Σελίδες

ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ

ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ
ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΕ ΣΩΣΟΝ ΗΜΑΣ

Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014

Ἐγκώμιον εἰς τὸν Ἀπόστολον Ἀνδρέαν τὸν Πρωτόκλητον, Νικήτα ρήτορος τοῦ Παφλαγόνος

   

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

 Εἰς τὴν με­τα­πο­στο­λι­κὴν ἐ­πο­χήν, ἡ ἀ­γά­πη κά­ποι­ων χρι­στι­α­νῶν πρὸς τοὺς ἁ­γί­ους Ἀ­πο­στό­λους τοὺς ὡ­δή­γη­σεν εἰς τὴν ἀ­πο­σπα­σμα­τι­κὴν γρα­πτὴν δι­ά­σω­σιν πολ­λῶν δευ­τε­ρευ­ου­σῶν πλη­ρο­φο­ρι­ῶν πε­ρὶ τοῦ βί­ου των, αἱ ὁ­ποῖ­αι δὲν εἶ­χον συμ­πε­ρι­λη­φθῆ εἰς τὰ θε­ό­πνευ­στα κεί­με­να τῆς Και­νῆς Δι­α­θή­κης.
Ὡς μᾶς πλη­ρο­φο­ρεῖ ὁ Βρε­σκί­ας Φι­λά­στρι­ος (†390), γνω­στὸς ἀ­μύν­τωρ τῆς ὀρ­θο­δο­ξί­ας τι­μώ­με­νος ὡς ἅ­γι­ος, ἐκ τοῦ κύ­κλου τῶν μα­θη­τῶν τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου συ­ν­ε­τά­χθη κά­ποι­ος Βί­ος τοῦ Πρω­το­κλή­του, κα­τὰ πᾶ­σαν πι­θα­νό­τη­τα σύν­το­μος. Ὅ­μως οἱ αἱ­ρε­τι­κοὶ Γνω­στι­κοί, ἢ κατ’ ἄλ­λους οἱ Μα­νι­χαῖ­οι, ἠλ­λοί­ω­σαν τὸ κεί­με­νον αὐ­τό.
Εἰς τὴν πα­ρά­δο­σιν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὁ ἀ­πό­στο­λος Ἀν­δρέ­ας κα­τε­νο­ή­θη ὡς ἕ­να πνευ­μα­τι­κὸν ἀ­νά­στη­μα ἐ­ναρ­μο­νι­σμέ­νον ἀ­πο­λύ­τως πρὸς τὴν πνευ­μα­τι­κὴν δι­ά­στα­σιν τοῦ κα­τὰ Ἰ­ω­άν­νην ἱ­ε­ροῦ Εὐ­αγ­γε­λί­ου. Οἱ αἱ­ρε­τι­κοὶ τῶν πρώ­των χρι­στι­α­νι­κῶν αἰ­ώ­νων, ἐ­κμε­ταλ­λευ­ό­με­νοι τὴν συ­νεί­δη­σιν αὐ­τὴν τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, οἰ­κει­ο­ποι­ή­θη­σαν τὸν Βί­ον αὐ­τὸν τοῦ Πρω­το­κλή­του, καὶ προ­σε­πά­θη­σαν νὰ ἀλ­λοι­ώ­σουν τὸ ἀρ­χι­κὸν κεί­με­νον πα­ρεμ­βάλ­λον­τες, εἰς τὸ κη­ρυ­κτι­κὸν μέ­ρος αὐ­τοῦ, τὴν γνω­στὴν δι­δα­σκα­λί­αν τοῦ αἱ­ρε­τι­κοῦ των συ­στή­μα­τος.

