Εἶναι μεγάλη πλάνη νά θέλουμε νά ἀλλάξουμε τήν κοινωνία χωρίς νά ἀγωνισθοῦμε νά ἀλλάξουμε τόν ἑαυτό μας

Όσοι βλέπουν τον άνθρωπο ρομαντικά και εξωτερικά μεταθέτουν το κακό από τα πρόσωπα στην κοινωνία, γι’ αυτό και πρεσβεύουν ότι η βελτίωση της κοινωνίας θα φέρει και βελτίωση των προσώπων.

Ἡ κοινωνική διάσταση τοῦ ὀρθοδόξου Μοναχισμοῦ († Ἀρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ἱ. Μ. Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους)

Η διάσταση του ορθοδόξου Μοναχισμού κατά βάθος είναι μόνο κοινωνική. Φεύγοντας από τον κόσμο ο μοναχός ζητεί την αληθινή κοινωνικότητα, δηλαδή την εν αγάπη κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Αυτή την θεανθρώπινη κοινωνικότητα πολύ δύσκολα μπορεί να επιτύχει στον κόσμο, όπου συνήθως η κοινωνικότητα περιορίζεται σε τυπικές, συμβατικές και εξωτερικές κοινωνικές σχέσεις. Όπως χαρακτηριστικά λέ­γει ο πατήρ Δημήτριος Στανιλοάε, οι εν τω κόσμω Χρι­στιανοί συνδέονται με τον Θεό έμμεσα, διά των δώρων Του, ενώ οι μοναχοί άμεσα, παραιτούμενοι από τα δώ­ρα του Θεού, για να συναντήσουν τον Θεό των δώρων. Τέτοιο δώρο π.χ. είναι η εν γάμω κοινωνία, από το οποίο ο μοναχός παραιτείται όχι από περιφρόνηση ή υποτίμηση προς τον γάμο, αλλά από πόθο να συνάψει α­νώτερο και μυστικό γάμο με τον Χριστό, τον οποίο μυ­στικό γάμο συμβολίζει η σαρκική γαμική συνάφεια. “Το μυστήριον τούτο μέγα εστίν, εγώ δε λέγω εις Χρι­στόν και εις την εκκλησίαν” (Εφεσ. ε’, 32).

Για να επιτύχει την άμεση κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο ο μοναχός αγωνίζεται με την καθημε­ρινή μετάνοια, άσκηση, υπακοή, να καθαρισθεί από τα πάθη, που πηγάζουν από την φιλαυτία και που είναι και το κυριότερο εμπόδιο στην κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.

Οι άγιοι Πατέρες εύστοχα επεσήμαναν ότι ο φίλαυτος δεν μπορεί να είναι ούτε φιλόθεος ούτε φιλάνθρω­πος. Και ακόμη ότι η φιλαυτία είναι η ρίζα όλων των κακών.

Τα πάθη μάς εμποδίζουν να δούμε σωστά τον Θεό, τον άνθρωπο και τα δώρα του Θεού. Τα βλέπουμε εμπαθώς, δηλαδή με αρρωστημένη πνευματική όραση, διαστρεβλωμένα. Ο κόσμος είναι καλός. Γίνεται για μας κακός διότι τον βλέπουμε εμπαθώς. Όπως λέγει ο αββάς Ισαάκ, “κόσμος είναι τα πάθη μας”.

Ο μοναχός καθαριζόμενος από τα πάθη καθαρίζει το οπτικόν της ψυχής και μπορεί να βλέπει κατά τον βαθμό της καθαρότητάς του απαθώς τα πρόσωπα και τα πράγματα. Έτσι μπορεί να κοινωνεί σωστά με τα ανθρώπινα πρόσωπα και να χρησιμοποιεί σωστά τα πράγ­ματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής στα 400 κεφάλαια περί αγάπης ομιλεί περισσότερο περί καθάρσεως από τα πάθη. Χωρίς την κάθαρση αυτή εί­ναι αδύνατο να αποκτήσουμε την αληθινή αγάπη.

