Ὀρθοτομοῦν τὸν λόγο τῆς ἀληθείας οἱ σημερινοὶ Ἐπίσκοποι;

Ο μακαριστός π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος γράφει σχετικά με τους Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας τα εξής: «Η ενασχόλησις περί τους ιερούς Κανόνας αποτελεί επείγουσαν ανάγκην διά την Εκκλησίαν. Η σύγχυσις ήτις υπάρχει ως προς την αξίαν και την σημασίαν των ιερών Κανόνων οδηγεί τα πράγματα της Εκκλησίας ένθα ου δει. Πρέπει να αποβή συνείδησις πάντων ότι οι ιεροί Κανόνες δεν είνε ανθρώπινα επινοήματα, αλλά καρποί του Αγίου Πνεύματος.[…]. Μόνον διά της πιστής και ανιδιοτελούς τηρήσεως των ιερών Κανόνων η Εκκλησία κυβερνάται θεανθρωπίνως και ουχί ανθρωπίνως. Παν ό,τι δεν οικοδομείται επί του θεμελίου των ιερών Κανόνων, θεμελιούται επί της άμμου και, όσον περίτεχνον και αν είνε, θάττον ή βραδύτερον θα καταρρεύση και θα κονιορτοποιηθή. Πάσα διευθέτησις εκκλησιαστικών πραγμάτων, εξ οσονδήποτε καλής διαθέσεως και αν ορμάται, εφ’ όσον παρακάμπτει τους ιερούς Κανόνας, είνε αδύνατον να επισύρη την ευλογίαν του Ουρανού. Όταν δε αι παραβιάσεις των ιερών Κανόνων δεν ορμώνται καν εξ αγαθών διαθέσεων, τότε η εκδίκησις αυτών είνε αδυσώπητος και σκληροτάτη. Η ιστορία είνε αψευδής μάρτυς των αληθειών αυτών. Το κακόν όμως είναι  ότι «το μόνον δίδαγμα εκ της ιστορίας είνε ότι οι άνθρωποι δεν διδάσκονται εκ της ιστορίας», ως ευστόχως παρετήρησε ξένος φιλόσοφος και ιστορικός. Πλανώνται οικτρώς οι νομίζοντες ότι οι ιεροί Κανόνες είνε απλά «νομικά» κείμενα. Έχουσι βεβαίως πολλάκις νομοτεχνικήν διατύπωσιν, αλλ’εκφράζουσι την πίστιν και την θεολογίαν της Εκκλησίας. Οι ιεροί Κανόνες αποτελούσι την πρακτικήν εφαρμογήν των δογμάτων, είνε, θα έλεγον, ο αντικατοπτρισμός του δόγματος εις την καθ’ ημέραν ζωήν των πιστών (Κλήρου και Λαού).1».

Κατά τον μακαριστό Γέροντα, λοιπόν, η παραβίαση των Ιερών Κανόνων της Εκκλησίας συνεπάγεται την σκληρή τους εκδίκηση. Δυστυχώς, αυτό επιβεβαιώνεται σε τρομακτικό βαθμό στους έσχατους καιρούς που ζούμε, σε καιρούς δηλαδή για τους οποίους προφήτευσαν οι Άγιοι Πατέρες, ότι η πλάνη θα είναι δυσδιάκριτη, το φως θα παρουσιάζεται ως σκοτάδι και το σκοτάδι ως φως, ούτως ώστε και ο απλός λαϊκός ορθόδοξος χριστιανός (όπως η γράφουσα) να πρέπει, με τη βοήθεια του Αγίου Τριαδικού Θεού, να μελετά συνεχώς την αγία πίστη του και να κατηχεί συνεχώς τον εαυτό του, για να μπορέσει να προστατευθεί πρωτίστως από την παναίρεση του Οικουμενισμού2, ως προς την οποία οι Επίσκοποι, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, σιωπούν, αλλά και από τις υπόλοιπες διαστρεβλώσεις και αναλήθειες στα λεγόμενα πρωτίστως των Επισκόπων (αλλά και των απλών ιερέων, θεολόγων) και τις καινοτομίες που εισάγουν στην θεία λατρεία. Κατωτέρω, παρουσιάζονται εν συντομία μερικές από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις παραβιάσεων Ιερών Κανόνων, διαστρεβλώσεων της αλήθειας της ορθοδόξου πίστεως σε κηρύγματα και καινοτομιών στα ζητήματα της θείας λατρείας.

α) Παναίρεση του Οικουμενισμού

Όλοι οι σύγχρονοι άγιοι χαρακτήρισαν τον Οικουμενισμό ως αίρεση, και συγκεκριμένα ως παναίρεση, καθότι συμπεριλαμβάνει όλες τις αιρέσεις (π.χ. παπισμό, προτεσταντισμό, μονοφυσιτισμό, ακόμη και ισλαμισμό/μωαμεθανισμό κ.α.). Μερικές μόνον αναφορές τους στο θέμα της παναίρεσης του Οικουμενισμού είναι και οι εξής: Ο όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς σημειώνει ότι «Ο Οικουμενισμός είναι κοινόν όνομα δια τους ψευδοχριστιανισμούς, δια τας ψευδοεκκλησίας της Δυτικής Ευρώπης. Μέσα του βρίσκεται η καρδιά όλων των ευρωπαϊκών ουμανισμών, με επικεφαλής τον Παπισμόν. Όλοι δε αυτοί οι ψευδοχριστιανισμοί, όλαι αι ψευδοεκκλησίαι, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία αίρεσις παραπλεύρως εις την άλλην αίρεσιν. Το κοινό ευαγγελικό όνομά των είναι παναίρεσις. Διατί; Διότι εις το διάστημα της ιστορίας αι διάφοροι αιρέσεις ηρνούντο ή παρεμόρφωνον ιδιώματά τινα του Θεανθρώπου και Κυρίου Ιησού, αι δε ευρωπαϊκαι αύται αιρέσεις απομακρύνουν ολόκληρον τον Θεάνθρωπον και εις την θέσιν του τοποθετούν τον Ευρωπαίον άνθρωπον. Εδώ δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ του Παπισμού, Προτεσταντισμού και άλλων αιρέσεων ων το όνομα λεγεών… Ο γυμνός ηθικιστικός μινιμαλισμός και ο ανθρωπιστικός ειρηνισμός του σύγχρονου Οικουμενισμού πράττουν μόνον έν πράγμα: φέρουν εις φως τας φυματικάς ουμανιστικάς ρίζας των»3.