Ὑ­πὸ τὴν μορ­φὴν αὐ­τὴν ὁ Βί­ος ἐ­κυ­κλο­φο­ρή­θη εἰς δι­α­φό­ρους πα­ραλ­λα­γάς, ὁ­ποὺ γε­νι­κῶς ὀ­νο­μά­ζον­ται Πε­ρί­ο­δοι, δη­λα­δὴ πε­ρι­ο­δεῖ­αι. Πολ­λοὶ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κοὶ συγ­γρα­φεῖς, ὅ­πως ὁ ἅ­γι­ος Ἐ­πι­φά­νι­ος, ὁ Βρε­σκί­ας Φι­λά­στρι­ος, ὁ Μ. Φώ­τι­ος, ὁ πά­πας Ἰν­νο­κέν­τι­ος Α΄, καὶ ἰ­δι­αι­τέ­ρως ὁ πά­πας Γε­λά­σι­ος, με­τα­ξὺ ἄλ­λων ἀ­πέρ­ρι­ψαν τὰς Πε­ρι­ό­δους τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου, λό­γῳ τῆς αἱ­ρε­τι­κῆς δι­δα­σκα­λί­ας ὁ­ποὺ εἶ­χε πα­ρεμ­βλη­θῆ εἰς τὰ κεί­με­να αὐ­τά.
Εἰς τὴν ποι­κι­λί­αν τῶν Πε­ρι­ό­δων αὐ­τῶν πε­ρι­ε­λαμ­βά­νον­το κυ­ρί­ως δύο εἴ­δη: α΄) κεί­με­να σα­φοῦς αἱ­ρε­τι­κῆς προ­ο­πτι­κῆς, καὶ β΄) κεί­με­να ἐκ­λα­ϊ­κευ­μέ­νης μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κῆς ἐμ­πνεύ­σε­ως, ἀ­πο­βλέ­πον­τα εἰς τὴν ἔ­ξαρ­σιν τῆς λα­ϊ­κῆς εὐ­σε­βεί­ας καὶ τὴν ἐ­φή­με­ρον στή­ρι­ξιν τῶν χρι­στι­α­νῶν. Ἡ πρώ­τη ὁ­μὰς τῶν κει­μέ­νων αὐ­τῶν φαί­νε­ται νὰ εἶ­ναι ἐ­κεί­νη, ἡ ὁ­ποία κα­τε­δι­κά­σθη ὑ­πὸ τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας διὰ τοῦ Decretum Gelasianum, δι’ ὃ καὶ δὲν δι­ε­σώ­θη ἕ­ως τῶν ἡ­με­ρῶν μας. Ἡ δευ­τέ­ρα ὁ­μὰς δι­ε­σώ­θη ἐν πολ­λοῖς, ἐ­κυ­κλο­φο­ρεῖ­το δὲ κυ­ρί­ως διὰ τὸ «λα­ο­γρα­φι­κὸν» ἐν­δι­α­φέ­ρον, τὸ ὁ­ποῖ­ον προ­σ­έ­φε­ρε.
Εἰς τὰς δι­α­σω­θεῖ­σας Πε­ρι­ό­δους δὲν δι­α­τυ­πώ­νον­ται σα­φῶς αἱ γνω­σταὶ θέ­σεις τῶν Γνω­στι­κῶν καὶ τῶν Μα­νι­χαί­ων. Ἴ­σως εἶ­ναι λα­ϊ­καὶ δι­α­σκευ­αὶ τῶν κα­τα­δι­κα­σθέν­των κει­μέ­νων, ἴ­σως εἶ­ναι μία ἔμ­με­σος ἀ­φε­λὴς ἀν­τα­νά­κλα­σις ἐ­κεί­νων. Ὅ­μως κα­τὰ βά­σιν, εἰς τὸν πυ­ρῆ­να αὐ­τῶν, δι­α­σώ­ζε­ται ἡ ἀρ­χι­κὴ ἱ­στο­ρι­κὴ πα­ρά­δο­σις.
Οἱ συγ­γρα­φεῖς τῶν Πε­ρι­ό­δων δὲν ἐν­δι­ε­φέ­ρον­το διὰ τὴν ἀλ­λοί­ω­σιν τοῦ ἀρ­χι­κοῦ ἱ­στο­ρι­κοῦ πυ­ρῆ­νος, δι’ ὃ καὶ εἰς ὅ­λας τὰς πα­ραλ­λα­γάς των δι­α­σώ­ζε­ται αὐ­τὸς σχε­δὸν ὁ­μοι­ό­μορ­φος. Ἐ­χρη­σι­μο­ποί­ουν μά­λι­στα τὸν ἀρ­χι­κὸν ἱ­στο­ρι­κὸν «καμ­βᾶν», πρὸς εὐ­κο­λω­τέ­ραν δι­άν­θι­σιν αὐ­τοῦ διὰ τῶν ἀ­φε­λῶν κη­ρυ­γμά­των καὶ τῶν μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κῶν δι­η­γή­σε­ων αὐ­τῶν.
Κα­τὰ συ­νέ­πει­αν ἦ­το δυ­να­τὴ μία ἀ­πο­κα­τά­στα­σις τοῦ ἱ­στο­ρι­κοῦ Βί­ου, συμ­φώ­νως πρὸς τὸ πνεῦ­μα τῶν ὑ­πο­δεί­ξε­ων τοῦ ἁ­γί­ου Κυ­ρίλ­λου Ἀ­λε­ξαν­δρεί­ας ὅ­τι, «ἐν οἷς μὴ πε­ρὶ τῶν ἰ­δί­ων δο­γμά­των δι­α­λέ­γον­ται (οἱ αἱ­ρε­τι­κοὶ) ἔ­στιν ὅ­τε κα­λῶς ἐ­πι­βάλ­λον­ται», ἐφ’ ὅ­σον «οὐ πάν­τα ὅ­σα λέ­γου­σιν οἱ αἱ­ρε­τι­κοὶ φεύ­γειν καὶ πα­ραι­τεῖ­σθαι χρή· πολ­λὰ γὰρ ὁ­μο­λο­γοῦ­σιν, ὧν καὶ ἡ­μεῖς ὁ­μο­λο­γοῦ­μεν...».
Ἔτ­σι, διὰ κα­ταλ­λή­λου κρι­τι­κῆς ἀν­τι­πα­ρα­βο­λῆς τῶν Πε­ρι­ό­δων πρὸς τὰ σω­ζό­με­να τό­τε ἀ­πο­σπά­σμα­τα τοῦ ἀρ­χι­κοῦ Βί­ου, διὰ συγ­κρί­σε­ως αὐ­τῶν πρὸς τὴν ζων­τα­νὴν τό­τε πα­ρά­δο­σιν τῶν το­πι­κῶν Ἐκ­κλη­σι­ῶν, ἦ­το ἐ­φι­κτὴ ἡ ἀ­πο­κα­τά­στα­σις τῶν ἀρ­χι­κῶν ἱ­στο­ρι­κῶν πλη­ρο­φο­ρι­ῶν, καὶ ἡ σύν­θε­σις μι­ᾶς στα­θε­ρᾶς εἰ­κό­νος περὶ τῆς δρά­σε­ως καὶ τοῦ μαρ­τυ­ρί­ου τῶν ἁ­γί­ων Ἀ­πο­στό­λων. Διὰ τοῦ­το, με­τὰ τὸν κα­θ­ορι­σμὸν τοῦ κα­τα­λό­γου τῶν θε­ο­πνεύ­στων βι­βλί­ων τῆς Και­νῆς Δι­α­θή­κης, ἤρ­χι­σε μία ἄλ­λη ἐρ­γα­σία, ἤσ­σο­νος ἀ­σφα­λῶς ση­μα­σί­ας, ἡ σύν­θε­σις τῶν αὐ­θεν­τι­κῶν Βί­ων τῶν ἁ­γί­ων Ἀ­πο­στό­λων, ἐν οἷς καὶ τοῦ Πρω­το­κλή­του αὐ­τῶν, πε­ρὶ τοῦ ὁ­ποί­ου ἔ­χουν γρα­φῆ τὰ πε­ρισ­σό­τε­ρα κεί­με­να τῆς ἐ­πο­χῆς ἐ­κεί­νης.
Ὅ­πως τώ­ρα, ἔτ­σι καὶ τό­τε, ἐ­γνώ­ρι­ζον ὅ­τι δύο κεί­με­να ἀ­να­φε­ρό­με­να εἰς τὸν ἀ­πό­στο­λον Ἀν­δρέ­αν, ἡ Ἐ­πι­στο­λὴ τῶν Πρε­σβυ­τέ­ρων καὶ Δι­α­κό­νων τῶν Ἐκ­κλη­σι­ῶν τῆς Ἀ­χα­ΐ­ας καὶ τὸ Μαρ­τύ­ρι­ον (πρῶ­τον) τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου, μᾶς πλη­ρο­φο­ροῦν, με­τὰ ἱ­στο­ρι­κῆς αὐ­θεν­τι­κό­τη­τος καὶ ὀρ­θῆς δι­δα­σκα­λί­ας, διὰ τὸ μαρ­τύ­ρι­ον τοῦ ἁ­γί­ου Ἀν­δρέ­ου. Ὑ­πὸ δι­α­πρε­πῶν ἱ­στο­ρι­κῶν καὶ ἐ­ξει­δι­κευ­μέ­νων βι­ο­γρά­φων Ἀ­να­το­λῆς καὶ Δύ­σε­ως τῆς ἐ­πο­χῆς ἐ­κεί­νης, αἱ πλη­ρο­φο­ρί­αι τῶν κει­μέ­νων αὐ­τῶν ἐ­με­λε­τή­θη­σαν ἐν σχέ­σει πρὸς τὰς Πε­ρι­ό­δους, πρὸς τὰς το­πι­κὰς προ­φο­ρι­κὰς ἢ γρα­πτὰς μαρ­τυ­ρί­ας, καὶ πρὸς ὑ­πάρ­χον­τα τό­τε ἀ­πο­σπά­σμα­τα ἑ­νὸς ἀρ­χι­κοῦ Βί­ου. Οἱ με­λε­τη­ταὶ ἐ­κεῖ­νοι ἐ­πε­ξειρ­γά­σθη­σαν ἱ­στο­ρι­κῶς τὰς πλη­ρο­φο­ρί­ας αὐ­τάς, καὶ κα­τέ­λη­ξαν εἰς τὴν συγ­γρα­φὴν ὡ­λο­κλη­ρω­μέ­νων Βί­ων, αὐ­θεν­τι­κῶν ἱ­στο­ρι­κῶς καὶ ὀρ­θο­δό­ξων θε­ο­λο­γι­κῶς.
