Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Λατρεύουν ὅλες οἱ θρησκεῖες τόν ἴδιο Θεό;

ΛΑΤΡΕΥΟΥΝ ΟΛΕΣ ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΘΕΟ;

            ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - καθηγητού

       Ζούμε δυστυχώς στην εποχή της απόλυτης πνευματικής σύγχυσης. Ο ασύλληπτος καταιγισμός της πληροφόρησης και η πανεύκολη πρόσβαση στη γνώση, δημιούργησε έναν πρωτοφανή συγκερασμό ιδεολογημάτων, που όμοιό του δε γνώρισε στο παρελθόν η ανθρωπότητα. Ο χειρότερος ιδεολογικός συγκερασμός έγινε στον τομέα της θρησκευτικότητας. Ο σημερινός άνθρωπος τραυματισμένος πνευματικά από τον αθεϊσμό των περασμένων αιώνων, στράφηκε απρόσμενα προς τη θρησκεία, η αυγή του 21ου αιώνα έφερε αναμφίβολα την «άνοιξη» στην παραγκωνισμένη και κατασυκοφαντημένη θρησκευτική πίστη. Αλλά δυστυχώς η θρησκευτικότητα του σύγχρονου ανθρώπου, παρ’ όλο έντονη, δεν είναι υγιής, διότι είναι συγκερασμός θρησκευτικών ιδεολογημάτων. Και το χειρότερο:

Ἄν ἡ ψυχή ἀδιαφορήσει μέ δική της θέληση, δέν μπορεῖ νά μείνει ἀνίκητη

Ἅγιος Ἀντώνιος

Ὅσοι ξεγελιοῦνται ἀπό τίς ἐλπίδες τους σέ βιοτικά πράγματα καί περιορίζουν τή γνώση τους γιά τήν ἄσκηση τοῦ ἀρίστου βίου μόνο στά λόγια, μοιάζουν μέ ἐκείνους πού ἔχουν φάρμακα καί ἰατρικά ὄργανα ἀλλά δέν ξέρουν οὔτε φροντίζουν νά τά χρησιμοποιήσουν. Ἑπομένως γιά τίς ἁμαρτίες μας ἄς μήν κατηγοροῦμε τόν τρόπο πού ἔγιναν, οὔτε τούς ἄλλους ἀλλά τούς ἑαυτούς μας. Γιατί ἄν ἡ ψυχή ἀδιαφορήσει μέ δική της θέληση, δέν μπορεῖ νά μείνει ἀνίκητη.

Ἀπό τό βιβλίο: «ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ τῶν ἱερῶν Νηπτικῶν»

Ἐκδόσεις «Τό Περιβόλι Τῆς Παναγίας»

Συμβουλές... σέ 170 κεφάλαια: τομ. Α΄

Οἱ ἑπτά σωματικές πράξεις τῆς μετανοίας.(Γέροντος Ἰωσήφ Βατοπαιδινοῦ)

 

Απόσπασμα από το βιβλίο “Άσκηση’ του Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Στην πρακτική των Πατέρων, που αναλύουμε αναφέρονται επτά σωματικές πράξεις στις οποίες στηρίζονται οι τρόποι και τα έργα της μετάνοιας. Ως πρώτη πράξη στη μετάνοια οι Πατέρες τοποθετούν την  η σ υ χ ί α.  Είναι η απερίσπαστη διαγωγή. Η απομάκρυνση από τα αίτια, που δημιουργούν τις αφορμές της πτώσης και της ήττας, ειδικά σε όσους είναι ασθενείς χαρακτήρες, αλλά και από αυτόν τον “ὡς λέοντα περιπατοῡντα καί ζητοῡντα νά μάς καταπιή” (‘ Πέτρ. ε’ 8). Με την ησυχία απέχει ο αγωνιστής από τη μάταιη και άσκοπη μέριμνα και του επιτρέπεται αν θέλει να στρέψει τη σκέψη και ασχολία του προς το Θεό,  απ΄όπου φωτιζόμενος από τη θεία Χάρη ανακαλύπτει τον εαυτό του, που είναι απαραίτητο καθήκον.

