίζο οὐρανό εἶναι οἱ ἀναμνήσεις μου. Κάθε τόσο χαρακώνουν ἀπροσδόκητα τή μνήμη μου. Μά δέν μπορῶ νά τίς τιθασεύσω σέ χρονική σειρά. Πέρασαν, βλέπετε, τόσα χρόνια ἀπό τότε. Καί μεσολάβησαν τόσα γεγονότα... Τόσα τραγικά γεγονότα...
Ἔτσι θά σημειώσω μερικές ἀκόμη ἀναμνήσεις τῶν περιπετειῶν μου στά βάθη τῆς Καμτσάτκας, σάν ἕν προχειροφτιαγμένο μπουκέτο ἀπό ποικιλόμορφα λουλούδια.
Κάποια παραμονή Χριστουγέννων, στή διάρκεια μιᾶς περιοδείας μου, ἔφτασα σ’ ἕνα ἀπόμακρο κοριάκικο χωριό. Ἐκεῖ θά λειτουργοῦσα καί θά ἔκανα κατήχηση τήν ἄλλη μέρα, ἀνήμερα Χριστούγεννα.

Δυσκολίες. Μέρος ΣΤ'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

 Δυσκολίες. ΜέροςΣΤ'

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα 

Ἄκουσα κάποτε ἕνα κοριάκο, πού προσπαθοῦσε νά περιγράψει σέ ἄλλους ὁμοφύλους του τό τί μάθαινα τά παιδιά στό σχολεῖο.
-Τί νά σᾶς πῶ!  Εἶναι ἀπίστευτο!  Ἕνα τόσο δά μικρό παιδί παίρνει ἕνα ξυλαράκι (ἐννοοῦσε τό μολύβι) καί ξύνει κάτι πάνω στό χαρτί. Ἔπειτα βλέπει τό χαρτί καί λέει ὡραῖα, σοφά λόγια.  Μά τί σοφά λόγια!  Ἕνα μικρό παιδάκι!  Πώ πώ!
Πράγματι, τά παιδιά ἀποδείχθηκαν πολύ ἱκανά καί μέ ἀνέλπιστη ὑψηλή ἀντίληψη.  Τό πρῶτο διδακτικό ἔτος πῆγε πολύ καλά, ἀλλά μέ λίγους μαθητές. Τήν ἑπόμενη χρονιά ὅμως ἡ προσέλευση ἦταν πολύ μεγάλη. Τσοῦκτσοι, ἐβένοι καί κοριάκοι ἔφερναν πρόθυμα νά γράψουν τά παιδιά τους στά σχολεῖα, ζητώντας παράλληλα τήν ἄδεια νά παρακολουθήσουν κι οἱ ἴδιοι τά μαθήματα. Οἱ πρῶτες δυσκολίες εἶχαν ξεπεραστεῖ.
Μ’ αὐτό τόν τρόπο μῆκαν οἱ βάσεις τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀγράμματων καμτσαντάλων. Μέσα στά πλαίσιά της μάλιστα κατόρθωσα νά τούς δώσω ἐπώνυμα, πού μέχρι τότε στεροῦνταν. Οἱ τουγγοῦσοι καί οἱ ὀροτσένοι ξεχώριζαν ἀπό τά γένη, ἐνῶ οἱ ἐβένοι ἀπό τίς καλύβες, παίρνοντας τό ὄνομα τοῦ πρώτου κατοίκου τῆς καλύβας.

