Ἡ διαφθορὰ δὲν ἀρχίζει στὸ ὑπουργικὸ γραφεῖο. Πρὶν διαφθαρεῖ τὸ κράτος, ἔχει ἀρχίσει νὰ διαφθείρεται ἡ συνείδηση

Η διαφθορά δεν αρχίζει στο υπουργικό γραφείο

Πριν διαφθαρεί το κράτος, έχει αρχίσει να διαφθείρεται η συνείδηση

Γεώργιος Αποστολάκης

Το πρωτοσέλιδο είναι από εκείνα που σε αναγκάζουν να σταθείς: «200 φορές μεγαλύτερη η διαφθορά από την εποχή του Τσοχατζόπουλου!».

Τη φράση είπε ο πρώην υπουργός Τάσος Γιαννίτσης, συγκρίνοντας τις διαστάσεις παλαιότερων υποθέσεων διαφθοράς με όσα εμφανίζονται σήμερα στη δημόσια ζωή. Δεν γνωρίζω αν το «διακόσιες φορές» μπορεί να αποτυπωθεί με την ακρίβεια ενός μαθηματικού μεγέθους. Ούτε έχει αυτό, κατά τη γνώμη μου, τη μεγαλύτερη σημασία.

Γιατί το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι βαθύτερο. Η διαφορά με το παρελθόν δεν είναι πλέον μόνο ποσοτική. Είναι ποιοτική.

Κάποτε, όταν μιλούσαμε για διαφθορά, ο νους πήγαινε σχεδόν αυτομάτως στον πολιτικό που χρηματίζεται, στον κρατικό αξιωματούχο που παίρνει τη «μίζα», στον επιχειρηματία που αγοράζει μια δημόσια σύμβαση, στον δημόσιο λειτουργό που εκμεταλλεύεται τη θέση του.

Σήμερα φοβάμαι ότι η διαφθορά έχει απλωθεί πολύ περισσότερο. Έχει γίνει τρόπος σκέψεως. Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο.

Δεν αρχίζει η διαφθορά όταν κάποιος βάλει στην τσέπη εκατομμύρια από ένα δημόσιο έργο. Αρχίζει πολύ νωρίτερα. Αρχίζει τη στιγμή που ο άνθρωπος πείθει τον εαυτό του ότι μπορεί να πάρει κάτι που δεν του ανήκει, αρκεί να μη συλληφθεί.

Όταν ο εργαζόμενος διαχειρίζεται χρήματα του εργοδότη του και κρατάει «κάτι λίγο» για τον εαυτό του. Όταν ο συνεταίρος κρύβει έσοδα από τον συνέταιρό του. Όταν κάποιος εξαπατά τον φίλο του επειδή πιστεύει ότι «δεν θα το καταλάβει». Όταν το παιδί παίρνει κρυφά χρήματα από τον γονέα του. Όταν ο αδελφός αδικεί τον αδελφό στην κληρονομία. Όταν ο επαγγελματίας χρεώνει εκείνο που δεν προσέφερε. Όταν κάποιος χρησιμοποιεί μια γνωριμία για να αποκτήσει εκείνο που κανονικά ανήκει σε άλλον. Όταν ο πολίτης ζητά το «ρουσφέτι» και ύστερα καταγγέλλει το πελατειακό κράτος.

Ὅταν ἡ εἰκόνα γίνεται θέαμα

Όταν η εικόνα γίνεται θέαμα

Η Παναγία «Ἡ Ἐλπὶς τῶν Ἀπελπισμένων» και δύο διαφορετικοί τρόποι θέασης του ιερού

Γεώργιος Αποστολάκης

Υπάρχουν έργα τέχνης που διηγούνται την ιστορία τους, όχι μόνο με όσα απεικονίζουν, αλλά και με όσα υπέστησαν στη διαδρομή τους. Ένα τέτοιο έργο είναι η μικρή βυζαντινή εικόνα της Παναγίας που φέρει την προσωνυμία «Ἡ Ἐλπὶς τῶν Ἀπελπισμένων» και φυλάσσεται σήμερα στο Επισκοπικό Μουσείο του Φράιζινγκ, στη Βαυαρία.

Οι διαστάσεις της είναι μόλις 27,8 επί 21,5 εκατοστά. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη μικρή επιφάνεια χωρούν πολλοί αιώνες ιστορίας, μια ολόκληρη διαδρομή από την Κωνσταντινούπολη προς τη Λατινική Δύση και, κυρίως, δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη θρησκευτική εικόνα: η εικόνα ως παρουσία και συνάντηση και η εικόνα ως μέρος ενός περίτεχνου αισθητικού θεάματος.

Μια εικόνα με ιστορία χιλίων ετών

Η παράδοση απέδωσε την εικόνα στον Ευαγγελιστή Λουκά, όπως συνέβη και με άλλες παλαιές εικόνες της Θεοτόκου. Πρόκειται ασφαλώς για ευσεβή παράδοση και όχι για ιστορικά εξακριβωμένη πατρότητα. Οι νεότερες επιστημονικές έρευνες, με ακτινογραφίες και τεχνικές αναλύσεις, αποκάλυψαν κάτω από την ορατή ζωγραφική επιφάνεια μια παλαιότερη παράσταση της Παναγίας, η οποία πιθανότατα ανάγεται στον 11ο ή στον 12ο αιώνα — κατά άλλη χρονολόγηση ακόμη και γύρω στο έτος 1000. Η μορφή που βλέπουμε σήμερα αποτελεί μεταγενέστερη επιζωγράφιση, πιθανότατα του 14ου αιώνα. Η σχετική ακαδημαϊκή μελέτη επισημαίνει ότι οι φωτεινές γραμμές και οι λεπτές ανταύγειες στο πρόσωπο της Θεοτόκου παραπέμπουν στη ζωγραφική της ύστερης βυζαντινής περιόδου.

