Τά ἀσκηταριά τῶν Πρεσπῶν ὡς μνημεῖα λατρείας καί τέχνης

Τότε ποὺ ἡ μοναξιὰ εἶναι καλή!

Τότε ποὺ ἡ μοναξιὰ εἶναι καλή! – Α΄

Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος

Α΄ ΜΕΡΟΣ

Ναί, καλοί μου φίλοι, ὑπάρχει κι αὐτὴ ἡ περίπτωση. Ἡ μοναξιὰ νὰ εἶναι ὄντως καλή. Δόξα σοι ὁ Θεός! Πρόκειται γιὰ τὴ μοναξιὰ ἐκείνη ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ στὴν ἠρεμία, στὴ γαλήνη, στὴν ἀνάπαυση, στὴν αὐτογνωσία, στὸν αὐτοέλεγχο. Εἶναι ἐκείνη ποὺ μᾶς φέρνει ἐμπνεύσεις μεγάλες, ἀνώτερες, δημιουργικές, οὐράνιες. Ποὺ μᾶς ἑνώνει μὲ τὸν Θεό! Τὴ μοναξιὰ αὐτὴ ἔρχονται στιγμὲς ποὺ τὴν ἀποζητᾶμε καὶ πρέπει νὰ τὸ κάνουμε! Ὁπότε τὸ νὰ ζεῖ κανεὶς μόνος, γιὰ λίγο ἢ πολύ, δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι καὶ «μόνος» στὴ ζωή του καὶ πάσχει ὁπωσδήποτε. Χαρεῖτε! Ἀλλ’ ἂς πάρουμε τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά τους …

Τὴ μοναξιὰ ἄλλοτε τὴν ἐπιλέγει κανεὶς καὶ ἄλλοτε ὄχι. Ἄλλοτε μᾶς ἐπιβάλλεται καὶ μᾶς καταδυναστεύει κι ἄλλοτε τὴν ἐπιδιώκουμε, γιατί μᾶς λυτρώνει!

Ἡ ἐπιβεβλημένη μοναξιὰ εἶναι καταναγκαστική, δὲν τὴν θέλει κανεὶς μὲ τίποτα, δὲν τὴν διαλέγει, εἶναι ἡ μοναξιὰ τῆς θλίψης! Ὁ ἄνθρωπος στὴν περίπτωση αὐτὴ λυπᾶται ποὺ εἶναι μόνος, συχνὰ πάσχει ἀπὸ κατάθλιψη, ὑποφέρει, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ κάνει διαφορετικά.

Στὴν ἄλλη μοναξιά, στὴν ἑκούσια, τὰ πράγματα εἶναι ἐντελῶς διαφορετικά. Ἔχει ἀνάγκη κανεὶς ἀπὸ ὁρισμένες μοναχικὲς στιγμές, τὶς ὁποῖες καὶ ἐπιδιώκει, τὶς ἐπιθυμεῖ κι αἰσθάνεται πολὺ ὄμορφα, ὅταν εἶναι μόνος του. Τούτη τὴν ἀνάγκη μπορεῖ νὰ τὴν αἰσθάνεται εἴτε ζεῖ μόνος του, εἴτε συμβιώνει μὲ κάποιον ἄλλον ἢ καὶ μὲ πολλούς. Ὑπάρχει, δηλαδή, ἡ ἀνάγκη γιὰ κάποιες στιγμές, ὧρες ἢ καὶ ἡμέρες, ἀκόμη, δικές του. Ὧρες ποὺ θὰ μείνει μόνος μὲ τὸν ἑαυτό του.

Πρόκειται ἀσφαλῶς ἐδῶ γιὰ τὴν «καλὴ» μοναξιά.

Εἶναι ἐκείνη ἡ μοναξιὰ ποὺ μᾶς συνιστᾶ ὁ Χριστὸς ὅταν λέγει: «Ὅταν πρόκειται νὰ προσευχηθεῖς, μπὲς στὸ ἰδιαίτερο δωμάτιό σου καὶ ἀφοῦ κλείσεις τὴν πόρτα σου προσευχήσου στὸν Πατέρα σου, ὁ ὁποῖος εἶναι παρὼν ἐκεῖ στὸ κρυφὸ μέρος…» (Ματθ. στ΄ 6).

Πάνω σ’ αὐτὴ τὴν καλὴ μοναξιὰ ἔχει οἰκοδομηθεῖ ὁ μοναχισμὸς καὶ ὁ ἀσκητισμός.

Οἱ ἐνορίες πρέπει νὰ μεταβληθοῦν σὲ ἀσκητικὰ κέντρα, ἀλλὰ αὐτὸ μπορεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχει μονάχα ἕνας ἐφημέριος - ἀσκητής!

 Ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς

Οἱ ἀσκητὲς εἶναι οἱ μοναδικοὶ ἱεραπόστολοι τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ὁ ἀσκητισμὸς εἶναι ἡ μόνη ἱεραποστολικὴ σχολὴ μέσα στὴν Ὀρθοδοξία. Ἡ ὀρθοδοξία εἶναι ἄσκηση καὶ ζωὴ γι᾿ αὐτὸ καὶ μονάχα διὰ τῆς ἀσκήσεως καὶ τῆς ζωῆς ἐπιτελεῖται τὸ κήρυγμα καὶ ἡ ἱεραποστολή. Ἡ ἀνάπτυξη τῆς ἀσκητικότητος -προσωπικὰ καὶ καθολικά- αὐτὴ πρέπει νὰ γίνει ἡ ἐσωτερικὴ ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας μας μέσα στὸν λαό.