Ο όσιος Αρσένιος Μπόκα σημειώνει ότι «Ο Οικουμενισμός; Είναι η αίρεση όλων των αιρέσεων! Η πτώση της Εκκλησίας από τους ιδίους της τους υπηρέτες, τα όργανα της Δύσης. Τα αποτελέσματά του είναι τα σάπια συντρίμμια που πέφτουν, ακόμα κι αν είναι επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί ή λαϊκοί… Ας επιστρέψουμε στην αγία Παράδοση, στα Δόγματα και στους Κανόνες των αγίων Πατέρων των επτά οικουμενικών Συνόδων. Διαφορετικά, θα πάμε στην κόλαση, συμπεριλαμβανομένων και των επισκόπων μας! Θεός φυλάξοι!»4.

Ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης σημειώνει ότι «Πολλοί ἅγιοι Μάρτυρες, ὅταν δὲν ἤξεραν τὸ δόγμα, ἔλεγαν: “Πιστεύω ὅ,τι θέσπισαν οἱ Ἅγιοι Πατέρες”. Ἄν κάποιος τὸ ἔλεγε αὐτό, μαρτυροῦσε. Δὲν ἤξερε δηλαδή νὰ φέρη ἀποδείξεις στούς διῶκτες γιὰ τὴν πίστη του καὶ νὰ τούς πείση, ἀλλὰ εἶχε ἐμπιστοσύνη στούς Ἁγίους Πατέρες. Σκεφτόταν; “Πῶς νὰ μήν ἔχω ἐμπιστοσύνη στούς Ἁγίους Πατέρες; Αὐτοί ἦταν καὶ πιὸ ἔμπειροι καὶ ἐνάρετοι καὶ ἅγιοι. Πῶς ἐγώ νὰ δεχθῶ μία ἀνοησία; Πῶς νὰ ἀνεχθῶ νὰ βρίζη ἕνας τους Ἅγιους Πατέρες;”Νὰ ἔχουμε ἐμπιστοσύνη στὴν παράδοση. Σήμερα, δυστυχῶς, μπῆκε ἡ εὐρωπαϊκή εὐγένεια καὶ πᾶνε νὰ δείξουν τὸν καλό. Θέλουν νὰ δείξουν ἀνωτερότητα καὶ τελικά πᾶνε νὰ προσκυνήσουν τὸν διάβολο μὲ τὰ δύο κέρατα. “Μία θρησκεία, σοῦ λένε, νὰ ὑπάρχη” καὶ τὰ ἰσοπεδώνουν ὅλα. Ἦρθαν καὶ σ’ ἐμένα μερικοί καὶ μοῦ εἶπαν: “Ὅσοι πιστεύουμε στὸν Χριστό, νὰ κάνουμε μία θρησκεία”. “Τώρα εἶναι σάν νὰ μοῦ λέτε, τούς εἶπα, χρυσό καὶ μακίρι, χρυσό τόσα καράτια καὶ τόσα ποὺ τὰ ξεχώρισαν, νὰ τὰ μαζέψουμε πάλι καὶ νὰ τὰ κάνουμε ἕνα. Εἶναι σωστό νὰ τὰ ἀνακατέψουμε πάλι; Ρωτῆστε ἕναν χρυσοχόο: “Κάνει νὰ ἀνακατέψουμε τὴν σαβούρα μὲ τὸν χρυσό;”Ἔγινε τόσος ἀγώνας, γιὰ νὰ λαμπικάρη τὸ δόγμα”. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες κάτι ἤξεραν καὶ ἀπαγόρευσαν τὶς σχέσεις μὲ αἱρετικό. Σήμερα λένε: “Ὄχι μόνο μὲ αἱρετικό ἀλλὰ καὶ μὲ Βουδδιστή καὶ μὲ πυρολάτρη καὶ μὲ δαιμονολάτρη νὰ συμπροσευχηθοῦμε. Πρέπει νὰ βρίσκωνται στὶς συμπροσευχές τους καὶ στὰ συνέδρια καὶ οἱ Ὀρθόδοξοι. Εἶναι μία παρουσία”. Τί παρουσία; Τὰ λύνουν ὅλα μὲ τὴν λογική καὶ δικαιολογοῦν τὰ ἀδικαιολόγητα. Τὸ εὐρωπαϊκό πνεῦμα νομίζει ὅτι καὶ τὰ πνευματικά θέματα μποροῦν νὰ μποῦν στὴν Κοινή Ἀγορά. Μερικοί ἀπὸ τούς Ὀρθοδόξους ποὺ ἔχουν ἐλαφρότητα καὶ θέλουν νὰ κάνουν προβολή, “Ἱεραποστολή”, συγκαλοῦν συνέδρια μὲ ἑτεροδόξους, γιὰ νὰ γίνεται ντόρος καὶ νομίζουν ὅτι θὰ προβάλουν ἔτσι τὴν Ὀρθοδοξία, μὲ τὸ να γίνουν δηλαδή ταραμοσαλάτα μὲ τούς κακοδόξους»5.

Τέλος, ο όσιος Γαβριήλ ο δια Χριστόν σαλός, αναφερόμενος στον Οικουμενισμό, σημειώνει ότι «Στην αρχή θα είναι μια αίρεση και αργότερα θα γίνει μεγάλο μπέρδεμα. Μετά την εμφάνιση του οικουμενισμού θα έρθει ο Αντίχριστος.6»

Πολλές ακόμη αναφορές αγίων στο θέμα της παναίρεσης του Οικουμενισμού θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, ωστόσο, οι ανωτέρω αρκούν για να διαπιστώσουμε την ομοψυχία και ομολογία των αγίων μας στο ζήτημα αυτό. Μολονότι οι άγιοι καταδικάζουν τον Οικουμενισμό ως παναίρεση, η οποία μάλιστα θα είναι και η τελευταία πριν την έλευση του Αντιχρίστου, οι σημερινοί Επίσκοποι φαίνεται να αδιαφορούν για τις προειδοποιήσεις των αγίων. Αντίθετα, με λόγια7 και έργα προωθούν και υποστηρίζουν την εν λόγω παναίρεση, συμβάλλοντας έτσι στην διάβρωση-αλλοίωση της ορθόδοξης συνείδησης και του ορθόδοξου φρονήματος των πιστών. Ειδικά όσον αφορά στα έργα τους, προωθούν τον Οικουμενισμό με τις πανθρησκειακές συμπροσευχές τους με τους αιρετικούς, τις οποίες προβάλλουν ανερυθρίαστα στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και στο διαδίκτυο, κατά παράβαση των ιερών Κανόνων οι οποίοι, όχι μόνο απαγορεύουν τις συμπροσευχές8 με αιρετικούς (π.χ. παπικούς, προτεστάντες, μονοφυσίτες), αλλά δεν επιτρέπουν ούτε καν την είσοδο ενός αιρετικού στον ιερό ναό9.