Δυσκολίες. Μέρος Ε'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

 Δυσκολίες. Μέρος Ε'

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα

 Κάποια φορά ἔγινα θεατής ἑνός ἄλλου σχετικοῦ περιστατικοῦ: Μιά ὁμάδα ἀπό καμτσαντάλους, ἄντρες καί γυναῖκες, κάθονταν ἔξω ἀπό τίς καλύβες καί ξεπουπούλιαζαν τίς πάπιες, πού εἶχαν σκοτώσει οἱ κυνηγοί.  Δούλευαν ἥσυχα-ἥσυχα συζητώντας.
 Κάποια στιγμή τούς πλησίασε ἕνας κυνηγός. Ἀκούμπησε ἀπρόσεκτα τό τουφέκι του σ’ ἕνα τοῖχο, κι ἐκεῖνο ἔπεσε καί ἐκπυρσοκρότησε. Ὁ ξαφνικός, δυνατός κρότος τοῦ ὅπλου ἔδωσε τό ἔναυσμα γιά τήν κρίση τῶν ἄρρωστων καμτσαντάλων. Πετάχτηκαν πάνω οὐρλιάζοντας καί ἔξαλλοι ἄρχισαν νά ρίχνουν ὁ ἕνας στόν ἄλλο πούπουλα καί φτερά. 
Δημιουργήθηκαν μιά ἀπερίγραπτη σύγχυση, καθώς τά πούπουλα σκορπίζονταν στόν ἀέρα κάτω ἀπό πανδαιμόνιο ἀλαλαγμῶν.
 Οἱ φωνές τῶν καμτσαντάλων ἐξαγρίωσαν καί τά σκυλιά, πού μέχρι τότε λαγοκοιμόντουσαν ξαπλωμένα πιό πέρα. Τρομαγμένα κι αὐτά, ἅρπαζαν στό στόμα τους τίς ξεπουπουλιασμένες πάπιες κι ἔτρεχαν σάν τρελά πέρα-δῶθε. Αὐτό ὅμως ἐρέθισε περισσότερο τούς καμτσαντάλους, καί ἀρχισαν νά τά κυνηγοῦν.

Δυσκολίες. Μέρος Δ'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

 Δυσκολίες. Μέρος Δ'

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα 

Τό 1912 ἔπεσε μιά μεγάλη ἐπιδημία ἱλαρᾶς. Μέχρι τότε ἤξερα πώς ἦταν παιδική ἀρρώστια. Στήν Καμτσάτκα ὅμως προσέβαλε καί τούς μεγάλους.
Κατά ἑκατοντάδες πέθαιναν οἱ ἄνθρωποι σ’ ὅλη τή χερσόνησο.  Βοήθεια καμιά καί ἀπό πουθενά.  Μόνο ἕνας γιατρός βρισκόταν τότε στή Γιζίγ, ἀλλά κι αὐτός, πανικόβλητος ἀπό τό κακό πού γινόταν, κλείστηκε μέσα στό σπίτι του.  Φοβόταν μήπως προσβληθεῖ κι ὁ ἴδιος ἀπό τήν ἀρρώστια.
Τόν ζητοῦσαν ἀπό κάθε γωνία τοῦ τόπου γιά βοήθεια, ἐκεῖνος ὅμως δέν ξεμύτιζε.  Κάποτε ἔφταναν μέχρις ἐκεῖ οἱ ἄρρωστοι. Ὁ γιατρός τότε τούς ἔκανε τή χάρη νά ἐμφανίζεται πίσω ἀπό τά τζάμια τοῦ κλειστοῦ παραθύρου του καί μέ νεύματα νά τούς καλεῖ κοντά.
Μέ μορφασμούς καί χειρονομίες πάσχιζε νά τούς δίνει τίς ἰατρικές του συμβουλές.  Φυσικά οἱ δύστυχοι ἀσθενεῖς ποτέ δέν καταλάβαιναν τή βουβή, ἰδιόμορφη γλώσσα του. Ἔφευγαν τελικά ἀπογοητευμένοι, ἐνῶ ἐκεῖνος συνέχιζε νά κουνάει ἀπελπισμένος τά χέρια του πίσω ἀπό τά τζάμια.