Πρός ἕναν ἐπαναστάτη γιά τή συμπόνοια

Βροντάτε εναντίον των πλουσίων, και τούτο, νομίζετε, ότι είναι μοντέρνο. Πριν απ’ όλα, εξερευνήστε τον εαυτό σας. Ας πούμε, σας δίνεται η ευκαιρία να γίνετε πλούσιος . Θα το αρνηθείτε; Και τότε δεν θα σωπάσετε; Εσείς θυμώνετε με την Εκκλησία ότι εκείνη δεν μάχεται τους πλούσιους. Δεν το κάνει η Εκκλησία άραγε; Και δεν το έκανε και πριν από τη γέννησή σας, και πριν από τη γέννηση του παππού και του προπάππου σας άραγε; Και όταν το στόμα σας σωπάσει στον τάφο, άραγε και το στόμα της Εκκλησίας θα σωπάσει;

Πριν ακόμα από δεκαεννιά αιώνες ο απόστολος διατάζει τον ακόλουθό του: «Τοῖς πλουσίοις ἐν τῷ νῦν αἰῶνι παράγγελλε μὴ ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἠλπικέναι ἐπὶ πλούτου ἀδηλότητι, ἀλλ' ἐν τῷ Θεῷ τῷ ζῶντι,» ( Α΄ Τιμ. 6,17 ) . Μόνη διαφορά ανάμεσα στη δική σας μομφή προς τους πλούσιους και την Εκκλησία , είναι ότι εσείς επιπλήττετε από φθόνο και μίσος, η Εκκλησία από συμπόνοια.

“Ἄφησε τά παιδιά σέ μένα”

Επισκέφθηκε την Ι. Μονή το καλοκαίρι του 2001 μια μητέρα μεσήλιξ από την Ναύπακτο. Από την χαρά της έλαμπε το πρόσωπό της . Αφού προσκύνησε την εικόνα της Μεγαλομάτας Παναγιάς, όπως λένε πολλοί την Βαρνάκοβα, είπε:
- “Έχω τρία παιδιά. Ένα κορίτσι και δυο αγόρια.  Και τα τρία είχαν σοβαρά προβλήματα , που με στεναχωρούσαν. Η κόρη συνδεδεμένη με κάποιον έμενε ατακτοποίητη, χωρίς να φαίνεται προοπτική γάμου. Ο ένας άνεργος , δεν εύρισκε πουθενά δουλειά και η στεναχώρια του απειλούσε την ψυχική υγεία του. Ο άλλος ήταν μπλεγμένος με κακές παρέες και ερχόταν στο σπίτι ξημερώματα. Κόντευα να πεθάνω από την στενοχώρια μου…
Πριν λίγο καιρό ήλθα εδώ, στην Παναγία, και Την παρακάλεσα με δάκρυα για τα παιδιά μου. Το βράδυ εκείνο Την βλέπω στον ύπνο μου .

Ἱεροί κανόνες.Ἡ Θεραπευτική τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας!

ΙΕΡΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ
 Ἡ Θεραπευτική τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας!
   Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία
 τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου
 πού ἔγινε στόν Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου τοῦ ὁμωνύμου προαστίου Ἀθηνῶν, τήν Δευτέρα 19 Ὀκτωβρίου 2009.