Ἔτ­σι οἱ ἐ­πί­ση­μοι αὐ­τοὶ Βί­οι τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου συ­νε­τά­χθη­σαν μὲν εἰς με­τα­γε­νε­στέ­ρους σχε­τι­κῶς αἰ­ῶ­νας, πε­ρι­έ­χουν ὅ­μως ἀ­πο­δε­δει­γμέ­νως τὰς ἀρ­χα­ϊ­κὰς ἱ­στο­ρι­κὰς μαρ­τυ­ρί­ας τῶν πρώ­των χρι­στι­α­νι­κῶν αἰ­ώ­νων, ὡς ἐ­πὶ πα­ρα­δεί­γμα­τι τὴν δρᾶ­σιν τοῦ Πρω­το­κλή­του εἰς τὸν Πόν­τον, τὸ κή­ρυ­γμα αὐ­τοῦ εἰς τὸ Βυ­ζάν­τι­ον καὶ τὴν ὑπ’ αὐ­τοῦ χει­ρο­το­νί­αν τοῦ Στά­χυ­ος ὡς ἐ­πι­σκό­που Βυ­ζαν­τί­ου, τὴν δρᾶ­σιν αὐ­τοῦ εἰς τὴν Θεσ­σα­λο­νί­κην, τὸ κή­ρυ­γμα καὶ τὴν σταύ­ρω­σιν αὐ­τοῦ εἰς τὴν πό­λιν τῶν Πα­τρῶν.
Ἐκ τῆς συγ­γρα­φῆς τῶν Βί­ων αὐ­τῶν ἐ­δη­μι­ουρ­γή­θη­σαν δύο φο­ρεῖς τῆς πε­ρὶ ἁ­γί­ου Ἀν­δρέ­ου πα­ρα­δό­σε­ως, ὁ ἀ­να­το­λι­κὸς καὶ ὁ δυ­τι­κός. Οἱ συγ­γρα­φεῖς ἑ­κά­στης πα­ρα­δό­σε­ως εἰρ­γά­σθη­σαν με­μο­νω­μέ­νως, τό­σον χρο­νι­κῶς ὅ­σον καὶ το­πι­κῶς, χρη­σι­μο­ποι­οῦν­τες μά­λι­στα ὄ­χι τὰς ἰ­δί­ας πάν­το­τε πη­γάς. Πα­ρὰ ταῦ­τα κα­τέ­λη­ξαν εἰς τὰ αὐ­τὰ σχε­δὸν ἱ­στο­ρι­κὰ συμ­πε­ρά­σμα­τα, καὶ ἐν πολ­λοῖς ταυ­τί­ζον­ται ἢ ἀλ­λη­λο­συμ­πλη­ρώ­νον­ται. Οἱ Βί­οι αὐ­τοί, συγ­γρα­φέν­τες ὑπ’ αὐ­τὰς τὰς προ­ϋ­πο­θέ­σεις, δι­αρ­κού­σης τῆς πρώ­της χρι­στι­α­νι­κῆς χι­λι­ε­τί­ας, εἶ­ναι δι’ ἡ­μᾶς κεί­με­να ὑ­ψί­στης ση­μα­σί­ας, ἐφ’ ὅ­σον εἶ­ναι «ἐν πολ­λοῖς τε­κμη­ρί­οις» αἱ πη­γαί, διὰ τῶν ὁ­ποί­ων πλη­ρο­φο­ρού­με­θα πε­ρὶ τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου.
Ἐξ αὐ­τῶν ἀρ­χαι­ό­τε­ρος εἶ­ναι ὁ ἐκ­πρό­σω­πος τῆς δυ­τι­κῆς πα­ρα­δό­σε­ως τῆς ἑ­νι­αί­ας τό­τε Ἐκ­κλη­σί­ας, ὁ ἐ­πί­σκο­πος Τουρώνης Γρη­γό­ρι­ος (Ϛ΄ αἰ­ών), διὰ τοῦ ἔρ­γου του: Τὸ βι­βλί­ον τῶν θαυ­μά­των τοῦ μα­κα­ρί­ου ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου. Λαμ­πρὸς ἐκ­πρό­σω­πος τῆς ἀ­να­το­λι­κῆς πα­ρα­δό­σε­ως εἶ­ναι ὁ μέ­γας ρή­τωρ καὶ φι­λό­σο­φος Νι­κή­τας ὁ Πα­φλα­γὼν (Ι΄ αἰ­ών), διὰ τοῦ ἔρ­γου του: Ἐγ­κώ­μι­ον εἰς τὸν ἅ­γι­ον ἀ­πό­στο­λον Ἀν­δρέ­αν καὶ τῆς εἰς τὸ θεῖ­ον κή­ρυ­γμα πε­ρι­ό­δου αὐ­τοῦ καὶ τῶν ὑπ’ αὐ­τοῦ τε­λε­σθέν­των θαυ­μά­των δι­ή­γη­σις, τὸ ὁ­ποῖ­ον διὰ πρώ­την φο­ρὰν ἐκ­δί­δε­ται ἐν Ἑλ­λά­δι εἰς τὸν ἀ­νὰ χεῖ­ρας τό­μον.
Οἱ δύο αὐ­τοὶ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κοὶ συγ­γρα­φεῖς ἀ­πέ­χουν με­τα­ξύ των πε­ρὶ τοὺς τέσ­σα­ρας αἰ­ῶ­νας, καὶ χρη­σι­μο­ποι­οῦν ἐν πολ­λοῖς δι­α­φο­ρε­τι­κὰς πη­γάς, διὰ τοῦ­το καὶ ἀλ­λη­λο­συμ­πλη­ρώ­νον­ται. Ἔτ­σι, ἐ­πὶ πα­ρα­δείγ­μα­τι, ὁ Νι­κή­τας ὁ Πα­φλα­γὼν φαίνεται νὰ ἀ­γνοῇ τὸν πά­πυ­ρον τῆς Οὐ­τρέχ­της, τὸν ὁ­ποῖ­ον ἀ­σφα­λῶς ἐ­γνώ­ρι­ζεν ὁ Γρη­γό­ρι­ος Του­ρώ­νης, δι’ ὃ καὶ συμ­πε­ρι­έ­λα­βεν αὐ­τὸν εἰς τὸ ΙΗ΄ κε­φά­λαι­ον τοῦ Βι­βλί­ου του. Τοῦ­το εἶ­χεν ὡς ἀ­πο­τέ­λε­σμα τὴν πε­ρι­λη­πτι­κὴν ἀ­φή­γη­σιν τοῦ Νι­κή­τα —ἔ­ναν­τι τῆς λε­πτο­με­ροῦς τοῦ Γρη­γο­ρί­ου— διὰ τὰ γε­γο­νό­τα τῆς ἐ­πι­σκέ­ψε­ως τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου εἰς τὴν Μα­κε­δο­νί­αν, ὄ­χι ὅ­μως καὶ τὴν πα­ρά­λει­ψιν αὐ­τῶν.
Ὁ Γρη­γό­ρι­ος Του­ρώ­νης ὅ­μως ἀ­γνο­εῖ τὰς πλη­ρο­φο­ρί­ας πε­ρὶ τῆς Ἀ­μά­στρι­δος, τὰς ὁ­ποί­ας ὁ Νι­κή­τας γνω­ρί­ζει κα­λῶς λό­γῳ τῆς κα­τα­γω­γῆς του ἐξ αὐ­τῆς. Τοῦ­το εἶ­χεν ὡς ἀ­πο­τέ­λε­σμα τὴν ἐ­κτε­τα­μέ­νην δι­ή­γη­σιν τοῦ Νι­κή­τα διὰ τὸ κή­ρυ­γμα τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου εἰς τὰ πα­ρά­λια τοῦ Πόν­του, ἔ­ναν­τι τῆς συ­νε­πτυγ­μέ­νης κά­πως ἀν­τι­στοί­χου μορ­φῆς τῆς αὐ­τῆς δι­η­γή­σε­ως ὑ­πὸ τοῦ Γρη­γο­ρί­ου. Ἀμ­φό­τε­ροι ἐ­γνώ­ρι­ζον τὸ Μαρ­τύ­ρι­ον (πρῶτον) καὶ τὴν Ἐ­πι­στο­λὴν τῶν Πρε­σβυ­τέ­ρων καὶ Δι­α­κό­νων, ὅ­μως μό­νον ὁ Νι­κή­τας ἐ­γνώ­ρι­ζεν —ἀ­σφα­λῶς ἐκ τοῦ δι­δα­σκά­λου του Ἀ­ρέ­θα— καλ­λί­τε­ρον τὴν το­πο­γρα­φί­αν τῆς πό­λε­ως τῶν Πα­τρῶν.

 Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΥΣ

Ὁ «δοῦ­λος τοῦ Ἰ­η­σοῦ Χρι­στοῦ», ὁ «σο­φώ­τα­τος», ὁ «τα­πει­νώ­τα­τος», ὁ «ἅ­γι­ος ἄν­δρας», ὁ «ρή­τωρ καὶ φι­λό­σο­φος» Νι­κή­τας ὁ Πα­φλα­γὼν ἐ­γεν­νή­θη με­τα­ξὺ τῶν ἐ­τῶν 880-890 μ.Χ., κα­τὰ πᾶ­σαν πι­θα­νό­τη­τα εἰς τὴν Ἀ­μά­στρι­δα τῆς Πα­φλα­γο­νί­ας, καὶ ἐ­κοι­μή­θη ὀ­λί­γον με­τὰ τὸ 947, μᾶλ­λον εἰς τὴν Κων­σταν­τι­νού­πο­λιν. Ὁ πα­τέ­ρας του ὠ­νο­μά­ζε­το Ἀν­δρέ­ας καὶ ἦ­το ἱ­ε­ρεὺς εἰς τὴν Πα­φλα­γο­νί­αν, εἶ­χε δὲ ἀ­δελ­φὸν τὸν ἱ­ε­ρο­μό­να­χον Παῦ­λον, ὁ ὁ­ποῖ­ος ἦ­το πα­τρι­αρ­χι­κὸς σα­κελ­λά­ρι­ος, εἶ­χε δη­λα­δὴ τὴν μέ­ρι­μναν τῶν γυ­ναι­κεί­ων μο­να­στη­ρί­ων, ἐ­νῶ συγ­χρό­νως ἦ­το ἡ­γού­με­νος τῆς μο­νῆς τοῦ ἁ­γί­ου Φω­κᾶ, ἑ­νὸς γνω­στοῦ μο­να­στη­ρί­ου ἐ­πὶ τῆς εὐ­ρω­πα­ϊ­κῆς ἀ­κτῆς τοῦ Βο­σπό­ρου, πο­λὺ πλη­σί­ον τῆς Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως, εἰς τὴν θέ­σιν ὅ­που τὸ ση­με­ρι­νὸν Ὀρ­τά­κι­οϋ.
Βα­σι­ζό­με­νοι εἰς τὰ στοι­χεῖα τῶν πη­γῶν ἠμ­πο­ροῦ­με νὰ συμ­πε­ρά­νω­μεν ὅ­τι ὁ Παῦ­λος προ­σε­κά­λε­σεν εἰς τὴν Κων­σταν­τι­νού­πο­λιν τὸν ἀ­νε­ψι­όν του Νι­κή­ταν, διὰ νὰ λά­βῃ ἀ­νω­τέ­ραν μόρ­φω­σιν —στοι­χεῖ­ον τὸ ὁ­ποῖ­ον συ­νι­στοῦ­σε ἀ­πα­ραί­τη­τον προ­ϋ­πό­θε­σιν διὰ νὰ στα­δι­ο­δρο­μή­σῃ κά­ποι­ος εἰς τὰ κρα­τι­κὰ ἢ τὰ ἐκ­κλη­σι­α­στι­κὰ ἀ­ξι­ώ­μα­τα τῆς Αὐ­το­κρα­το­ρί­ας. Ὁ ἡ­γού­με­νος Παῦ­λος ἀ­νέ­θρε­ψε τὸν Νι­κή­ταν «ἐν παι­δείᾳ καὶ νου­θε­σίᾳ Κυ­ρί­ου», ὅ­μως τὸ πρό­σω­πον με­τὰ τοῦ ὁ­ποί­ου συν­δέ­ε­ται κυ­ρί­ως ὁ Νι­κή­τας διὰ μι­ᾶς σχέ­σε­ως μα­θη­τεί­ας εἶ­ναι ὁ λό­γι­ος ἀρ­χι­ε­πί­σκο­πος τῆς Και­σα­ρεί­ας Ἀ­ρέ­θας ὁ Πα­τρεύς, ὑ­πὸ τοῦ ὁ­ποί­ου ἐ­δι­δά­χθη τὴν ρη­το­ρι­κὴν καὶ τὴν φι­λο­σο­φί­αν.
Ὁ Ἀ­ρέ­θας ἐ­γεν­νή­θη εἰς τὴν πό­λιν τῶν Πα­τρῶν πε­ρὶ τὸ 860 μ.Χ. Τὸ 903 ἐ­γέ­νε­το ἀρ­χι­ε­πί­σκο­πος Και­σα­ρεί­ας τῆς Καπ­πα­δο­κί­ας, εἰς δι­α­δο­χὴν τοῦ ἀ­πο­θα­νόν­τος ἀρ­χι­ε­πι­σκό­που Στυ­λι­α­νοῦ, καὶ ἐ­κοι­μή­θη με­τὰ τὸ 932. Ἀ­πὸ νε­α­ρᾶς του ἡ­λι­κί­ας εἶ­χε με­τα­βῆ εἰς τὴν Κων­σταν­τι­νού­πο­λιν, ὅ­που ἐ­γέ­νε­το μα­θη­τὴς τοῦ με­γά­λου Φω­τί­ου, με­τὰ τοῦ ὁ­ποί­ου συ­νε­δέ­θη διὰ φι­λί­ας ἰ­σο­βί­ου.
Ὁ ἀρ­χι­ε­πί­σκο­πος Ἀ­ρέ­θας, πα­ρὰ τὴν ὑ­ψη­λὴν αὐ­τοῦ θέ­σιν εἰς τὴν Ἐκ­κλη­σί­αν καὶ τὴν βυ­ζαν­τι­νὴν πο­λι­τεί­αν, οὐ­δέ­πο­τε ἐγ­κα­τέ­λι­πε τὸ ζω­η­ρὸν αὐ­τοῦ ἐν­δι­α­φέ­ρον διὰ τὰς Πά­τρας. Μετ’ αὐ­τῶν τὸν συ­ν­έ­δε­ον ἀ­κό­μη οἱ εἰς γε­ρον­τι­κὴν ἡ­λι­κί­αν ζῶν­τες γο­νεῖς του, οἱ πολ­λοὶ ἀ­δελ­φοί του καὶ ὁ οἰ­κο­γε­νει­α­κὸς τά­φος των, κα­θὼς ἐ­π­ί­σης ἡ ἀ­δελ­φή του Ἄν­να, χή­ρα 23 ἐ­τῶν, εἰς τὴν ὁ­ποί­αν μά­λι­στα, ὅ­ταν ἐ­κεί­νη ἀ­πέ­θα­νεν, ἀ­φι­έ­ρω­σε δύο ἐ­πι­γράμ­μα­τα. Τὸ ἐν­δι­α­φέ­ρον του αὐ­τὸ διὰ τὰς Πά­τρας ἐ­ξε­με­ταλ­λεύ­θη­σαν οἱ ἀν­τί­ζη­λοί του, διὰ νὰ τὸν συ­κο­φαν­τή­σουν, προ­σπα­θοῦν­τες τοι­ου­το­τρό­πως νὰ μει­ώ­σουν τὸ με­γά­λο κῦ­ρος, τὸ ὁ­ποῖ­ον δι­έ­θε­τε.
Ὁ Νι­κή­τας ἀ­πέ­βη ἀ­φο­σι­ω­μέ­νος μα­θη­τὴς τοῦ Ἀ­ρέ­θα, δι’ ὃ εἰς ἐ­πι­στο­λὴν αὐ­τοῦ πρὸς τὸν θεῖ­ον του ἡ­γού­με­νον Παῦ­λον ἐκ­φρά­ζει «τὸ πρὸς τὸν δι­δά­σκα­λον (Ἀ­ρέ­θαν) φίλ­τρον» αὐ­τοῦ. Οἱ δύο ἄν­δρες συ­νε­δέ­θη­σαν διὰ μα­κρᾶς πνευ­μα­τι­κῆς φι­λί­ας, χά­ριν τῆς ὁ­ποί­ας ὁ Νι­κή­τας ἐ­ξε­φρά­ζε­το πε­ρὶ τὸν δι­δά­σκα­λον με­τὰ βα­θυ­τά­της εὐ­γνω­μο­σύ­νης. Ὅ­μως καὶ ὁ Ἀ­ρέ­θας φαί­νε­ται, ὅ­τι δι’ ἓν με­γά­λο χρο­νι­κὸν δι­ά­στη­μα, ἐ­ξη­κο­λού­θει ἐ­πι­βλέ­πων τὸ συγ­γρα­φι­κὸν ἔρ­γον τοῦ πα­λαι­οῦ μα­θη­τοῦ αὐ­τοῦ Νι­κή­τα, προ­σφέ­ρων εἰς αὐ­τὸν τὰς πο­λυ­τί­μους ἐ­πι­ση­μάν­σεις του.
Αἱ μα­θη­τι­καὶ ἐ­πι­δό­σεις τοῦ Νι­κή­τα ὑ­πῆρ­ξαν ἐ­ξαί­ρε­τοι, γε­γο­νὸς τὸ ὁ­ποῖ­ον εἶ­χεν ὡς ἀ­πο­τέ­λε­σμα τὴν κα­τά­τα­ξιν αὐ­τοῦ εἰς τὸν κύ­κλον τῶν δι­δα­σκά­λων τῆς αὐ­το­κρα­το­ρι­κῆς πρω­τευ­ού­σης, εἰς ἡ­λι­κί­αν ἀρ­κούν­τως νε­α­ράν. Τὴν θέ­σιν αὐ­τὴν δι­ε­τή­ρη­σεν ἐ­πὶ μα­κρὰν σει­ρὰν ἐ­τῶν, ἀ­πο­κτή­σας τὴν φή­μην με­γά­λου δι­δα­σκά­λου τῆς Φι­λο­σο­φί­ας καὶ τῆς Ρη­το­ρι­κῆς.
Ἡ φι­λο­σο­φία κα­τεῖ­χε πρω­τεύ­ου­σαν θέ­σιν εἰς τὰς με­λέ­τας τοῦ Νι­κή­τα, ἤ­δη ἀ­πὸ τῆς ἐ­πο­χῆς τῆς μα­θη­τεί­ας του πλη­σί­ον τοῦ Ἀ­ρέ­θα, ἡ δὲ ἐ­να­σχό­λη­σις αὐ­τοῦ με­τὰ τοῦ Ἀ­ρι­στο­τέ­λους εἶ­χεν ἀ­σφα­λῶς τὴν ρί­ζαν της εἰς τὰς ἀ­ρι­στο­τε­λι­κὰς με­λέ­τας τοῦ με­γά­λου Φω­τί­ου. Ὁ τίτ­λος τοῦ «ρή­το­ρος», ὁ ὁ­ποῖ­ος τοῦ ἀ­πο­δί­δε­ται, σχε­τί­ζε­ται βε­βαί­ως μὲ τὴν δι­δα­σκα­λί­αν τῆς ρη­το­ρι­κῆς. Ἐν τού­τοις, ὁ τίτ­λος αὐ­τὸς ἐν­δε­χο­μέ­νως ἀ­να­φέ­ρε­ται εἰς τὸ ἀ­ξί­ω­μα, τὸ ὁ­ποῖ­ον ἀ­νε­λάμ­βα­νον οἱ κλη­ρι­κοί, εἰς τοὺς ὁ­ποί­ους ἀ­νε­τί­θε­το ἡ ἐκ­φώ­νη­σις ρη­το­ρι­κῶν λό­γων κα­τὰ τὴν δι­άρ­κει­αν τῶν ἐκ­κλη­σι­α­στι­κῶν συ­νά­ξε­ων. Ἡ ἄ­πο­ψις αὐ­τὴ φαί­νε­ται νὰ ἀν­τα­πο­κρί­νε­ται πλή­ρως εἰς τὴν πε­ρί­πτω­σιν τοῦ Νι­κή­τα, ἐφ’ ὅ­σον, ὡς προ­κύ­πτει ἀ­πὸ ἐ­σω­τε­ρι­κὰς ἐν­δεί­ξεις τῶν ἔρ­γων του, τὰ πε­ρισ­σό­τε­ρα ἐκ τῶν ἐγ­κω­μί­ων, τὰ ὁ­ποῖα συ­νέ­γρα­ψεν, ὡς καὶ τὸ ἀ­νὰ χεῖ­ρας «εἰς τὸν ἔν­δο­ξον Ἀν­δρέ­αν τὸν Πρω­τό­κλη­τον», ἐ­ξε­φω­νή­θη­σαν εἰς να­οὺς τῆς Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως.
Ὁ «κα­τὰ τὴν Πα­φλα­γο­νί­αν» Νι­κή­τας εἶ­ναι ὁ πα­ρα­γω­γι­κώ­τε­ρος συγ­γρα­φεὺς ἁ­γι­ο­λο­γι­κῶν κει­μέ­νων τῆς πρὸ τοῦ ἁ­γί­ου Συ­με­ὼν τοῦ Με­τα­φρα­στοῦ βυ­ζαν­τι­νῆς πε­ρι­ό­δου. Εἰς τὰ ἔρ­γα αὐ­τοῦ —ἐκ­δε­δο­μέ­να καὶ ἀ­νέκ­δο­τα— θε­ρα­πεύ­ον­ται ἐ­πι­τυ­χῶς ὅ­λα τὰ εἴ­δη τῆς ἁ­γι­ο­λο­γι­κῆς γραμ­μα­τεί­ας (βί­οι, μαρ­τύ­ρια, ἐγ­κώ­μια, λό­γοι, κτλ), καὶ μαρ­τυ­ρεῖ­ται ἡ πο­λυ­με­ρὴς παι­δεία αὐ­τοῦ, διὰ τῆς ὁ­ποί­ας προ­βάλ­λε­ται ὁ Νι­κή­τας ὡς μία γνη­σία μορ­φὴ τοῦ βυ­ζαν­τι­νοῦ ἐγ­κυ­κλο­παι­δι­σμοῦ τοῦ Ι΄ αἰ­ῶ­νος.