Φώτης Κόντογλου: Ἂν θέλεις νὰ δοκιμάσεις τὴν πίστη ἑνὸς χριστιανοῦ, μίλησέ του γιὰ τὸν ἀσκητισμό

Όταν μιλήσεις στους ψευτοχριστιανούς για σκληρή άσκηση στο κορμί και στο πνεύμα για την αγάπη του Χριστού, θυμώνουνε, σε λένε φακίρη, ειδωλολάτρη, βάρβαρο.

Αν θέλεις να δοκιμάσεις την πίστη ενός χριστιανού, μίλησέ του για τον ασκητισμό. Ο πιστός θα νοιώσει κατάνυξη, ο χλιαρός, δηλαδή ο ψεύτικος, ο άπιστος, θα διαμαρτυρηθεί. Τι αν λέγει ο Χριστός: «Μακάριοι όσοι αφήσανε τα πάντα και μ’ ακολουθήσανε», ή «Η βασιλεία του Θεού βιάζεται και οι βιασταί αρπάζουσιν αυτήν», και πως «θλίψιν έξετε», και πως «στενή και τεθλιμ­μένη η οδός η απάγουσα εις την ζωήν»;

Εμείς θέλουμε να είμαστε Χριστιανοί χωρίς Χριστό, δηλ. χωρίς θλίψη πνευματική, χωρίς να σηκώνουμε τον σκληρό σταυρό, αλλά να περπατάμε στον πλατύν δρόμο. Αυτοί οι ψεύτικοι χριστιανοί, σαν τους μιλά κανένας για σκληρή και στερημένη ζωή, για θυσία, για άσκηση, λένε πως αυτά δεν τα θέλει ο Χριστός, και πως αυτά είνε παρακαμώματα.

Ἅγιος Ἀρσένιος ὁ Μέγας

ΑΓΙΟΣ ΑΡΣΕΝΙΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού 

Λίγοι ασκητές της Εκκλησίας μας έχουν τον τίτλο του Μεγάλου. Η Εκκλησία μας υπήρξε φειδωλή στην απόδοση τίτλων, διότι αυτό απαιτεί μεγάλους αγώνες για την υπερνίκηση των παθών και της αμαρτίας. Ένας από αυτούς υπήρξε ο άγιος Αρσένιος ο Μέγας, μια κορυφαία πνευματική και ασκητική μορφή. 

Γεννήθηκε στη Ρώμη περί το 354 στη Ρώμη από ευσεβείς, ευγενείς και ευκατάστατους γονείς, οι οποίοι τον μεγάλωσαν με ευσέβεια και του πρόσφεραν μεγάλη μόρφωση. Διακρίνονταν για την ακεραιότητα του χαρακτήρα του, το ήθος του και τις αρετές του. Έφηβος ακόμη χειροτονήθηκε διάκονος της Ρωμαϊκής Εκκλησίας. Μελετούσε με πάθος την Αγία Γραφή και τα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας, ώστε αποκόμισε την κατά Θεόν γνώση, η οποία υπερτερεί της κοσμικής γνώσης. Ως κάτοχος της θήραθεν και της κατά Θεόν γνώσεως κατέστη ένας από τους σπουδαιότερους δασκάλους και παιδαγωγούς της εποχής του. 

Στα χρόνια του Θεοδόσιου Α΄ (379-395), ο αυτοκράτορας αναζητούσε έναν καλό παιδαγωγό για τα παιδιά του Αρκάδιο και Ονώριο. Ο πάπας Ιννοκέντιος μαζί με τον βασιλιά του δυτικού κράτους Γρατιανό (375-383), του υπέδειξαν τον Αρσένιο ως τον μόνο κατάλληλο, τον οποίο ο Θεοδόσιος κάλεσε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές και του επιδόθηκε ο τίτλος του πατρικίου. Τίμονταν ως βασιλοπάτωρ και όλοι τον θαύμαζαν και τον επαινούσαν για την πολυμάθειά του και τις αρετές του. 

Στο παλάτι ανάλαβε με ευθύνη και σεβασμό προς την υψηλή του αποστολή, την διαπαιδαγώγηση των βασιλοπαίδων, το οποία καθοδηγούσε στην ευσέβεια και την αρετή και τα μυούσε στην θήραθεν και στην κατά Θεόν σοφία. Όμως ο ίδιος δυσφορούσε από την χλιδή, τις πολυτέλειες, τα πλούσια δείπνα και τις ευωχίες του παλατιού. Επίσης τον ενοχλούσε ο θόρυβος της πόλεως και τα άτοπα που έβλεπε. Γι’ αυτό παρακαλούσε το Θεό να τον απαλλάξει από όλα αυτά και να τον οδηγήσει στην ησυχία και την καθαρότητα της ερήμου. Να βρεθεί τρόπος να απαλλαγεί από τα υψηλά του καθήκοντα και να οδηγηθεί σε δρόμο σωτηρίας. 

Ἐπιθυμητές τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν: «Κακοπαθοῦσαν καὶ προσεύχονταν γιὰ τοὺς τρυφῶντες καὶ ἀναπαυομένους. Ἀγρυπνοῦσαν γιὰ τοὺς ὑπνοῦντες. Ἔχυναν δάκρυα καὶ μετανοοῦσαν γιὰ τοὺς γελῶντες».