Γέροντας Γεώργιος Καψάνης: «Στά ἄθεα κοινωνικά συστήματα ὁ κόσμος τακτοποιεῖται "ὡραῖα" γιὰ νὰ πεθάνει»

Τὰ ἄθεα κοινωνικὰ συστήματα βοηθοῦν νὰ λύσουμε μερικὰ κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ προβλήματα, ἀλλὰ ὄχι νὰ συναντήσουμε ἀληθινὰ καὶ οὐσιαστικὰ τὸ Θεὸ καὶ τὸν ἄνθρωπο.

Δὲν ἀπαντοῦν ἱκανοποιητικὰ στὰ ὑπαρξιακά μας ἐρωτήματα καὶ ἰδίως στὸ κεντρικὸ πρόβλημα τοῦ θανάτου. Ὁ κόσμος τακτοποιεῖται "ὡραῖα" γιὰ νὰ πεθάνει.

Τὰ συστήματα αὐτά, παρὰ τὶς καλὲς καὶ ἁγνὲς προθέσεις πολλῶν εὐγενῶν ἀνθρώπων ποὺ ἀγωνίζονται καὶ θυσιάζονται γιὰ τὰ ἰδεώδη τους, στὸ βάθος εἶναι κατὰ τοῦ ἀνθρώπου. 

Οἱ ἀνθρώπινες σχέσεις (Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς Στ΄ Ἐπιστολῶν)

Μητροπολίτης Ἐδέσσης Πέλλης και Ἀλμωπίας κ. Ἰωὴλ

(Ῥωμ. ιβ΄ 6-14)

Ἀδελφοί, ἔχοντες χαρίσματα κατὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα, εἴτε προφητείαν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πίστεως, εἴτε διακονίαν ἐν τῇ

διακονίᾳ, εἴτε ὁ διδάσκων ἐν τῇ διδασκαλίᾳ, εἴτε ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει, ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, ὁ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος. ἀποστυγοῦντες τὸ πονηρόν, κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ· τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ κυρίῳ δουλεύοντες, τῇ ἐλπίδι χαίροντες, τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες, ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες, τὴν φιλοξενίαν διώκοντες. Εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας, εὐλογεῖτε καὶ μὴ καταρᾶσθε.

-------------

Όλοι οι άνθρωποι ζουν μαζί με άλλους. Δεν είμαστε μόνοι μας στη ζωή αυτή. Έχουμε και γνωστούς και φίλους και συνεργάτες. Είμαστε υποχρεωμένοι να έλθουμε σε επικοινωνία μαζί τους. Οι σχέσεις μας πρέπει να είναι χριστιανικές. Ο απόστολος Παύλος στο σημερινό ανάγνωσμα μάς λέγει μεταξύ άλλων πως οφείλουμε να συναγωνιζόμαστε ποιος θα δείξει τη μεγαλύτερη τιμή και εκτίμηση στον άλλο- «τὴ τιμὴ ἀλλήλους προηγούμενοι» (Ῥωμ. 12, 10). Ας δούμε, όμως, με μεγαλύτερη σαφήνεια τις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων.

«Ὁ σύγχρονος πύργος τῆς Βαβέλ»

Ο πύργος της Βαβέλ! Διαβάσατε στην Αγία Γραφή για τον πύργο της Βαβέλ; Έλκος της γης! Έλκος της ανθρωπότητας μετά τον κατακλυσμό του Νώε. Όσο οι άνθρωποι ήταν ανήθικοι πριν τον Κατακλυσμό τόσο μετά τον Κατακλυσμό ήταν άθεοι. Πότε πρόλαβαν; Πότε πρόλαβαν να ξεχάσουν το Θεό, οι απόγονοι του Νώε; Ο Νώε ήταν ο μοναδικός που σώθηκε από το Θεό μετά τον Κατακλυσμό, λόγω της πίστης του και της δικαιοσύνης του.