β) Ψευδοσύνοδος του Κολυμπαρίου

Η παναίρεση του Οικουμενισμού βρήκε συνοδική κατοχύρωση στην λεγόμενη «Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο» που έλαβε χώρα το 2016 στο Κολυμπάρι της Κρήτης. Η συγκεκριμένη ληστρική, για πάρα πολλούς λόγους, σύνοδος επικύρωσε αιρετικές – οικουμενιστικές απόψεις σχετικά με την περί Εκκλησίας διδασκαλία της Ορθοδοξίας. Κατ’ ουσία, αποδέχθηκε τον όρο «Εκκλησία» για τους αιρετικούς.

Στα κείμενα της συγκεκριμένης ληστρικής συνόδου δεν υπάρχουν οι λέξεις «αίρεση» και «αιρετικός», τις οποίες (αιρέσεις) αμνηστεύει, σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες όντως Συνόδους της Εκκλησίας μας που καταδίκασαν και αναθεμάτισαν τις αιρέσεις (Παπισμός, Μονοφυσιτισμός, Προτεσταντισμός) και τους αιρετικούς. Το προβληματικό κείμενο της Ψευδο-Συνόδου του Κολυμπαρίου με τίτλο «Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τόν λοιπόν χριστιανικόν κόσμον» ονομάζει τις χριστιανικές αιρέσεις «Εκκλησίες» με την εξής διατύπωση: «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποδέχεται τήν ἱστορική ὀνομασία τῶν ἄλλων ἑτεροδόξων χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν καί Ὁμολογιῶν πού δέν εὑρίσκονται σέ κοινωνία μέ αὐτήν» (παρ. §6).

Αυτό έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Σύμβολο της Πίστεως, όπου ομολογούμε την πίστη μας «εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν» και στην Μία Εκκλησία μας αυτή υπάρχει «ἕνας Κύριος, μία Πίστη, ἕνα Βάπτισμα» («Ομολογώ έν βάπτισμα εις άφεσιν αμαρτιών»). Αντίθετα, αυτοί που ονομάστηκαν «Εκκλησίες» στο Κολυμπάρι έχουν αλλοιώσει τα ορθά δόγματα, ενώ έχουν ακόμη και διαφορετικό τρόπο «βαπτίσματος» (π.χ. ράντισμα)10.

Ο αγιορείτης μοναχός Γαβριήλ γράφει σε ανοιχτή επιστολή του προς την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους τα εξής: « ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Μοναχός Γαβριήλ, Γέρων Ἱεροῦ Κουτλουμουσιανοῦ Κελλίου Ὁσίου Χριστοδούλου τῆς Πάτμου Καρυές, 20 Σεπτεμβρίου 2020 (π. ἡμ.) […]. Α) Στήν «σύνοδο» τῆς Κρήτης (Ἰούνιος 2016) ἀπεμπολίσαμε τήν Μοναδικότητα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας καί παραδεχθήκαμε – ὧ τῆς ἀφροσύνης μας! – (ἄραγε πιεζόμενοι ἀπό ποιές ἐξωεκκλησιαστές δυνάμεις;) ὅτι δέν κατέχουμε ὁλόκληρη τήν Ἀλήθεια (δηλαδή δέν ἔχουμε ἀκέραιο καί ὁλόκληρο τόν Ἰησοῦ Χριστό, ὅπως ὁ Ἴδιος δήλωσε γιά τόν Ἑαυτό Του, ὅτι δηλαδή εἶναι ἡ Ὁδός, ἡ Ἀλήθεια καί ἡ Ζωή), ἀλλά σέ ἀντίθεση πρός ὅ,τι πίστευε, δίδασκε καί βίωνε θαυματουργικῶς ἐδῶ καί 2.000 χρόνια ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, βρισκόμαστε κι ἐμεῖς σέ ἀναζήτησή της. Σ’αὐτή τή «σύνοδο» ἡ Ἂλήθεια ἀποδομήθηκε ἀπό πρόσωπο, πού εἶναι, καί ἔγινε «ἀλήθεια», μικρή «ἀλήθεια», ἔχοντας σχετική ἔννοια. (Μιλᾶμε δηλαδή περί καθαρῆς ἀποστασίας)! Ἀναγνωρίσαμε (διότι αὐτό ἐνδιέφερε ὅλους τούς διεθνεῖς, νεοταξικούς, ἐξωεκκλησιαστικούς κύκλους) ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί πλέον ὅτι κατέχουμε ἕνα μόνο μέρος τῆς «ἀληθείας», ὅπως ὅλες οἱ ἄλλες κατ’ὄνομα χριστιανικές πλανεμένες καί αἱρετικές συναγωγές («ἐκκλησίες»).

