«Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ ποιῶν τὰ ἔργα Κυρίου ἀμελῶς»

''ΕΠΙΚΑΤΑΡΑΤΟΣ ΠΑΣ Ο ΠΟΙΩΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΥΡΙΟΥ ΑΜΕΛΩΣ''

Γεώργιος Λουκάκης, Υποναύαρχος Λ.Σ (ε.α).

Περιδιαβαίνοντας κάποιες ορθοδόξου περιεχομένου ιστοσελίδες εντόπισα παλαιά ανάρτηση η οποία μεταξύ άλλων ανέφερε ότι '' ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός για τους ιερείς του οι οποίοι περιέκοπταν τις ακολουθίες ή δεν τις τελούσαν συχνά, θύμιζε στις σχετικές εγκυκλίους του το ανωτέρω χωρίο του Προφήτη Ιερεμία , καθώς ο ίδιος τελούσε όλες τις ακολουθίες και λειτουργούσε με μεγάλη ευλάβεια και προσοχή δίχως βιασύνες περικοπές , συντομεύσεις''.

Επιστρέφοντας στα ''καθ΄ημάς '' θλίψη και απογοήτευση γευόμαστε από την αντίστοιχη λειτουργική ''κοπτοραπτική'' στην οποία επιδίδονται ακόμη και παραδοσιακοί - ευλαβείς (κατά κοινή παραδοχή) πατέρες , με ''θύματα'' κυρίως την γνωστή ευχή της Αγίας Αναφοράς (''ΑΞΙΟΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΝ ΣΕ ΥΜΝΕΙΝ...) και τα κατηχούμενα, ως προς την απάλειψη των οποίων επιτρέψατε να επαναφέρω απόσπασμα παλαιότερης ανάρτησής μου υπό τον τίτλο '' Κατηχούμενοι : Ένα εποχικό φαινόμενο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής''.

Παρακινούμενος από την παραδοξότητα του εν θέματι φαινομένου αναγκάζομαι για μία ακόμη φορά απορών και θλιβόμενος, να επανέλθω στην περίπου γενικευμένη κατά τα τελευταία χρόνια πλην όμως αδιανόητη απάλειψη των αναφερομένων στους κατηχούμενους ευχών (και εντολής αποχωρήσεως αυτών) κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας, καταργουμένης τοιουτοτρόπως της διακρίσεως σε Λειτουργία των πιστών και εκείνης των κατηχουμένων. Διάκριση την οποία οι παλαιότεροι είχαμε διδαχθεί από το Δημοτικό!

Νὰ κάνει ὑπακοὴ στὴν Ἐκκλησία ὁ Δημητριάδος Ἰγνάτιος καὶ νὰ παραιτηθεῖ ἀπὸ τὴν ἐμμονή του νὰ μεταφράσει τὰ λειτουργικὰ κείμενα.

Ὁ ἅγιος Παΐσιος κατεδίκαζε μέ αὐστηρότητα κάθε συζήτηση γιά μετάφραση τῶν λειτουργικῶν μας κειμένων στήν νεοελληνική. Ἔλεγε:

α) Χάνεται ἡ ἱερότητα τῶν λέξεων καὶ δὲν διακρίνονται ἀπὸ τὸ ἀνίερον (μὴ ἱερόν, δηλαδή, τὴν φυσική, βιοτικὴν γλῶσσαν)[1].

Γιὰ τὸν λόγον αὐτὸν διαφωνοῦσε καὶ μὲ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν λειτουργικῶν ὅρων (λ.χ. «ἄρτου καὶ οἴνου» σὲ «ψωμιοῦ καὶ κρασιοῦ»), ἀκόμη καὶ σὲ βοηθητικὰ διὰ τὴν κατανόησιν τῆς Θείας Λειτουργίας ἐγχειρίδια.

β) Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδοθοῦν πλήρως οἱ ὅροι καὶ οἱ ἔννοιες στὴν νέα γλῶσσα, πολὺ περισσότερον ἀπὸ μὴ ἁγίους.