. ΣΧ. «ΧΡ. ΒΙΒΛΙΟΓΡAΦΙΑΣ»: Ἡ ἔκδοση αὐτοῦ τοῦ βιβλίου (βλ.σχετ.: 1. http://christianvivliografia.wordpress.com/2011/12/14/ἀπὸ-τὴν-ἀσκητικὴ-καὶ-ἁγιορειτικὴ/, 2. http://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/19/ἂν-ἔσκυβες-δὲν-θὰ-ἤσουν-τώρα-ἐδῶ-ἐξ/, 3. http://christianvivliografia.wordpress.com/2012/01/28/ὀλοζώντανο-περιστατικὸ-ἀποκτήσεως/) συμπίπτει ἀφ᾽ ἑνὸς μὲ τὴν ἐθνική μας περιπέτεια καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου μὲ τὴν θεολογικὴ περιπλάνηση στοὺς σκοτεινοὺς δρόμους τῆς “μεταπατερικότητος”. Ἔρχεται τὸ βιβλίο λοιπὸν αὐτὸ νὰ δώσει στερεὰ τροφὴ καὶ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ στὶς δύο αὐτὲς προκλήσεις. Εἰδικῶς στὴν δεύτερη, τῆς λεγομένης “μεταπατερικῆς θεολογίας”, τὴν ὁποία καλοὶ θεολόγοι ἀσπάζονται καὶ προωθοῦν, παραθεωρώντας ὅλο τὸν πλοῦτο καὶ τὴν Χάρι τῆς βιωμένης ἀληθινῆς θεολογίας, δηλ. τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Θεὸ μέσα ἀπὸ τὴν ἡσυχαστικὴ (ἁγιορειτικὴ ἐν προκειμένῳ) «τριβή», τὴν εὐαγγελικὴ ὁδὸ σωτηρίας ποὺ διαθέτει ἡ Ἐκκλησία.

. Διαβάζοντας τὸ βιβλίο αὐτὸ ὁ κάθε χριστιανὸς δέχεται πνευματικὰ κεντρίσματα ἀλλοιώσεως, ἀλλαγῆς, πνευματικοῦ ἀγῶνος, συντριβῆς γιὰ τὴν ἄνετη καὶ ἄκοπη χριστιανικὴ ζωὴ (πολλὲς φορές) καὶ συνειδητοποιήσεως τοῦ «τί ἐστί βερύκοκκο», δηλ. ΜΕΤΑΝΟΙΑ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό, δηλ. ἀληθινὴ θεολογία. Μακριὰ ἀπὸ τὶς βαρύγδουπες ἀναλύσεις γραφειοκρατῶν τῆς θεολογίας καὶ τὶς διαφημιστικὲς ἐκδοχὲς τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς πρὸς ἐπικοινωνιακὴ κατανάλωση. Ὁ σιωπηλὸς λόγος τῆς ἁγιορειτικῆς ἐρήμου εἶναι δραστικὰ καὶ ΑΚΑΤΑΝΙΚΗΤΑ ΠΕΙΣΤΙΚΟΣ.

Ἀπὸ τὰ Προλεγόμενα τοῦ βιβλίου:

«ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΤΙΚΗ 

ΚΑΙ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» 

(Συναξάρια, περιστατικὰ καὶ ἀποφθέγματα 

συγχρόνων Ἁγιορειτῶν Γερόντων τὰ τελευταῖα κυρίως χρόνια) 

Ἅγιον Ὄρος 2011

. Εὕρισκες παλαιὰ Γέροντες στὸ Ἅγιον Ὄρος μὲ τὸ κομποσχοίνι στὸ χέρι καὶ τὸ σακίδιο στὴν πλάτη νὰ ὁδοιποροῦν μεγάλες ἀποστάσεις μέσα στὰ δύσβατα μονοπάτια. Τὰ σώματά τους ἦταν ἀποξηραμμένα ἀπὸ τὴν πολυετῆ ἄσκηση, τὰ μάτια τοὺς βαθουλωμένα ἀπὸ τὶς ἀγρυπνίες καὶ τὸ στόμα τους ξηρὸ ἀπὸ τὶς συνεχεῖς ἐνάτες. Μερικὰ γεροντάκια ἦταν ἔγκλειστα στὰ Κελλιά τους. Δὲν πήγαιναν στὶς Καρυὲς ἢ στὴν Δάφνη γιὰ προμήθειες, ἀλλὰ ὁ Θεὸς ἔστελνε ἀγγέλους ἀγάπης, μοναχούς, ποὺ τοὺς βοηθοῦσαν. Δὲν εἶχαν ἀνθρώπινες παρηγοριὲς καὶ κοσμικὲς ἀνέσεις, ἀλλὰ αἰσθάνονταν οἱ ἴδιοι αὐτάρκεις, ἀνενδεεῖς καὶ ἦταν τελείως ἀμέριμνοι. Ἄλλοι σεβάσμιοι Γέροντες ποὺ ἔζησαν μὲ ὑπομονὴ στὸ Κοινόβιο καὶ λευκάνθηκαν στὴν ὑπακοὴ καὶ στὰ διακονήματα, ἀνέπνεαν τὸν Θεὸν καὶ τὸν Γέροντα καὶ ἔφθασαν σὲ μέτρα ἀπαθείας…

Οἱ ὁδηγίες τοῦ Ἀγγέλου….

Η φήμη της ασκητικής ζωής του οσίου Παχωμίου, καθώς απλωνόταν παντού, προσείλκυε πλήθη αδελφών που ήθελαν να γίνουν υποτακτικοί του και να κοινοβιάσουν κάτω από τη σοφή καθοδήγησή του.

O ίδιος βλέποντας ότι έχασε πλέον την αγαπητή του ησυχία και επωμίστηκε τεράστιες ευθύνες και μέριμνες, αναρωτιόταν ποιο ήταν το θέλημα του Κυρίου.

Παρουσιάστηκε τότε ένας άγγελος και του είπε:

– Παχώμιε, θέλημα Θεού είναι να υπηρετείς τους αδελφούς σου!

Του έδωσε κατόπιν λεπτομερείς οδηγίες για το ποιμαντικό του έργο:

– Το γεύμα όλων των αδελφών να είναι κοινό.

Να φορούν στη μέση ζώνη και στο κεφάλι κουκούλι, σημειωμένο με κόκκινο σταυρό.

