Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ Ἁγία Παρασκευή μέσα ἀπό τό Ἀπολυτίκιό της

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Γνωστός, στοὺς περισσοτέρους, ὁ βίος τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς καὶ θαυμαστὴ ἡ πολιτεία της. Ἐνήθλησε στερρῶς καὶ κέρδισε ἐπαξίως τὸν στέφανο τῆς θείας δόξης, αὐτὸν ποὺ ἀποδίδει ὁ Κύριος σ’ ὅλους ὅσοι ἀγωνίστηκαν «τὸν ἀγῶνα τὸν καλόν» καὶ ὁλοκλήρωσαν μὲ ἐπιτυχία τὴν πορεία των (Τιμ. Β’, δ’ 5-8).

Ἔτσι, λοιπόν, ὁ ὑμνογράφος, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν γνωρίζομε, ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῆς Ἁγίας, συνέθεσε τὸ Ἀπολυτίκιό της, πλούσιο σὲ ἔκφραση καὶ βαθὺ σὲ θεολογικὸ περιεχόμενο. Ἀξίζει, θεωροῦμε, νὰ τὸ προσεγγίσωμε καὶ νὰ προσπαθήσωμε νὰ τὸ κατανοήσωμε, δεδομένου ὅτι πρόκειται, κατὰ κοινὴ ὁμολογία, γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ δυσκολώτερα Ἀπολυτίκια. Ὅσο περισσότερο, ὅμως, ἐμβαθύνει κανεὶς στὴν ὑπέροχη γλῶσσα του καὶ διεισδύει στὰ πυκνά του νοήματα, τόσο μεγαλύτερη ὠφέλεια ἀποκομίζει καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἔτσι ὁδηγεῖται καλύτερα στὴν μίμηση τοῦ Ἁγίου, ποὺ ὀφείλει νὰ εἶναι ὁ τελικὸς στόχος κάθε πιστοῦ Χριστιανοῦ.

Παραθέτομε, στὴν συνέχεια, τὸ Ἀπολυτίκιο, τοποθετῶντας τὰ κόμματα ὄχι μὲ βάση τὶς παύσεις, κατὰ τὸ ψάλσιμο, ἀλλὰ μὲ βάση τὸ νόημα. Νὰ διευκρινίσωμε, ἐπίσης, ὅτι ἡ ἀπόπειρά μας στοχεύει ὄχι στὴν πιστὴ ἀπόδοση, ἀλλὰ στὴν ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση τοῦ Ἀπολυτικίου, γιὰ τὴν ὁποία λάβαμε φυσικὰ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀντίστοιχες ἑρμηνευτικὲς προσπάθειες.

«Τὴν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον ἐργασαμένη, φερώνυμε,

τὴν ὁμώνυμόν σου πίστιν εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι, Παρασκευὴ ἀθληφόρε·

ὅθεν προχέεις ἰάματα καὶ πρεσβεύεις ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.»

Κατὰ τὸν ὑμνογράφο, ἡ Παρασκευή, ποὺ τὸ ὄνομά της σημαίνει προετοιμασία, δὲν ἔκανε τίποτε ἄλλο στὴν ἐπίγεια ζωή της ἀπὸ τὸ νὰ προετοιμάζῃ τὸν ἑαυτό της γιὰ τὴν οὐράνια Βασιλεία.

Λέει, λοιπόν, ὅτι ἡ Ἁγία ἐργάστηκε μὲ ζῆλο («σπουδή») ἀντάξιο τοῦ ὀνόματός της («τῇ κλήσει κατάλληλον»), ὅπως δηλώνει καὶ ἡ κλητικὴ προσφώνηση -«φερώνυμε» -, ποὺ χρησιμοποιεῖται ἀντὶ τοῦ ὀνόματός της! Εἶναι φανερὸ ὅτι ὁ ὑμνογράφος χειρίζεται τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα μὲ τρόπο κατάλληλο, μὲ τοὺς συνδυασμοὺς λέξεων καὶ μὲ τὴν εὐελιξία ποὺ τοῦ προσφέρει ἡ δομή της, ὥστε νὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀντίστοιχα θεολογικὰ νοήματα.

