Αγίου Νικοδήμου του ΑγιορείτουΣΤΗΝ ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ:Ο Χριστός με την περιτομή Του κατασκεύασε α) ένα φάρμακο θεραπευτικό της ασθένειας των ανθρώπων β) ένα φάρμακο ανακουφιστικό των πόνων τους και γ) ένα φάρμακο διαφυλακτικό της υγείας τους.α) Ένα φάρμακο θεραπευτικό της ασθένειας των ανθρώπωνΣκέψου ότι ο Ιησούς Χριστός ήλθε στον κόσμο, για να γιατρέψει τις ψυχές μας και αμέσως στην περιτομή Του, σαν ένας καλός γιατρός, ετοιμάζει ένα φάρμακο θεραπευτικό της ασθένειάς μας, ένα φάρμακο ανακουφιστικό των πόνων μας και ένα φάρμακο διαφυλακτικό της υγείας μας. Επειδή, λοιπόν, η προπατορική αμαρτία του Αδάμ προξένησε δύο μεγάλες ασθένειες σε όλο το γένος των ανθρώπων και στην μεν ψυχή και τον νου προξένησε την υπερηφάνεια και την άγνοια και όλους τους εμπαθείς λογισμούς, οι οποίοι είναι ενωμένοι μαζί με το γεννημένο σώμα και σκεπάζουν σαν ένα σύννεφο και παραπέτασμα τις ταλαίπωρες ψυχές των ανθρώπων, ενώ στο σώμα προξένησε μία κλίση προς τις ηδονές.Γι’ αυτό είπε ο Θεολόγος Γρηγόριος στην ομιλία του για τα Γενέθλια: «Ως Χριστού μαθητής κάνε περιτομή, αφαίρεσε το κάλυμμα που υπάρχει από την γέννηση»· αυτό ο σχολιαστής Νικήτας ερμηνεύοντας αναφέρει ότι «ο άγιος Γρηγόριος με τη φράση «ἀπό γενέσεως κάλυμμα» εννοεί την προγονική αμαρτία, η οποία εισελήλυθε σε όλο το γένος· διότι αυτή η αμαρτία, σαν κάποιο σύννεφο, αμέσως με την γέννηση, προσθέτει στην ψυχή το κάλυμμα, που προέρχεται από την γέννηση, τους εμπαθείς, εννοώ, λογισμούς και την σκότωση που προέρχεται από αυτούς και την άγνοια που είναι ενωμένη με την σάρκα· περιτομή, όμως, πνευματική είναι η απομάκρυνση της σαρκικής ηδονής, και των περιττών και μη απαραίτητων».Επειδή, λέω, η προπατορική αμαρτία και την ψυχή εξασθένησε με τους εμπαθείς λογισμούς και μάλιστα της υπερηφάνειας και παρόμοια εξασθένησε και το σώμα με την κλίση προς τις ηδονές και τα πάθη, γι’ αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός με την περιτομή κατασκευάζει ένα φάρμακο θεραπευτικό και της ψυχής και του σώματος. Και την μεν ασθένειας του σώματος θεραπεύει περιτέμνοντας την ακροβυστία της αγίας σαρκός Του, η οποία είχε τύπο της σωματικής ηδονής· «Διότι κάθε ηδονή», αναφέρει ο πιο πάνω σοφός Νικήτας, «που δεν προέρχεται από τον Θεό και δεν γίνεται εν Θεώ, θεωρείται περίττωμα ηδονής, της οποίας τύπος είναι η ακροβυστία· η οποία πάλι δεν είναι τίποτε άλλο, παρά δέρμα, περίττωμα ηδονικού βίου».
ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΙΤΑΦΙΟ ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΗ πολύτροπη φιλανθρωπία του Θεού και η οικονομία Του για τον άνθρωπο, αφού έκανε τον Βασίλειο γνωστό με πολλά περιστατικά που μεσολάβησαν και τον ανέδειξαν όλο και λαμπρότερο, τον προβάλλει ως φάρο της Εκκλησίας περίοπτο και περιλάλητο, αφού τον συγκατέλεξε στην ιερή τάξη των πρεσβυτέρων και από μία πόλη, την Καισάρεια, τον έκανε πυρσό όλης της οικουμένης. Με ποιον τρόπο; Δεν έφτιαξε εκ του προχείρου το αξίωμα, ούτε την ίδια ώρα τον έλουσε και τον έκανε σοφό, όπως γίνεται σήμερα με τους πολλούς που επιθυμούν τις πρωτοστασίες· τον έκανε άξιο της τιμής με την τάξη και τον νόμο της πνευματικής προόδου.Δεν επαινώ την αταξία και την ακοσμία μας, κάποτε και αυτών που προεδρεύουν στην Εκκλησία. Δεν θα τολμήσω να τους κατηγορήσω όλους. Εξάλλου δεν είναι και δίκαιο. Επαινώ τον ναυτικό νόμο που στον κυβερνήτη του πλοίου δίνει πρώτα το κουπί, από αυτό τον φέρει στην πλώρη και τους εμπιστεύεται την ανίχνευση της πορείας και τέλος τον καθίζει στο τιμόνι, έπειτα από πολύ σχίσιμο των κυμάτων και πολλή εξέταση των ανέμων. Το ίδιο γίνεται και στα στρατιωτικά. Στρατιώτης, ταξίαρχος, στρατηγός. Αυτή είναι η άριστη σειρά και η ωφελιμότατη για τους αρχόμενους.Πολύ μεγάλη αξία θα είχε εάν επικρατούσε και σε μας παρόμοια τάξη. Τώρα όμως κινδυνεύει η αγιότατη ανάμεσα σε όλα τάξη, να είναι η περισσότερο καταγέλαστη από όλες τις τάξεις μας· διότι η πρωτοστασία δεν κερδίζεται περισσότερο από την αρετή παρά από αθέμιτες ενέργειες. Και οι θρόνοι περιέρχονται όχι στους πιο άξιους, αλλά σε όσους έχουν περισσότερη δύναμη. Συγκαταλέγεται στους προφήτες ο Σαμουήλ, που βλέπει το μέλλον, αλλά και ο Σαούλ, ο αποδιοπομπαίος. Κατατάσσεται στους Βασιλείς ο Ροβοάμ του Σολομώντος, αλλά και ο Ιεροβοάμ, ο δούλος και αποστάτης. Ιατρός δεν γίνεται κανείς ούτε ζωγράφος, που δεν μελέτησε πρώτα τη φύση κάθε ασθένειας ή δεν ανέμειξε πολλά χρώματα, και δεν σχεδίασε μορφές. Ο προκαθήμενος όμως βρίσκεται εύκολα, χωρίς να κοπιάσει, αποκτά αμέσως αξία, σπείρεται και φυτρώνει, όπως στον μύθο γίνεται με τους γίγαντες. Πλαστουργούμε αυθημερόν τους αγίους και ορίζουμε να γίνουν σοφοί αυτοί που δεν έχουν τίποτε διδαχτεί, ούτε έχουν προσφέρει καμία υπηρεσία πριν λάβουν τον βαθμό εκτός από το ότι τον επιθυμούσαν.
Εις την πρώτην του νέου έτουςΑπομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίουμε θέμα:«ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ»[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-1-1991][Γ126]Και πάλι στο κατώφλι μιας νέας χρονιάς, σεβασμιώτατε, αγαπητοί αδελφοί, κι ενώ ο χρόνος είναι ευθύγραμμος, γιατί ξεκίνησε με την Δημιουργία και πορεύεται στο τέρμα μαζί της, όμως, βλέποντας εμείς, την επανάληψη των εποχών, αποκτούμε την ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος είναι κυκλικός. Και έτσι νομίζομε ότι είναι όχι ευθύγραμμος. Γι'αυτό αποκτούμε το στεφάνι ή την στεφάνην, ένα κύκλο, που επανέρχεται στο αρχικό του σημείο. Έτσι ο χρόνος φαινομενικά αποτελεί στεφάνι. Γι'αυτό και ο Ψαλμωδός ψάλλει προς τον Θεόν «τα φαινόμενα κατά το φαινόμενον»: «Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου, Κύριε». Είναι στον 64ον ψαλμόν. Δηλαδή: «Θα ευλογήσεις τον κύκλον των εποχών μιας χρονιάς, που η χρηστότητά Σου την γέμισε από αγαθά».