Να τους χωρίσεις σε εικοσιτέσσερα τάγματα, όσα και τα γράμματα του αλφαβήτου, ανάλογα με τον χαρακτήρα τους.

Ἕνας ἄγνωστος ἀσκητής

ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΑΣΚΗΤΗΣ

«Όταν προ 65 και πλέον χρόνων βρισκόμουνα ψηλά στην πλαγιά του Άθωνα, κατά το μέρος της Αγίας Άννας μαζί μ΄ ένα κυνηγό αντιληφθήκαμε ανάμεσα στα βράχια και τους πλούσιους βράχους μια σαν σκιά ανθρώπου.

Μη μπορώντας όμως απ΄ εκείνη τη θέση να διακρίνουμε τι πράγμα ήτανε, τρέξαμε κοντύτερα ακροβολισμένοι, αλλά η σκιά χάθηκε σαν αστραπή.

Στην επιμονή μας ανακαλύψαμε πάρα ΄κεί μια σπηλιά, της οποίας το στόμιο τόκρυβαν από φυσικού τους ένας βράχος σαν πόρτα και θάμνοι.

Αποπειραθήκαμε να μπούμε μέσα, αλλά ήταν τόσο πηχτό το σκοτάδι, που δεν μπορούσαμε να διακρίνουμε τίποτε.

Φοβόμασταν τ΄ αγρίμια που μας γυρόφερναν. Λύκοι, τσακάλια, αγριογούρουνα και άλλα. Μα μήτε φως κρατάγαμε για να δούμε.

Γι΄ αυτό αφήσαμε να το εξετάσουμε σε άλλη ευκαιρία.

Έτσι, ξανανταμώσαμε πάλι στο ίδιο μέρος, έχοντας τα σύνεργα για φως και πάλι ξαναείδαμε τη σκιά, που τώρα πια την αποδώσαμε σε ασκητή, αλλά και πάλι μας ξέφυγε.

Γι΄ αυτό αρχίσαμε να ερευνήσουμε τη γνωστή πλέον σπηλιά.

Ανάψαμε κεριά και μπήκαμε με προφύλαξη μέσα. γιατί φοβόμασταν τ΄ αγρίμια.

Ὁ ἀκτήμων γέρων Φιλάρετος Καρουλιώτης

  Ο ΑΚΤΗΜΩΝ ΓΕΡΩ-ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ ΚΑΡΟΥΛΙΩΤΗΣ [Α']  («Ὤ τοῦ θαύματος! Τό πεντοκάρικο ἔφθασε καί περίσσεψε».)

Ἀπὸ τὸ βιβλίο:
«ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ»

Ἅγιον Ὄρος 2011, σελ. 54 – 63.
Σ τοιχειοθεσία «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ» 

.          Ὁ γερω-Φιλάρετος ὁ Καρουλιώτης γεννήθηκε τό 1889 στό Ρύσιον Κωνσταντινουπόλεως ἀπό τόν Ἀπόστολο Μπασματσίδη καί τή Μαρία. Στήν βάπτιση τοῦ δόθηκε τό ὄνομα Φώτιος. Φαίνεται ὅτι ἔλαβε καλές ἀρχές ἀπό τούς γονεῖς του καί ἔμαθε ἀρκετά γράμματα. Αἰσθάνθηκε πόθο γιά τήν μοναχική ζωή καί ἄφησε σέ ἡλικία 19 ἐτῶν γονεῖς καί πατρίδα καί ἦρθε στό Ἅγιον Ὄρος στήν Μονή Σταυρονικήτα στίς 17 Αὐγούστου  1908. Τό ἑπόμενο ἔτος ἔγινε μοναχός ὀνομασθείς Φιλήμων ἀπό τόν ἱεροδιάκονο Ἱερεμία. Στίς 10 Αὐγούστου 1918 ἐκάρη μεγαλόσχημος ἀπό τόν γέροντα Κύριλλον (ἀόμματον) μετονομασθείς Φιλάρετος. Στίς 8 Μαρτίου 1919 ἔγινε προϊστάμενος. Στήν ἀρχή εἶχε τό διακόνημα τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ καί στό κελλί του ἔκανε μεγάλους ἀγῶνες. Ἐπιθυμοῦσε νά ζήση στήν ἔρημο ὡς ἐρημίτης ἀσκητής καί βρῆκε τό ἰδιόρρυθμο ὡς κατάλληλο περιβάλλον γιά νά προετοιμασθῆ

Οἱ ἐρημίτες τοῦ Βίκου...

       Σε ένα τόπο εφαρμοσμένης ασκήσεως και βιωμένης θεώσεως , σε μια διάρκεια κοντά χιλίων χρόνων , το γεωλογικό φαινόμενο που λέγεται χαράδρα του Βίκου , αποτελεί έναν πνευματικό σταθμό απογείωσης για τον αναχωρητή του κόσμου , προς τον ουράνιο κόσμο….. 

Οι αναχωρητές του Βίκου ήταν οι επαναστάτες του πνεύματος της κάθε εποχής, που προσπέρασαν τους μάταιους αντίλαλους και τις παλινδρομικές φωταγωγήσεις του κόσμου που ανακυκλώνουν τον δρόμο της ζωής στα οριζόντια μονοπάτια της ανθρώπινης επινόησης. 

Μόλις ὁ ἀσκητής ρωτήθηκε: "Πῶς ἔχεις τήν ὑπομονή νά ζεῖς μόνος σέ αὐτή τήν ἔρημη γωνιά τῆς γῆς;" Ἀπάντησε...

Μόλις ο ασκητής  ρωτήθηκε:

"Πώς έχεις την υπομονή να ζεις μόνος σε αυτή την έρημη γωνιά της γης;"

Απάντησε:

Ἅγιος Μᾶρκος ὁ Ἀθηναῖος: «Βουνό δέν εἶπα νά μετατοπισθής! Στάσου στόν τόπο σου!»