Ὅταν ἡ τιμὴ γίνεται ποινή. Ἡ περίπτωση Ἀμβροσίου καὶ τὸ μήνυμα πρὸς κάθε φωνὴ κριτικῆς στὴν Ἐκκλησία.

Όταν η τιμή γίνεται ποινή. Η περίπτωση Αμβροσίου και το μήνυμα προς κάθε φωνή κριτικής στην Εκκλησία.

Γεώργιος Αποστολάκης

Όταν η τιμή γίνεται ποινή

Η περίπτωση Αμβροσίου και το μήνυμα προς κάθε φωνή κριτικής στην Εκκλησία

Δεν είναι σκοπός αυτού του σημειώματος να υπερασπιστεί τον πρώην Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιο.

Δεν θα αποτιμήσουμε εδώ τη μακρά εκκλησιαστική διαδρομή του, τις δημόσιες παρεμβάσεις του, τις συγκρούσεις του, τις υπερβολές ή τις ορθές τοποθετήσεις του. Όλα αυτά αποτελούν διαφορετικό και πολύ μεγαλύτερο κεφάλαιο.

Ούτε πρόκειται να εξετάσουμε μία προς μία τις θέσεις που περιλαμβάνονται στην ανοικτή επιστολή του πιστού Αριστείδη Δασκαλάκη, την οποία ο πρώην Μητροπολίτης διαβίβασε και προσυπέγραψε. Δεν ενδιαφέρει, για τις ανάγκες αυτού του άρθρου, εάν συμφωνούμε με κάθε φράση της, ούτε ποια είναι η εκκλησιαστική κατάσταση του συντάκτη της.

Το ζήτημα που ανακύπτει είναι διαφορετικό. Και, κατά τη γνώμη μας, πολύ σοβαρότερο.

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος είχε αποφασίσει να απονείμει στον πρώην Μητροπολίτη Αμβρόσιο τον Χρυσό Σταυρό μετ’ Αστέρος του Παρασήμου του Αποστόλου Παύλου, με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα ετών αρχιερωσύνης. Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, η τιμητική αυτή διάκριση ανακλήθηκε.

Τι είχε μεσολαβήσει; Η προσυπογραφή και διαβίβαση μιας επιστολής που ασκούσε σκληρή κριτική στη διοικούσα Εκκλησία. Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.

Άξιος τιμής όσο σιωπά;

«Πάσης Ἐπισκοπῆς Ὀρθοδόξων»: μιὰ λειτουργικὴ φράση ποὺ λέει περισσότερα ἀπ’ ὅσα φαίνεται

 

«Πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων»: μια λειτουργική φράση που λέει περισσότερα απ’ όσα φαίνεται

Μερικές ακόμη σκέψεις για το συλλείτουργο του Μητροπολίτη Κερκύρας στη Μόσχα

Γεώργιος Αποστολάκης

Στο προηγούμενο άρθρο μας επιχειρήσαμε να δούμε το ταξίδι του Μητροπολίτη Κερκύρας κ. Νεκταρίου στη Ρωσία έξω από τον θόρυβο που προκάλεσε. Τα νεότερα στοιχεία, όμως, προσθέτουν μία ακόμη διάσταση, η οποία αξίζει ιδιαίτερη προσοχή. Και αυτή βρίσκεται σε λίγες μόνο λέξεις της Θείας Λειτουργίας: «πάσης Επισκοπής Ορθοδόξων».

Ο ίδιος ο Μητροπολίτης Κερκύρας αποκάλυψε ότι κατά το συλλείτουργό τους ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος δεν προχώρησε σε ονομαστική μνημόνευση Προκαθημένου, αλλά περιορίστηκε στη λειτουργική αυτή διατύπωση. Ο κ. Νεκτάριος θεώρησε ότι αυτό έγινε για να μην περιέλθει ο ίδιος σε δύσκολη θέση.

Η λεπτομέρεια δεν είναι ασήμαντη.

Η μνημόνευση στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι ένας απλός λειτουργικός χαιρετισμός ούτε πράξη προσωπικής φιλοφρόνησης. Έχει εκκλησιολογικό περιεχόμενο. Εκφράζει την κανονική σχέση, την κοινωνία και την εκκλησιαστική τάξη. Γι' αυτό και οι Ιεροί Κανόνες αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη μνημόνευση του οικείου Προκαθημένου. Χαρακτηριστικός είναι ο 15ος Κανόνας της Πρωτοδευτέρας Συνόδου, ο οποίος συνδέει τη μνημόνευση με την κανονική εκκλησιαστική κοινωνία και προειδοποιεί για την αυθαίρετη διακοπή της πριν από συνοδική κρίση.

Τι πραγματικά λέει η εκκλησιαστική παράδοση και ποια είναι η μεγάλη εξαίρεση του 15ου Κανόνα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ: 3.- «Κόψε τὴν ἀντιδικία ἀπὸ πάνω σου, γιατί ἔφτασε ὁ καιρός»

«Κόψε την αντιδικία από πάνω σου, γιατί έφτασε ο καιρός»

Ἕνας ἄλλος Ἀδελφὸς παρακάλεσε τὸν Ἀββᾶ Ματώη· «“Πές μου κάτι ὠφέλιμο”.

Καὶ τοῦ εἶπε ἐκεῖνος· “Κάθε ἀντιδικία γιὰ ὁποιοδήποτε πρᾶγμα κόψ ̓ την ἀπὸ πάνω σου. Κλάψε καὶ πένθησε μετανιωμένος, γιατὶ ἔφτασε ὁ καιρός”».

Λίγες λέξεις. Αλλά μέσα τους κρύβεται ένα ολόκληρο πρόγραμμα ζωής.

