ΟΜΙΛΙΕΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
με θέμα:
«ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΤΑ ΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΑΝΩ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ:
‘’Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι’’ »
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 9-4-1996]
Το μεγαλύτερο κακούργημα που αντίκρυσε ο ήλιος μέσα στην Ιστορία, αγαπητοί μου, ήταν η μαρτυρική θανάτωσις του Ενανθρωπήσαντος Υιού του Θεού, που ήρθε στον κόσμον ως λυτρωτής Του. Και να, ο Υιός της Παρθένου είναι υψωμένος επί του Σταυρού γυμνός και εγκαταλελειμμένος. Το μεγαλύτερο μέρος της παραμονής Του στον Σταυρό ο Κύριος το πέρασε σιωπηλά. Μόνο κατά διαστήματα ομίλει, σύντομα και επιγραμματικά.
Επτά λόγους είπε επί του Σταυρού ο Κύριος. Λόγοι που αποτελούν μια ανακεφαλαίωση ολοκλήρου της διδασκαλίας Του. Τα τελευταία λόγια κάθε ανθρώπου συνήθως μας είναι πάντοτε ενδιαφέροντα. Πόσο περισσότερο δε τα τελευταία λόγια του Λυτρωτού μας θα μας ενδιέφεραν. Και οι επτά, αυτοί, λόγοι του Κυρίου επί του Σταυρού είναι εγκατεσπαρμένοι εις τα τέσσερα Ευαγγέλια. Απ’ αυτούς τους λόγους, οι τρεις πρώτοι αναφέρονται σε πρόσωπα που Τον περιεστοίχιζαν στον Σταυρό. Όπως στους εχθρούς Του, στον συσταυρωθέντα ληστή και στη μητέρα Του με τον Ιωάννη, που ήσαν παρά τον Σταυρόν. Και αποτελούν οι λόγοι αυτοί, ούτως ειπείν, την διαθήκη Του.
Οι τρεις επόμενοι λόγοι, που είναι: «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;»· ή: «Διψῶ»· ή: «Τετέλεσται», αναφέρονται στα Πάθη Του και στο έργον της σωτηρίας, που εκείνη την ώρα ως Μέγας Αρχιερεύς, συντελούσε. Και ο έβδομος λόγος: «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου» είναι η κατασφράγισις των προηγουμένων λόγων, αλλά και της επιγείου ζωής Του και που αποτελεί κραυγή τελείας εμπιστοσύνης προς τον Πατέρα.
Απ’ αυτούς τους επτά λόγους, αγαπητοί, ήδη προχωρούμε να προσεγγίσουμε τον πρώτο Του λόγο στον Σταυρό. «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι (:Πατέρα μου, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν)». Είναι η πρώτη λέξις του Κυρίου Ιησού που εδώ αρχίζει με το «Πάτερ». Με αυτήν αρχίζει και με αυτήν τελειώνει και τους επτά Του λόγους επί του Σταυρού. Ο τελευταίος λόγος πάλι: «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου». Εξάλλου ο Κύριος ήρθε εις τον κόσμον αυτόν να αποκαλύψει τον Πατέρα και το θέλημά Του. Βέβαια, τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν. Κι όπως λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων ότι δεν ηνείχετο ο Υιός –είναι στην ερώτηση: «Γιατί ενηνθρώπησε ο Υιός και δεν ενηνθρώπησε ο Πατήρ ή το Πνεύμα το Άγιον;»- διότι ο Υιός είναι Εκείνος ο Οποίος εδημιούργησε, φυσικά ο Άγιος Τριαδικός Θεός, εδημιούργησε ό,τι υπάρχει, Εκείνος, όμως, ο Οποίος, ούτως ειπείν, ανέλαβε, κατ’ άμεσον τρόπον, την Δημιουργία, ώστε να λέγει ο ευαγγελιστής Ιωάννης ότι «χωρὶς αὐτοῦ οὐδὲ ἓν γέγονεν ὃ γέγονεν (:τίποτα δεν έγινε απ’ ό,τι έχει γίνει)», γι΄ αυτόν τον λόγο ο Υιός δεν ηνείχετο, λέει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, να τιμάται και να λατρεύεται το ξύλο, η πέτρα, τα φυσικά φαινόμενα και όχι ο Πατήρ.
Γι'αυτό ανέλαβε να ενανθρωπήσει, να έρθει κοντά μας και να μας αποκαλύψει τον αληθινόν Θεόν. Εκείνο που λέει ο Χριστός στην αρχιερατική Του προσευχή: «Τὸ ὄνομά Σου ἀπεκάλυψα τοῖς ἀνθρώποις». Και ποιο είναι το όνομα του Θεού; «Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα». Γι'αυτό είπε- είναι στο Κατά Ματθαίον- «Πηγαίνετε», λέει, «βαπτίζοντες αὐτούς -τα έθνη- εἰς τὸ ὄνομα -δεν λέει «εἰς τὰ ὀνόματα»- εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Έτσι λοιπόν, τον Πατέρα ήρθε να αποκαλύψει. Εκ του Οποίου, Πατρός, ο μεν Υιός γεννάται, το δε Πνεύμα το Άγιον εκπορεύεται.