Κι εμείς, όταν λέμε ότι βρισκόμεθα στο κατώφλι μιας νέας χρονιάς, εννοούμε ότι βρισκόμεθα στο νέο γύρισμα της γης μας γύρω από τον ήλιο. Ενώ, ασταμάτητα ο χρόνος της Δημιουργίας τρέχει, μετρώντας το μήκος της υπάρξεώς της. Όταν ο Θεός έβαζε το θεμέλιον του σύμπαντος κόσμου, ταυτόχρονα έβαζε και το θεμέλιον του χρόνου. Γι'αυτό λέγει η Γραφή στον 32ον Ψαλμόν: «Τῷ λόγῳ τοῦ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν». Και όταν λέγει «τῷ λόγῳ Κυρίου» είναι ο Λόγος του Κυρίου, ο δεύτερος της Τριάδος. Δηλαδή δια του Λόγου του Κυρίου, δηλαδή δια του μετέπειτα Ενανθρωπήσαντος Θεού Λόγου, οι ουρανοί εστερεώθησαν, εθεμελιώθησαν. Τι; Ο χώρος.Ακόμη λέγει εις την προς Εβραίους ο Απόστολος Παύλος: «Δι᾿ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν (:δια του οποίου Υιού, δια του Οποίου Λόγου- πάλι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος- ἐποίησε καὶ τοὺς αἰῶνας)», δηλαδή τον χρόνον.Συνεπώς, εθεμελιώθηκε από τον Θεό Λόγο τόσο ο χώρος, όσο και ο χρόνος. Και τα δύο μαζί. Και συμπορεύονται. Όταν λέγει ο Κύριος: «Εγώ είμαι το Α και το Ω», σημαίνει ότι εις τον εαυτό Του υπάρχει η αρχή και το τέλος της Δημιουργίας. Η Δημιουργία, λοιπόν, είχε αρχή. Δύναται να έχει τέλος. Αλλά δεν θέλει ο Θεός να έχει τέλος. Γι'αυτό ακριβώς τον λόγο, η Δημιουργία δεν είναι ένα κατασκεύασμα μάταιον του Θεού, παρότι που μπορούμε να δούμε μία ματαιότητα. Δεν εγγίζει το «ματαιότης ματαιοτήτων τά πάντα ματαιότης» τα δημιουργήματα του Θεού. Αυτό το «ματαιότης ματαιοτήτων, τά πάντα ματαιότης» είναι η Δημιουργία στα χέρια του ανθρώπου. Όπως όταν είπε ο Θεός «ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου», δεν κατηράσθη ο Θεός την γην, αλλά κατηράσθη το έργον, που θα ήταν στα χέρια του ανθρώπου, για να ζήσει. Είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.Έτσι, αν ο άνθρωπος δεν είναι κοντά στον Θεό και γενικότερα ο άνθρωπος της Παλαιάς Διαθήκης, δηλαδή των χρόνων της Παλαιάς Διαθήκης, θα λέγαμε, όπως λέγει και ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, ήταν χρόνος, που τα έργα του ανθρώπου ήταν ματαιότης ματαιοτήτων. Μετά όμως, στον χώρο της Καινής Διαθήκης, δεν είναι πια ο χρόνος, τα έργα, ματαιότης ματαιοτήτων. Όταν επί παραδείγματι, ως κορυφαίο παράδειγμα το λέω αυτό, σημειώνει ο Απόστολος Παύλος: «Ὃτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός». «Όταν», λέγει, «ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, το συμπλήρωμα του χρόνου, τότε εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιόν Του». Δηλαδή η Ενανθρώπησις, ως κορυφαίον γεγονός, μέσα εις τον χρόνον.Έτσι και ο χώρος, με την Ενανθρώπηση, και ο χρόνος, με το γεγονός της Ενανθρωπήσεως, και τα δύο εξαγιάζονται. Ακόμη έχομε και άλλες λέξεις μέσα εις την Αγία Γραφή, που εκφράζουν την έννοια του χρόνου και που τις συναντούμε πυκνότατα. Και οι οποίες μεταξύ των είναι ταυτόσημες. Όλες εκφράζουν χρόνον. Όπως «αἰών», «χρόνος», «μήν»(:μήνας), «ὥρα», «καιρός», «ἐνιαυτός» και άλλες ακόμη εκφράσεις. Εμείς θα προσπαθήσομε, αγαπητοί μου, να μείνομε στον χρόνο, κάτω από μία έννοια. Τον όρον «καιρός». Και μάλιστα πάντοτε μέσα στον χώρο της σωτηρίας μας.