Δυσκολίες. Μέρος Γ'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Δυσκολίες. Μέρος Γ'

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα 

 

Ἕγινα ἔξω φρενῶν μ’ ἐκεῖνο τόν ἀπατεώνα.  Καί δέν ἔνιωσα καμιά τύψη, πού εἶδα τή χαρά τῆς κοριάκας νά μετατρέπεται σέ θρῆνο, ὅταν τῆς ἐξήγησα πόσα ἄσπλαχνα τούς εἶχε λεηλατήσει ἐκεῖνος ὁ Νεουστόιν.
Τῆς χάρισα ἀμέσως ὅσες βελόνες εἶχα μαζί μου.  Καὶ τῆς ἔστειλα ἀργότερα μιά γεμάτη χούφτα βελόνες, γιά νά τίς μοιράσει σ’ ὅλους τούς κατοίκους τοῦ χωριοῦ.
Μέ τέτοιους καί ἄλλους διαφόρους τρόπους, ἀνάλογα μέ τίς περιστάσεις πού παρουσιάζονταν κάθε φορά, προσπαθοῦσα νά τούς ἀνοίξω τά μάτια.  Καί δέν εἶχαν τρόπο νά μοῦ δείχνουν τήν εὐγνωμοσύνη τους γι’ αὐτό. Ἀντίθετα, οἱ ἔμποροι ἄρχισαν νά μέ φοβοῦνται. Ἀπέφευγαν μέ κάθε τρόπο νά συνατηθοῦν μαζί μου, καί σ’ ὅποιο χωριό πήγαιναν, ρωτοῦσαν ἄν πέρασε ἀπό κεῖ ὁ παπα-Νέστορας καί τί ἔλεγε.
Ὑπῆραν μερικοί ἀμερικάνοι μεταπράτες γουναρικῶν, πού ἦταν πιό ἄθλιοι καί ἄπλαχνοι ἀπ’ ὅλους. Αὐτοὶ δέν ἔδιναν κάν ποτά στούς ντόπιους, ἀλλά μιά φτηνή κολώνια, πού περιεῖχε ἕνα τοξικό συστατικό. Ὅσοι ἔπιναν ἀρκετή ποσότητα ἀπ’ αὐτήν ἤ τυφλώνονταν ἤ πέθαιναν.

Δυσκολίες. Μέρος Β'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος

Δυσκολίες. Μέρος Β'

  Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα 

Σέ ἄλλο κεφάλαιο ἔγραψα γιά τίς ὑπόγειες τρῶγλες τῶν ἰθαγενῶν. Ὑπάρχει ὅμως κι ἕνας ἄλλος τύπος κατοικίας, οἱ δερμάτινες καλύβες. Σ’ αὐτές κατοικοῦν κυρίως οἱ τουγγοῦσοι. 

Ἔχουν κωνικό σχῆμα καί θυμίζουν κάπως τίς καλύβες τῶν ἰνδιάνων τῆς προαποικιακῆς Ἀμερικῆς. Κατασκευάζονται μέ μακριά λεπτά κονταρόξυλα, μπηγμένα κυκλικά στή γῆ καί ἑνωμένα στό ἐπάνω μέρος. 

Ὁ κῶνος πού σχηματίζεται, καλύπτεται μέ γοῦνες ἤ δέρματα ταράνδων, συνήθως τόσο κακοραμμένα μεταξύ τους, πού ἀφήνουν τρύπες, ἀπ’ ὅπου περνᾶ μέσα τό χιόνι. Ὅταν φυσάει ἄνεμος, οἱ γούνινοι τοῖχοι σείονται καί ὁλόκληρη ἡ καλύβα τραντάζεται, σά νά γίνεται φοβερός σεισμός.

Στή μέση τῆς καλύβας ἀνάβει πάντα μιά φωτιά, γιά τό μαγείρεμα, γιά φωτισμό καί θέρμανση. Τά σκυλιά κοιμοῦνται δίπλα στή φωτιά.  Κάποτε ἔρχονται καί χώνουν τό μουσούδι τους μέσα στό καζάνι, ὅπου βράζει τό φαγητό, ἤ τό τσάι.   

Οἱ καλύβες τῶν κοριάκων μοιάζουν μ’ αὐτές τῶν τουγγούσων, μόνο πού εἶναι πιό γερές καί πιό θερμές. Εἶναι χωρισμένες μέ γοῦνες σέ μικρά τμήματα, σά μπαοῦλα ἤ σεντούκια. Μέσα σ’ αὐτές τίς ζεστές φωλιές μπαίνουν οἱ ἄνθρωποι γιά νά προφυλαχθοῦν ἀπό τό κρύο.