Στίς 2 Ἰουλίου, τῆς Παναγίας τῶν Βλαχερνῶν

Κοντάκιον τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου
Ἦχος δ'

Περιβολὴν πᾶσι πιστοῖς ἀφθαρσίας, θεοχαρίτωτε Ἁγνὴ ἐδωρήσω, τὴν ἱερὰν Ἐσθῆτά σου, μεθ' ἧς τὸ ἱερόν, σῶμά σου ἐσκέπασας, σκέπη θεία ἀνθρώπων· ἧσπερ τὴν κατάθεσιν, ἑορτάζομεν πόθῳ, καὶ ἐκβοῶντες κράζομεν πιστῶς· Χαῖρε Παρθένε, Χριστιανῶν τὸ καύχημα.

Ὁ Οἶκος

Τὴν καθαρὰν καὶ ἀληθῆ σκηνὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου, τὴν ἔμψυχον νεφέλην, καὶ στάμνον τὴν τοῦ Μάννα, τὴν Θεοτόκον Μαριάμ, πάντες οἱ σωθέντες διὰ τοῦ τόκου αὐτῆς ἐν πίστει μακαρίσωμεν, καὶ τὴν σεπτήν, Ἐσθῆτα προσπτυξώμεθα, ᾗπερ τὸν Δεσπότην περισχοῦσα, ὡς βρέφος ἐβάστασε φορέσαντα σάρκα, δι' ἧσπερ τῶν βροτῶν ἡ φύσις ἐπήρθη πρὸς μετάρσιον ζωὴν καὶ βασιλείαν· ὅθεν γεγηθότες, κραυγάζομεν μεγαλοφώνως· Χαῖρε Παρθένε, Χριστιανῶν τὸ καύχημα.

Ἅγιε τοῦ Θεοῦ Νικόλαε Πλανά, πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν

 

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Τᾶς τοῦ πλάνου παγίδας ἐκφυγῶν, ἱερώτατε, ἀπλανῶς ἐπορεύθης διὰ βίου, πατὴρ ἠμῶν, Νικόλαε ἀοίδιμε Πλανᾶ, οὐράνια χαρίσματα λαβῶν, ἀγρυπνίαις καὶ νηστείαις, ἱερουργῶν ὁσίως τῷ Κυρίῳ σου. Ὅνπερ καθικετεύων ἐκτενῶς, Νάξιον ἱεράτευμα, πρέσβευε δωρηθῆναι καὶ ἠμὶν τὸ θεῖον ἔλεος.

https://paraklisi.blogspot.com/2019/03/blog-post_97.html

Ἀπολυτίκιον Ἁγίας Οἰκογενείας Μεγάλου Βασιλείου

  Ήχος δ΄ Ταχύ Προκατάλαβε

Όκτάριθμον σύστημα των θεραπόντων Χριστού, Βασίλειον μέλψωμεν και Εμμελείαν ομού , τον Μέγαν Βασίλειον, Γρηγόριον συν τω Πέτρω και Ναυκράτιον θείον, Μακρίναν την Θεοφόρον, Θεοσέβειαν άμα, ως θεία γεννεά γαρ Χριστώ ευηρέστησαν . 

(Ποίημα Μοναχού Γερασίμου Μικραγιαννανίτου)

https://paraklisi.blogspot.com/2019/01/blog-post_90.html

Ἀπολυτίκιον Ἁγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς.

 'Ηχος γ'. Την ωραιότητα. Βάθη του Πνεύματος, Πάτερ ηρεύνησας όθεν εξέμαθες, ρήματα άρρητα και χρυσορρόας ποταμός εδείχθης τοις Ορθοδόξοις Σάββα γαρ θεόφρονος την οδόν ηκολούθησας του Λαού γενόμενος Ποιμενάρχης Χριστόψυχος διό πανευγνωμόνως την μνήμην, Νικόλαε Άγιε, τιμώμεν σου.