Η ΠΑ­ΡΟΥ­ΣΑ ΕΚ­ΔΟ­ΣΙΣ

Ο῾ Νι­κή­τας ὁ Πα­φλα­γών, ἐ­κτὸς τοῦ πα­ρόν­τος Ἐγ­κω­μί­ου, ἔ­χει συν­τά­ξει καὶ ἕ­να Λό­γον εἰς τὸν ἅ­γι­ον καὶ παν­εύ­φη­μον ἀ­πό­στο­λον Ἀν­δρέ­αν, ὁ ὁποῖος συμ­πε­ρι­ε­λή­φθη εἰς τὴν Ἑλ­λη­νι­κὴν Πα­τρο­λο­γί­αν τοῦ J-P Migne, καὶ εἶ­ναι σχε­τι­κῶς γνω­στός.
Τὸ πα­ρὸν Ἐγ­κώ­μι­ον εἰς τὸν ἔν­δο­ξον καὶ πα­νεύ­φη­μον τοῦ Χρι­στοῦ ἀ­πό­στο­λον Ἀν­δρέ­αν τὸν πρω­τό­κλη­τον, ἄ­γνω­στον ἐν πολ­λοῖς, ἐ­κτε­νέ­στε­ρον καὶ ση­μαν­τι­κώ­τε­ρον τοῦ Λόγου, ἐ­ξε­δό­θη ἀρ­χι­κῶς εἰς Πα­ρι­σί­ους ἐν ἔ­τει 1895 ὑ­πὸ τοῦ M. Bonnet, καὶ με­τὰ ἕ­ναν αἰ­ῶ­να πε­ρί­που εἰς Μό­σχαν ὑ­πὸ τοῦ A. Vinogradov εἰς δύο ἀλ­λε­παλ­λή­λους ἐκ­δό­σεις. Σώ­ζε­ται δὲ εἰς τοὺς ἑ­ξῆς κώ­δι­κας:
Coislinianus gr. 105, Ι΄/ΙΑ΄ αἰ., φ. 52v-77r.
Μεγ. Λαύ­ρας B 112 (232), ΙΑ΄ αἰ., φ. 252r-257r.
Neapolitanus gr. 94 (Ⅱ C 26), ΙΑ΄ αἰ., φ. 175v-198r.
Parisinus gr. 755, ΙΑ΄ αἰ., φ. 168v-205v.
Parisinus gr. 1643, ΙΑ΄ αἰ., φ. 156r-182v.
Reading, Douai gr., ΙΑ΄ αἰ., φ. 330v-357r.
Βα­το­παι­δί­ου 798, ΙΖ΄ αἰ., φ. 33r-50r.
Ἰ­βή­ρων 426 (Λ. 4546), ΙΖ΄ αἰ., φ. 152r-194v.
Εἰς τὴν πα­ροῦ­σαν ἑλ­λη­νι­κὴν ἔκ­δο­σιν δη­μο­σι­εύ­ε­ται τὸ κρι­τι­κὸν κεί­με­νον τοῦ ρώσ­σου κα­θη­γη­τοῦ Ἀν­δρέ­ου Βι­νογ­κρά­τωφ δι­ωρ­θω­μέ­νον εἰς ὡ­ρι­σμέ­να ση­μεῖα, βά­σει τῶν δι­α­φό­ρων γρα­φῶν τοῦ κρι­τι­κοῦ ὑ­πο­μνή­μα­τος αὐ­τοῦ. Ἐ­πὶ πλέ­ον ἡ πα­ροῦ­σα ἔκ­δο­σις συ­νο­δεύ­ε­ται ὑ­πὸ νε­ο­ελ­λη­νι­κῆς ἀ­πο­δό­σε­ως τοῦ κειμένου καὶ πολλῶν σχο­λί­ων. Τὰ σχό­λια εἶ­ναι κυ­ρί­ως πρα­γμα­το­λο­γι­κά, ἀ­πο­βλέ­πουν δὲ εἰς τὴν ἐ­νη­μέ­ρω­σιν τοῦ ἀ­να­γνώ­στου πε­ρὶ τῶν τό­πων, τοὺς ὁ­ποί­ους ἐ­πε­σκέ­φθη ὁ Ἀ­πό­στο­λος, πε­ρὶ τῶν προ­σώ­πων με­τὰ τῶν ὁ­ποί­ων συ­νε­δέ­θη καὶ πε­ρὶ τῶν συν­θη­κῶν τῆς ἐ­πο­χῆς ἐ­κεί­νης, ὑ­πὸ τὴν ὁ­ποί­αν ἔ­ζη­σε καὶ ἐ­πο­λι­τεύ­θη. Ἀ­σφα­λῶς ἀ­παι­τεῖ­ται μία πνευ­μα­τι­κὴ προ­σέγ­γι­σις τοῦ Βί­ου, δι­ό­τι μό­νον αὐ­τὴ δύ­να­ται νὰ ὁ­δη­γή­σῃ τὸν ἀ­να­γνώ­στην εἰς σω­τη­ρί­αν, ὅ­μως οὐ­δεὶς ἀν­τι­λέ­γει ὅ­τι ἡ πρώ­τη προ­σέγ­γι­σις πρέ­πει νὰ εἶ­ναι καὶ ἱ­στο­ρι­κή.
Ἡ νε­ο­ελ­λη­νι­κὴ ἀ­πό­δο­σις λαμ­βά­νει σο­βα­ρῶς ὑπ’ ὄ­ψιν τὸν σύγ­χρο­νον Ἕλ­λη­να ἀ­να­γνώ­στην· δὲν θέ­λει νὰ τοῦ προ­σά­ψῃ ὄ­νει­δος καὶ ἐν­τρο­πήν, ἀλ­λὰ θέ­λει νὰ τὸν τι­μή­σῃ, ὅ­πως τοῦ ἀ­ξί­ζει. Ὁ σύγ­χρο­νος Ἕλ­λην δὲν εἶ­ναι ὁ ἀ­μόρ­φω­τος, ὁ ἀ­γράμ­μα­τος τῶν πα­ρελ­θόν­των τε­λευ­ταί­ων αἰ­ώ­νων, ἀλλ’ ὁ ἀρ­κούν­τως πε­παι­δευ­μέ­νος, ὁ­ποὺ γνω­ρί­ζει τὴν γλῶσ­σαν του ὡς καὶ πολ­λὰς ξέ­νας γλώσ­σας. Ἁ­πλῶς ἡ με­σο­λά­βη­σις τό­σων αἰ­ώ­νων κα­τέ­στη­σεν ἀ­συ­νή­θη εἰς αὐ­τὸν τὴν γλῶσ­σαν τῶν βυ­ζαν­τι­νῶν κει­μέ­νων, ἡ ὁ­ποία ὅ­μως ἐ­πὶ αἰ­ῶ­νας προ­σείλ­κυε, συ­νε­κί­νει καὶ κα­τέ­νυσ­σε καὶ τοὺς πλέ­ον ὀ­λι­γο­παι­δεύ­τους πι­στούς.