 Εννενήντα πέντε χρόνια δεν είδα άνθρωπο, μήτε αγρίμι, μήτε πουλί, μήτε ψωμί έφαγα, μήτε ντύθηκα με ρούχο. Τριάντα χρόνια έζησα με πολλή στενοχώρια, με πείνα και με δίψα και με παγίδες του διαβόλου. 

Έφαγα, τέκνον μου, χώμα από την πολλήν την πείνα, και από την πολλή την δίψα ήπια νερό της θάλασσας. Είκοσι χρόνια ήμουνα γυμνός, ως ο Αδάμ. Τα δαιμόνια με σέρνανε να με ρίξουνε στη θάλασσα και φωνάζανε: «Φεύγα από τον τόπο μας καλόγερε. 

Από την αρχή του κόσμου δεν ήρθε άνθρωπος σε τούτο το μέρος και συ πως αποκότησες και ήρθες;». Και εγώ καρτέρησα είκοσι χρόνια πεινασμένος και γυμνός. Και η ευσπλαχνία του Κυρίου έκανε κι αλλάξανε τα φυσικά του κορμιού και φυτρώσανε τρίχες σ’ όλο το κορμί μου. Κι’ ένας άγγελος μού έφερνε να φάγω, κι’ έβλεπα τους Αγγέλους να κατεβαίνουνε κοντά μου, και θωρούσα την Βασιλείαν των Ουρανών και τα Μοναστήρια, που κάθονται οι ψυχές των Αγίων.

 

Κι’ εκεί που μιλούσε ο Άγιος Μάρκος πέρασε η νύχτα και γλυκοχάραξε η μέρα. Κι ο Αββάς Σεραπίονας είδε τότε το κορμί τ’ Αγίου Μάρκου σκεπασμένο από τρίχες πυκνές, σα νάτανε θηρίο, και τον έπιασε φόβος και τρόμαξε, γιατί δεν είχε όψι ανθρώπινη, και δεν ξεχώριζε πως ήτανε άνθρωπος, πάρεξ μονάχα από την ομιλία που έβγαζε από το στόμα του. Κι’ ο Άγιος Μάρκος είπε:

 

«Μη φοβάσαι τέκνον μου από την όψι ετούτου του κορμιού, γιατί είναι πρόσκαιρο. Πλην πες μου, στέκεται ο κόσμος κι ανθίζει κατά την αρχαία συνήθεια;». Κι’ ο Αββάς Σεραπίονας τ’ αποκρίθηκε:

«Τί εἶναι Ὀρθοδοξία»

ΠΑΤΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΙΝΕΣΕΙΣ

Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου

Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ ἀλήθεια περί Θεοῦ, περί τοῦ ἀνθρώπου καί περί τοῦ κόσμου, ὅπως μᾶς τήν ἔδωσε ὁ ἴδιος ὁ ἐνανθρωπήσας Θεός μέ τήν ὑπέροχο διδασκαλία του, μέ τήν ἁγία ζωή του, μέ τήν λυτρωτική θυσία του· ὅπως τήν διετύπωσε κατόπιν ἡ θεόπνευστος διάνοια καί καρδιά τοῦ Παῦλου, ὅπως τήν ζωντάνεψε ὁ μαθητής τῆς ἀγάπης καί οἱ ἄλλοι Ἀπόστολοι καί Εὐαγγελιστές μέ τό Οὐράνιο φῶς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ θαυμαστή ἐκείνη σύνθεση δόγματος καί ἤθους, θεωρίας καί πράξεως, ὅπως μᾶς τήν ἔδωσαν οἱ πνευματοκίνητοι Πατέρες τῆς Ἀλεξανδρείας καί τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῆς Καππαδοκίας καί τῆς Συρίας, τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀργότερα. Ὅλοι αὐτοί ἀπό τόν ἱερό Πολύκαρπο, τόν μαθητή τῶν Ἀποστόλων, μέχρι τόν ἅγιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη, ὁ ὁποῖος πέθανε στίς ἀρχές τοῦ 19ου αἰῶνα, μέ τήν σοφία τους καί τήν ἁγιότητά τους, μέ τίς θυσίες καί τούς ἀγῶνες τους, μᾶς παρέδωκαν τήν παρακαταθήκη τῆς ὀρθῆς πίστεως καί ζωῆς, τόν θησαυρό τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως.

Ὀρθοδοξία εἶναι ἀκόμη ἐκεῖνο πού διατύπωσαν ἐπισημότερα οἱ Σύνοδοι, τά Οἰκουμενικά ἐκεῖνα συνέδρια τῆς ἀνά τόν κόσμο Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Τότε οἱ Θεοφόροι Πατέρες «ὅλην συγκοτήσαντες τήν τῆς ψυχῆς ἐπιστήμην καί τῷ θείῳ πνεύματι συνδιασκεψάμενοι», ἀπεφάνθησαν γιά τά μεγαλύτερα προβλήματα πού ἀπασχόλοῦν τόν πνευματικό ἄνθρωπο καί ἔθεσαν τά βάθρα τοῦ πνευματικοῦ πολιτισμοῦ.

Ὁ Ὅσιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ, ὁ ἀναζωογονητής τοῦ μοναχισμοῦ σέ Ρωσία καί Ρουμανία

 

Γεννήθηκε το 1722 στην Πολτάβα της Ουκρανίας, ο κατά κόσμον Πέτρος, από πατέρα ιερέα και μητέρα πού αργότερα έγινε μοναχή. Δεκαπέντε ετών μετέβη στη μονή Λιοΰμπεσκ και κατόπιν στη Μεγάλη Λαύρα του Κιέβου. Πνευματικό οδηγό είχε τον ησυχαστή Βασίλειο, συγγραφέα και μεταφραστή νηπτικών έργων.     Το 1742, ύστερα άπό διωγμούς Ουνιτών στην πατρίδα του, μετέβη στη Βλαχία και μόνασε εκεί επί τετραετία, λαμβάνοντας τ΄ όνομα Πλάτων. 