 

http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2018/03/a.html?m=1

Ἀπολυτίκιον ἐπί τῇ αἰσία λήξει τοῦ πολιτικοῦ ἕτους

Ήχος δ΄Ταχύ προκατάλαβε.
Ο χρόνων επέκεινα, και των αιώνων Θεός, την δέησιν πρόσδεξαι, τη συμπληρώσει Χριστέ, του έτους δεόμεθα, θείαν ισχύν δε δίδου, εν ειρήνη τελέσαι, άμα και ευσέβεια το αρχόμενον έτος, πρεσβείαις της Θεοτόκου, μόνε Φιλάνθρωπε.
( Ποίημα Μοναχού Γερασίμου Μικραγιαννανίτου )

 

http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2017/12/blog-post_702.html

Διορθώσεις τοῦ πρώτου ἀπολυτικίου καί τῆς Ἱ. Ἀκολουθίας τοῦ Ὁσίου Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτη

Ανακοινώνεται ότι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κ. Ιωήλ προέβη σε διορθώσεις του πρώτου απολυτικίου καθώς και άλλων σημείων της Ιεράς Ακολουθίας του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου, την οποία έχει συνθέσει ο ίδιος.

Προκειμένου οι διορθώσεις αυτές να γίνουν εγκαίρως γνωστές σε όλους τους ενδιαφερομένους, η πλήρης διορθωμένη Ακολουθία του Οσίου Παϊσίου είναι ήδη διαθέσιμη σε ηλεκτρονική μορφή για λήψη στον δικτυακό τόπο της Ιεράς Μητροπόλεως: www.imepa.gr.

Παραθέτουμε το διορθωμένο Απολυτίκιο του Οσίου:

Ὁσία Πελαγία τοῦ Ντιβέγιεβο ἡ διά Χριστόν Σαλή καί Ὁσία Ἀθανασία Λογκάτσεβα

 

Οσία Πελαγία του Ντιβέγιεβο η διά Χριστόν Σαλή

Εορτάζει στις 30 Ιανουαρίου

Στο βίο μιας ασκήτριας που πέθανε μόλις τον 20ο αιώνα αναφέρεται … Πρόκειται για τη Οσία Αθανασία (Αναστασία Λογκάτσεβα), πνευματική θυγατέρα του Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ. Όπως διαβάζουμε στο βίο της: «Η Αναστασία είχε έναν αδελφό που τον έλεγαν Παύλο. Ο Παύλος κάποτε ήταν μεθυσμένος και κρεμάστηκε. Κι η Αναστασία αποφάσισε να προσευχηθεί πολύ για τον αδελφό της. Μετά το θάνατο του, η Αναστασία πήγε στο μοναστήρι Ντιβέγιεβο, του Οσίου Σεραφείμ, για να μάθει τι ακριβώς έπρεπε να κάνει, ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση του αδελφού της, ο οποίος έδωσε τέλος στη ζωή του με τρόπο δυσσεβή και ατιμωτικό… Ήθελε να συναντήσει την Πελαγία Ιβάνοβνα και να ζητήσει τη συμβουλή της… Η Αναστασία επισκέφθηκε την Πελαγία. Εκείνη της είπε να κλειστεί στο κελί της σαράντα μέρες, να προσευχηθεί και να νηστέψει για τον αδελφό της και κάθε μέρα να λέει εκατόν πενήντα φορές: «Υπεραγία Θεοτόκε, ανάπαυσον τον δούλον σου.»

Δίψα Θεοῦ , Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος

Εορτάζει στις  28 Ιανουαρίου

Δίψασε τον Χριστό για να σε ξεδιψάσει με την αγάπη Του. 

Ή αγάπη είναι η βασιλεία, πού μυστικά υποσχέθηκε ό Κύριος στους Αποστόλους ότι θα φάνε στη βασιλεία του. Διότι το «να τρώτε και να πίνετε στο δικό μου τραπέζι στη βασιλεία μου» (Λουκ. 22, 30) τι άλλο είναι παρά η αγάπη; Γιατί η αγάπη του Θεού μπορεί να θρέψει τον άνθρωπο, χωρίς αυτός να τρώγει και να πίνει. Η αγάπη, ακόμη, είναι το κρασί πού ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου (Ψ. 93, 16). Μακάριος είναι αυτός πού ήπιε από τούτο το κρασί. Από αυτό ήπιαν οι ακόλαστοι και ένιωσαν ντροπή οι αμαρτωλοί και λησμόνησαν τους δρόμους της αμαρτίας και οι μέθυσοι και έγιναν νηστευτές και οι πλούσιοι και πεθύμησαν τη φτώχεια και οι φτωχοί και πλούτισαν με την ελπίδα και οί άρρωστοι και έγιναν υγιείς και οι αγράμματοι και έγιναν σοφοί.