γ) Ἔτσι ἀποκόπτεται ὁ λαός μας ἀπὸ τὴν γλῶσσα τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τῶν Ἁγίων Πατέρων.

Ἡ ἁπλοποίησις τῆς λειτουργικῆς ζωῆς ὡς ἔκφρασις τῆς πνευματικῆς καταπτώσεως τῶν Λατίνων

Ἡ ἁπλοποίησις τῆς λειτουργικῆς ζωῆς ὡς ἔκφρασις τῆς πνευματικῆς καταπτώσεως τῶν Λατίνων

Γράφει ὁ κ. Δημήτριος Ἀντωνιάδης

Ἀπὸ τὰ στόματα διαφόρων «ὀρθοδόξων» μεταπατερικῶν καθηγητῶν ἀκαδημαϊκῆς θεολογίας, εἴτε ἱερωμένων εἴτε λαϊκῶν, ἀκούγεται συχνὰ ὁ ὅρος ἁπλοποίηση τῆς λειτουργικῆς ζωῆς, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται τόσο στὴ μείωση τῶν μυστηριακῶν ἀκολουθιῶν (ἑσπερινός, ὄρθρος, παράκληση καὶ τὰ λοιπὰ) ὅσο καὶ στὴν μείωση τῆς «ἔντασης» τῆς νηστείας. Δὲν θὰ πρέπει νὰ μὴ ἀναφερθεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ μείωση τῆς νηστείας συζητήθηκε καὶ στὴν πανορθόδοξη σύνοδο στὸ Κολυμπάρι τῆς Κρήτης. Στὴν πραγματικότητα, ὅμως, ἡ ἁπλοποίηση τῆς λειτουργικῆς ζωῆς τῶν πιστῶν προέρχεται ἀπὸ τὰ πορίσματα τῆς δεύτερης Συνόδου τοῦ Βατικανοῦ, ἡ ὁποία προσπάθησε νὰ κάνει τὸ περίφημο ἄνοιγμα πρὸς τὴ σύγχρονη κοινωνικὴ πραγματικότητα, ἄνοιγμα τὸ ὁποῖο ζηλεύουν ὁρισμένοι μοντέρνοι ὀρθόδοξοι καὶ θέλουν νὰ τὸ ἐπιβάλουν στὸν τρόπο ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας.

Ἔχοντας, λοιπόν, ὡς βάση τὰ ἀνωτέρω, θὰ ξεκινήσουμε τὸ παρὸν μας ἄρθρο μὲ τὴν περιγραφή τοῦ πῶς ἀκριβῶς κάνουν νηστεία οἱ παπικοὶ καὶ θὰ συν­εχίσουμε μὲ τὴ θεώρηση τῆς εὐχαριστίας ἐκ μέρους των. Οἱ σύγχρονοι ρωμαιοκαθολικοὶ ἔχουν ἁπλοποιήσει τὴ νηστεία ἐντελῶς [1]. Δὲν νηστεύουν οὔτε τὰ γαλακτοκομικὰ προϊόντα οὔτε τὸ κρέας τὶς Τετάρτες καὶ τὶς Παρασκευές. Ἡ μόνη ἐξαίρεση, ἴσως, εἶναι κάποια μοναστήρια, τὰ ὁποῖα τὶς ἡμέρες τῆς νηστείας ἀποφεύγουν μόνο τὸ κρέας [2].

Ἡ Ἑλληνικὴ Κιβωτὸς καὶ τὰ Σκουλίκια ποὺ τὴν τρῶνε (ΠΕΡΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΩΝ)

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΙΒΩΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΚΟΥΛΗΚΙΑ ΠΟΥ ΤΗΝ ΤΡΩΝΕ

(ΠΕΡΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΩΝ)