Το 1746 αναχώρησε για το πολυπόθητο Άγιον Όρος.Ασκήθηκε στην Καψάλα, όπου εκάρη μοναχός άπό τον Γέροντα του Βασίλειο με τ΄ όνομα Παΐσιος.
Το 1758 χειροτονήθηκε διάκονος και ιερεύς και απέκτησε δωδεκαμελή συνοδεία. Κατόπιν πήγε με τη συνοδεία του στο Κελλί του Προφήτου Ηλιού, το όποιο μετέτρεψε σε σκήτη, πού ανήκει στη μονή Παντοκράτορος. 

Απέκτησε περί τους πενήντα καλούς μαθητές, για τους οποίους συνέταξε τυπικό κατά την αγιορείτικη τάξη, και άρχισε τις μεταφράσεις των Πατέρων της Εκκλησίας στα σλαβικά, όπως Ισαάκ του Σύρου και Γρηγορίου του Σιναΐτου, διδάσκοντας σε όλους την ευχή του Ιησού. 

Το τελευταίο εξάμηνο της αγιορείτικης ζωής του το διήλθε στην Ιερά μονή Σίμωνος Πέτρας (1762). Μετά άπό δεκαεπτά χρόνων παραμονή στον ιερό Άθωνα, ο όσιος Παΐσιος επέστρεψε το 1763 στη Μολδαβία παίρνοντας μαζί του αρκετούς μοναχούς.

Εγκαταστάθηκε στη μονή Δραγκομίρνα και απέκτησε πολλούς μαθητές Ρώσους, Ρουμάνους και Βουλγάρους. Τους δίδασκε καθημερινά στη γλώσσα τους να τηρούν πενία, υπακοή, ταπεινοφροσύνη, σιωπή και να εντρυφούν στη μελέτη των νηπτικών πατέρων. 

Έγινε ηγούμενος της αρχαίας μονής του Νεάμτς, την οποία κατέστησε σπουδαίο πνευματικό κέντρο, με τις μεταφράσεις Ελλήνων Πατέρων και ασκητών και τη ζωή της ευχής του Ιησού. Αξιοσημείωτη είναι ή μετάφραση της Φιλοκαλίας (1793). 

Ρωσία-Τό σκαλισμένο μέσα στά ἄσπρα βράχια μοναστήρι

 

   Στην Νοτιοδυτική Ρωσία,στην περιοχή του Βορονέζ,απλώνεται σε μία έκταση πολλών χιλιομέτρων μία βραχώδης κορυφογραμμή λευκού χρώματος.Το ασύνήθιστο χρώμα οφείλεται στα ιζήματα της Κρητιδικής εποχής,Η ονομασία προέρχεται από την κρητίδα, τη γνωστή κιμωλία, πέτρωμα μαλακό, ασβεστολιθικό και σχεδόν λευκό, που αποτέθηκε κατά το τέλος του σε εκτεταμένες ζώνες της Ευρώπης

Ἀσκητές μέσα στόν κόσμο: Γερόντισσα Ἄννα

Η μακαριστή γερόντισσα Άννα Γιοβάνογλου γεννήθηκε το 1903 στην Πάνορμο της Μικράς Ασίας από γονείς πολύ ευλαβείς, τον Ιωάννη και την Δήμητρα. Ήταν πρωτότοκη και είχε άλλα οκτώ αδέλφια. Στην βάπτιση της δόθηκε το όνομα Αναστασία. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών, μετά από ταλαιπωρίες, εγκαταστάθηκαν στο χωριό Πηγάδια Κυργίων Δράμας. Στα Πηγάδια ο πατέρας της έγινε κτηνοτρόφος. Αυτή ως μεγαλύτερη φρόντιζε για τα μικρότερα αδέλφια της, γιατί και η μητέρα της εργαζόταν.

Από μικρή αγαπούσε τον Χριστό. Όταν μιλούσε για τον Χριστό και την Παναγία έκλαιγε. Από μικρή κρατούσε όλες τις νηστείες και κρέας δεν έφαγε ποτέ. Όταν πήγαιναν στο χωριό της μοναχοί από τα Κύργια, αυτή πήγαινε κοντά τους και ήθελε να ακούη για τον Χριστό. Δεν πήγε σχολείο, δεν ήξερε να διαβάζη. Προσευχόταν και μερικές νύχτες άκουγε αγγελικές ψαλμωδίες.

Διηγείτο: «Ήμασταν εννιά αδέλφια και μόνο κρατούσαμε (τηρούσαμε) του πατέρα μας τον λόγο. Αλλά ήρθε καιρός που να μην τον κρατήσω εγώ, γιατί ήμουν μεγαλύτερη τριάντα χρόνων κοπέλα και ήρθε καιρός να παντρευτώ και τ’ αδέλφια μου όλα μεγάλωσαν και ήταν για παντρειά και μουρμούριζαν (γόγγυζαν) εναντίον μου, πότε θα παντρευτείς; τι θα κάνεις;».