  Ο Κατακλυσμός, η τιμωρία του Θεού δεν βοήθησε καθόλου τους απογόνους του Νώε; Βοήθησε κάποιους -ποτέ ο κόσμος δεν ξέμεινε από δίκαιους ανθρώπους- αλλά πολλούς δεν τους βοήθησε.
Τότε αυτοί οι πολλοί αποφάσισαν να χτίσουν τον πύργο της Βαβέλ, για να δοξαστούν, λέγοντας τα έξης: "Ας χτίσουμε για τον εαυτό μας πόλη και πύργο του οποίου η κορυφή θα φτάνει μέχρι τον ουρανό, για να δοξαστούμε προτού διασκορπιστούμε στη γη (Γέν. 11,4).

Τι σημαίνουν αυτά τα λόγια;

ρήματα Ζωῆς: Ἡ νοοτροπία τῆς σημερινῆς κοινωνίας

 Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά. Έχει άλλη ψυχολογία, άλλη παιδαγωγική, που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. Και βλέπετε τ’ αποτελέσματα στα παιδιά και στους νέους.

Όσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης 

http://www.pemptousia.gr/rimata_zois/rimata-zois-i-nootropia-tis-simerinis-kinonias/

Πλούσιος εἶσαι; Μή δανείζεσαι. Πτωχός εἶσαι; Μή δανεί­ζεσαι.

 

Ομιλία εις μέρος του 14ου ψαλμού και κατά των τοκιζόντων

(Μ. Βασιλείου, Ομιλία 3η)

1. Χθες, όταν σας εξηγούσαμε τον 14ο ψαλμό, δεν επετράπη από την ώρα να φθάσουμε στο τέλος του λόγου. Τώρα δε ήλθαμε σαν ευγνώμονες οφει­λέτες για να εξοφλήσουμε τους υπόλοιπους στίχους του ψαλμού. Και αυτό που παραλείψαμε είναι μι­κρό βέβαια στο να το ακούσουμε, ώστε να φανεί έ­τσι δα, και πιθανώς στους πολλούς ακόμη θα διέφυ­γε της προσευχής, ώστε να νομισθεί ότι τίποτε δεν έχει παραλειφθεί από τον ψαλμό. Επειδή όμως κατανοήσαμε καλώς ότι η μικρή αυτή φράση έχει με­γάλη σημασία για τα βιοτικά πράγματα, ενομίσαμε ότι πρέπει να παρουσιάσουμε το χρήσιμο από την εξέταση.
Δεν πρέπει να δανείζουμε με τόκο

Υπογραμμίζοντας με τον λόγο του ο προφήτης τον τέλειο άνθρωπο, εκείνον που πρόκειται να βαδίσει την σταθερή ζωή, απαρίθμησε μεταξύ των κατορθωμάτων και το: «Να μη δανείζει τα χρήματά του με τόκο». Σε πολλά μέρη της Αγίας Γρα­φής έχει κατηγορηθεί ως αμαρτία αυτό. Και ο Ιεζε­κιήλ μεταξύ των μεγάλων κακών τοποθετεί το να λαμβάνει κανείς τόκο και πλεόνασμα (Ιεζ. 18, 8)΄ και ο νόμος κατηγορηματικώς απαγορεύει: «Δεν θα δανείσεις με τόκο τον αδελφό σου και τον πλησίον σου» (Δευτ. 23, 20). Και πάλιν λέγει: «Δόλος με δό­λο, και τόκος με τόκο» (Ιερ. 9, 6). Και για την πόλη που είναι πλούσια σε πλήθος αμαρτιών τί λέγει ο ψαλμός;

Ἐκκλησία καί κοινωνία (Ἀρχ. Γεώργιος Καψάνης Γρηγοριάτης)

Ο χριστιανός έχει ευθύνη για την κοινωνική ζωή. Η ευθύνη αυτή του υπαγορεύει να εργασθή για την επικράτησι στην κοινωνία του θελήματος του Θεού για σωτηρία, αγάπη, δικαιοσύνη, ελευθερία και φιλανθρωπία μεταξύ των ανθρώπων. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας, η σωτηρία θεωρείται όχι μόνο σαν κάθετη σχέσι με το Θεό (προσωπικά), αλλά και σαν οριζόντια σχέσι με τους αδελφούς (κοινωνικά και εκκλησιαστικά). Η στάσι μας απέναντι στον αδελφό έχει συνέπεια στην σωτηρία μας και γι’ αυτό έχει ύψιστη σημασία για μας. Η κοινωνική αποστολή και δράσι του ανθρώπου, όπως και το εν γένει ήθος του, προσδιορίζεται αποφασιστικά από το «πιστεύω»» του, δηλαδή από τις κοσμοθεωριακές του αρχές και προϋποθέσεις, από τη φιλοσοφική του τοποθέτησι. Η πρακτική δράσι προϋποθέτει ένα γενικώτερο προσανατολισμό. Στη θεολογική γλώσσα λέμε ότι δόγμα και ήθος, θεολογία και ζωή, αλληλοπεριχωρούνται.