Σεβαστοί πατέρες, χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ᾽ ἡμᾶς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας,  
Eἶναι σύνηθες ὅταν χρειαζόμαστε πνευματική τροφοδοσία, καί καλά κάνουμε, νά διαβάζουμε κάποια κείμενα, κάποια βιβλία καί νά τρεφόμαστε ἀπό τά λόγια τοῦ Χριστοῦ μας καί τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας. Πολύ ὡραῖο εἶναι αὐτό τό πράγμα. Ἀλλά ἔχω παρατηρήσει ὅτι δέν εἶναι σύνηθες, μέσα σ᾽ αὐτήν τήν πνευματική μας ἀναζήτηση γιά πνευματική τροφοδοσία, ν᾽ ἀνοίξουμε καμιά φορά καί νά διαβάζουμε τά πρακτικά τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων.
 Τί διατυπώνεται ἐκεῖ; Ὅπως ξέρετε πολύ καλά, διατυπώνονται δύο πράγματα. Διατυπώνονται τά δόγματα τῆς Ἐκκλησίας μας καί μάλιστα ἀλαθήτως διά τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καί ταυτόχρονα διατυπώνονται πῶς θά γίνουν οἱ δρόμοι καί οἱ τρόποι γιά νά μπορέσουν αὐτά τά δόγματα νά γίνουν πράξη στή ζωή μας καί, ἄν στή ζωή μας κάτι δέν πάει καλά, πῶς μέσα ἀπό αὐτά τά δόγματα θά διορθώσουμε τά μή σωστά.
 Ἔχουμε λοιπόν στίς Οἰκουμενικές Συνόδους τούς Ὅρους, πού εἶναι τά δόγματα, καί ἔχουμε καί τούς Κανόνες, τό πῶς [δηλαδή] θά θεραπεύσουμε αὐτό πού δέν πάει σωστά.
 Θά μοῦ πεῖτε, μά ἄλλο πράγμα νά διαβάζεις ἕνα κείμενο ζωντανό, ὅπου παίρνεις πνευματική τροφή καί ἄλλο νά διαβάζεις τά πρακτικά τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Γι᾽ αὐτό ἀκριβῶς τό λόγο, γιά νά φύγει αὐτή ἡ πόλωση ἀπό τό νοῦ μας, αὐτή τή βραδιά πολύ σύντομα θά προτείνω κι αὐτή τήν πάρα πολύ οὐσιαστική μέθοδο πνευματικῆς τροφοδοσίας μέσα ἀπό τούς Ὅρους καί τούς Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας μας καί δή θά μείνω στό θέμα τό πῶς οἱ Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας μας θεραπεύουν.

Τά μεγάλα «κεφάλια» τῶν Μασόνων ἔρχονται στήν Ἀθήνα

Μεγάλο διεθνές συνέδριο από τους Ελευθεροτέκτονες (στο τέλος Αυγούστου) σε ξενοδοχείο της Αναβύσσου του Κώστα Παππά (από το Σαββατιάτικο ένθετο της Δημοκρατίας για την Ορθοδοξία) (12/7/2014)
Η «αφρόκρεμα» των ελευθεροτεκτόνων θα παραβρεθεί στο Πρώτο θερινό Μασονικό Εργαστήρι –Συνάντηση (first summer Ienternational Masonic Workshop) που θα πραγματοποιηθεί από τις 27 έως τις 31 Αυγούστου 2014 στην Αθήνα και πιο συγκεκριμένα σε ξενοδοχείο της Αναβύσσου.

 Η επίσημη πρόσκληση για το συνέδριο αναφέρει ότι απευθύνεται προς Ελευθεροτέκτονες όλου του κόσμου ενώ για τη συμμετοχή σε αυτό δεν είναι απαραίτητο να είναι κάποιος ,μέλος μασωνικής ή άλλης ακαδημαϊκής στοάς. Ωστόσο ο χρόνος και ο τόπος του συνεδρίου (τη στιγμή που η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυτή την πρωτοφανή οικονομική κρίση) κάνουν πολλούς να αναρωτιούνται για τις στοχεύσεις και τους σκοπούς αυτού του συνεδρίου .

Ἄν παρακολουθεῖς τόν ἑαυτό σου καί τόν δοκιμάζεις...

Ἅγιος Ἀντώνιος

Ἄν παρακολουθεῖς τόν ἑαυτό σου καί τόν δοκιμάζεις, θά δεῖς ὅτι οἱ ἄρχοντες καί τά ἀφεντικά ἔχουν ἐξουσία μόνο τοῦ σώματος, ὄχι καί τῆς ψυχῆς. Καί νά τό θυμᾶσαι αὐτό πάντοτε. Γι᾿ αὐτό, ἄν διατάζουν φόνους ἤ τίποτε ἄτοπα ἤ ἄδικα καί ψυχοβλαβή, δέν πρέπει νά ὑπακοῦμε σ᾿ αὐτούς καί ἄν μᾶς βασανίζουν ἀκόμη. Γιατί ὁ Θεός δημιούργησε τήν ψυχή ἐλεύθερη καί αὐτεξούσια σέ ὅλα ὅσα κάνει, καλά ἤ κακά.