ΕΙΔΩΝ – ΕΙΔΩΝ σκουλήκια κατατρώνε την καημένη την Ελλάδα, τη γέρικη Κιβωτό που μέσα της κατάφυγε η αλήθεια του Χριστού και γλύτωσε από τον κατακλυσμό. Μέσα σε κείνη την άλλη, την παλιά την Κιβωτό, κλείστηκε ο Νώε κ’ οι λιγοστοί δίκαιοι και γλυτώσανε από το πνίξιμο, μέσα σε τούτη τη νέα Ελ­ληνική Κιβωτό γλυτώσανε οι χριστιανοί οι αληθινοί, έχοντας μαζί τους τα σύμ­βολα της αρχαίας λατρείας του Χριστού, που βαστά ανάλλαχτη από τον καιρό των Αποστόλων ίσαμε σήμερα. Και κλειδοκράτορας στάθηκε η ελληνική Ορθό­δοξη Εκκλησία μας, «η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία».

Το πνεύμα του Χριστού διατηρήθηκε αχάλαστο, απλό και βαθύ, πονεμένο και γεμάτο ελπίδα, ταπεινό με εγκαρτέρηση, μ’ εκείνο το μυστικό φέγγος που δεν υπάρχει σε άλλο τίποτα, παρεκτός μόνο στο Ευαγγέλιο. Μοναχά η Ορθοδοξία βάσταξε σαν ακριβό θησαυρό την αρχαία πα­ράδοση, δίχως να ξεφύγει καθόλου από το πνεύμα του Χριστού. Αυτό το πνεύμα δεν το νοιώθει κανένας με το μυαλό, αλλά με την καρδιά. Όποιος γνώρισε αληθινά την ειρήνη του Χριστού και την πνευματική ευωδία του, νοιώθει καθαρά πως μονάχα το πνεύμα της Ορθοδοξίας έχει ανταπόκριση με το πνεύμα του Χριστού και του Ευαγγελίου, καθώς και όσα βγήκανε από την Ορθοδοξία.

Οι αγιασμένες τέχνες της εκφράσανε σωστά κι’ αληθινά το πνεύμα που είναι κλεισμένο μέσα στο άγιο Ευαγγέλιο, χωρίς να το παραμορφώσουνε, όπως έγινε αλλού, που το πήρανε για ένα βιβλίο σαν τ’ άλλα βιβλία και το εικονογραφήσανε οι ζωγράφοι και το τραγουδήσανε οι ποιητές κ’ οι μουσικοί, κάνοντας έργα βγαλμένα από την επιδεξιοσύνη και τη φαντασία των ανθρώπων, αλλά όχι από την ευσέβεια και από τα δάκρυα της κατάνυξης, όπως γίνηκε στους τεχνίτες της Ορθοδοξίας.

Οι ζωγράφοι και οι μουσικοί της Δύσης δε φτιάξανε έργα άγια κι αποκαλυπτικά, αλλά σαρκικά και επιδεικτικά, αταίριαστα με το πνεύμα του Χριστού. Ο χαρακτήρας αυτών των έργων είναι ειδωλολατρικός, επειδή αυτοί που τα φτιάξανε δεν είχανε ντυθεί την πύρινη στολή της πίστεως και δεν είχανε μπει μέσα από το Καταπέτασμα του Ναού: «ου χρησιμεύει γαρ εις εκείνην την πόλιν των ά­γιων νεκρά ψυχή, μη φέρουσα φωτεινόν και θεϊκόν πνεύμα» (Άγιος Μακάριος Αιγύπτιος). Ο χαρακτήρας του Ευαγγελίου αποτυπώθηκε πιστά στα έργα της Ορθοδόξου Αγιογραφίας, της υμνωδίας και της μουσικής που έκανε το Βυζάντιο. Η καρδιά θερμαίνεται από το θησαύρισμα του Ευαγγελίου με κάποια θέρμη πνευματική που δεν μοιάζει με τίποτ’ άλλο.