Ὡς γνω­στὸν οἱ πρό­γο­νοί μας εἶ­χον σο­φῶς ἀν­τι­λη­φθῆ ὅ­τι ἡ γλῶσ­σα των δὲν ἐ­ξην­τλεῖ­το εἰς τὴν μορ­φὴν τῆς λα­λου­μέ­νης δη­μώ­δους, τὴν ὁ­ποί­αν ἐ­χα­ρα­κτή­ρι­ζον συ­νή­θως διὰ τῶν ὅ­ρων «ἡ τῶν πολ­λῶν γλῶσ­σα», «ὁ πο­λὺς λό­γος», ὁ «ἀ­καλ­λώ­πι­στος χα­ρα­κτήρ», ὁ «ἐξ ἀ­γο­ρᾶς λό­γος», «ὁ συρ­φε­τώ­δης λό­γος», κ. ἄ. Διὰ τοῦ­το μὲ μί­αν ἐ­ξαί­ρε­τον σύν­θε­σιν πα­λαι­ο­τέ­ρων καὶ νε­ω­τέ­ρων γλωσ­σι­κῶν στοι­χεί­ων ἐ­καλ­λι­έρ­γη­σαν μί­αν με­τρί­ως ὑ­ψη­λὴν γλῶσ­σαν, διὰ τῆς ὁ­ποί­ας ἔ­γρα­φον, ἐ­δί­δα­σκον, ἐ­κή­ρυτ­τον, ἐ­λά­τρευ­ον, ἐ­παι­δα­γώ­γουν τὰ πλή­θη, τὰ ὁ­ποῖα ἠ­σθά­νον­το τὰ λε­γό­με­να, ἔ­στω καὶ ἐ­ὰν ἀ­γνο­οῦ­σαν ἐ­νί­ο­τε τὴν ἀ­κρι­βῆ ση­μα­σί­αν κά­ποι­ων λέ­ξε­ων. Δι’ αὐ­τῆς τῆς ἐμ­πνευ­σμέ­νης συν­θέ­σε­ως ὁ πλοῦ­τος τῶν ἀρ­χαι­ο­τέ­ρων μορ­φῶν τῆς γλώσ­σης δὲν κα­θί­στα­το μνη­μει­α­κὸν κα­τά­λοι­πον τοῦ πα­ρελ­θόν­τος, κτῆ­μα ὀ­λί­γων εἰ­δη­μό­νων, ἀλ­λὰ δι­αρ­κῶς με­τω­χε­τεύ­ε­το εἰς τὰς ἀ­κο­ὰς τοῦ λα­οῦ, ὡς δι­α­χρο­νι­κὴ καὶ ζῶ­σα γλωσ­σι­κὴ πρα­γμα­τι­κό­της, προ­σαρ­μο­ζο­μέ­νη κα­ταλ­λή­λως εἰς τὰς δι­α­φό­ρους ἐκ­φάν­σεις τοῦ καθ’ ἡ­μέ­ραν βί­ου.
Ὡς ἐκ τού­του ἡ πα­ροῦ­σα νε­ο­ελ­λη­νι­κὴ ἀ­πό­δο­σις δὲν ἀ­πο­βλέ­πει εἰς τὴν ὑ­πο­κα­τά­στα­σιν τοῦ πρω­το­τύ­που κει­μέ­νου, ἀλλ’ εἰς τὴν προ­σέγ­γι­σιν αὐ­τοῦ ὑ­πὸ τοῦ συγ­χρό­νου Ἕλ­λη­νος ἀ­να­γνώ­στου. Δὲν δρᾷ ὡς τεῖ­χος ἢ σι­δη­ροῦν πα­ρα­πέ­τα­σμα, ἀλλ’ ὡς γέ­φυ­ρα τοῦ συγ­χρό­νου λό­γου πρὸς τὸν πα­λαι­όν. Δὲν ὑ­πη­ρε­τεῖ τὴν κα­τά­τμη­σιν τῆς γλώσ­σης εἰς ἑ­κα­τέ­ρω­θεν ἀ­κραί­ας μορ­φάς, ἀλλ’ ἐ­πι­θυ­μεῖ νὰ «συ­νά­ψῃ» τὰ φαι­νο­με­νι­κῶς δι­ε­στῶ­τα εἰς μί­αν ζων­τα­νὴν σύν­θε­σιν, ἐν­δει­κτι­κὴν τῆς ἑ­νό­τη­τος καὶ ἁρ­μο­νί­ας ὁ­ποὺ δι­έ­πει τὴν μί­αν, πα­νάρ­χαι­ον καὶ ἀ­δι­αί­ρε­τον γλῶσ­σαν μας. Δί­χως νὰ ἀ­φί­στα­ται τῆς ἀ­κρι­βεί­ας τοῦ πρω­το­τύ­που, ἀλ­λὰ καὶ δί­χως νὰ προ­ση­λώ­νε­ται δου­λι­κῶς εἰς αὐ­τό, προ­σπα­θεῖ νὰ ζων­τα­νεύ­σῃ, νὰ ἑρ­μη­νεύ­σῃ εἰς τὸν σύγ­χρο­νον Ἕλ­λη­να τὸ θαυ­μά­σι­ον αὐ­τὸ βυ­ζαν­τι­νὸν ἐγ­κώ­μι­ον, καὶ τοι­ου­το­τρό­πως, νὰ τὸν προ­τρέ­ψῃ, ὥ­στε μὲ τὴν βο­ή­θει­αν καὶ τῶν σχο­λί­ων νὰ τὸ δι­α­βά­σῃ καὶ νὰ τὸ ἀ­πο­λαύ­σῃ μὲ μέ­θε­ξιν ψυ­χῆς.
Μία σύγ­χρο­νος με­τά­φρα­σις εἰς γλῶσ­σαν καλ­λω­πι­σμέ­νην καὶ με­τρί­ως ὑ­ψη­λὴν βο­η­θεῖ τὸν ἀ­να­γνώ­στην, ὥ­στε καὶ τὸν ἰ­δι­κόν του λό­γον νὰ καλ­λω­πί­ζῃ καὶ τὴν λο­γι­κήν του νὰ ἀ­να­πτύσ­σῃ καὶ τὴν βελ­τί­ω­σιν τοῦ ἤ­θους του νὰ καλ­λι­ερ­γῇ. Πα­ραλ­λή­λως τὸν βο­η­θεῖ νὰ κα­τευ­θύ­νῃ πρε­πόν­τως τὴν ψυ­χι­κὴν «αἴ­σθη­σιν», διὰ τῆς ὁ­ποί­ας εἶ­ναι φορ­τι­σμέ­νη ἡ ὑ­ψη­λο­τέ­ρα γλῶσ­σα, πρὸς τοὺς χώ­ρους ἐ­κεί­νους, οἱ ὁ­ποῖ­οι ἀφ’ ἑ­αυ­τῶν ἐ­νέ­χουν μί­αν ἱ­ε­ρό­τη­τα. Δι­ό­τι, ὅ­πως ἡ εἴ­σο­δος εἰς ἕ­να ἱ­ε­ρὸν χῶ­ρον ἀ­παι­τεῖ ἀ­νά­λο­γον πε­ρι­βο­λήν, ἔτ­σι καὶ ἡ συγ­γρα­φὴ ἢ ἡ με­τά­φρα­σις τοῦ Βί­ου ἑ­νὸς Ἁ­γί­ου ἐ­πι­βάλ­λει εἰς τὴν γλῶσ­σαν νὰ ἐν­δυ­θῇ «τὰ κα­λά» της. Ἀ­σφα­λῶς ὁ βι­ο­γρά­φος ἢ ὁ με­τα­φρα­στὴς τοῦ Βί­ου πρέ­πει νὰ λαμ­βά­νῃ ὑπ’ ὄ­ψιν του καὶ τοὺς ὀ­λί­γους σή­με­ρον ὀ­λι­γο­γραμ­μά­τους εὐ­σε­βεῖς, δι­ό­τι διὰ καθ’ ἕ­να ἐξ αὐ­τῶν ὁ «Χρι­στὸς ἀ­πέ­θα­νεν» (Α΄ Κορ. η΄, 11). Ὅ­μως, ὡς πα­ρε­τή­ρη­σεν ὁ Ἀ­δα­μάν­τι­ος Κο­ρα­ῆς, «ἂν ᾖ­ναι χρέ­ος τῶν λο­γί­ων νὰ συγ­κα­τα­βαί­νω­σιν εἰς τὴν ἄ­γνοι­αν τῶν χυ­δαί­ων (=ὀ­λι­γο­γραμ­μά­των) ... χρε­ω­στοῦν ὅ­μως καὶ οἱ χυ­δαῖ­οι νὰ ἀ­να­βαί­νω­σι κα­τὰ μι­κρὸν πρὸς τοὺς λο­γι­ω­τέ­ρους, διὰ νὰ μὴν ἀ­πο­χυ­δα­ϊ­σθῶ­σιν ὁ­λό­τε­λα...».