Ἑπακόλουθο αὐτῆς τῆς ἀναγνωρίσεως ὑπῆρξε α) ὅτι τοῦ λοιποῦ παύουμε νά τίς ἀποκαλοῦμε ὡς τέτοιες, δηλαδή αἱρετικές κλπ, καί β) ὅτι αὐτή ἡ «ἀλήθεια» εἶναι τό ζητούμενο, καί ὡς ἐκ τούτου πορευόμαστε πλέον ὅλοι μαζί ἀπό κοινοῦ πρός εὕρεσή της. Σ’αὐτό τό τελευταῖο δέν μποροῦμε νά ἐμποδίσουμε τόν λογισμό ὅτι ἐνδεχομένως αὐτή τήν διηρημένη καί σχετική «ἀλήθεια» νά τήν ἀνακαλύψουμε τελικῶς κάποια στιγμή ὀλοκληρωμένη στό πρόσωπο τοῦ Ἀντιχρίστου! Δέν τό βάζει ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου τό γεγονός ὅτι πήγαμε σ’αὐτή τήν ‘’σύνοδο’’, γιά νά ἐκκοσμικευθοῦμε καί ἐπισήμως, αὐτοκαταργούμενοι ὡς ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία καί νά ταυτιστοῦμε μέ τίς μή «ἐκκλησίες» σάν μία κι ἐμεῖς ἀπό αὐτές. […]»11.

γ) Ουκρανικό Ψευδοαυτοκέφαλο

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε κατά τρόπο αυθαίρετο και αντικανονικό αυτοκεφαλία σε σχισματικές μερίδες ορθοδόξων (καθηρημένων αρχιερέων, αχειροτόνητων και αυτοχειροτόνητων) της Ουκρανίας. Το Κίεβο, ωστόσο, αποτελεί κανονικό έδαφος και φυσικό και αδιαίρετο τμήμα της Εκκλησίας της Ρωσίας από την εποχή του εκχριστιανισμού των Ρώσων (988), εξαιρουμένων κάποιων ανώμαλων περιόδων ξενικών κατακτήσεων που οδήγησαν στην απεξάρτησή του, και δεν ανήκει στην Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως. Συνεπώς η χορήγηση αυτοκεφαλίας έπρεπε να γίνει μέσω της Εκκλησίας της Ρωσίας κατόπιν υποβολής αιτήματος από τον κανονικό μητροπολίτη Κιέβου κ. Ονούφριο, ο οποίος υπάγεται στην δικαιοδοσία της Μόσχας.

Αυτή η αντικανονική εισπήδηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο κανονικό έδαφος της Εκκλησίας της Ρωσίας και η αυθαίρετη ενέργεια να χορηγήσει αυτοκεφαλία στους σχισματικούς της Ουκρανίας (υπό τον σχισματικό ψευδεπίσκοπο Επιφάνιο Ντουμένκο) δημιούργησε παράλληλη δικαιοδοσία στον ίδιο τόπο, κατά παράβαση των ιερών κανόνων που απαγορεύουν την ύπαρξη δύο επισκόπων στον ίδιο τόπο12. Επίσης προκάλεσε και προκαλεί μεταξύ των δύο μερών, ήτοι της κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του μητροπολίτη Ονουφρίου και της σχισματικής «Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας» του Επιφανίου Ντουμένκο, συγκρούσεις και έριδες. Συνεχώς, μέσω του διαδικτύου, καταγράφονται και δημοσιοποιούνται διώξεις και βιαιότητες εκ μέρους της νέας ψευδοαυτοκέφαλης εκκλησίας, η οποία συνεργάζεται και με ακραίους εθνικιστικούς κύκλους, εις βάρος των επισκόπων, ιερών και απλών λαϊκών της κανονικής Εκκλησίας. Συνεπώς, ειδικά στην περίπτωση της Ουκρανίας επαληθεύεται ο λόγος του μακαριστού π. Επιφανίου Θεοδωρόπουλου, ότι δηλαδή οι Ιεροί Κανόνες, όταν δεν εφαρμόζονται, εκδικούνται και έτσι, αντί να αποκαθίσταται η ενότητα, αυξάνονται οι διαιρέσεις και τα σχίσματα, εν προκειμένω εις βάρος του μαρτυρικού κλήρου και λαού της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας13.

δ) Απομάκρυνση του Εσταυρωμένου από το Ιερό Βήμα

Εδώ και περίπου δύο χρόνια η Ιερά Μητρόπολη Περιστερίου, με πρωτεργάτη αυτής της καινοτομίας, τον οικείο Μητροπολίτη κ. Γρηγόριο, έχει αφαιρέσει στους ναούς τον Εσταυρωμένο πίσω από την Αγία Τράπεζα. Ο εν λόγω Ιεράρχης προχώρησε σε αυτήν την ενέργεια, η οποία δεν έχει κανένα θεολογικό και ιστορικό έρεισμα, χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια Σύνοδος, δηλαδή χωρίς να έχει λάβει συνοδική έγκριση. Αυτή του η καινοτόμος ενέργεια καταπλήγωσε και κατασκανδάλισε τον πιστό κλήρο και λαό που εξέφρασε την αντίθεσή του με πορείες διαμαρτυρίας, δημοσιεύσεις άρθρων και θεολογικών μελετών στο διαδίκτυο κ.α. Αξίζει, στο σημείο αυτό, να επισημάνουμε τον λόγο Του Κυρίου μας σχετικά με το βαρύτατο αμάρτημα του σκανδαλισμού «Ός δ’ αν σκανδαλίση ένα των μικρών τούτων των πιστευόντων εις εμέ, συμφέρει αυτώ ίνα κρεμασθή μύλος ονικός εις τον τράχηλον αυτού και καταποντισθή εν τω πελάγει της θαλάσσης», (Ματθ. 18.6), τον οποίο σκανδαλισμό, ωστόσο, που επρόκειτο να προκληθεί στο ποίμνιο, δεν αναλογίστηκε ο Μητροπολίτης. Επίσης, ο ιερός Χρυσόστομος διαπιστώνει πως τίποτα δεν σκανδαλίζει και ταράζει την συνείδηση των πιστών όσο οι καινοτομίες και αλλαγές που γίνονται στη λατρεία, ακόμα κι αν γίνονται για καλό, προς δόξαν Θεού14.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός στην «Έκδοση ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως», στο κεφάλαιο με τίτλο «περὶ Σταυροῦ ἐν ὦ ἐτι καὶ περὶ πίστεως» αναπτύσσει μια ομολογία πίστεως περί του Σταυρού του Χριστού μας: «Πᾶσα μὲν οὖν πρᾶξις καὶ θαυματουργία Χριστοῦ μεγίστη καὶ θεία καὶ θαυμαστή, ἀλλὰ πάντων ἐστὶ θαυμαστότερον ὁ τίμιος αὐτοῦ σταυρός. Δι᾿ οὐδενὸς γὰρ ἑτέρου ὁ θάνατος κατήργηται, ἡ τοῦ προπάτορος ἁμαρτία λέλυται, ὁ ᾅδης ἐσκύλευται, ἡ ἀνάστασις δεδώρηται, δύναμις ἡμῖν τοῦ καταφρονεῖν τῶν παρόντων καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου δέδοται, ἡ πρὸς τὴν ἀρχαίαν μακαριότητα ἐπάνοδος κατώρθωται, πύλαι παραδείσου ἠνοίγησαν, ἡ φύσις ἡμῶν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ κεκάθικε, τέκνα Θεοῦ καὶ κληρονόμοι γεγόναμεν, εἰ μὴ διὰ τοῦ σταυροῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διὰ σταυροῦ γὰρ ταῦτα πάντα κατώρθωται.» Ὅσοι γὰρ ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστόν», φησὶν ὁ ἀπόστολος, «εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν». Ὅσοι δὲ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθημεν, Χριστὸν ἐνεδυσάμεθα. Χριστὸς δέ ἐστι «Θεοῦ δύναμις καὶ σοφία». Ἰδοὺ ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι ὁ σταυρὸς τὴν ἐνυπόστατον τοῦ Θεοῦ σοφίαν καὶ δύναμιν ἡμᾶς περιέβαλε. Δύναμις δὲ Θεοῦ ἐστιν ὁ λόγος ὁ τοῦ σταυροῦ, ἢ ὅτι τὸ δυνατὸν τοῦ Θεοῦ, ἤτοι ἡ κατὰ τοῦ θανάτου νίκη δι᾿ αὐτοῦ ἡμῖν πεφανέρωται […]».