Αυτή τη θέρμη λοιπόν κι αυτή τη μυστική ειρήνη τη νοιώθει ο χριστιανός να βγαίνει από τις άγιες εικόνες μας, από την υμνωδία κι από την ψαλμωδία της εκκλησίας μας. Αυτή η τέχνη είναι ειρηνόχυτη, γιατί έχει μέσα της την ειρήνη που δίνει ο Χριστός. Η άλλη η τέχνη είναι ένα ψεύτικο πράγμα, όπως ψεύτικο είδωλο είναι κι ο Χριστός που υμνούνε οι τεχνίτες που τον κάνανε. Η καρδιά του πονηρού ανθρώπου, ακόμα και το πιο θεϊκό πράγμα, θέλω να πω τη θρησκεία του Χριστού, μπόρεσε να το κάνει κάποιο πράγμα αντιπνευματικό και σαρ­κικό, και μάλιστα έφθασε σε τέτοια ανοησία, ώστε να λέγει πως το τελειοποίησε.

Λειτουργικά κείμεαν τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησίας "ΤΡΙΩΔΙΟΝ"

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ - "ΤΡΙΩΔΙΟΝ"

ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

Κυριακή

ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

Κυριακή

ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΕΩ

Σάββατον Κυριακή

ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ

Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατον Κυριακή

Α' ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατον Κυριακή

Β' ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατον Κυριακή

Γ' ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατον Κυριακή

Δ' ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατον Κυριακή

Σκέψεις γιὰ τὴν μετάφραση τῶν κειμένων τῆς λατρείας

Ἀρχιμ. Χρίστου Κυριαζόπουλου

Ph. D. Βυζαντινῆς Ἱστορίας

Μ. Α. Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας

πρ. σχολικοῦ συμβούλου φιλολόγων

Ἀνατολικῆς Θεσσαλονίκης

Ἐσχάτως ἐν μέσῃ καί βαθυτάτῃ κρίσει, βρεθήκαμε οἱ Νεοέλληνες ἐνώπιον ἑνός νέου προβλήματος. Κάποιες φωνές, μέσα ἀπό τήν Ἐκκλησία, ζητοῦν ἐπιμόνως καί ἐπειγόντως νά τελῆται ἡ θεία Λειτουργία στήν καθομιλουμένη γλῶσσα. Πιστεύουν μᾶλλον πώς ἄν αὐτό συμβῆ, θά γεμίσουν οἱ ναοί ἀπό κόσμο καί ἰδιαίτερα ἀπό νέους ἀνθρώπους. Σέ ὧρες πού ἡ ἐθνική σύμπνοια εἶναι ἀναγκαία ὅσο ποτέ, ἀνοίγουν ἕνα ἐσωτερικό μέτωπο ἐντάσεων καί συγκρούσεων.

Γιά τό θέμα τῆς τελέσεως τῆς θείας Λειτουργίας, ἀλλά καί ἐκκλησιαστικῶν ἀκολουθιῶν ἀπό μετάφραση, θά ἐκθέσουμε ταπεινά ἐλάχιστες σκέψεις. Εἶναι εὔλογο τέτοιες προτάσεις νά βρίσκουν ἀπήχηση σέ πολλούς καλοπροαιρέτους πιστούς. Ποιός δέν θά ἤθελε νά κατανοῆ ὅλα ὅσα ἀκούει στήν ἐκκλησία! Ὅμως εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστό ὅτι ἡ μετάφραση δέν ὁδηγεῖ αὐτομάτως στήν κατανόηση κανενός κειμένου, πολλῷ μᾶλλον κειμένων λειτουργικῶν, μέ βαθύτητα θεολογική καί λεπτές δογματικές διατυπώσεις. Οἱ παλαιώτεροι θά θυμοῦνται τίς πολύωρες ἀναλύσεις τῶν λογοτεχνικῶν κειμένων στό σχολεῖο καί οἱ νεώτεροι γνωρίζουν ὅτι στό μάθημα τῆς λογοτεχνίας Γυμνασίου καί Λυκείου οἱ περισσότερες ἐρωτήσεις τῶν ἐξετάσεων, προφορικῶν καί γραπτῶν, ἐλέγχουν τήν κατανόηση τῶν κειμένων. Κειμένων φυσικά γραμμένων στήν δημοτική γλῶσσα.