Καίγονται ὅμως καί κάνουν πίσω μ’ ἕνα πνιχτό οὐρλιαχτό. Ἄν τά πάρει εἴδηση ἡ νοικοκυρά, ἁρπάζει τήν ξύλινη κουτάλα, πού χρησιμοποιεῖ γιά τό ἀνακάτεμα τοῦ φαγητοῦ, καί τούς δίνει ἕνα δυνατό χτύπημα στό κεφάλι. Ἔπειτα ξαναχώνει τήν κουτάλα στό καζάνι καί συνεχίζει τήν δουλειά της! 

Δυσκολίες. Μέρος Α'. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

 Δυσκολίες
 Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα

                           

Στά χρόνια ἐκεῖνα ἕνας ἀνώτερος κρατικὸς ὑπάλληλος, ὁ νομάρχης, διοικοῦσε κάθε νομό τῆς ἀπέραντης ρωσικῆς ἐπικρατείας. Ἦταν σχεδόν πάντα κάποιος γλοιώδης κόλακας τῶν ἀξιωματούχων τοῦ παραλυμένου τσαρικοῦ κράτους.  Καί δυστυχῶς γιά τήν ταλαίπωρη Καμτσάτκα, στίς μακρινές καί ἀπομονωμένες ἐπαρχίες ξέπεφταν οἱ χειρότεροι ἀπ’ αὐτούς: ἀνίκανοι, μικρόνοες, τεμπέληδες, ἀγροῖκοι, μέθυσοι, δωρολῆπτες, ἐργάτες τῆς ἀδικίας καί τῆς αὐθαιρεσίας.
Μετά ἀπό πολλές ἄκαρπες καί ἀπογοητευτικές προσπάθειες γιά συνεργασία μαζί τους, μέ σκοπό τήν ἀπό κοινοῦ ἀντιμετώπιση τῶν προβλημάτων τῶν κατοίκων, τό πῆρα ἀπόφαση πώς ἦταν μάταιο νά ὑπολογίζω στήν κατανόησή τους. Νωχελικά καί ἀδιάφορα μοῦ γύριζαν πάντα τίς πλάτες, δηλώνοντας κακότροπα καί κυνικά:
-Τί τά θέλεις; Κάθε γωνιά τῆς Ρωσίας σήμερα εἶναι καί μιά Καμτσάτκα. Μέ τεράστια καί ἄλυτα προβλήματα. Ἐμεῖς θά σώσουμε τήν κατάσταση; Ἤ μήπως ἐσύ; Τί σ’ ἔπιασε καί σκαλίζεις τό βοῦρκο; Δέν ἔχεις τίποτα ἄλλο νά κάνεις; Ἐμᾶς πάντως μή μᾶς ἀνακατεύεις.

Ὁ φυσικὸς κόσμος τῆς Καμτσάτκας. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

                                                       

Δέν πρέπει νά παραλείψω μιά ἀναφορά σέ μερικά στοιχεῖα τοῦ φυσικοῦ κόσμου τῆς Καμτσάτκας, πού παρουσιάζουν ἐξαιρετικό ἐνδιαφέρον καί πρωτοτυπία.  Καί πρῶτα-πρῶτα, στά ποτάμια της.
Ἡ χερσόνησος διασχίζεται σ’ ὅλο τό μῆκος της ἀπό ποταμάκια –ξεπερνοῦν τά διακόσια- πού πηγάζουν ἀπό τά ὀρεινά. Μέ γραφικούς ἑλιγμούς, μεσ’ ἀπό ὁμαλές κοιλάδες ἤ ἀπότομες χαράδρες, φτάνουν μέχρι τούς παραλιακούς βαλτότοπους καί χύνονται στή θάλασσα. Τό μεγαλύτερο ποτάμι, πού ὀνομάζεται κι αὐτό Καμτσάτκα, ἔχει μῆκος 570 βέρστια. Εἶναι ρηχό, μέ πετρώδη κοίτη, καί δέχεται τά νερά ἑκατόν εἴκοσι χειμάρρων.
Τά χρόνια ἐκεῖνα ὁ ποταμός Καμτσάτκα δέν ἦταν πλωτός, παρά μόνο μέχρι τό χωριό Μίλκοβο. Τό ἴδιο καί τ’ ἄλλα ποτάμια. Ἔτσι ὅπως ἦταν λοιπόν παρθένα κι ἀναλλοίωτα ἀπό ἀνθρώπινες ἐπεμβάσεις, προσφέρονταν γιά τήν ἀναπαραγωγή ἑνός πολύτιμου ψαριοῦ, τοῦ κόκκινου σολομοῦ.