Ο Ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μας είπε ότι: «ὃς οὐ λαμβάνει τὸν Σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ ὀπίσω Μου, οὐκ ἔστι Mου ἄξιος» (Ματθ. ιʹ 38). Συνεπώς, σε όλη του τη ζωή ο χριστιανός λαμβάνει τον σταυρό του και ακολουθεί πίσω από τον Κύριο. Η αποβολή του Ζωοποιού Σταυρού με τον Εσταυρωμένο από την Αγία Τράπεζα είναι κατακριτέα και απορριπτέα και παντελώς ξένη προς την Ιερά μας Παράδοση, όπως ορθώς δέχθηκε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος με απόφαση της, με την οποία οφείλει να συμμορφωθεί ο εν λόγω Μητροπολίτης15.

ε) Γενικότερη αποϊεροποίηση των ιερών ναών και λοιπές καινοτομίες

ε.1. Συναυλίες/μουσικά όργανα/ κοσμικές εκδηλώσεις εντός των ιερών ναών

Ολοένα και περισσότερο παρατηρείται η προσπάθεια (με ευθύνη πρωτίστως των Επισκόπων) αποϊεροποίησης των Ιερών Ναών. Αυτό γίνεται μέσω της χρήσης τους για διαφορετικούς, από την Θεία Λατρεία, σκοπούς, όπως για παράδειγμα για την πραγματοποίηση συναυλιών και χορωδιών με συνοδεία μουσικών οργάνων, ή και άλλων κοσμικών εκδηλώσεων. Μάλιστα, τέτοιου είδους κοσμικές εκδηλώσεις σε ναούς είναι μέρος της παράδοσης της αιρετικής Δύσεως, του παπισμού και του προτεσταντισμού. Σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις οι Ναοί χρησιμοποιούνται όχι για την πνευματική οικοδομή των πιστών, αλλά για την προβολή προσώπων με αντιεκκλησιαστικό φρόνημα, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης που, όσο ήταν εν ζωή, είχε διατυπώσει πολλές βλασφημίες εναντίον του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ενδεικτικό Παράδειγμα:

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της «Λατρευτικής εβδομάδας 2026»16 που διοργανώνει η Μητρόπολη Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκαν διάφορες συναυλίες και χορωδίες, μεταξύ άλλων, εντός και διαφόρων ιερών ναών της πόλης. Ενδεικτικά στο πρόγραμμα διαβάζουμε τα εξής:

«03 Απρ 18:00 Ι. Ν. Παναγίας της Δεξιάς Ελεύθερη Είσοδος «ΦΩΣ ΗΧΩΝ & ΛΕΞΕΩΝ»

Συναυλία αφιερωμένη στη μνήμη του Μακαριστού πρώην Θεσσαλονίκης κυρού Ανθίμου.

Στο πρώτο μέρος, το «Εργαστήρι Παρασημαντικής», θα ερμηνεύσει ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας:

1.Ιδού ο Νυμφίος έρχεται … ήχος πλ.δ’ τρίφωνος

2.Ερχόμενος ο Κύριος …ήχος α’

3.Η τον αχώρητον … ήχος β’

[…].

Διεύθυνση του καθηγητή μουσικής, πρωτοψάλτη, Δρ. Σωτήριου Δεσπότη

Στο δεύτερο μέρος, η Μικτή Χορωδία Πολιτιστικής Λέσχης Προσωπικού ΟΤΕ Θεσσαλονίκης θα ερμηνεύσει θρησκευτικούς ύμνους της Ανατολικής και Δυτικής Ορθόδοξης εκκλησίας, μελοποιημένους πολυφωνικά, διαγράφοντας ένα χρονικό οδοιπορικό από την εποχή της Αναγέννησης μέχρι και τον 21ο αιώνα:

1. Ave Maria :Jacobus Gallus

2. Ave Verum Corpus : Wolfgang Amadeus Mozart

3. Kyrie eleison:από τη Missa Brevis του Charles-François Gounod

4. Άρχοντες λαών, επιλογή τροπαρίων από το Ορατόριο «Τα Βυζαντινά Πάθη « του Μιχάλη Αδάμη

Έστησαν τα τριάκοντα αργύρια,

Σταυρωθήτω έκραζον,

Ως πρόβατον επί σφαγήν

5. Εις μνήμην:Σωτήρης Δεσπότης, έργο αφιερωμένο στη συμπλήρωση ενός έτους από την κοίμηση του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κυρού Ανθίμου, βασισμένο σε κείμενο του 22ου ψαλμού και σε ποίημα του Παντελή Προνάκη.