Ὁ λόγος τοῦ σοφοῦ γέρoντος Γεωργίου (Kαψάνη)

Πόλη – Κράτος, Κοινωνία και πρόσωπα

«Την διάκρισιν της κοινωνίας από της πολιτείας κατέστησεν, ουσιαστικώς, δυνατήν ο Χριστιανισμός. Πράγματι, διά του Χριστιανισμού εισήχθη νέος τρόπος θεωρήσεως του προσώπου και της κοινωνικής ζωής των ανθρώπων. Ούτοι δεν θεωρούνται πλέον ως εξαρτήματα της πόλεως ή του κράτους, η δε αξία των δεν προσδιορίζεται επί τη βάσει της θέσεως, την οποίαν κατέχουν ή του έργου, το οποίον προσφέρουν εντός αυτών.

Κατά την χριστιανικήν διδασκαλίαν, οι άνθρωποι έχουν αξίαν ως πρόσωπα εικονίζοντα τον εν Τριάδι Θεόν, η δε κοινωνική ζωή των, ως εκδήλωσις της κατ’ εικόνα Θεού πλασθείσης υπάρξεώς των, δεν έχει τον σκοπόν της εκτός αυτής, αλλ’ αποτελεί αυτοσκοπόν».

Ὁ Χριστὸς καὶ τὸ κοινωνικὸ πρόβλημα Γεώργιος Καψάνης (Καθηγούμενος Ἱ. Μ. Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγ. Ὄρους)

Ὅσο καθαρίζεται ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὰ πάθη, τόσο ἀποκτᾶ τὴ δυνατότητα τῆς ἀληθινῆς κοινωνίας μὲ τὸ Θεὸ καὶ τὰ ἄλλα ἀνθρώπινα πρόσωπα.

Ὅσοι βλέπουν τὸν ἄνθρωπο ρομαντικὰ καὶ ἐξωτερικὰ μεταθέτουν τὸ κακὸ ἀπὸ τὰ πρόσωπα στὴν κοινωνία, γι’ αὐτὸ καὶ πρεσβεύουν ὅτι ἡ βελτίωση τῆς κοινωνίας θὰ φέρει καὶ βελτίωση τῶν προσώπων. Ἀλλὰ οἱ Ὀρθόδοξοι χωρὶς νὰ ἀρνούμεθα τὴ σημασία τῆς κοινωνικῆς ἐπιδράσεως στὰ πρόσωπα, δίνουμε τὴν προτεραιότητα στὴ μεταμόρφωση τοῦ προσώπου διὰ τῆς μετανοίας καὶ τῆς Θ. Χάριτος.

Εἶναι μεγάλη πλάνη νὰ θέλουμε νὰ ἀλλάξουμε τὴν κοινωνία χωρὶς νὰ ἀγωνισθοῦμε, νὰ ἀλλάξουμε τὸν ἑαυτό μας. Εἶναι τουλάχιστον ἀφελὲς νὰ πιστεύουμε ὅτι ἡ ἀλλαγὴ μερικῶν κοινωνικῶν θεσμῶν θὰ φέρει καὶ τὴν ἀλλαγὴ τῶν ἀνθρώπων χωρὶς μετάνοια.
Ὁ ἄρρωστος ἄνθρωπος κάνει ἄρρωστες κοινωνίες καὶ οἱ ἄρρωστες κοινωνίες ἀρρωσταίνουν χειρότερα τοὺς ἀνθρώπους.