Ὁ πατήρ Κυριακός. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

Ὁ πατήρ Κυριακός.

                                                                

Τό 1908 κήρυττα, κατηχοῦσα καί βάπτιζα στή βόρεια Καμτσάτκα, στίς ὄχθες τῆς θάλασσας Ὀχότσκ.
Μιά μέρα, ἐκεῖ πού βάπτιζα ὁμαδικά πολλούς ἰθαγενεῖς, μέ πλησίασε ἕνας κοριάκος ἀπό τή Γιζίγ καί ζήτησε ἐπίμονα νά τόν βαπτίσω κι αὐτόν, διαβεβαιώνοντάς με ὅτι ἦταν καλά προετοιμασμένος. Τόν βάπτισα, δίνοντάς του τό ὄνομα Ἠλίας καί ἐξηγώντας του ὅ,τι ἀφοροῦσε τή ζωή καί τήν προσωπικότητα τοῦ μεγάλου προφήτη.
Ἀπό τότε δέν τόν ξανασυνάντησα.  Βέβαια, ὄχι μόνον αὐτόν, ἀλλά καί πολλούς ἄλλους βαπτισμένους ἀπό μένα δέν εἶδα ποτέ μετά. Ἡ ἔκταση τῆς ἱεραποστολικῆς μου περιοχῆς ἦταν ἀχανής, οἱ ἀποστάσεις πού ὄφειλα νά διανύω τεράστιες καί οἱ πνευματικές ἀνάγκες τοῦ ποιμνίου μου ἰδιόμορφες καί ἐπιτακτικές.
 Ἔπρεπε ἀδιάκοπα νά κινοῦμαι ἀπό τό ἕνα μέρος στὸ ἄλλο, μέ μοναδικό μέσο μεταφορᾶς τὰ ἔλκυθρα, πού τὰ ἔσερναν ταξιδιωτικά σκυλιά. Ἔτσι δέν ἦταν παράξενο, πού ποτέ ἤ σπάνια συναντοῦντα ξανά ἀνθρώπους πού εἶχα βαπτίσει.

Πορεία πρός τό ἄγνωστο. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

  Πορεία πρός τό ἄγνωστο.

  Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα.

Ἤμουν μόλις εἰκοσιδύο χρονῶν, ὅταν οἱ ἀνεξερεύνητε βουλές τοῦ Θεοῦ μοῦ ἄνοιξαν διάπλατα τίς πύλες σέ μιά πορεία εὐθύνης, εὐθύνης ἀνυπολόγιστα μεγάλης ἀπέναντι στό Θεό, στούς ἀνθρώπους καί στήν πατρίδα μου.
Μέχρι τήν Πέρμ μέ συνόδευε ἡ μητέρα. Σ’ ὅλο τό δρόμο μέ νουθετοῦσε καί μέ συμβούλευε. Κάθε λόγος, πού ἔβγαινε ἀπό τό ξεχείλισμα τῆς μητρικῆς καρδιᾶς της, ἦταν μιά πολύτιμη παρακαταθήκη γιά τή ζωή καί τό ἔργο μου. Ἡ μητέρα μου ἦταν ἀπό τή φύση της ἁπλούστατη καί καλοκάγαθη, ἀπονήρευτη καί καλοπροαίρετη. Τή ζωή της χρωμάτιζε μιά γνήσια καί βαθειά φιλανθρωπία, πού ἔφτανε μέχρι τή θυσία. Εἶχε φροντίσει μάλιστα νά ἐμπνεύσει καί σέ μένα αὐτή τήν ἀπέραντη ἀγάπη πρός τόν ἄνθρωπο, ἐνῶ ἀκόμη ἤμουν παιδί.
Ἔτσι καί κατά τό ταξίδι μας πρός τήν Πέρμ, ἡ μητέρα μοῦ μιλοῦσε ἀκατάπαυστα καί γρήγορα. Λές καί ἤθελε νά προφτάσει νά πεῖ ὅσο γινόταν περισσότερα γιά τήν ἀρετή τῆς ἀγάπης.