Διεύθυνση του καθηγητή μουσικής και μαέστρου χορωδιών, πρωτοψάλτη, Δρ. Ηρακλή Παναγόπουλου.

Σολίστ: Νεκτάριος Αντωνίου, Δημήτρης Χαινόπουλος.

Βιολοντσέλο: Βίκη Παπανικολάου

Πιάνο: Δημήτρης Τσακιρίδης».

Διαβάζουμε επίσης και τα εξής: «30 Μαρ 20:00 Ιερός Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας

Ελεύθερη Είσοδος

Η συναυλία αφιερώνεται στη μνήμη του καθηγητή Θεολογίας του ΑΠΘ, μουσικοσυνθέτη δημιουργού και μαέστρου των χορωδιακών σχημάτων

Χρυσόστομο Σταμούλη

Η εικόνα της Μάνας-Παναγιάς στο πάθος από το έντεχνο ελληνικό τραγούδι,

την ποίηση και τη λογοτεχνία.

Θα διαβαστούν κείμενα των Βάρναλη, Καβάφη, Ζωής Καρέλλη, Πολέμη, T. S. Elliot, Μαρτζώκη, Λειβαδίτη, Καζαντζάκη, Πορφύρα, Ελύτη, Γκάτσου.

Χορωδικό και μουσικό σύνολο «Φωνές» Ι.Ν. Αγίας Βαρβάρας Θεσσαλονίκης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:

Α΄ ΜΕΡΟΣ

[…].

Β΄ ΜΕΡΟΣ

_ Νίκος Καζαντζάκης, Χριστός «Τυπικάρης» (απόσπασμα)

[…].».

Σίγουρα, διαβάζοντας ένας ευλαβής χριστιανός το ανωτέρω πρόγραμμα είναι σαν να διαβάζει ένα κοινό πρόγραμμα μιας κοσμικής εκδήλωσης ή το πρόγραμμα μιας συναυλίας που πρόκειται να πραγματοποιηθεί σε ένα κοσμικό κέντρο ή θέατρο, μόνο που, εν προκειμένω, η εν λόγω κοσμική εκδήλωση λαμβάνει χώρα εντός των ιερών ναών που είναι τόποι ιεροί και όλα όσα υπάρχουν μέσα στο ναό είναι ιερά πράγματα. Μοναδική και αποκλειστική χρήση τους είναι η λατρεία και η εξύμνηση του Αγίου Τριαδικού Θεού και η τέλεση των ιερών Μυστηρίων17. Οι παραπάνω αντικανονικές ενέργειες συμβάλλουν στην επικράτηση μόνο του κοσμικού φρονήματος μεταξύ των πιστών, ούτως ώστε να επιτευχθεί η πλήρης εκκοσμίκευση της Εκκλησίας και αποτελούν ντροπή για την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, αλλά και για όσες Μητροπόλεις τις επιτρέπουν.

ε.2. Η γυναίκα στο ψαλτήρι/αναλόγιο

Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας δεν όρισαν ψάλτριες. Η ορθόδοξη παράδοσή μας δεν επιτρέπει την παρουσία γυναικών στα αναλόγια των ενοριών, με εξαίρεση φυσικά στα γυναικεία μοναστήρια, όπου οι μοναχές στελεχώνουν κανονικά το αναλόγιο. Ο Απόστολος των Εθνών, ο Απόστολος Παύλος τονίζει ότι οι γυναίκες πρέπει να σιωπούν στην Εκκλησία.

Στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή ο Απόστολος μας αναφέρει: «Ὡς ἐν πάσαις ταῖς ἐκ­κλησίαις τῶν ἁγίων, αἱ γυ­ναῖκες ὑμῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις σιγάτωσαν· οὐ γὰρ ἐπιτέτραπται αὐταῖς λαλεῖν, ἀλλ᾿ ὑποτάσσεσθαι, καθὼς καὶ ὁ νόμος λέγει. εἰ δέ τι μαθεῖν θέλουσιν, ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίους ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν· αἰσχρὸν γάρ ἐστι γυναιξὶν ἐν ἐκκλησίᾳ λαλεῖν.», δηλαδή: «Σύμφωνα μέ τήν τάξη καί τήν εἰρήνη πού ἐπικρατεῖ σ’ ὅλες τίς Ἐκκλησίες τῶν Χριστιανῶν, οἱ γυναῖκες σας στίς συνάξεις τῶν πιστῶν ἄς σιωποῦν· διότι δέν τούς ἐπιτρέπεται νά μιλοῦν, ἀλλά πρέπει νά ὑποτάσσονται, ὅπως καί ὁ νόμος λέει στό βιβλίο τῆς Γενέσεως. Ἐάν πάλι θέλουν νά μάθουν καλύτερα κάτι πού ἀκούστηκε στή σύναξη καί δέν τό κατάλαβαν, ἄς ρω­τοῦν γι’ αὐτό στό σπίτι τούς ἄνδρες τους. Διότι εἶναι ἄπρεπο καί ἄσχημο στίς γυναῖκες νά μιλοῦν στή σύναξη τῶν πιστῶν».

Η εντολή αυτή, μάλιστα, επαναλαμβάνεται και στον Ο’ (70ος) κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου που ορίζει «Μὴ ἐξέστω ταῖς γυναιξὶν ἐν τῷ καιρῷ τῆς θείας λειτουργίας λαλεῖν· ἀλλὰ κατὰ τὴν φωνὴν Παύλου τοῦ Ἀποστόλου, σιγάτωσαν· οὐ γὰρ ἐπιτέτραπται αὐταῖς λαλεῖν, ἀλλ᾿ ὑποτάττεσθαι, καθὼς καὶ ὁ νόμος λέγει· εἰ δέ τι μαθεῖν θέλουσιν, ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίους ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν.». Συνεπώς, οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να ψάλλουν στην Εκκλησία (ούτε φυσικά να διεκδικούν ιεροσύνη) και οι Μητροπολίτες που επιτρέπουν στις Μητροπόλεις τους αυτήν την καινοτομία δεν σέβονται τους ιερούς Κανόνες και την ιερά μας παράδοση18.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, από τα παραπάνω κάθε συνετός άνθρωπος και ευλαβής χριστιανός μπορεί να διαπιστώσει την άθλια κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα εκκλησιαστικά πράγματα. Η ευθύνη βαραίνει, κατά κύριο λόγο, τους Επισκόπους, οι οποίοι, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν ορθοτομούν τον λόγο της αληθείας. Αντί να ομολογούν την αποκλειστική αλήθεια της ορθοδόξου πίστεως και να κατηχούν τους πιστούς για όλα τα ως άνω, ούτως ώστε να τους προφυλάξουν από την πλάνη του Οικουμενισμού, από τους σχισματικούς «αρχιερείς» και «ιερείς» της Ουκρανίας που επισκέπτονται κάθε τόσο τον τόπο μας, αλλά και από τις συνεχώς εμφανιζόμενες (και απαγορευμένες) καινοτομίες στα ζητήματα της θείας λατρείας, κάνουν ό,τι μπορούν για να κατασκανδαλίζουν τον πιστό λαό και να περιφρονούν την πατερική και ιεροκανονική παράδοση.