Ἀπό τό βιβλίο: «ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ τῶν ἱερῶν Νηπτικῶν»

Ἐκδόσεις «Τό Περιβόλι Τῆς Παναγίας»

Συμβουλές... σέ 170 κεφάλαια: τομ. α΄

26 Aυγούστου Συναξαριστής Αδριανού και Ναταλίας, των Αγίων 23 Μαρτύρων, Αττικού και Σισινίου, Ιβιστίωνος Οσίου, Αδριανού, Τιθόη Οσίου, Ιωάσαφ Οσίου, Γελασίου.

Οἱ Ἅγιοι Ἀδριανὸς καὶ Ναταλία οἱ Μάρτυρες

Ὁ Ἅγιος Ἀδριανός, ὁ ὁποῖος ἔζησε τὴν ἐποχὴ τοῦ αὐτοκράτορα Μαξιμιανοῦ, ἦταν παντρεμένος μὲ τὴν Ναταλία.
Μία μέρα λοιπὸν εἶδε 23 χριστιανούς, νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ μαρτυρήσουν γιὰ τὴν πίστη τους. Ὁ Ἀδριανὸς ἐντυπωσιάστηκε ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἄκουσε καὶ δήλωσε στοὺς εἰδωλολάτρες ὅτι εἶναι καὶ αὐτὸς χριστιανός. Ἀμέσως τὸν ἔπιασαν καὶ τὸν ἔκλεισαν στὴν φυλακή. Ἐκεῖ πῆγε ἡ Ναταλία νὰ τοῦ συμπαρασταθεῖ καὶ νὰ τοῦ πεῖ νὰ μὴν λυγίσει.
Στὴν συνέχεια, ἀφοῦ ὑπέμεινε πολλὰ καὶ φρικτὰ βασανιστήρια παρέδωσε τὸ πνεῦμα του. Ἀξιοσημείωτο εἶναι, ὅτι ὅταν οἱ εἰδωλολάτρες ἐπιχείρησαν νὰ τοῦ κάψουν τὸ σῶμα, ξέσπασε μία δυνατὴ νεροποντὴ ἡ ὁποία ἔσβησε τὴ φωτιά.
Τὸ σῶμα τοῦ ἐνταφιάστηκε ἀπὸ τὴν γυναῖκά του τὴν Ναταλία, ἡ ὁποία μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ θάφτηκε δίπλα του, ἀφοῦ μαρτύρησε καὶ αὐτὴ γιὰ τὸν Χριστό.