Ο Αββάς Ματώης δεν λέει στον αδελφό να αποφεύγει απλώς τους καβγάδες. Του ζητά κάτι πολύ βαθύτερο: να ξεριζώσει από μέσα του την ανάγκη να αντιδικεί. Και αυτή η συμβουλή αποκτά ξεχωριστή επικαιρότητα στην εποχή μας.

Μια εποχή διαρκούς αντιδικίας

Ζούμε μέσα σε έναν πρωτοφανή θόρυβο αντιπαραθέσεων.

Πολιτική, κοινωνικά δίκτυα, τηλεοπτικές συζητήσεις, οικογενειακές σχέσεις, ακόμη και εκκλησιαστικά ζητήματα μετατρέπονται εύκολα σε πεδία μάχης. Ο καθένας αισθάνεται ότι πρέπει να αποδείξει πως έχει δίκιο και ο άλλος άδικο. Και όσο περισσότερο αντιδικούμε, τόσο ευκολότερα ξεχνάμε το ίδιο το αντικείμενο της διαφωνίας.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ: 2.- Νὰ γίνουμε λίγο πιὸ «στρογγυλοί»

 

Να γίνουμε λίγο πιο «στρογγυλοί»

Γεώργιος Αποστολάκης

«Ἕνας ἀδελφὸς ρώτησε τὸν Ἀββᾶ Ματώη, λέγοντας· «“Τί νὰ κάνω, ποὺ ἡ γλῶσσα μου μὲ στενοχωρεῖ; Ὅταν βρίσκομαι ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους, δὲν μπορῶ νὰ τὴν συγκρατήσω, παρὰ τοὺς κατακρίνω σὲ κάθε ἔργο ἀγαθὸ καὶ τοὺς ἐλέγχω. Λοιπὸν τί νὰ κάνω;”.Καὶ ὁ Γέροντας τοῦ ἀποκρίθηκε: “Ἂν δὲν μπορεῖς νὰ συγκρατεῖς τὸν ἑαυτό σου, πήγαινε καὶ ζῆσε στὴν ἐρημιά. Ὑπάρχει ἐδῶ μιὰ ἀδυναμία. Ἐκεῖνος ποὺ ζεῖ μὲ τοὺς ἀδελφούς του, δὲν πρέπει νὰ εἶναι τετράγωνος, παρὰ στρογγυλός, γιὰ νὰ μπορεῖ σ ̓ ὅλους νὰ προσαρμόζεται ». Καὶ συμπλήρωσε ὁ Γέροντας· «Δὲν μένω μονάχος ἀπὸ ἀρετή, παρὰ ἀπὸ ἀδυναμία. Δυνατοὶ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ζοῦν ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους”».

Ο αδελφός πήγε στον Αββά Ματώη με ένα πρόβλημα που, δεκαπέντε αιώνες αργότερα, μοιάζει σαν να περιγράφει τη δική μας εποχή: «Ἡ γλῶσσα μου μὲ στενοχωρεῖ… δὲν μπορῶ νὰ τὴ συγκρατήσω». Και μάλιστα δεν κατέκρινε μόνο τα κακά έργα των άλλων. Έφτανε να τους κατακρίνει ακόμη και «σὲ κάθε ἔργο ἀγαθό».

Αυτό είναι το πρώτο συγκλονιστικό σημείο της διηγήσεως.

Υπάρχει μια κατάσταση της ψυχής στην οποία ο άνθρωπος δεν αναζητεί πλέον αν κάτι είναι καλό ή κακό. Αναζητεί πού θα βρει το ελάττωμα. Και συνήθως το βρίσκει. Γιατί όταν συνηθίσει το μάτι να αναζητεί σκιές, στο τέλος βλέπει παντού σκοτάδι.

Η κατάκριση ακόμη και του καλού

Κάποιος προσφέρει χρήματα; «Το κάνει για να φανεί».

Κάποιος μιλά για ένα κοινωνικό πρόβλημα; «Θέλει δημοσιότητα».

Κάποιος σωπαίνει; «Δεν έχει το θάρρος να μιλήσει».

Κάποιος μιλά; «Θέλει να επιβληθεί».

Κάποιος πετυχαίνει; «Κάποιον θα είχε από πίσω».

Κάποιος αποτυγχάνει; «Αφού ήταν ανίκανος».

Έτσι δημιουργείται μια φοβερή πνευματική κατάσταση. Ο άλλος δεν μπορεί πλέον να κάνει τίποτε σωστό στα μάτια μας. Και αυτό συμβαίνει επειδή το πρόβλημα δεν βρίσκεται πια σ’ αυτό που κάνει εκείνος. Βρίσκεται στο βλέμμα με το οποίο τον κοιτάζουμε εμείς.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ: 1.- Τρεῖς ἀνατροπὲς ποὺ ἐλευθερώνουν τὸν ἄνθρωπο

Τρεις ανατροπές που ελευθερώνουν τον άνθρωπο

Γεώργιος Αποστολάκης

Εἶπε ὁ Ἀββᾶς Ματώης· «Τρεῖς Γέροντες πῆγαν στὸν Ἀββᾶ Παφνούτιο τὸν Κεφαλᾶ νὰ τὸν παρακαλέσουν γιὰ καμμιὰ συμβουλή.

Τοὺς ρώτησε λοιπὸν ὁ Γέροντας· “ Τί θέλετε νὰ σᾶς πῶ; Πνευματικὰ ἢ σωματικὰ πράγματα; ”.

Τοῦ ἀπαντοῦν· “Πνευματικά”.

Τότε τοὺς λέει ὁ Γέροντας· “Πηγαίνετε στὴν εὐχὴ τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἀγαπήσετε πιότερο τὴν θλίψη παρὰ τὴν ἀνάπαυση· τὶς προσβολὲς περισσότερο παρὰ τὴν δόξα· τὸ δόσιμο καλύτερα παρὰ τὸ πάρσιμο”».