Ὁ τελευταῖος πειρασμός τοῦ Καζαντζάκη

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ

ΤΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Αρχιμ. Ιερόθεος Σ. Βλάχος

(Νυν Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου) 

Την εποχή που ήμουν φοιτητής γινόταν πολύς λόγος για τον Καζαντζάκη και τα έργα του, που κυκλοφορού­σαν πάρα πολύ και διαβάζονταν από τους νέους. Επει­δή άκουγα πολλά για τον Καζαντζάκη και για τις περι­πέτειες της ζωής του, ήθελα να έχω προσωπική γνώμη. Γι’ αυτό άρχισα να διαβάζω προσεκτικά και, κατά το δυνατόν, απροκατάληπτα τα έργα του.

Το πρώτο βιβλίο που επέλεξα να διαβάσω ήταν «ο φτωχούλης του Θεού», που ήταν συγγενέστερο στις χρι­στιανικές απόψεις. Διαπίστωνα ότι περιέγραφε θαυμάσια τα γεγονότα, είχε πραγματικά ένα υπέροχο λογοτεχνικό ταλέντο, αφού διατύπωνε τις απόψεις του με ωραίο τρό­πο, δυνατές λέξεις και κυρίως με λεπτότητα εκφράσεων. Όμως κατάλαβα ότι, εν πολλοίς, εξέφραζε έναν μονα­χισμό ξένο προς την Ορθόδοξη Παράδοση.

"Ἀποφασίζομε, ἀλλά δέν ἐφαρμόζουμε"

"ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΜΕ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕ"

"ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΜΕ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕ"

Άρθρο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ. Νικολάου.

   Έγινε πλέον μόδα στην πατρίδα μας να νομιμοποιούνται οι προγαμιαίες σχέσεις με την τέλεση πολιτικού γάμου. Ενώ η Εκκλησία έχει αποφανθεί ότι ο πολιτικός γάμος και τα σύμφωνα συμβιώσεως είναι «πορνογαμία», εν τούτοις έχει περάσει στην κοινή γνώμη η αθώωση του πολιτικού γάμου, με αποτέλεσμα παιδιά χριστιανικών οικογενειών για διαφόρους οικονομικούς λόγους να τελούν πρώτα πολιτικό γάμο, εις τον οποίον μάλιστα παρίστανται και πιστοί χριστιανοί συγγενείς του ζεύγους.

Το χειρότερο όμως είναι, ότι μερικά από τα ζευγάρια αυτά συνδυάζουν τον Εκκλησιαστικό γάμο με την βάπτιση του εκτός γάμου παιδιού τους εμπαίζοντας με τον τρόπο αυτό την ιερολογία του Μυστηρίου του γάμου.

Τά κινήματα εἰρήνης καί ἡ εἰρήνη

ΤΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ Η ΕΙΡΗΝΗ

ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΕΙΡΗΝΗΣ

Αρχ. Επιφάνιου Θεοδωρόπουλου

   Τα «ειρηνιστικά κινήματα είναι πολύ παραπλανητικά. Αν έχετε προσέξει, ομιλούν μόνο για ειρήνη. Γιατί μόνο περί ειρήνης, και όχι περί ελευθερίας; Η ελευθερία δεν είναι δώρο Θεού;

Οι «ειρηνιστές» ομιλούν για ειρήνη εξωτερική. Η εσωτερική ειρήνη που πάει; Όταν ο άνθρωπος δεν έχει εσωτερική ειρήνη, όταν δεν ειρηνεύσει με τον Θεό, ακόμη κι αν δεν έχει εξωτερική αναταραχή, εξωτερικό πόλεμο, θα τρώγεται με τον εαυτό του. Θα τρώγεται με τα ρούχα του. Θα μαλώνουν ο πατέρας με τα παιδιά, η γυναίκα με τον άνδρα, οι πεθερές με τις νύφες. Θα γίνεται πόλεμος. Θα είναι πεδίο συρράξεως το ίδιο το σπίτι μας, αν δεν έχουμε εσωτερική ειρήνη. Τι μιλάμε περί ειρήνης εξωτερικής, όταν απουσιάζει η εσωτερική ειρήνη;