Οἱ φιλόλογοι μποροῦν νά μᾶς βεβαιώσουν πόσο...

δυσκολεύονται σήμερα οἱ περισσότεροι μαθητές τῆς Γ΄ Λυκείου στήν κατανόηση ἑνός κάπως δύσκολου δοκιμίου, κι ἄς εἶναι γραμμένο σέ ἁπλούστατη δημοτική. Ἡ ἑρμηνεία καί ἡ κατανόηση τῶν ἁγιογραφικῶν καί λειτουργικῶν κειμένων εἶναι, κατά μείζονα λόγο, πάντοτε ἀναγκαία. Σ᾿ αὐτήν στοχεύουν τά ἑρμηνευτικά βιβλία πού, δόξα τῷ Θεῷ, ὑπάρχουν ἐν ἀφθονίᾳ καί ὁλοένα κυκλοφοροῦν καινούργια. Ἀρκεῖ νά τά μελετοῦμε. Σ᾿ αὐτήν ἀποβλέπει καί τό κήρυγμα καί ὁ ἐν γένει ποικιλότροπος διδακτικός λόγος τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ Ἅγιος Ἄνθιμος, Μητροπολίτης Οὐγγροβλαχίας καί τά λειτουργικά βιβλία.

 

Ἡ συμβολή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Ρουμανίας στή διαμόρφωση καί τήν προώθηση τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ ρουμανικοῦ λαοῦ ὑπῆρξε πολύ σημαντική. Ἕνας ἀπό τούς σημαντικότερους Ρουμάνους ποιητές, ὁ Μιχαήλ Ἐμινέσκου, ὀνόμασε τήν Ὀρθόδοξη Έκκλησία τῆς Ρουμανίας «πνευματική μητέρα τοῦ ρουμανικοῦ γένους, ἡ ὁποία γέννησε τή γλωσσική καί τήν ἐθνική ἑνότητα τοῦ λαοῦ»[1]. 

Τά πρῶτα τυπογραφεῖα στή Ρουμανία ἔκαναν τήν ἐμφάνισή τους λιγότερο ἀπό μισό αἰῶνα μετά τήν ἐφεύρεση τῆς τυπογραφίας ἀπό τόν Γουτεμβέργιο (1455). Αὐτά λειτουργούσαν μέσα σέ Μοναστήρια ἤ σέ Ἐπισκοπικές Ἕδρες, ὅπως τό Τιργόβιστε (Târgoviște), Βουκουρέστι, Ἰάσιο, Μπουζάου (Buzău), Νεάμτς κ.ἄ. Οἱ πρῶτοι τυπογράφοι ἦταν κληρικοί, ὅπως ὁ ἱερομόναχος Μακάριος[2], ὁ διάκονος Κορέσι[3], ὁ ἱερομόναχος Μητροφάνης καί πολλοί ἄλλοι. Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι τόἹερατικόν τοῦ ἱερομονάχου Μακαρίου (1508), ἦταν τό πρῶτο τυπωμένο ὀρθόδοξο Ἱερατικόν στόν κόσμο. 

Ξεχωριστή θέση στήν ἱστορία τῆς Ἒκκλησίας τῆς Ρουμανίας κατέχει ὁ Μητροπολίτης Ἄνθιμος ὁ Ἴβηρας (1650 – 1716), ἕνεκα τῶν σπουδαίων τυπογραφικῶν καί πολιτιστικῶν του ἐπιτευγμάτων. 