Ειρήνευσε με τον εαυτό σου, και ο ουρανός κι η γη θα ειρηνεύσουν μαζί σου.

Όποιος αισθάνθηκε τις αμαρτίες του, είναι ανώτερος από εκείνον που ανασταίνει  νεκρούς με την προσευχή του….Ο πορευόμενος στο δρόμο του Θεού πρέπει να τον ευχαριστεί για όλες τις θλίψεις που τον βρίσκουν…μη φοβηθείς τους πειρασμούς, διότι μέσα από αυτούς βρίσκεις θησαυρό… 

Ὅσιος Εὐθύμιος ὁ Μέγας.Ὁ Ἥλιος τῆς Ἐρήμου.

Όσιος Ευθύμιος ο Μέγας

Εορτάζει στις 20 Ιανουαρίου

Ο όσιος Ευθύμιος αγαπούσε την ησυχία ως «τρυγών φιλέρημος». Ήθελε να ζει «μόνος μόνω Θεω», μακριά από τους θορύβους.Πόθησε βαθιά την ουράνια Βασιλεία του Θεού.

Είχε ως πρότυπο τον άγιο Αρσένιο το Μέγα. Δεν έτρωγε ούτε συναντιόνταν με άλλους, χωρίς να είναι μεγάλη ανάγκη, εκτός από το Σάββατο και τη Κυριακή. Προσπαθούσε να μιμηθεί τον άγιο Αρσένιο, στην ησυχία, στην σιωπή, στην ταπεινοφροσύνη, στα δακρυα,στην προσευχή,στα ευτελή ρούχα, στη νηστεία. Ήταν φιλέρημος και μισόδοξος.

Ἅγιος Σεραφείμ τοῦ Σαρώφ, ὁ Χαρούμενος Καθοδηγητής Ψυχῶν

Άγιος Σεραφείμ του Σαρώφ

Εορτάζει 2 Ιανουαρίου και στις 19 Ιουλίου (ανακομιδή του αγίου λειψάνου του)

 Ο Χαρούμενος Καθοδηγητής Ψυχών

Ο π. Σεραφείμ ασκούσε τέτοια σαγηνευτική και καταπληκτική εντύπωση σε όλους, ώστε οι άνθρωποι έφευγαν από αυτόν εξαιρετικά χαρούμενοι. Ορισμένοι αποχωρούσαν κλαίγοντας με αναφιλητά, αλλά σχεδόν όλους τους παρηγορούσε, τους ενθάρρυνε, τους συγκινούσε, τους εμψύχωνε, σαν να είχε κάνει στον καθένα από αυτούς μια ένεση ζωτικής δύναμης , νέας χαράς, τόνωσης της πνευματικής προσπάθειας, δύναμης στην αρετή, επιθυμίας για νέα ζωή. Εν συντομία, ο φλογερός Σεραφείμ πυρπολούσε τους ανθρώπους με το ουράνιο πυρ και με το πνεύμα της αναγέννησης το οποίο είναι δώρο της χάριτος. Είναι δύσκολο να το συνειδητοποιήσει κανείς αυτό.

Παναγία Πελεκητή

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος πλ. α΄.
Τόν συνάναρχον λόγον.

Μή πελέκει συγκόψῃ με καθικέτευε
σόν ἐλεήμονα Τόκον, Πελεκητή ἀγαθή,
Μητροπάρθενε, Ἀγράφων
θεῖον σέμνωμα, τόν προσκυνοῦντα
εὐλαβῶς σήν εἰκόνα τήν σεπτήν
οἰκέτην σου τόν ἀχρεῖον ἄλλ᾿ ὄμβρισον μοι
ῥανίδας χρηστοηθείας καί σεμνότητος.