........................................

Παράξενα λόγια για τη σημερινή εποχή. Ίσως μάλιστα περισσότερο παράξενα σήμερα απ’ ό,τι όταν τα είπε ο Αββάς Παφνούτιος στους τρεις Γέροντες που πήγαν να ζητήσουν πνευματική συμβουλή. Διότι ολόκληρος σχεδόν ο σύγχρονος τρόπος ζωής μάς διδάσκει το ακριβώς αντίθετο.

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος παύει νὰ εἶναι παιδὶ τῶν γονέων του καὶ γίνεται ἀριθμός

 

Όταν ο άνθρωπος παύει να είναι παιδί των γονέων του και γίνεται αριθμός

Γεώργιος Αποστολάκης

Όταν ο άνθρωπος παύει να είναι παιδί των γονέων του και γίνεται αριθμός

Η αφαίρεση του πατρωνύμου και του μητρωνύμου από τις νέες κυπριακές ταυτότητες δεν αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, αλλά πολιτική επιλογή με βαθύτερο ανθρωπολογικό περιεχόμενο

Από τον Ιούλιο του 2026 οι νέες βιομετρικές ταυτότητες που εκδίδονται στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν αναγράφουν πλέον τα ονοματεπώνυμα του πατέρα και της μητέρας του κατόχου.

Πρώτο και απολύτως αναγκαίο είναι να διευκρινιστεί ότι η αφαίρεση των ονομάτων των γονέων δεν επιβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτελεί επιλογή της κυπριακής κυβέρνησης. Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1208 θεσπίζει κοινές προδιαγραφές ασφαλείας για τις ευρωπαϊκές ταυτότητες: συγκεκριμένο μέγεθος, μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη, προηγμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας, ενσωματωμένο ηλεκτρονικό μέσο αποθήκευσης, ψηφιακή εικόνα προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα. Δεν υποχρεώνει, όμως, τα κράτη να αφαιρέσουν τα ονόματα των γονέων ούτε απαγορεύει τη διατήρησή τους.

Η επίσημη αιτιολογία

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου, η αναγραφή παύλας ή η απουσία ονόματος στο πεδίο του πατέρα θεωρήθηκε ότι μπορούσε να αποκαλύπτει ότι ο κάτοχος ήταν αγνώστου πατρός ή προερχόταν από μονογονεϊκή οικογένεια και, επομένως, να προκαλεί διάκριση ή στιγματισμό. Τα στοιχεία των γονέων, βέβαια, δεν διαγράφονται από το κρατικό Αρχείο Πληθυσμού. Παραμένουν καταχωρισμένα στο πιστοποιητικό γέννησης και στις κρατικές βάσεις δεδομένων. Απλώς παύουν να είναι ορατά πάνω στο έγγραφο που παρουσιάζει ο πολίτης ως απόδειξη της ταυτότητάς του.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία του προβλήματος.

Από την ανθρώπινη ταυτότητα στην ψηφιακή ταυτοποίηση

Η ταυτότητα ενός ανθρώπου δεν είναι μόνο ένας μηχανισμός με τον οποίο το κράτος ξεχωρίζει τον πολίτη Α από τον πολίτη Β. Είναι η συνοπτική αποτύπωση της φυσικής, οικογενειακής και ιστορικής παρουσίας του ανθρώπου μέσα στον κόσμο.

Χαμηλὲς βάσεις, ἀκόμη χαμηλότερες προσδοκίες. Ποιοί θὰ διδάξουν, θὰ ποιμάνουν καὶ θὰ διοικήσουν τὴν ἑπόμενη Ἑλλάδα;

Χαμηλές βάσεις, ακόμη χαμηλότερες προσδοκίες

Ποιοι θα διδάξουν, θα ποιμάνουν και θα διοικήσουν την επόμενη Ελλάδα;

Γεώργιος Αποστολάκης

Οι βάσεις εισαγωγής του 2026 δεν αποτελούν απλώς έναν ακόμη πίνακα αριθμών. Είναι αποτύπωμα της κατάστασης της εκπαίδευσής μας, της κοινωνικής μας νοοτροπίας και, τελικά, του μέλλοντος που προετοιμάζουμε.

Η εικόνα είναι ανησυχητική. Στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ η βάση διαμορφώθηκε στα 8.975 μόρια και, από τις 148 θέσεις της γενικής σειράς, καλύφθηκαν μόλις 30. Έμειναν κενές 118, δηλαδή σχεδόν οκτώ στις δέκα. Στην Κοινωνική Θεολογία και Χριστιανικό Πολιτισμό η βάση περιορίστηκε στα 9.005 μόρια. Στο Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Ηρακλείου δεν καλύφθηκε ούτε μία από τις 40 θέσεις της γενικής σειράς. Η υποχώρηση επεκτείνεται στις φιλολογικές και ανθρωπιστικές σχολές, ενώ σοβαρά μηνύματα εκπέμπουν και οι βάσεις ορισμένων στρατιωτικών σχολών. Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται από τους αναλυτικούς πίνακες των βάσεων και των κενών θέσεων του 2026.

Χρειάζεται, βεβαίως, μια αναγκαία διευκρίνιση: η βάση μιας σχολής είναι η βαθμολογία του τελευταίου εισαχθέντος· δεν περιγράφει όλους τους φοιτητές της, ούτε αποδεικνύει από μόνη της ότι όποιος εισήχθη με χαμηλά μόρια είναι ανίκανος να προοδεύσει. Επηρεάζεται επίσης από τη ζήτηση, τον αριθμό των θέσεων, την επαγγελματική προοπτική και τις προτιμήσεις των υποψηφίων. Όταν, όμως, το ίδιο φαινόμενο επαναλαμβάνεται, αφορά σχολές κρίσιμες για την πνευματική, εκπαιδευτική και εθνική ζωή και συνδυάζεται με εκατοντάδες κενές θέσεις, τότε παύει να είναι στατιστική λεπτομέρεια. Γίνεται σύμπτωμα.