Συμβουλές πνευματικές γιά θάρρος καί προσευχή

Ἅγιος Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος

Ἔχεις ἀκόμη ἀνησυχίες. Πές μου, ἀπὸ ποῦ θὰ μποροῦσαν νὰ προέρχονται; Ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ πᾶνε καλά. Ὅλα τὰ ἐσωτερικὰ τὰ ἔχεις ἐπανεξετάσει καὶ τακτοποιήσει. Τὴν ἀπόφασή σου τὴν ἔχεις πάρει. Ἀπὸ ποῦ, λοιπόν, προέρχονται αὐτὲς οἱ ἀνησυχίες; Ὅλες εἶναι ἀπὸ τὸν ἐχθρό. Ὅλες. Ἀπὸ πουθενὰ ἀλλοῦ.
Τί ἄλλο θὰ μποροῦσε νὰ συμβαίνει; Μήπως σκέφτεσαι νὰ φτιάξεις τὴ ζωή σου μόνη σου, μὲ τὶς δικές σου ἱκανότητες καὶ προσπάθειες; Ἂν πραγματικὰ αὐτὸ σκέφτεσαι, σὲ συμβουλεύω ν' ἀλλάξεις ἀμέσως γνώμη, ἀλλιῶς δὲν θ' ἀπαλλαγεῖς ἀπό τὴ σύγχυση καὶ τὴν ταραχή.
Ἐξέτασε πάλι τὸν ἑαυτό σου ἤ θυμήσου ὅ,τι σοῦ ἔχω ὑποδείξει καὶ ὅ,τι ἔχει συμβεῖ μέσα σου σ' ὅλη τη διάρκεια τῆς ἀλληλογραφίας μας. Θυμήσου, ἐπίσης, ποιὰ ἦταν ἡ ἔκβαση τῶν προβληματισμῶν σου γιὰ τὴ ζωή. Τέλος, δῶσε στὴν αὐτοεξέτασή σου τέτοια κατεύθυνση, ὥστε νὰ καταλήξει σὲ μιά σταθερὴ ἀπόφαση ἀμετάκλητης ἐναποθέσεως τοῦ μέλλοντός σου στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ.
Ἀφοῦ, λοιπόν, πάρεις αὐτὴ τὴν ἀπόφαση, προσευχήσου στὸν Κύριο ὁλόθερμα. "Τὸ μέλλον μου", πές Του, "τὸ ἀφήνω μὲ ἐμπιστοσύνη στὰ χέρια Σου. "Ὅπως ξέρεις καὶ ὅπως θέλεις, Κύριε, κατεύθυνε τὴ ζωή μου, μ' ὅλα τὰ ἀπρόοπτα καὶ μ' ὅλες τὶς δυσκολίες της. Ἀπὸ δῶ κι ἐμπρὸς δὲν θὰ μεριμνῶ καὶ δὲν θ' ἀνησυχῶ πιὰ γιὰ τὸν ἑαυτό μου. Μιὰ φροντίδα μόνο θὰ ἔχω, νὰ κάνω πάντα ὅ,τι εἶναι εὐάρεστο σ' Ἐσένα".

Το αγιογραφικό ανάγνωσμα της Τρίτης 26-08-2014

Ἡ καθημερινή μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι ἀπαραίτητη γιά τόν Χριστιαν. Ὅπως ὁ ἄρτος γιά τό σῶμα ἔτσι καί ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ γιά τήν ψυχή ἀποτελεῖ ζωτική ἀνάγκη. Ὁ Κύριος μᾶς εἶπε ὅτι ὁ ἄνθρωπος δέν ζεῖ μόνο μέ ψωμί. ἀλλά καί μέ κάθε λόγο πού ἐκπορεύεται ἀπό τό στόμα τοῦ Θεοῦ (Ματθ. 4, 4): «Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνο ζήσεται ἄνθρωπος ἀλλ' ἐπί παντί ρήματι ἐκπορευομένῳ διά στόματος Θεοῦ». Εἴθε καθημερινά νά μελετοῦμε τό λόγο Του καί νά τρέφουμε τήν ψυχή μας μ' αὐτόν. Μαζί μέ τά Ἅγια Μυστήρια καί τόν Πνευματικό ἀγῶνα, ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ συντηρεῖ ἀναμμένη τήν λαμπάδα τῆς πίστεως μέσα μας καί μᾶς καθιστᾶ ζωντανά κυτταρα τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας. Σύν Θεῷ θά ἀναρτῶνται τά ἀναγνώσματα πού ἔχει ὁρίσει ἡ Ἁγία Μας Ἐκκλησία νά ἀναγινώσκονται καθημερινά ἀπό τούς Χριστιανούς γιά τό 2014. Κάνετε κλίκ πάνω στήν εἰκόνα καί μεγενθύνετε γιά νά διαβάσετε τό κείμενο.