Στῶμεν καλῶς Έλληνες, ας μην προδώσουμε την αγία πίστη των πατέρων μας, έστω και αν έχουμε μείνει λίγοι…

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Από το βιβλίο «Άρθρα – Μελέται – Επιστολαί» του Αρχιμ. Επιφάνιου Θεοδωροπούλου.

2. Η παναίρεση του Οικουμενισμού θέλει να ενώσει την αποκλειστική αλήθεια της ορθόδοξης πίστης με τα ψέματα των άλλων θρησκειών. Άλλως, ο Οικουμενισμός θέλει να ενώσει όλες τις θρησκείες και όλες τις αιρέσεις σε μία παγκόσμια θρησκεία, αψηφώντας και περιθωριοποιώντας τις τεράστιες, γιγαντιαίες και χαώδεις δογματικές διαφορές και ξεθεμελιώνοντας εκ βάθρων τα δόγματα και την πίστη της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

3. Από το βιβλίο «Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ» του οσίου Ιουστίνου Πόποβιτς.

4.https://iconandlight.wordpress.com/2025/11/27/%CE%BF%CE%B9-%CE%AC%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CE%BF%CE%B9-%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CF%8C%CE%BD-%CE%B8%CE%B1-%CF%87%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CF%80%CE%AF%CE%B4/ .

5. Από το βιβλίο «Με πόνο και αγάπη για τον σύγχρονο άνθρωπο» του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου.

6. Ο άγιος Γαβριήλ ο δια Χριστόν Σαλός και Ομολογητής, Αθήνα 2013, σελ. 326.

7. Χαρακτηριστική είναι, μεταξύ πολλών άλλων, η ακόλουθη τοποθέτηση του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου προς την Παπική αντιπροσωπεία, κατά την θρονική εορτή του Φαναρίου στις 30-11-1998, σύμφωνα με την οποία οι θεοφόροι πατέρες που πολέμησαν κατά των αιρέσεων, χαρακτηρίζονται ως «θύματα τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως», δηλαδή του διαβόλου: «Ἡ συναίσθησις τῆς βαρείας ἡμῶν εὐθύνης ταύτης ὀφείλει νά κατευθύνῃ ἡμᾶς πρός μίαν σύντονον καί ἐπίπονον καί ἀδιάκοπον προσπάθειαν πρός ἐπίτευξιν τῆς ἑνότητος ἡμῶν ἐν τῇ πίστει, ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης. Ἡ μετάνοια ἡμῶν διά τό παρελθόν εἶναι ἀπαραίτητος. Δέν πρέπει νά σπαταλήσωμεν τόν χρόνον εἰς ἀναζητήσεις εὐθυνῶν. Οἱ κληροδοτήσαντες εἰς ἡμᾶς τήν διάσπασιν προπάτορες ἡμῶν ὑπῆρξαν ἀτυχῆ θύματα τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως καί εὑρίκονται ἤδη εἰς χεῖρας τοῦ δικαιοκρίτου Θεοῦ. Αἰτούμεθα ὑπέρ αὐτῶν τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ ὀφείλομεν ἐνώπιον Αὐτοῦ ὅπως ἐπανορθώσωμεν τά σφάλματα ἐκείνων» διαθέσιμη στην ιστοσελίδα https://katanixi.gr/o-oikoymenikos-patriarchis-vartholomaios-os-atyches-thyma-toy-archekakoy-ofeos-kata-tin-idian-aytoy-logikin/ , βλ. επίσης και Ἀρχιμ. Χρυσόστομος Πῆχος (Καθηγούμενος Ἱ. Μ. Ζωοδόχου Πηγῆς Λογγοβάρδας Πάρου) «Κατάγνωσις ἑτεροδιδασκαλιῶν τῆς Α.Θ.Π τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ἐνώπιον τῆς Ἱ. Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος» διαθέσιμο στις ιστοσελίδες https://www.impantokratoros.gr/5B7D31CF.el.aspx και https://katanixi.gr/not-eggrafo-katapeltis-apo-tin-paro-gia-tis-eterodidaskalies-toy-oikoymenikoy-patriarchoy/ .

8. Βλ. 10ος Αποστολικός Κανόνας «Εἴ τις ἀκοινωνήτῳ κἄν ἐν οἴκῳ συνεύξηται, οὗτος ἀφοριζέσθω.», 45ος Αποστολικός Κανόνας «Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, αἱρετικοῖς συνευξάμενος μόνον, ἀφοριζέσθω· εἰ δὲ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς ὡς κληρικοῖς ἐνεργῆσαί τι, καθαιρείσθω.» και ΛΓ’ Κανών της ἐν Λαοδικείᾳ Τοπικῆς Συνόδου «Ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικοῖς, ἢ σχισματικοῖς συνεύχεσθαι.».

9. Βλ. ΣΤ’ Κανών της ἐν Λαοδικείᾳ Τοπικῆς Συνόδου «Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν τοῖς αἱρετικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, ἐπιμένοντας τῇ αἱρέσει.» και ΛΒ’ Κανών της ἐν Λαοδικείᾳ Τοπικῆς Συνόδου «Ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικῶν εὐλογίας λαμβάνειν, αἵτινές εἰσιν ἀλογίαι μᾶλλον, ἢ εὐλογίαι.».