Εκπαίδευση χωρίς παιδεία — και εκπαίδευση φτωχή

Ἡ διδασκαλία τοῦ Ὁσίου Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου περὶ ἠλεκτρονικῶν ταυτοτήτων ὑπό το φῶς τῆς πατερικῆς ἐσχατολογίας

«Η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου περί ηλεκτρονικών ταυτοτήτων υπό το φως της πατερικής εσχατολογίας»

Γεώργιος Αποστολάκης, αντιπρόεδρος ΑΠ ε.τ.

Περίληψη

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου σχετικά με τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και το ενδεχόμενο του «χαράγματος», υπό το φως της πατερικής εσχατολογικής παραδόσεως. Στόχος της εργασίας δεν είναι η αξιολόγηση σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων με πολιτικά ή τεχνοκρατικά κριτήρια, αλλά η θεολογική αποτίμηση του πνευματικού νοήματος που αποδίδει ο Άγιος στο ζήτημα της ελευθερίας, της συνείδησης και της σταδιακής αλλοίωσης του ανθρώπου.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι ο λόγος του Οσίου Παϊσίου δεν συνιστά ιδιωτική ή καινοφανή εσχατολογική προσέγγιση, αλλά κινείται σε σαφή συνέχεια με την πατερική ερμηνεία της Αποκαλύψεως, εκφρασθείσα από Πατέρες όπως ο Ιππόλυτος Ρώμης, ο Ανδρέας και ο Αρέθας Καισαρείας, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Κύριλλος Ιεροσολύμων και ο Θεοδώρητος Κύρου. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην απουσία χρονολογικών προσδιορισμών, στοιχείο που χαρακτηρίζει τη γνήσια εκκλησιαστική προφητικότητα. Συμπεραίνεται ότι η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου αποτελεί σύγχρονη ποιμαντική έκφραση πατερικών αρχών και όχι τεχνοφοβική ή συνωμοσιολογική τοποθέτηση.

Εισαγωγή.

Στη σύγχρονη εποχή, πολλές τεχνολογικές αλλαγές προκαλούν στους πιστούς ερωτήματα σχετικά με την πνευματική τους ζωή, την ελευθερία τους και την σχέση τους με την πίστη του Χριστού. Ένα από αυτά τα ζητήματα είναι οι ηλεκτρονικές ταυτότητες και οι επιπτώσεις τους στη ζωή και την ελευθερία του ανθρώπου, συχνά συνδεόμενο με την έννοια του «σφραγίσματος» του Αντιχρίστου, όπως περιγράφεται στην Αποκάλυψη του Ευαγγελιστή Ιωάννη.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν προσεγγίζει την ιστορία ως ουδέτερο πεδίο εξελίξεων, αλλά ως χώρο φανέρωσης της Θείας Οικονομίας και ταυτόχρονα ως πεδίο πνευματικού αγώνα. Οι τεχνολογικές και κοινωνικές μεταβολές, ιδίως όταν αγγίζουν την ελευθερία του ανθρώπινου προσώπου και τη δυνατότητα συμμετοχής του στην κοινωνική και οικονομική ζωή, δεν μπορούν να αξιολογηθούν αποκλειστικά με λειτουργικά ή ωφελιμιστικά κριτήρια, αλλά απαιτούν θεολογική και πνευματική διάκριση.

Δὲν προσκύνησαν μιὰ ζακέτα. Τίμησαν τὸν Ἅγιο.

Δεν προσκύνησαν μια ζακέτα. Τίμησαν τον Άγιο.

Γεώργιος Αποστολάκης

Η Εφημερίδα των Συντακτών, σχολιάζοντας την προσκύνηση της ζακέτας του Αγίου Παϊσίου από πιστούς στο Νέο Πετρίτσι Σερρών, χαρακτήρισε το γεγονός «καθαρή ειδωλολατρία». Πρόκειται για έναν χαρακτηρισμό που φανερώνει ότι ο συντάκτης του άρθρου είτε αγνοεί πλήρως την ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση είτε επιλέγει να την ερμηνεύσει αποκλειστικά με τα κριτήρια ενός ορθολογισμού που αδυνατεί να κατανοήσει το βίωμα της Εκκλησίας.

Για την Ορθοδοξία, η τιμή των ιερών λειψάνων δεν είναι ούτε δεισιδαιμονία ούτε λατρεία της ύλης. Είναι συνέπεια της πίστεως ότι ο άνθρωπος σώζεται ολόκληρος – ψυχή και σώμα – και ότι το σώμα του αγίου έγινε «ναός του Αγίου Πνεύματος» (Α΄ Κορ. 6,19). Η Χάρη του Θεού δεν αγιάζει μόνο την ψυχή, αλλά διαπερνά και το σώμα, το οποίο γίνεται φορέας της θείας ενεργείας ακόμη και μετά την κοίμησή του. Γι' αυτό η Εκκλησία τιμά τα λείψανα των αγίων ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, ενώ η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος κατοχύρωσε δογματικά την τιμητική προσκύνησή τους.

Η εκκλησιαστική παράδοση μάλιστα διακρίνει τα λείψανα σε δύο κατηγορίες.

Πρώτου βαθμού είναι τα ίδια τα τίμια λείψανα του σώματος: τα οστά, οι τρίχες, το αίμα, ακόμη και ολόκληρο το άφθαρτο σκήνωμα του αγίου.