* * *

«Πά­σχου­σι σχε­δὸν ὅ­λα τοῦ κό­σμου τού­του τὰ πρά­γμα­τα», ὡς λέ­γει ὁ κλει­νὸς Εὐ­γέ­νι­ος, «ὅ­σα ἢ τοῦ παν­δα­μά­το­ρος χρό­νου ἡ ῥύ­σις ἢ τῆς εὐ­με­τα­τρέ­πτου θε­λή­σε­ως ἡ προ­αί­ρε­σις τὰ πο­λε­μεῖ καὶ τὰ κα­τα­βάλ­λει ... Καὶ τό­τε χρει­ά­ζον­ται ... βα­κτη­ρί­αν ... καὶ δύ­να­μιν ζω­ο­γό­νον ... ἡ ὁ­ποία πε­πτω­κό­τας νὰ ἀ­ν­ορ­θώ­σῃ  ... γη­ρα­λέ­ους νὰ ἀ­να­νε­ώ­σῃ, πε­πα­λαι­ω­μέ­νους νὰ ἀ­να­και­νί­σῃ...».
Μεταξὺ τῶν πρα­γμά­των ἐ­κεί­νων, ὁ­ποὺ λη­σμο­νοῦν­ται εὐ­κό­λως, εἶ­ναι καὶ αἱ μνῆ­μαι πε­ρὶ τοῦ βί­ου καὶ τῆς πο­λι­τεί­ας τῶν Ἁ­γί­ων. Τοῦ­το ἔ­χει πα­ρα­τη­ρη­θῆ καὶ εἰς τὴν πε­ρί­πτω­σιν τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου. Αἱ ἱ­στο­ρι­καὶ συν­θῆ­και καὶ πε­ρι­πέ­τει­αι τῆς πό­λε­ως τῶν Πα­τρῶν ὡ­δή­γη­σαν στα­δι­α­κῶς τοὺς πι­στοὺς κα­τοί­κους αὐ­τῆς εἰς τὸ νὰ λη­σμο­νή­σουν πολ­λὰ πε­ρι­στα­τι­κὰ τοῦ ἐν­θέ­ου βί­ου τοῦ ἀ­πο­στό­λου Ἀν­δρέ­ου καὶ τοῦ ὑπ’ αὐ­τοῦ εὐ­αγ­γε­λι­σμοῦ τῆς καθ’ ἡ­μᾶς Ἀ­να­το­λῆς, καὶ νὰ δι­α­τη­ρή­σουν μό­νον ἐ­λά­χι­στα στοι­χεῖα ἀ­πὸ τὴν ἐν Πά­τραις μαρ­τυ­ρι­κὴν τε­λεί­ω­σιν αὐ­τοῦ. Ὅ­μως ἡ Ἐκ­κλη­σία τῶν Πα­τρῶν κα­τὰ και­ροὺς ἐ­φρόν­τι­σεν, ἵ­να «ζω­ώ­σῃ καὶ ἐν­δυ­να­μώ­σῃ», κα­τὰ τὸν αὐ­τὸν Εὐ­γέ­νι­ον, τὴν γη­ρα­σμέ­νην μνή­μην τοῦ πι­στοῦ λα­οῦ, ἐ­κτὸς τῶν ἄλ­λων, καὶ δι’ ἐκ­δό­σε­ων ἔρ­γων ἀ­να­φε­ρο­μέ­νων εἰς τὸν πρω­τό­κλη­τον Ἀ­πό­στο­λον, ὡς τῶν πα­λαι­ο­τέ­ρων συγ­γρα­φέ­ων Στε­φά­νου Θω­μο­πού­λου, Πα­να­γι­ώ­του Τρεμ­πέ­λα, Ἠ­λία Μπογ­δα­νο­πού­λου ἀρ­χι­μαν­δρί­του Χα­ρί­τω­νος Πνευ­μα­τι­κά­κι, μητροπολίτου Πα­τρῶν Νικοδήμου Βαλ­λην­δρᾶ, κ.ἄ.
Εἰς τὴν σει­ρὰν τῶν ἔρ­γων αὐ­τῶν ἔρ­χε­ται νὰ προ­στε­θῇ καὶ ἡ πα­ροῦ­σα ἔκ­δο­σις, ἡ ὁποία, ὡς καὶ αἱ δύο προ­η­γού­με­ναι, πρα­γμα­το­ποι­εῖ­ται ὑ­πὸ τῆς Ἱ­ε­ρᾶς Μη­τρο­πό­λε­ως Πα­τρῶν. Τὸ γε­γο­νὸς αὐ­τὸ διὰ τοὺς κο­πι­ά­σαν­τας ἀ­πο­τε­λεῖ ἰ­δι­αι­τέ­ραν τι­μὴν καὶ εὐ­λο­γί­αν· διὰ τοῦ­το καὶ θὰ ἤ­θε­λον ἐκ μέ­ρους τῆς ἀ­δελ­φό­τη­τος τῆς καθ­’ ἡ­μᾶς ἱ­ε­ρᾶς Μο­νῆς νὰ ἐκ­φρά­σω τὴν εὐ­γνω­μο­σύ­νην ἡ­μῶν πρὸς τὸν Μη­τρο­πο­λί­την Πα­τρῶν Σε­βα­σμι­ώ­τα­τον κ. Χρυ­σό­στο­μον.

* * *

«Πανηγυρίζοντες πάλιν τοῦ Ἀ­πο­στό­λου τὴν ἐ­νε­στῶ­σαν ἑ­ορ­τὴν ... ἀν­τη­χοῦ­σιν ἐκ τῶν Πα­λαι­ῶν Πα­τρῶν οἱ πε­ρὶ τὸν ἱ­ε­ρὸν τοῦ Πρω­το­κλή­του τά­φον ἐκ­χε­ό­με­νοι ὕ­μνοι. Πᾶ­σα ἡ Ἀ­χα­ΐα ... καὶ πᾶ­σα ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κλη­σία με­τὰ τῆς Μη­τρὸς τῶν Ἐκ­κλη­σι­ῶν πα­νη­γυ­ρί­ζει, καὶ μία πα­ρὰ πάν­των ἀ­πο­τε­λεῖ­ται συμ­φω­νία ἐξ ἀ­να­το­λῶν καὶ βοῤ­ῥᾶ καὶ νό­του καὶ δυ­σμῶν ὁ­μο­φώ­νως δο­ξο­λο­γούν­των τὸν Θε­όν, τὸν θαυ­μα­στὸν ἐν τῷ πρω­το­κλή­τῳ Ἀ­πο­στό­λῳ καὶ ἐν πᾶ­σι τοῖς ἁ­γί­οις αὐ­τοῦ ... Ἑ­ορ­τά­ζον­τες τὰ θεῖα θαυ­μά­σια καὶ τι­μῶν­τες τὸν τῆς ἀν­δρεί­ας ἐ­πώ­νυ­μον Ἀ­πό­στο­λον θη­σαυ­ρί­ζο­μεν εἰς τὰς ψυ­χὰς καὶ αὐ­τὸ τῆς ἑ­ορ­τῆς τὸ κε­φά­λαι­ον, “τὴν μνή­μην τοῦ Θε­οῦ”...».
 