Παντρεύτηκε ένα νέο ονόματι Γιάννη που είχαν για βοσκό στα πρόβατά τους. Επειδή οι γονείς της δεν συγκατατέθηκαν, την έδιωξαν από το σπίτι. Ο σύζυγός της μια βδομάδα μετά από τον γάμο τους πήγε στην Κοζάνη να δη τους δικούς του και δεν ξαναγύρισε ποτέ, ούτε και έμαθε τι απέγινε. Η ίδια δεν γόγγυξε ποτέ, δεν τον κακολόγησε, δεν παραπονέθηκε. Τον συγχωρούσε και έλεγε να είναι καλά. Έλεγε: «Έτσι ήθελε ο Θεός και έτσι έγινε».

Ἕνας ἄγνωστος σπηλαιώτης (+1885)

  Στις σημειώσεις του π. Ντενάσια ευρίσκονται τα εξής στοιχεία από την διήγηση του π. Νήφωνος της Ρουμανικής Σκήτης:

Αυτός ο δούλος του Θεού έμενε σε σπηλιά, που ήταν γειτονική με αυτή του οσίου Πέτρου του Αθωνίτου. Πόσο έζησε εκεί και πως ονομάζεται δεν είναι γνωστό. Η ζωή του κυλούσε σε παντελή πτωχεία. Δεν κατείχε απολύτως τίποτε.

Περπατούσε χωρίς υποδήματα και χωρίς σκούφο, ήταν δε σκεπασμένος με φθαρμένα άχρηστα ρούχα.

 

Κάποτε δύο μοναχοί της Μολδαβικής Σκήτης διήρχοντο από αυτό το ευλογημένο μέρος. Έχασαν το δρόμο τους και βρέθηκαν στο σπήλαιο του ερημίτου, όπως μας ιστορεί ο π. Νήφων. Ο ασκητής κρατούσε στα χέρια του ένα μικρό Ψαλτήρι, το οποίο διάβαζε διαρκώς χωρίς διακοπή, ενώ ταυτοχρόνως είχε κατακτήσει και την καρδιακή ευχή. Κατά την συζήτηση με τους μοναχούς, εξομολογούμενος ο όσιος ερημίτης εξέφραζε τον φόβο του μήπως κριθή από τον Θεό για το πάθος της ιδιοκτησίας, εφ' όσον κατέχοντας το Ψαλτήρι δεν είχε απελευθερωθεί από ο,τιδήποτε γήινο. Έτσι παρέδωσε το μοναδικό κτήμα στους συνομιλητάς του, παρακάλώντας θερμά να το πάρουν μαζί τους.

 

Ἡ Θηβαϊδα τῆς Γαλάτιας. Οἱ ἅγιοι Ρωμανός καί Λουπίσινος. Οἱ οἰκιστές τῆς ἐρήμου τῆς Γιούρα. Γαλλικό γεροντικό 2

 

TΟ ΕΤΟΣ 444 (πού αποτελεί τήν μοναδική ακριβή χρονολογία στόν Βίο των Πατέρων τής Πουρά), ό Αγ. Ιλαρίων τής Άρλ (μαθητής ό ίδιος του Άγ. Όνοράτου του Λεράν) ταξίδεψε στη Μπεζανσόν, στήν άκρη τής Γιούρα, σχετικά με τήν πασίγνωστη διαμάχη πού άναφέρθηκε νωρίτερα σέ αύτήν τήν εισαγωγή (ό συγγραφέας του Βίου παίρνει τό μέρος του Πάπα Αγ. Λέοντος σέ αύτήν τήν διαμάχη). Επειδή είχε μάθει γιά τήν φήμη των Αγίων Ρωμανού καί Λουπισίνου, «κάλεσε τόν μακάριο Ρωμανό, ό όποιος δέν βρισκόταν μακριά άπό την πόλη τής Μπεζανσόν, μέσω κληρικών πού στάλθηκαν γιά αύτόν τον σκοπό. Εξυμνώντας, μέ ένα μεγαλοπρεπές έγκώμιο τήν πρωτοβουλία του καί τόν τρόπο τής ζωής του, του άπένειμε τήν τιμή τής ίερωσύνης και αφού τόν γέμισε τιμές, τόν άφησε νά επιστρέφει στήν μονή» (κεφ. 18).

Αυτό συνέβη ίσως περίπου δεκαπέντε χρόνια άπό τόν καιρό της άνάληψης άπό τόν 'Άγ. Ρωμανό τής έρημιτικής ζωής, όταν πρέπει να ήταν περίπου πενήντα χρόνων. Οί Ρωμαιοκαθολικοί λόγιοι έν γένει ύποθέτουν ότι πρέπει νά ύπήρχαν ήδη άρκετοί ιερείς στό άκμάζον κοινόβιο, έχοντας ύπόψη τους τήν μεταγενέστερη Λατινική πρακτική.

Αλλά, πρέπει νά θυμόμαστε ότι ή μοναστική έμπνευση των Πατέρων της Γιούρα προέρχεται άπό τήν Ανατολή, όπου ύπήρχαν πολλά μοναστήρια χωρίς κανέναν ιερέα- τό όνομαστό μοναστήρι του Άγ. Σάββα του Ηγιασμένου, γιά παράδειγμα, είχε πάνω άπό 150 μοναχούς προτού να άποκτήσει ένα καί μοναδικό ιερέα, καί ό ίδιος ό Άγ. Σάββας, νεαρότερος σύγχρονος του Άγ. Ρωμανού, ονομάζεται ό «Ηγιασμένος» ή «Χειροτονημένος» διότι, κατέχοντας τόν ιερατικό βαθμό, αποτελούσε άξιοσημείωτη εξαίρεση άνάμεσα στίς τάξεις των μοναχών, καί μάλιστα και τών ήγουμένων. ("Όπως καί ό Άγ. Ρωμανός, ήταν περίπου 50 ετών όταν ό έπίσκοπός του τόν άνάγκασε νά χειροτονηθεί ώς ό πρώτος ιερέας στο κοινόβιό του).