Απόστολος: Προς Εβραίους κεφ. ι΄ 32 - 38  

ι΄ 32 - 38

Ευαγγέλιον: Κατά Μάρκον κεφ. Α΄ 27 - 33 & 42 - 51  

Α΄ 27 - 33 & 42 - 51 
 

 

Ευχαριστοῦμε τήν ἀδελφότητα Θεολόγων «Ὁ Σωτήρ» γιά τήν ὁλοπρόθυμη ἄδεια χρήσης καί ἀναδημοσίευσης τοῦ κειμένου μετά τῆς συντόμου ἑρμηνείας, πού ἔχει εκπονήσει ὁ μακαριστός θεολόγος Π. Τρεμπέλας.

Στόν ἐργάτη Πρέντραγκ Α. γιά τά τρία φόβητρα τῶν δαιμόνων

Διάβασες κάπου την ιστορία από τη ζωή του αγίου Ιωάννου του Βόστρσκο. Μια φορά, όταν αυτός ο μακάριος Ιωάννης προσευχόταν , άνοιξε η πνευματική όρασή του και είδε τα δαιμόνια. Ούτε τολμούσαν να πλησιάσουν τον άνθρωπο του Θεού, ούτε ήθελαν να απομακρυνθούν μακριά απ’ αυτόν. Βλέποντάς τους πώς τους περιέβαλε ο φόβος, ο Ιωάννης τους ρώτησε τι είναι αυτό που φοβούνται περισσότερο; Τα δαιμόνια απάντησαν «Τρία πράγματα : εκείνο που εσείς οι χριστιανοί φοράτε γύρω από το λαιμό , εκείνο που νίβεστε στην Εκκλησία και εκείνο που τρώτε στην Εκκλησία». Πάλι ρώτησε ο άνθρωπος του Θεού: «Και απ’ αυτά τα τρία τι φοβάστε περισσότερο;». Του απάντησαν οι πολίτες της κόλασης:

Προσευχή γιά τούς νεκρούς

Ένα κομποσχοίνι που κάνεις για τον αδελφό σου, για τον συγγενή σου, δεν πάει χαμένο. Ο Θεός θα τον βοηθήσει, όταν βρεθεί σε δύσκολη θέση. Το κομποσχοίνι, όχι βοηθάει, αλλά και ψυχή από την κόλαση μπορεί να βγάλει! Τόση δύναμη έχει η προσευχή.
Εγώ μνημόνευα τον παππού μου, ο οποίος ήτο ιερεύς. Τότε ήμασταν ζηλωταί· πριν λάβουμε τις πληροφορίες. Δεν τον μνημονεύαμε εις την λειτουργία, διότι ήτο νεοη......μερολογίτης. Του έκανα πολλά κομποσχοίνια, και παρακαλούσα το Θεό λέγοντας: «Κύριε, τόσες λειτουργίες σου έκανε, τόσες εξομολογήσεις κλπ., ελέησον αυτόν». Τούτο έπραττα επί καιρόν.

Πῶς ὁ Κύριος ἀλλοῦ λέει «μή κρίνετε» καί ἀλλοῦ «τήν δικαίαν κρίσιν κρίνατε»; (Γέροντος Ἰωσήφ Βατοπαιδινοῦ)

Ίσως νομίσει κανείς ότι εδώ παρουσιάζεται διαφωνία. Το «μη κρίνετε»
επιβάλλεται ειδικά στον άνθρωπο, γιατί δεν έχει την ικανότητα να βλέπει τα πράγματα όπως είναι στην πραγματικότητα. Ο ίδιος, ως ατελής, είναι πάντοτε υπεύθυνος των δικών του λαθών και σφαλμάτων. Επομένως τα συμπεράσματά του θα είναι λανθασμένα και ατελή.
Μόνον ο πανυπερτέλειος Θεός δικαιούται και αρμόζει να κρίνει. Ως αλάνθαστος και τέλειος μπορεί να κρίνει δίκαια, αφού βλέπει όχι μόνο την εξωτερική πλευρά των πραγμάτων, αλλά και το σκοπό για τον οποίο έγιναν. Άρα μόνο ο Θεός, «ο ειδώς ταπάντα προ γενέσεως αυτών» -και που γνωρίζει το νου των ανθρώπων-, μπορεί να κάνει αλάνθαστη κρίση.