Δευτέρου βαθμού είναι τα αντικείμενα που βρίσκονταν σε άμεση και διαρκή επαφή με το αγιασμένο σώμα του: τα ενδύματα, η ζώνη, τα υποδήματα, τα εργαλεία της ασκήσεώς του, τα προσωπικά του αντικείμενα.

Ἡ Χάλκη δὲν μπορεῖ νὰ γίνει γεωπολιτικὸ ἀντάλλαγμα

Η Χάλκη δεν μπορεί να γίνει γεωπολιτικό αντάλλαγμα

Γεώργιος Αποστολάκης

Αν η επαναλειτουργία της σημαίνει αλλοίωση της Ορθόδοξης ταυτότητάς της, τότε το τίμημα είναι βαρύτερο από το όφελος.

Το σημερινό πρωτοσέλιδο της ΕΣΤΙΑΣ προκαλεί εύλογο προβληματισμό.

Εάν οι πληροφορίες που δημοσιεύονται ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τότε η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης δεν αποτελεί απλώς ένα εκκλησιαστικό γεγονός. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι, στο οποίο εμπλέκονται οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών, Τουρκίας και Ελλάδας, ακόμη και ζητήματα όπως η προμήθεια των F-35 και οι ισορροπίες στο ΝΑΤΟ.

Αν αυτό αληθεύει, γεννάται ένα ερώτημα πολύ σοβαρότερο από κάθε διπλωματική σκοπιμότητα: Μπορεί η Εκκλησία να γίνεται αντικείμενο γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης;

Η αποστολή της Χάλκης

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Να μορφώνει Ορθόδοξους κληρικούς. Να υπηρετεί την Ορθόδοξη θεολογία. Να διαφυλάσσει την αποστολική πίστη.

Δεν ιδρύθηκε ως διεθνές διαθρησκειακό εκπαιδευτικό ίδρυμα ούτε ως πανεπιστήμιο θρησκειολογικών σπουδών. Η ύπαρξή της συνδεόταν άμεσα με τη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό

Γιατί στενάζει ἡ κτίση;

Γεώργιος Αποστολάκης

Δύο ακόμη φονικοί σεισμοί μέσα σε λίγες ημέρες. Πριν από δύο εβδομάδες στις Φιλιππίνες. Χθες στη Βενεζουέλα. Ανάμεσά τους, τεράστιες δασικές πυρκαγιές, παρατεταμένοι καύσωνες, πρωτοφανείς πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα που εμφανίζονται ολοένα συχνότερα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Οι ειδήσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Η ανθρωπότητα τις καταγράφει, τις μετρά, τις αναλύει και αναζητά τις επιστημονικές αιτίες τους. Και ορθώς το κάνει. Η επιστήμη έχει τον δικό της πολύτιμο ρόλο να ερευνά τους φυσικούς μηχανισμούς και να βοηθά στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους.

Υπάρχει όμως και ένα βαθύτερο ερώτημα, στο οποίο η επιστήμη δεν μπορεί να απαντήσει. Γιατί ολόκληρη η δημιουργία μοιάζει να στενάζει;

Η Εκκλησία, εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, δίνει μια απάντηση που δεν αναιρεί την επιστημονική γνώση, αλλά φωτίζει την πνευματική διάσταση της πραγματικότητας.

Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Πᾶσα ἡ κτίσις συστενάζει καὶ συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν.» (Ρωμ. 8,22) Τι σημαίνει αυτό;

Ἀπὸ τὰ UFO στοὺς «Ἄρχοντες»; Ἡ ἐλεγχόμενη ἀποκάλυψη, ἡ νέα μυθολογία τῶν ἐξωγήινων καὶ τὰ ἐρωτήματα γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη θεολογία

Από τα UFO στους «Άρχοντες»;

Η ελεγχόμενη αποκάλυψη, η νέα μυθολογία των εξωγήινων και τα ερωτήματα για την Ορθόδοξη θεολογία

Γεώργιος Αποστολάκης

Είδα την ταινία "Ημέρα Αποκάλυψης". Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ όπως πάντα αξεπέραστος σκηνοθέτης στο είδος του. Η αίσθησή μου, χωρίς να μπορώ να το αποδείξω, είναι ότι «προετοιμάζει» έδαφος. Για μεγάλες αποκαλύψεις που για πολλά χρόνια ήταν στο πεδίο της συνωμοσιολογίας και επιστημονικής φαντασίας. Τώρα θα παρουσιάζονται ως επιστημονικές αλήθειες. Θέλησα να γράψω το σημείωμα αυτό, αφού έκανα τη δυνατή έρευνα, για να σας ενημερώσω. Είναι μία πρώτη προσέγγιση. Προσπάθησα να είμαι όσο το δυνατόν αντικειμενικός. Δεκτή κάθε παρατήρηση. Συζήτηση γίνεται. Πάντως δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια στις «πληροφορίες» που δόθηκαν και θα δίνονται σταδιακά.

Τις τελευταίες εβδομάδες αναζωπυρώθηκε διεθνώς η συζήτηση γύρω από τα UFO (ή UAP, όπως ονομάζονται πλέον επισήμως), με αφορμή την ταινία Disclosure Day («Ημέρα Αποκάλυψης») του Στίβεν Σπίλμπεργκ και τις παράλληλες συζητήσεις στις ΗΠΑ για τη δημοσιοποίηση κρατικών αρχείων σχετικά με ανεξήγητα εναέρια φαινόμενα.

Πολλοί ερευνητές φαινομένων UAP (Αγνώστου Ταυτότητας Ιπτάμενα Φαινόμενα) υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί κορυφαίους δημιουργούς για να εκπαιδεύσει το κοινό. Σκοπός είναι να μειωθεί ο μαζικός πανικός όταν γίνει η πραγματική αποκάλυψη

Γεώργιος Ἀποστολάκης, Ψηφιακὸς «πολιτικὸς θάνατος»: ὅταν ἡ ἐξουσία πατᾶ ἕνα κουμπὶ καὶ σὲ ἐξαφανίζει.