10. Μοναχός Σεραφείμ: Γιατί εἶναι αἱρετική ἡ Σύνοδος τοῦ Κολυμπαρίου, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://aktines.blogspot.com/2017/10/blog-post_769.html .

11. Βλ. Μοναχού Γαβριήλ, ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, 20.09.2020 διαθέσιμη στην ιστοσελίδα https://katanixi.gr/anoikti-epistoli-toy-monachoy-gavriil-pros-tin-iera-koinotita-toy-agioy-oroys/ .

12. Από το βιβλίο του Πρωτοπρεσβύτερου π. Θεοδώρου Ζήση, «Το Ουκρανικό Αυτοκέφαλο, αντικανονική και διαιρετική εισπήδηση της Κωνσταντινούπολης», 2018, εκδόσεις «Τό Παλίμψηστον» και Εισήγηση του π. Αναστασίου Γκοτσόπουλου με θέμα «Ιεροκανονικές παράμετροι του Οὐκρανικού “Αὐτοκεφάλου”» στην θεολογική ημερίδα: «Το Ουκρανικό Αυτοκέφαλο και η νέα Εκκλησιολογία του Φαναρίου», διαθέσιμη στην ιστοσελίδα https://katanixi.gr/i-eisigisi-toy-p-anastasioy-gkotsopoy/ .

13. Περισσότερες πληροφορίες για τις διώξεις σε βάρος της κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις ιστοσελίδες https://katanixi.gr/tag/diogmos-oykranikis-ekklisias/ και https://spzh.eu/gr/news/86855-pojavilos-novoe-video-izbienija-svjashchennikov-v-chernovtsakh-boevikami-ptsu .

14. «Οὐδὲν γὰρ οὕτω θορυβεῖ ψυχὴν, κἂν ἐπὶ χρησίμῳ τινὶ γίνηται, ὡς καινοτομεῖν τι καὶ ξενίζειν, καὶ μάλιστα ὅταν περὶ λατρείας καὶ περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης τοῦτο γίνηται». (Εἰς Α’ Κορ. Ὁμιλ. 7, 6, PG 61,63), Επιστολή του Σεβ. Μητροπολίτη Κυθήρων & Αντικυθήρων κ. Σεραφείμ προς τον Μητροπολίτη Περιστερίου κ. Γρηγόριο διαθέσιμη στην ιστοσελίδα https://kythera.news/mitropolitis-kythiron-serafeim-gia-tin-apomakrynsi-tou-estavromenou-apo-tin-agia-trapeza/ και Αρχ. Παύλος Δημητρακόπουλος, Η ΑΠΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ: ΜΙΑ ΟΔΥΝΗΡΗ ΠΛΗΓΗ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://www.impantokratoros.gr/CE7074C8.el.aspx .

15. Βλ. Εγκύκλιο 3095/2025 της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος σύμφωνα με την οποία: «[…]Ἡ τοποθέτησις τοῦ Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἶναι γενικῶς καθιερωμένη παράδοσις, ὅπως παρατηροῦμεν εἰς τὰ Πατριαρχεῖα καὶ τὰς Αὐτοκεφάλους Ὀρθοδόξους Ἐκκλησίας, ὡς ἐπίσης παράδοσις εἶναι καὶ ἡ περιφορά τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ ἡ προσκύνησις Αύτοῦ κατὰ τὴν Μεγάλην Πέμπτην, ὡς καὶ τοῦ ἱεροῦ Ἐπιταφίου τὴν Μεγάλην Παρασκευήν. Ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν θεολογίαν τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ἐκφράζεται εἰς τὰ ἔργα τῶν Πατέρων καὶ εἰς τὴν ἱερὰν ὑμνογραφίαν, εἶναι ἄρρηκτα συνδεδεμένος μὲ τὴν Ἀνάστασιν Αὐτοῦ καὶ δὲν διαχωρίζονται· «Τὸν Σταυρόν σου προσκυνοῦμεν, Δέσποτα, καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν». Εἶναι ἐνιαῖον τὸ μυστήριον τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Δὲν νοεῖται ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ δίχως τὴν Ἀνάστασίν Αὐτοῦ οὔτε Ἀνάστασις τοῦ Χριστοῦ ἄνευ τοῦ Σταυροῦ. Αἱ λειτουργικαὶ ἀλλαγαὶ τοῦ τυπικοῦ τῆς Ἐκκλησίας γίνονται μὲ ἀποφάσεις τῶν Συνοδικῶν Ὀργάνων Αὐτῆς.[…]».

16. Βλ. Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://e-thessalonikiculture.gr/ekdhlwseis/kathgories/latreftiki-evdomada-2026/ .

17. Βλ. Ιερά Μητρόπολις Πειραιώς, Γραφείο επί των αιρέσεων και των παραθρησκειών, Σε τι αποσκοπούν οι κοσμικού τύπου εκδηλώσεις σε ναούς;,03.06.2024, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://imp.gr/%CF%83%CE%B5-%CF%84%CE%B9-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CE%BF%CE%B9 %CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%85-%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CE%BA%CE%B4/, Ιστ. ΤΑΣ ΘΥΡΑΣ https://aktines.blogspot.com/2024/04/blog-post_86.html , Ελένη Παπασταματάκη, Ένας θλιβερός απολογισμός, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://katanixi.gr/to-kako-paragine-oi-orthodoxoi-naoi-den-einai-synayliakoi-choroi/ και Πρωτοπρεσβύτερος π. Θεόδωρος Ζήσης, Η βεβήλωση του Ι.Ν. ΑΓ. Παντελεήμονος Αχαρνών (12.12.2010) από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://katanixi.gr/not-i-vevilosi-toy-i-n-ag-panteleimonos-acharnon-12-12-2010-apo-ton-archiepiskopo-ieronymo/ .

18. Βλ. Ἐπιτρέπεται ἡ ψαλμωδία τῶν γυναικῶν στήν ἐκκλησία;, διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://www.hristospanagia.gr/%E1%BC%90%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%81%CE%AD%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%E1%BC%A1-%CF%88%CE%B1%CE%BB%CE%BC%CF%89%CE%B4%CE%AF%CE%B1-%CF%84%E1%BF%B6%CE%BD-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CE%BA%E1%BF%B6/ .

πηγή;ἠλεκτρονικό ταχυδρομεῖο