Γεννήθηκε στην Ἰβηρία (σημερινή Γεωργία) τό 1650. Τό κοσμικό του ὄνομα ἦταν Ἀνδρέας[4]. Ἀπό μικρή ἡλικία αἰχμαλωτίστηκε ἀπό τούς Ὀθωμανούς καί ἔζησε τά νεανικά χρόνια του στήν Κωνσταντινούπολη ὡς δοῦλος. Ἔμαθε νά μιλᾶ ἑλληνικά, ἀραβικά, σλαβικά καί τουρκικά[5]. Ἕνεκα τῆς σοφίας καί τῆς μόρφωσης πού εἶχε λάβει, ο Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Δοσίθεος Β΄ Νοταράς πλήρωσε σημαντικό ποσό χρημάτων, γιά νά τόν ἐλευθερώσει. Φαίνεται πώς μετά τήν ἀπελευθέρωσή του παρέμεινε στήν Πόλη, ὅπου ἐκάρη μοναχός καί μετονομάσθη Ἄνθιμος.

Τόν Ἄνθιμο γνώρισε στήν Κωνσταντινούπολη ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Κωνσταντῖνος Μπρινκοβεάνου, ἡγεμόνας τῆς Οὐγγροβλαχίας, ὁ ὁποῖος καί τόν ἔφερε μαζί του στή Βλαχία, ἡ ὁποία κατέληξε νά εἶναι ἡ δεύτερή του πατρίδα. Τό 1691 ο Ἄνθιμος ἀνέλαβε τή διεύθυνση τοῦ Ἡγεμονικοῦ Τυπογραφείου Βουκουρεστίου, ὅπου καί ἐκτύπωσε τό πρῶτο βιβλίο, αὐτό μέ τίτλο «Οἱ διδαχές τοῦ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος πρός τόν υἱόν του, Λέοντα» [6]. Αὐτό τό ἔργο ἐκτυπώθηκε δαπάναις τοῦ Κωνσταντίνου Μπρινκοβεάνου, στόν ὁποῖον καί τό ἀφιέρωσε ὁ Ἄνθιμος.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ τῆς Θ' ΩΡΑΣ (Ἑνάτη)

Ἱερεὺς Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, πάντοτε, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Δόξα σοι ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι. 

Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν καὶ ζωῆς χορηγός, ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης κηλῖδος καὶ σῶσον ἀγαθέ, τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀμήν.

Ἅγιος ὁ Θεός, ἅγιος ἰσχυρός, ἅγιος ἀθάνατος ἐλέησον ἡμᾶς (ἐκ τρίτου).

Δόξα... Καὶ νῦν...

Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς.

Κύριε, ἱλάσθητι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν.

Δέσποτα, συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν.

Ἅγιε, ἐπίσκεψαι καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας ἡμῶν,

ἕνεκεν του ὀνόματός σου.

Κύριε ἐλέησον (ἐκ τρίτου)

Δόξα... Καὶ νῦν...

Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπί τῆς γῆς. Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.

Ἱερεὺς Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία...

Ἀμήν.

Κύριε ἐλέησον ιβ'

Δόξα... Καὶ νῦν...

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ τῆς ΣΤ' ΩΡΑΣ (Έκτη)

Ἱερεὺς Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, πάντοτε, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Δόξα σοι ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι. 

Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν καὶ ζωῆς χορηγός, ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης κηλῖδος καὶ σῶσον ἀγαθέ, τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀμήν.

Ἅγιος ὁ Θεός, ἅγιος ἰσχυρός, ἅγιος ἀθάνατος ἐλέησον ἡμᾶς (ἐκ τρίτου).

Δόξα... Καὶ νῦν...

Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς.

Κύριε, ἱλάσθητι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν.

Δέσποτα, συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν.

Ἅγιε, ἐπίσκεψαι καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας ἡμῶν,

ἕνεκεν του ὀνόματός σου.

Κύριε ἐλέησον (ἐκ τρίτου)

Δόξα... Καὶ νῦν...

Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπί τῆς γῆς. Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.

Ἱερεὺς Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία...

Ἀμήν.

Κύριε ἐλέησον ιβ'

Δόξα... Καὶ νῦν...

Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν τῷ βασιλεῖ ἡμῶν Θεῷ.

Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν Χριστῷ τῷ βασιλεῖ ἡμῶν Θεῷ.

Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ, Χριστῷ τῷ βασιλεῖ καὶ Θεῷ ἡμῶν.