Ορθόδοξη προσέγγιση της κοινωνίας

ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Δ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ

1. Οι δυνατές μορφές συνυπάρξεως των ανθρώπων μέσα σε μια «κοινωνία» είναι: Πρώτα η μορφή της μάζας (μαζική συνύπαρξη). Λέγοντας εδώ μάζα, εννοούμε ένα σύνολο ατόμων, που δεν συνδέονται με (μόνιμα) εσωτερικά ενοποιητικά στοιχεία. Τονίζουμε την έννοια του «εσωτερικού», γιατί είναι δυνατόν ένα εθνικό λ.χ. σύνολο να παρουσιάζει ορισμένα κοινά ενωτικά στοιχεία (π.χ. γλώσσα, κοινή καταγωγή, ήθη, έθιμα κ.λπ.). Παρ' όλα αυτά δεν αποφεύγονται οι συγκρούσεις μεταξύ των μελών του, γιατί ενώ τόσα τα ενώνουν, είναι εύκολο να τα διαιρέσουν οι κομματικές τοποθετήσεις, τα οικονομικά συμφέροντα και οι συμφεροντολογικές διενέξεις. Το φαινόμενο του «εμφυλίου πολέμου», για την αποφυγή του οποίου εύχεται αδιάκοπα η Εκκλησία, είναι στο σημείο αυτό πολύ ενδεικτικό. Αποδεικνύεται δηλαδή στο τέλος, ότι τα θεωρούμενα ως συνδετικά και ενοποιητικά στοιχεία (ακόμη και η θρησκεία) μένουν εντελώς εξωτερικά και ανενέργητα. Την κατάσταση αυτή περιγράφει θεόπνευστα ο Μ. Βασίλειος: «Γεγενήμεθα -λέγει- καθ' εαυτόν έκαστος, ώσπερ η ψάμμος, ου συνημμένοι αλλήλοις, αλλ’ έκαστος καθ' εαυτόν, διηρημένοι» (ΕΠ. 31, 1419).

Ο Χριστός και το κοινωνικό πρόβλημα

Ο Χριστός και το κοινωνικό πρόβλημα

Αρχιμ. Γεώργιου Καψάνη
Καθηγουμένου Ι. Μονής Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους

Όσο καθαρίζεται ο άνθρωπος από τα πάθη, τόσο αποκτά τη δυνατότητα της αληθινής κοινωνίας με το Θεό και τα άλλα ανθρώπινα πρόσωπα.

Όσοι βλέπουν τον άνθρωπο ρομαντικά και εξωτερικά μεταθέτουν το κακό από τα πρόσωπα στην κοινωνία, γι’ αυτό και πρεσβεύουν ότι η βελτίωση της κοινωνίας θα φέρει και βελτίωση των προσώπων. Αλλά οι Ορθόδοξοι χωρίς να αρνούμεθα τη σημασία της κοινωνικής επιδράσεως στα πρόσωπα, δίνουμε την προτεραιότητα στη μεταμόρφωση του προσώπου δια της μετανοίας και της Θ. Χάριτος.

Είναι μεγάλη πλάνη να θέλουμε να αλλάξουμε την κοινωνία χωρίς να αγωνισθούμε, να αλλάξουμε τον εαυτό μας. Είναι τουλάχιστον αφελές να πιστεύουμε ότι η αλλαγή μερικών κοινωνικών θεσμών θα φέρει και την αλλαγή των ανθρώπων χωρίς μετάνοια.

Ο άρρωστος άνθρωπος κάνει άρρωστες κοινωνίες και οι άρρωστες κοινωνίες αρρωσταίνουν χειρότερα τους ανθρώπους. Το να θεραπεύουμε τις κοινωνικές αρρώστιες χωρίς να θεραπεύσουμε την προσωπική αρρώστια, αποτελεί μετάθεση του προβλήματος, άρνηση της αποδοχής της προσωπικής μας ευθύνης, υπεκφυγή από τη μετάνοια, κατάφαση στον εγωισμό μας, απροθυμία να δούμε τον πραγματικό μας εαυτό. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Κύριος έθεσε την προσωπική μετάνοια σαν προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη Βασιλεία Του.