Η είδηση που ήρθε στο φως από την Εφημερίδα των Συντακτών δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο διεθνούς πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι κάτι βαθύτερο, πιο ανησυχητικό και, κυρίως, προφητικό για το μέλλον που έρχεται.

Μια εισηγήτρια του Ο.Η.Ε., επειδή τόλμησε να μιλήσει για γενοκτονία στην Παλαιστίνη, βρέθηκε αντιμέτωπη όχι με πολιτική διαφωνία, αλλά με εξόντωση της ίδιας της δυνατότητάς της να ζει και να λειτουργεί. Με εκτελεστικό διάταγμα του Donald Trump, της επιβλήθηκε μια τιμωρία που ξεπερνά τα όρια της διπλωματίας ή της πολιτικής πίεσης.

Της επιβλήθηκε αυτό που εύστοχα χαρακτηρίστηκε: «πολιτικός θάνατος». 

Τι σημαίνει «πολιτικός θάνατος» στη νέα εποχή

Δεν πρόκειται για φυλάκιση. Δεν πρόκειται για εξορία. Πρόκειται για κάτι πιο ύπουλο και πιο απόλυτο. Απαγορεύεται σε οποιονδήποτε να της παρέχει χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες. Κατασχέθηκε το διαμέρισμά της. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει πιστωτική κάρτα πουθενά στον κόσμο. Αναγκάζεται να ζει με μετρητά ή δανειζόμενη.

Γεώργιος Ἀποστολάκης: Ξεχάσαμε τὸν Θεό – μας θυμήθηκαν οἱ ἀρρώστιες

Η εικόνα που έρχεται από τη Λέσβο με τον αφθώδη πυρετό δεν είναι απλώς μια ακόμη είδηση αγροτικής κρίσης. Είναι ένα προειδοποιητικό σήμα. Κοπάδια θανατώνονται, παραγωγοί καταστρέφονται, ολόκληρες οικογενειακές δραστηριότητες αφανίζονται μέσα σε λίγες ημέρες. Και το κράτος; Τρέχει πίσω από τα γεγονότα με αποζημιώσεις που δεν καλύπτουν ούτε το παρόν, πόσο μάλλον το μέλλον.

Η ελληνική κτηνοτροφία δέχεται αλλεπάλληλα πλήγματα: ασθένειες, κόστος παραγωγής, εισαγωγές, αδυναμία στήριξης. Το αποτέλεσμα είναι ορατό: εγκατάλειψη της υπαίθρου, ερημοποίηση της παραγωγής, εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα τρόφιμα. Δεν πρόκειται μόνο για οικονομικό ζήτημα. Είναι θέμα εθνικής επιβίωσης.

Μέσα σε αυτή την ασφυκτική κατάσταση, οι κτηνοτρόφοι κάνουν αυτό που είναι φυσικό: αντιδρούν, διαμαρτύρονται, διεκδικούν αποζημιώσεις. Και ορθώς το πράττουν. Όμως εδώ αναδύεται ένα βαθύτερο ερώτημα, που δεν είναι ούτε γραφικό ούτε παρωχημένο: Πού είναι η πίστη;

Γεώργιος Ἀποστολάκης, Ἄνοιξη 2026: Οἱ ρωγμὲς στὸ ψηφιακὸ τεῖχος πληθαίνουν – Ὁ ἀγῶνας ἀποδίδει καρπούς!

Σε μια εποχή που η ψηφιακή επιτήρηση και ο απόλυτος έλεγχος των δεδομένων μας παρουσιάζονται ως «ιστορική αναγκαιότητα», οι εξελίξεις του πρώτου τριμήνου του 2026 έρχονται να ανατρέψουν το αφήγημα της μοιρολατρίας. Από τους δρόμους της Ελβετίας μέχρι τα κοινοβούλια της Κεντρικής Ευρώπης, μια σειρά από νίκες αποδεικνύει ότι η «Έξοδος» από τον ψηφιακό εγκλεισμό είναι εφικτή, αρκεί να υπάρχει οργάνωση, ενημέρωση και επιμονή.

Το Φυσικό Χρήμα ως Οχυρό Ελευθερίας: Η Ευρώπη Αντιστέκεται

Η πιο ηχηρή νίκη του πρόσφατου διαστήματος ήρθε από την καρδιά της Ευρώπης. Σε ένα ιστορικό δημοψήφισμα (Μάρτιος 2026), οι Ελβετοί πολίτες ψήφισαν υπέρ της συνταγματικής κατοχύρωσης του φυσικού νομίσματος. Η κίνηση αυτή δεν ήταν απλώς οικονομική, αλλά βαθιά πολιτική: το φυσικό χρήμα είναι το τελευταίο οχυρό της ανωνυμίας και της ιδιωτικότητας.

Η Ελβετία δεν είναι μόνη σε αυτόν τον δρόμο. Ακολουθεί το παράδειγμα της Σλοβακίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβενίας, οι οποίες έχουν ήδη κατοχυρώσει συνταγματικά το δικαίωμα στις συναλλαγές με μετρητά, ενώ αντίστοιχο ισχυρό κίνημα διεκδίκησης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και στην Αυστρία. Σε έναν κόσμο όπου κάθε ψηφιακή συναλλαγή καταγράφεται και μπορεί δυνητικά να «παγώσει» από μια κεντρική αρχή, οι λαοί αυτοί στέλνουν το μήνυμα ότι αρνούνται να γίνουν «ψηφιακοί υπήκοοι».