Η ΚΑΤΑ ΣΑΡΚΑ ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ [: Κολ.2,8-12]EΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ[Υπομνηματισμός των εδαφίων Κολ.2,6-15]«῾Ως οὖν παρελάβετε τὸν Χριστὸν ᾿Ιησοῦν τὸν Κύριον, ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε, ἐρριζωμένοι καὶ ἐποικοδομούμενοι ἐν αὐτῷ καὶ βεβαιούμενοι ἐν τῇ πίστει καθὼς ἐδιδάχθητε, περισσεύοντες ἐν αὐτῇ ἐν εὐχαριστίᾳ(: Όπως λοιπόν σας το δίδαξε ο Επαφράς και εσείς το αποδεχθήκατε ότι ο αληθινός Χριστός είναι ο Ιησούς ο Κύριος, έτσι ακριβώς να εξακολουθείτε να ζείτε και να πορεύεστε. Να εξακολουθείτε να μένετε στερεά ριζωμένοι και να οικοδομείστε πάνω στον Χριστό, αποκτώντας μεγαλύτερη βεβαιότητα για την πίστη, όπως ακριβώς τη διδαχθήκατε. Και έτσι να προοδεύετε περισσότερο στην πίστη και να ευχαριστείτε τον Θεό που σας χάρισε τον φωτισμό της)»[Κολ.2,6-7].Πάλι προλαβαίνει αυτούς με τη δική του μαρτυρία, λέγοντας: «Όπως λοιπόν παραλάβατε». «Τίποτα το άγνωστο», λέγει, «δεν παρουσιάζουμε· ούτε και εσείς(:που το αποδεχτήκατε)»· «ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε (:μέσα στη δική Του διδασκαλία να εξακολουθείτε να ζείτε και να πορεύεστε)», διότι Αυτός είναι η οδός που οδηγεί στον Πατέρα. Μην πιστεύετε στους αγγέλους· δεν οδηγεί εκεί αυτή η οδός.«ἐρριζωμένοι(:Να εξακολουθείτε να μένετε στερεά ριζωμένοι)»· δηλαδή στερεωμένοι σταθερά. «Να μην πολιτεύεστε άλλοτε έτσι και άλλοτε διαφορετικά, αλλά στηριζόμενοι σταθερά, διότι αυτό που είναι σταθερά στηριγμένο δεν θα μετακινηθεί ποτέ». Βλέπεις ότι αναφέρει τις λέξεις με την κύρια σημασία τους· «καὶ ἐποικοδομούμενοι ἐν αὐτῷ(:και να οικοδομείστε πάνω στον Χριστό)», δηλαδή, φθάνοντας με το λογικό σε Αυτόν. «Καὶ βεβαιούμενοι ἐν τῇ πίστει(:Αποκτώντας μεγαλύτερη βεβαιότητα για την πίστη)»· δηλαδή «να κατέχετε Αυτόν, σαν να οικοδομείστε επάνω σε θεμέλιο». Παρουσιάζει αυτούς να έχουν πέσει, διότι το «ἐποικοδομούμενοι», αυτό σημαίνει· διότι η πίστη είναι πραγματικά οικοδομή και χρειάζεται και ισχυρό θεμέλιο και σταθερό κτίσιμο, εφόσον και αν δεν κτίσει κανείς με ασφάλεια, κλονίζεται, και αν με ασφάλεια και όχι σε σταθερό θεμέλιο, δεν στέκεται πλέον. «Καθὼς ἐδιδάχθητε(:Όπως ακριβώς τη διδαχθήκατε)». Πάλι το «καθώς», που σημαίνει ότι τίποτε το νέο δεν λέγει. «περισσεύοντες ἐν αὐτῇ(:και έτσι να προοδεύετε περισσότερο στην πίστη)», λέγει, «ἐν εὐχαριστίᾳ(:και να ευχαριστείτε τον Θεό που σας χάρισε τον φωτισμό της)». Αυτό είναι πράγματι δείγμα ευγνωμόνων ανθρώπων. «Δεν λέγω απλώς να ευχαριστείτε, αλλά πάρα πολύ, περισσότερο από ό,τι μάθατε, και εάν είναι δυνατό, με μεγάλη φιλοτιμία».