Ἀρ­χι­μαν­δρί­της Νι­κό­δη­μος,
ἡ­γού­με­νος τῆς ἱ­ε­ρᾶς Μο­νῆς Πα­να­γί­ας Χρυ­σο­πο­δα­ρι­τίσ­σης - Νε­ζε­ρῶν

  
ΑΝΘΗ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ ~ ΙΓʹ (13)
Ἐκδόσεις «Τῆνος»
Ἀθῆναι, 2014

http://www.alopsis.gr/alopsis/egom_and.htm

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Γιά τίς σαρκικές διαστροφές ἐντός τοῦ γάμου, Ἁγίου Παϊσίου Ἁγιορείτου





ΓΙΑ ΤΑ ΣΑΡΚΙΚΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ «ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥΣ» ΠΟΥ ΤΑ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ










Διήγησις τοῦ π. Σάββα Ἁγιορείτη
περί τοῦ Ἁγίου Παϊσίου: «Μοῦ διηγήθηκε κάποια κυρία ἀπό τήν Θεσσαλονίκη, ὅτι
κάποτε ὁ Ὅσιος Παΐσιος ἔδωσε δυναμικό τέλος σ’ ἕνα φορτικό καί ἄκρως ἐφάμαρτο
συζυγικό της βάσανο. Εἶχαν διαφορετικό Πνευματικό ἐκείνη καί ὁ σύζυγός της. Ὁ
δικός της Πνευματικός ἦταν πατερικός καί εὐσυνείδητος καί ὑπεδείκνυε τίς
θεοχάρακτες γραμμές καί προϋποθέσεις τοῦ τίμιου γάμου. Ὁ Πνευματικός τοῦ
συζύγου της ἦταν νεωτεριστής καί μεταπατερικός καί ἔλεγε στό σύζυγό της τό
γνωστό καί βλάσφημο καί ἀμοραλιστικό λόγιο ὅτι "ὁ Θεός ἀφήνει ἐλεύθερες
τίς κρεβατοκάμαρες καί δέν ἀσχολεῖται μέ τό τί κάνουν οἱ σύζυγοι κατά τήν σχέση,
ἀλλά μέ τήν καρδιά…". Ὁ σύζυγος ἀπαιτοῦσε νά μεταβληθεῖ ἡ σύζυγός του σέ
χοιρώδη καί λασπώδη κρεάτινη μάζα καί διαρκῶς τήν πίεζε νά ἐνδώσει, μέ εὐλογία
τοῦ Πνευματικοῦ του, στήν παρά φύσιν θεομίσητη καί βδελυρή ἁμαρτία!!! Ἐκείνη ἀκολουθοῦσε
τήν ὑπόδειξη τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ μέσω τοῦ καλοῦ της Πνευματικοῦ καί οὐδέποτε
διανοήθηκε νά προβεῖ σέ ἕνα τέτοιο παθογενές ἀνοσιούργημα..


Κάποτε ἀπελπισμένη
κατέφυγε στήν Ἱερά Μονή Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου Σουρωτῆς καί συνάντησε τόν ἐκεῖ
παρεπιδημοῦντα Γέροντα τῆς ἀδελφότητος Ὅσιο καί Θεοφόρο πατέρα Παΐσιο τόν Ἁγιορείτη.
Τοῦ ἐκμυστηρεύθηκε τό πρόβλημά της καί ζήτησε τήν βοήθειά του. Ὁ Ὅσιος, κατά
μαρτυρία τῆς γυναίκας, ἔγινε κατά τό κοινῶς λεγόμενο «ἡφαίστειο» ἀπό ἱερά ἀγανάκτηση.
Ὑπέδειξε στή γυναίκα νά μήν ἐνδώσει οὔτε καί μέ ἀπειλή θανάτου στίς
σιχαμερότερες καί θανασιμότερες ἁμαρτίες πού ἔχει νά παρουσιάσει ὀ ἐκπεσών ἄνθρωπος.
Ἐξήγησε ὅτι μέσω αὐτῶν τῶν ἁμαρτιῶν ἐπεισέρχεται ὁ διάβολος στό γάμο καί
φυγαδεύεται ὁ Παράκλητος.


Γίνονται οἱ ἄνθρωποι ὑποκτηνώδη ὄντα, πού ἔπρεπε νἀ ἐντρέπονται
τά φυσιολογικά κτήνη καί νά διδάσκονται ἀπ’ αὐτά. Ἐξήγησε ἀκόμη ὅτι εἶναι ἀναίρεση
τοῦ σκοποῦ τοῦ γάμου πού διασώζει τό κατά φύσιν καί ἀναγάγει στό ὑπερ φύσιν,
καί ὅτι οἱ βδελυρές καί πυρίκαυστες οὐρανόθεν στά Σόδομα αὐτές πράξεις εἶναι οἱ
προσφιλέστερες στόν διάβολο, γιατί ὁδηγοῦν τόν κατ’ εἰκόνα καί ὁμοίωσιν Θεοῦ πλασθέντα
ἄνθρωπο στήν κατακόρυφη πτωτική κατεύθυνση τοῦ διεστραμμένου δαίμονα καί ὄχι
στήν ὑπερυψωθεῖσα θριαμβευτική θέση, πού ὑπέδειξε ἡ τεθεωμένη ἀνθρώπινη φύση
πού προσέλαβε ὁ Χριστός, ἤτοι στά δεξιά τοῦ Πατρός… Ὀνόμασε τίς πράξεις αὐτές
μάστιγα τῆς ἐποχῆς καί παθογένεια γιά τά διαζύγια, τήν ψυχική διάσπαση τῶν
συζύγων, καί ἰδίως γιά τήν διαστροφή καί κατρακύλα τῶν σημερινῶν παιδιῶν, πού εἰσροφοῦν
δαιμονική ἐνέργεια ἀπό τά κυριαρχικά δικαιώματα πού ἔχει ὁ διάβολος ἐπί τοῦ
γενετικοῦ ὑλικοῦ ἀπό τό ὁποῖο προέρχονται καί ἀπό τίς χαίνουσες πνευματικές
πληγές, πού ὐπάρχουν ἀθεράπευτες στίς ψυχές τῶν γονέων τους..


Ἐκεῖνο πού ἔκανε ἰδιαίτερη ἐντύπωση
στήν κυρία ἐκείνη, ἦταν ἡ ἐπιμονή τοῦ Ὁσίου Παϊσίου νά καταγγείλει τόν
«Πνευματικό» τοῦ συζύγου της στόν Ἐπίσκοπο του γιά νά τόν καθαιρέσει. Τῆς εἶπε ἐπί
λέξει: «Νά πᾶς νά τό πεῖς στό Δεσπότη γιά νά τόν ξυρίσει!!!».


Διαπιστώνουμε τήν
ξεκάθαρη, σύμφωνη μέ ὅλους τούς Ἁγίους Πατέρες, θέση τοῦ Ἁγίου Παϊσίου, ἐνάντια
στίς ὅποιες σαρκικές διαστροφές εἴτε ἐκτός, εἴτε ἐντός τοῦ γάμου. Αὐτές καθιστοῦν
τό γάμο ἕναν «νομιμοφανή» σοδομισμό μέ καταστροφικές συνέπειες τόσο στούς
συζύγους, πού ἄν δέν μετανοήσουν κολάζονται, ὄσο καί στά τέκνα τους. Διαπιστώνουμε ἐπίσης τήν ἁγιοπατερική στάση του ἀπέναντι ἐκείνων τῶν «Πνευματικῶν», τῶν χωρίς Ἅγιο Πνεῦμα, πού συμβουλεύουν ὀλέθρια τά πνευματικά τους τέκνα «χαϊδεύοντας» τά πάθη τους. Ὅπως μᾶς διδάσκει ἡ Ἁγιοπατερική Γραμματεία ὁ Πνευματικός ἔχει ἐξουσία νά συγχωρεῖ ἐκεῖνα πού συγχωροῦνται σύμφωνα μέ τόν νόμο τοῦ Θεοῦ καί ὄχι τά πάντα. Ἡ ἐθελοτυφλία καί ἡ ἄνομη κακή συγχώρηση αὐτῶν πού ἁμαρτάνουν ἀμετανόητα κολάζει τόσο τόν ἐξομολογούμενο ὅσο καί τόν Πνευματικό του.


Ὁ Κύριος νά μᾶς δίνει σύνεση καί νά μᾶς εὐλογεῖ ὅλους δι’ εὐχῶν τοῦ Ἁγίου
Του, Ὁσίου Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου».




























ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

1.Μπορεῖτε νά δεῖτε τίς προηγούμενες δημοσιεύσεις τοῦ ἱστολογίου μας πατώντας τό: Παλαιότερες ἀναρτήσεις (δεῖτε δεξιά)

2.Καλλίτερη θέαση τοῦ ἱστολογίου μέ τό Mozilla.

3.Ἐπιτρέπεται ἡ ἀναδημοσίευση τῶν ἀναρτήσεων μέ τήν προϋπόθεση ἀναγραφῆς τῆς πηγῆς

4.Ἐπικοινωνία: hristospanagia@yahoo.gr
.
Γιά ἐνημέρωση μέσῳ ἠλεκτρονικοῦ ταχυδρομείου στεῖλτε μας τό e- mail σας στό hristospanagia@yahoo.gr

ΑΚΟΥΣΤΕ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΤΩΣΤΕ ΟΜΙΛΙΕΣ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ- ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...