Ἡ Θηβαϊδα τῆς Γαλατίας. Οἱ ἅγιοι Ρωμανό καί Λουπίσινος. Οἱ οἰκιστές τῆς ἐρήμου τῆς Γιούρα. Γαλλικό γεροντικό.1

  Η ΓΑΛΑΤΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΑΙΩΝΑ είχε τόν 'Άγ. Μαρτίνο με τά άσκητικά του θαύματα καί τά κοινόβια των αναχωρητών ή στροφή του νέου αιώνα είδε τήν ίδρυση τής νησιωτικής μονής του Λερόν, ή όποια έφερε τήν παράδοση των Πατέρων της Αίγυπτου στήν Γαλατία καί παρήγαγε πολλούς επισκόπους καί μοναστικούς ιδρυτές· οί πρώτες δεκαετίες του 5ου αιώνα είδαν την ίδρυση πολυάριθμων μοναστικών κοινοτήτων στά νότια τής Γαλατίας, συνήθως κοντά σέ πόλεις πού συχνά είχαν ιδρυθεί άπό έπισκόπους, και τήν έξάπλωση τού Ανατολικού μοναστικού κανόνα καθώς καί την διδασκαλία μέσα άπό τά συγγράμματα του Αγ. Κασσιανού. Μέχρι το τέλος τής ζωής του Αγ. Κασσιανού (434). ό Ορθόδοξος μοναχισμός ήταν ήδη μέ αύτόν τόν τρόπο καλά έδραιωμένος στήν Γαλατία.

Τότε συνέβη ένα φαινόμενο, τό όποιο μάς είναι οικείο άπό την μεταγενέστερη ιστορία τής «Βόρειας Θηβάΐδας» τής Ρωσίας άπό τον 14ο μέχρι τόν Ι7ο αιώνα: ή φυγή τών μοναχών καί τών υποψηφίων μοναχών, όχι μόνο άπό τίς πόλεις καί τά άλλα κατοικημένα κέντρα, αλλά άκόμη καί άπό καθιερωμένα μοναστήρια στήν άπόλυτη άπομόνωση της δασώδους ερήμου τής Γαλατίας. Αναμφισβήτητα, βιβλία όπως ό Ύμνος της Έρημου του Αγ. Εύχερίου έπηρέασαν αύτό τό κίνημα· άλλά ή κύρια παρόρμηση ήταν ή ίδια πού είχε παράγει τήν άρχική φυγή στήν έρημο τής Αίγύπτου έναν αιώνα νωρίτερα: ή στοιχειώδης Χριστιανική έμπνευση νά παραδώσει κανείς τά πάντα στόν Θεό, νά έγκαταλείψει όλα τα πράγματα καί τίς επιρροές αυτού του κόσμου γιά νά προετοιμάσει καλύτερα τόν έαυτό του γιά τήν Ούράνια Βασιλεία.

Ὅσιος Νικήτας ὁ ἐκ Θηβῶν (+23 Ἰουνίου)

 

Εορτάζει στις 23 Ιουνίου

Στο ανθόσπαρτο περιβόλι της Βοιωτικής γης, άνθισε και η ευλογημένη ψυχή της Οσιακής μορφής του Αγίου Νικήτα του εκ Θηβών. Ο Όσιος γεννήθηκε στην πόλη των Θηβών στις αρχές του 11ου αιώνος. Οι γονείς του, πολύ πιστοί άνθρωποι, του γνώρισαν το Χριστό και σε ηλικία πέντε ετών τον οδήγησαν στο σχολείο της εποχής.

Περνώντας τα χρόνια και γνωρίζοντας την κοσμική παιδεία και την εκκλησιαστική γραμματεία, πιο έντονα πια αισθάνεται την ανάγκη να αναχωρήσει από τον κόσμο και να αφιερωθεί στο Θεό. Στα δεκαέξι του χρόνια, μαζί με τον αδελφό του, φεύγει κρυφά για το μοναστήρι του Θεοκλήτου και εκεί κείρεται μοναχός. Όμως ο ίδιος ζητά κάτι περισσότερο, η καρδιά του θερμά παρακαλά το Θεό να οδηγήσει τα βήματά του σε μία πιο έντονη πνευματική ζωή, ζητούσε λοιπόν ουσιαστικά την απόλυτη ησυχία και την πλήρη αφοσίωση στο Σωτήρα Χριστό. Όμως επειδή είναι νέος μοναχός, δεν τολμά να ζητήσει κάτι τέτοιο. Το κάνει αυτό θερμό αίτημα προσευχής.

   Κάποια στιγμή η προσευχή του εισακούγεται, η παράκληση του γίνεται δεκτή από τον ηγούμενο, ο οποίος ουσιαστικά έχει λάβει Θεία Εντολή από Άγγελο Κυρίου να μην αποτρέψει το μοναχό Νικήτα να φύγει για να δοκιμασθεί σε μεγαλύτερους αγώνες. ΄Ετσι και με την ευλογία του γέροντά του, οδηγεί τα βήματά του στην περιοχή της Οστείας (Χώστια – Πρόδρομος σήμερα). 

  Εκεί βρίσκει σπηλιά στο βουνό και ξεκινά τους ισάγγελους του αγώνες. 

Η φήμη του εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα και εκατοντάδες ψυχές καθημερινά τον επισκέπτονταν, ζητώντας τις συμβουλές του, τον εμπιστεύονταν και με σιγουριά κατέθεταν τα προβλήματά τους με τη βεβαιότητα ότι είχαν μπροστά τους έναν Άγιο, που ακούγεται η προσευχή του στο Θρόνο του Χριστού. Οι αυξανόμενες ανάγκες οδήγησαν τον Όσιο να δημιουργήσει σε σπήλαιο, Ναό που τον αφιέρωσε στο Σωτήρα Χριστό.