❈ Χαρακτηριστικό τοῦ ὑπερήφανου ἀνθρώπου εἶναι τό θέλημα. Τό ἀκοῦς καί στά λόγια τους, ὅταν ἀκοῦς ἄνθρωπο νά λέει συνέχεια: "Ἐγώ, ἐγώ, ἐγώ..." εἶναι ἐγωιστής, εἶναι ὑπερήφανος, ἔχει θέλημα καί αὐτό τό θέλημα πού τό ἔχει στήσει, τό ἔχει θρέψει καί τό ἔχει βάλει σάν πρῶτο στόχο στή ζωή του, αὐτό εἶναι πού τόν ἐμποδίζει νά βρεῖ τόν Θεό.Ἄν βάζεις ἐσύ τούς στόχους, στήν οὐσία κάνεις στήν ἄκρη τόν Θεό. Ὁ στόχος εἶναι ἕνας: νά πᾶς στόν Χριστό!Ἄν δέν πετύχεις αὐτόν τόν στόχο, ὅλους τούς ἄλλους στόχους νά τούς πετύχεις, εἶσαι ἀποτυχημένος.Λένε κάποιοι παπποῦδες, γιαγιάδες "ἐγώ τά πάντρεψα τά παιδιά μου, ἔχω καί ἐγγόνια καί δισέγγονα, ἔχουν καί καλές δουλειές, τί ἄλλο νά ζητήσω ἀπό τή ζωή;", πλήρης ἀποτυχία! Στήν ἐρώτηση:
Γεώργιος Αποστολάκης, αντιπρόεδρος ΑΠ ε.τ.Με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθύ αίσθημα ευγνωμοσύνης καταθέτω αυτές τις γραμμές με αφορμή την έκδοση του νέου βιβλίου της λογίας μοναχής Θεοτέκνης, μέλους της αδελφότητας της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Το έργο αυτό, τέταρτος και τελευταίος τόμος της μνημειώδους σειράς «Το πέτρινο δάσος», αφιερωμένος στη Μονή Αγίου και Μεγάλου Μετεώρου, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη επιστημονική συμβολή, αλλά ένα έργο ζωής, καρπός μακράς έρευνας, προσευχής και πνευματικής ωρίμανσης.Σε έναν καιρό όπου η ιστορική μνήμη συχνά αποσπασματοποιείται και η παράδοση αντιμετωπίζεται είτε επιφανειακά είτε εργαλειακά, η μοναχή Θεοτέκνη προσφέρει ένα έργο σπάνιας πληρότητας και ακρίβειας. Οι επτακόσιες σελίδες του τόμου αυτού δεν είναι απλώς συσσώρευση πληροφοριών· είναι μια οργανική σύνθεση ιστορίας, θεολογίας, φιλολογίας και βιωματικής γνώσης του μοναστικού πολιτισμού των Αγίων Μετεώρων. Οι πηγές που αξιοποιούνται, πολλές εκ των οποίων δυσπρόσιτες ή παραγνωρισμένες, φωτίζουν πτυχές της ιστορίας της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου με τρόπο πρωτότυπο και τεκμηριωμένο, καθιστώντας το βιβλίο σημείο αναφοράς για κάθε μελλοντική μελέτη.
Ρώτησαν ἕναν Γέροντα:- Γιατί φοβᾶμαι διασχίζοντας τήν ἔρημο;Καί αὐτός ἀπάντησε:- Γιατί νομίζεις ὅτι εἶσαι μόνος καί δέν βλέπεις τόν Θεό δίπλα σου.Αὐτό ἔχει πάθει ὁ ἄνθρωπος πού ἔχει ἀποσυνδεθεῖ ἀπό τόν Θεό.
Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα. Ἡμέρας, Τετάρτης λ´ ἑβδ. ἐπιστολῶν (Ἑβρ. ι´ 1-18).
Εβρ. 10,1 Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, κατ᾿ ἐνιαυτὸν ταῖς αὐταῖς θυσίαις ἃς προσφέρουσιν εἰς τὸ διηνεκές, οὐδέποτε δύναται τοὺς προσερχομένους τελειῶσαι·
Εβρ. 10,1 Εχων, λοιπόν, ο Νομος της Π. Διαθήκης κάποιαν αμυδράν σκιαν και υποτύπωσιν των αγαθών, τα οποία έμελλεν ο Χριστός να δώση και μη έχων σαφή και βεβαίαν εικόνα των ουρανίων πραγμάτων, δεν ημπορεί ποτέ με τας ιδίας θυσίας, τας οποίας κάθε χρόνο συνεχώς προσφέρουν οι ιερείς και ο Αρχιερεύς, να δώση άφεσιν αμαρτιών και λύτρωσιν, να κάμη τελείους αυτούς, οι οποίοι προσέρχονται στον ναόν και το θυσιαστήριον.