Τρεῖς σταυροί. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

Τρεῖς σταυροί

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα.

Ὅταν τελείωσα τό λύκειο, μπῆκα στήν Ἐκκλησιαστική Ἀκαδημία τοῦ Καζάν3 καί φοίτησα γιά δύο χρόνια στό ἱεραποστολικό της τμῆμα. Ἐκεῖ γνωρίστηκα μέ τό σεβάσμιο ἡγούμενο τῆς μονῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτήρος, ἀρχιμανδρίητη Ἀνδρέα Οὐκτόμσκυ. Ἦταν ἀσκητικότατος καί ἀφιλάργυρος μοναχός ἀληθινός, ἀλλά καί φωτισμένος πνευματικός καί σαγηνευτικό κήρυκας τοῦ θείου λόγου.

 Συναρπάστηκα ἀπό τήν ὁσιακή μορφή του καί τήν ἁγία προσωπικότητά του. Σύντομα ἔγινε ὁ πνευματικός μου πατέρας. Παρέμειναν κοντά του ὀκτώ ὁλόκληρα χρόνια μέ ἀφοσίωση καί ὑποταγή. Ἡ ζωή του καί οἱ συμβουλές του ἄσκησαν ἐπάνω μου βαθειά ἐπίδραση καί κατευθύνουν μέχρι σήμερα τά βήματά μου.

Τά νεανικά μου χρόνια. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

Τά νεανικά μου χρόνια

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα.

                               

Τά χρόνια τῆς νιότης ζωντανεύουν τώρα στή μνήμη μου. Ἀπό τίς πρῶτες κιόλας τάξεις τοῦ γυμνασίου ξεχώριζα σάν ἕνας μαθητής πιστός στό Θεό.
Ὁ πατέρας ἔπαιρνε συχνά ἀφορμή ἀπό μερικές εὐλαβικές συνήθειές μου γιά νά μέ μαλώνει.
Ὅταν καθόμουν, λ.χ. νά μελετήσω τά μαθήματά μου, ἔβαζα ἀνάμεσα στίς σελίδες τοῦ βιβλίου ἤ τοῦ τετραδίου μιά μικρή χάρτινη εἰκόνα μέ τή μορφή τοῦ ἁγίου πού γιόρταζε τήν ἑπόμενη μέρα. Στό πίσω μέρος τῆς εἰκόνας ἦταν πάντα τυπωμένη μιά σύντομη βιογραφία τοῦ ἁγίου. Τό ἔνιωθα σάν καθῆκον, ἀλλά καί σάν μιά βαθειά ἐσωτερική ἀνάγκη, νά διαβάζω μέ προσοχή καί νά κρατήσω στή μνήμη μου τά σημαντικότερα γεγονότα τῆς ζωῆς τοῦ ἁγίου.
 Κατόπιν ἔβαζα τήν εἰκόνα στό εἰκονοστάσι, ὅπου ἔκαιγε πάντοτε ἁκοίμητη κανδήλα. Συνέβαινε λοιπόν συχνά νά μπαίνει ὁ πατέρας στό δωμάτιο, ὅπου ὁ Ἱλαρίων κι ἐγώ μελετούσαμε. Γνωρίζοντας τή συνήθειά μου, ἔπαιρνε ἀπό τά χέρια μου τό βιβλίο ἤ τό τετράδιο, εὕρισκε τήν κρυμμένη εἰκόνα, τήν ἔπαιρνε καί μέ μάλωνε αὐστηρά:

Στήν αὐγή τῆς ζωῆς μου. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

 Στήν αὐγή τῆς ζωῆς μου

 Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα

Ὅποτε στρέφω νοερά τό βλέμμα μου πίσω, στό μακρινό παρελθόν, καί ἀναπολῶ τά παιδιά μου χρόνια, ἔχω τήν αἴσθηση πώς ἀνοίγω διάπλατα ἕνα παράθυρο καί λούζομαι στίς πρῶτες θερμές ἀκτῖνες τοῦ πρωινοῦ ἥλιου. Οἱ ἀναμνήσεις τῶν παιδικῶν μου χρόνων εἶναι χαρούμενες καί φωτεινές, καί φέρνουν πάλι μπροστά μου ἕνα κόσμο λαμπερό, φανταχτερό κι ἑλκυστικό.
«.....Εὐτυχισμένα, εὐτυχισμένα, μά ἀνεπίστρεπτα παιδικά χρόνια!  Πῶς νά μή σᾶς ἀγαπῶ... Ἡ ἀνάμνησή σας ζωογονεῖ καί ἀνεβάζει στά οὐράνια τήν ψυχή μου!  Εἶστε γιά μένα ἡ πηγή τῆς πιό βαθειάς εὐφροσύνης! ... Αὐτά τά λόγια τοῦ Λέοντος Τολστόι ἔρχονται στό νοῦ μου καθώς ἐπιστρέφω νοερά στίς πηγές τῆς ζωῆς μου.

Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα. Μητροπολίτου Κυροβογκράντ καί Νικολάεφ Νέστορος.

 Ἀναμνήσεις ἀπό τήν Καμτσάτκα

 

Στούς «πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης πανταχοῦ τῶν αἰώνων πανταχοῦ τῶν χρόνων ἱεραποστόλους τῆς Ἐκκλησίας μας»

Πρόλογος

Στά βάθη τῆς Ἀνατολῆς, στό βορειοανατολικό ἄκρο τῆς Σιβηρίας, βρίσκεται μιά μεγάλη χερσόνησος, σκεπασμένη τόν περισσότερο καιρό μέ πάγους καί χιόνια. Εἶναι ἡ Καμτσάκα.
Πρίν διακόσια χρόνια οἱ κάτοικοί της «ζούσανε σκόρπιοι ἀπάνω στίς παγωμένες ἐρημιές. Τά χωριά τους ἤτανε τριγυρισμένα μέ παλούκια ἤ μ’ ἕναν τοῖχο.
Πολλά ἀπ’ αὐτά τά χωριά ἤτανε ὅλο- ὅλο μοναχά μιά οἰκογένεια ἀπό διακόσιες-τριακόσιες ψυχές. Τό χειμῶνα καθόντανε μέσα σέ τρύπες σκαμμένες κάτ’ ἀπό τή γῆ, καί τό καλοκαίρι σέ κάτι σπίτια ξυλένια, κανωμένα ἀπάνω σέ παλούκια, ἴδια μέ περιστεριῶνες.
Ποτέ δέν πλενόντανε. Γιά ψωμί τρώγανε βολβούς. Γιά προσφάγι τρώγανε ψάρια καί κρέας ἀπό τό κυνήγι. Τά ποτάμια ἤτανε γεμάτα ψάρια. Σέ μιά βδομάδα πιάνανε ὅσα φτάνανε γιά ὅλον τόν χειμῶνα. Τίς φώκιες τίς σκοτώνανε μέ τό καμάκι. Μά δέν πειράζανε τά ἄγρια ἐλάφια πού βοσκούσαν στά βουνά κοπάδια-κοπάδια, μήτε τίς μαῦρες ἀρκοῦδες πού τριγυρίζανε κι αὐτές κοπαδιαστές, χωρίς νά τούς πειράξουνε...