Η Ελβετία Πρωτοπορεί: Το Δικαίωμα στην "Off-line" Ζωή

Γεώργιος Ἀποστολάκης, Τὰ εὐρωπαϊκὰ κονδύλια δὲν εἶναι οὐδέτερα: Ὅταν τὸ χρῆμα δοκιμάζει τὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας.

Με αφορμή την (ορθή) τοποθέτηση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος «για τον ομόφυλο γάμο και την ομόφυλη γονεϊκότητα», λόγω της πρόσφατης απόφασης του ΣτΕ που έκρινε συνταγματικό το ν. 5089/2024, θέλω να καταθέσω τις παρακάτω σκέψεις και παρατηρήσεις μου, με όλο το σεβασμό στην μεγάλη αποστολή και προσφορά των ορθόδοξων εκκλησιαστικών ιδρυμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα εκκλησιαστικά ιδρύματα και μοναστήρια, εντός και εκτός του Αγίου Όρους, εντάσσονται σε ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, έργα αποκατάστασης, υποδομές, πολιτιστικές δράσεις.

Επιφανειακά, όλα δείχνουν θετικά. Ποιος θα μπορούσε να είναι αντίθετος στην ενίσχυση της παράδοσης;

Κι όμως, το ερώτημα δεν είναι οικονομικό. Είναι πνευματικό.

Γεώργιος Ἀποστολάκης, Ὅταν ὁ τζόγος εἶναι «ἔγκλημα» χωρὶς φόρο – καὶ «ἀνάπτυξη» μὲ ἄδεια

Σαρωτικά μέτρα κατά του παράνομου τζόγου: Φυλακή έως 10 χρόνια -Χρηματικό πρόστιμο έως 100.000 ευρώ

Η πρόσφατη είδηση για αυστηροποίηση των ποινών κατά του παράνομου τζόγου, με απειλή πολυετών καθείρξεων και βαριά διοικητικά πρόστιμα, παρουσιάζεται ως αποφασιστικό χτύπημα στην παραοικονομία και στο οργανωμένο έγκλημα. Όμως πίσω από τον ηχηρό τίτλο κρύβεται μια βαθιά πολιτική και ηθική αντίφαση: Ο τζόγος διώκεται όταν δεν φορολογείται — και προστατεύεται όταν αποφέρει έσοδα.

Αν μια πράξη είναι κοινωνικά επικίνδυνη, εθιστική και καταστροφική για οικογένειες και νοικοκυριά, τότε είναι το ίδιο επικίνδυνη ανεξάρτητα από το ποιος την οργανώνει. Το πάθος του τζογαδόρου δεν μειώνεται επειδή η πλατφόρμα έχει άδεια. Η εξάρτηση δεν θεραπεύεται επειδή το κράτος εισπράττει ΦΠΑ και φόρο παιγνίων.

Κι όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει: Η ίδια δραστηριότητα βαφτίζεται «νόμιμη ψυχαγωγία» όταν διεξάγεται από αδειοδοτημένους φορείς, αλλά γίνεται «βαρύ ποινικό αδίκημα» όταν τελείται εκτός του φορολογικού και επιχειρηματικού πλαισίου.

Ο τζόγος δεν αλλάζει φύση με μια σφραγίδα

Το επιχείρημα της πολιτείας είναι γνωστό: Η ρύθμιση προστατεύει τον πολίτη, ελέγχει την αγορά, περιορίζει το μαύρο χρήμα και θέτει όρους διαφάνειας.

Γεώργιος Ἀποστολάκης, Τὸ Wi-Fi σὲ «βλέπει» ἀκόμα κι ἂν δὲν ἔχεις κινητό: Ἡ ἀόρατη ἐπιτήρηση ποὺ ἔρχεται.

“Θα’ ρθει καιρός, που θα σας πουν να βουλωθείτε με τη βούλα του Σατανά. Να μη βουλωθείτε. Αν βουλωθείτε και στου βοδιού το κέρατο να κρυφθείτε θα σας βρουν”

Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός

Το Wi-Fi σε «βλέπει» ακόμα κι αν δεν έχεις κινητό: Η αόρατη επιτήρηση που έρχεται.

Μια τεχνολογία που μετατρέπει κάθε router σε «μάτι», ακόμη και η Ευρώπη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου!

Περίληψη

Το άρθρο εξετάζει τη νέα τεχνολογία Wi-Fi sensing, η οποία επιτρέπει την ανίχνευση και ενδεχομένως την αναγνώριση ανθρώπων μέσω της ανάλυσης μεταβολών στα ραδιοκύματα των ασύρματων δικτύων. Ερευνητικές ομάδες στην Ευρώπη έχουν δείξει ότι τα σήματα Wi-Fi μπορούν να αποκαλύψουν παρουσία, κίνηση και μοναδικά «ραδιοβιομετρικά» χαρακτηριστικά ενός ατόμου. Η δυνατότητα αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της ιδιωτικότητας, καθώς η φυσική παρουσία μπορεί να καταγράφεται ακόμη και χωρίς χρήση συσκευής ή σύνδεση σε δίκτυο.

Το Wi-Fi sensing εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον ψηφιακού μετασχηματισμού, όπου κάθε πτυχή της ζωής παράγει δεδομένα. Αν οι τεχνολογίες αυτές συνδυαστούν με υπάρχοντα συστήματα παρακολούθησης, μειώνεται δραστικά η δυνατότητα ανώνυμης παρουσίας στον δημόσιο χώρο.

Παρότι σήμερα οι εφαρμογές βρίσκονται κυρίως σε ερευνητικό στάδιο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι πολλές τεχνολογίες επιτήρησης μεταβαίνουν γρήγορα από τα εργαστήρια σε εμπορική και κρατική χρήση. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η τεχνολογική δυνατότητα, αλλά το ρυθμιστικό και θεσμικό πλαίσιο που θα καθορίσει τα όριά της.