Τὸ πάθος τῆς ἀκηδίας

Ὅσιος Νεῖλος Σόρσκυ, Περί νοεράς εργασίας, εκδ. «Ορθόδοξος Κυψέλη», σ. 64-74.

Ἐὰν μᾶς αἰχμαλωτίσει περισσότερο ἀπὸ τὰ ἄλλα πάθη ἡ ἀκηδία, τότε ἡ ψυχὴ μας εὑρίσκεται σὲ μεγάλο ἀγώνα. Εἶναι πολὺ φοβερὸ αὐτὸ τὸ πονηρὸ πνεῦμα. Συγγενεύει πολὺ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς λύπης καὶ νικᾶ ἰδιαίτερα αὐτοὺς ποὺ εὑρίσκονται στὴ μοναξιά. Ὅταν ἐγερθοῦν πελώρια τὰ κύματα λογισμῶν καὶ παθῶν ἐναντίον τῆς ψυχῆς, ἐκείνη τὴν ὥρα ὁ ἄνθρωπος νομίζει ὅτι δὲν θὰ λυτρωθεῖ οὐδέποτε ἀπ’ αὐτά. Ὁ νοητὸς ἐχθρός τοῦ ἐπιφέρει παντὸς εἴδους λογισμοὺς καὶ σκέψεις ὅτι, ἐὰν σήμερα εἶναι τόσο ἄσχημα, αὔριο θὰ εἶναι χειρότερα καὶ μεθαύριο ἀκόμη χειρότερα. Ἔτσι τοῦ σφυρίζει στὸ νοῦ ὅτι ἐγκαταλείφθηκε ἀπὸ τὸν Θεό, ὅτι τοῦ συμβαίνουν αὐτὰ ἐπειδὴ δὲν τὸν φροντίζει ὁ Θεός, ὅτι αὐτὰ συμβαίνουν μόνον σ’ αὐτὸν καὶ σὲ κανέναν ἄλλον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα, δὲν εἶναι!

μακάριος Γρηγοριος ὁ Σιναΐτης γι’ αὐτὰ τὰ πάθη, τὴν ἀκηδία καὶ πορνεία, τὰ ὁποία... θεωρεῖ τὰ χειρότερα ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα.

Μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο ἀγωνιζόμενοι, νὰ ἀναγκάζουμε τὸν ἑαυτό μας, ὅσο εἶναι δυνατόν, στήν ανάγνωση καὶ στὸ ἐργόχειρο, τὰ ὁποία βοηθοῦν πολὺ στὴν ὥρα αὐτοῦ του πολέμου. Μερικὲς φορὲς συμβαίνει ὁ ἀγωνιζόμενος χριστιανὸς νὰ μὴν ἀφήνει καθόλου νὰ πλησιάσει οὔτε ἕνα πάθος στὴ ψυχή του. Τότε εἶναι μεγάλη ἀνάγκη καὶ εὐκαιρία νὰ ἐπιδοθεῖ μὲ ὅλη τὴ δύναμη τῆς καρδιᾶς του στὴν προσευχή.

"Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Ὑιέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με"

Και επειδή, όπως λέγεται ότι οι καλές σκέψεις ακολουθούνται από τις κακές, τότε πρέπει να πιέσετε τον εαυτό σας, να μην επιτρέψετε τέτοιες σκέψεις που νομίζουμε ότι είναι καλές, αλλά να συλλογίζεστε συνεχώς το βάθος της καρδιάς σας και να λέτε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεέ μου ελέησέ με! »

Πείτε αυτήν την προσευχή όλη, και μερικές φορές τη μισή της: "Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με!" ή: "Υιέ του Θεού, ελέησόν με!"

Δεν είναι απαραίτητο, όμως, να αλλάζουμε συχνά τις λέξεις, αλλά μόνο περιστασιακά.

Ὅσιος Νεῖλος Σόρσκυ - Τά εἴδη τοῦ πολέμου τῶν λογισμῶν

 Περί των ειδών του πολέμου των λογισμών, και ότι πρέπει με πολύ κόπο να αντιστεκόμαστε στα πάθη μας.

Οι Άγιοι Πατέρες είπαν για τον νοητό πόλεμο ότι το πρώτο στάδιο είναι η προσβολή του λογισμού, κατόπιν ο συνδυασμός, μετά η συγκατάθεση, ύστερα η αιχμαλωσία και τέλος το πάθος.

Η προσβολή, έγραψαν οι Πατέρες, Ιωάννης της Κλίμακος, Φιλόθεος Σιναΐτης και πολλοί άλλοι, είναι έ­νας απλός λογισμός η παρουσία στον νου μιας εντυπώσεως, η οποία εισέρχεται στην καρδιά και εκδηλώνεται στον νου. 

Ο Γρηγόριος ο Σιναΐτης λέγει ότι η προσβολή εί­ναι μία ενθύμηση, την οποία κάνει ο εχθρός λέγοντας: «Κάνε αυτό ή εκείνο», όπως ακριβώς εμφανίσθηκε στον Κύριο και τον προέτρεπε: «Ειπέ ίνα οι λίθοι ούτοι άρτοι γένωνται» (Ματθ. 4, 3), και γενικά οποιαδήποτε σκέψη που γίνεται στον ανθρώπινο νου από τον διάβολο. Γι’ αυ­τό οι Άγιοι Πατέρες λέγουν αυτό το είδος πολέμου δεν συνιστά αμαρτία για τον άνθρωπο, διότι είναι μία νοερά προσβολή του εχθρού της σωτηρίας μας, η οποία, όπως λέγει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, δεν προέρχεται από εμάς και συνεπώς δεν μας μεγαλύνει ούτε μας ταλαιπωρεί. Μ’ αυτό τον τρόπο προσέβαλε ο διάβολος τους πρωτοπλάστους και εξεδίωξε εκ του παραδείσου και του Θεού, λόγω της παραβάσεως της εντολής Του, ώστε να μπορεί κατόπιν να προσβάλει κάθε άνθρωπο με τους κα­κούς λογισμούς. Μόνον οι τέλειοι μπορούν να μένουν ακλόνητοι, παρότι και αυτοί μερικές φορές προσβάλλον­ται, όπως λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος.

 

Ο συνδυασμός, λέγουν οι Πατέρες είναι η εμπαθής ή απαθής συνομιλία με τον λογισμό που εμφανίζεται, όπως την δέχεται ο νους από τον νοητό εχθρό, δηλαδή η συζήτηση και εκούσια απασχόληση με αυτόν. Αυτή η εκδήλωση του λογισμού δεν είναι τελείως αναμάρτητος και είναι αξιέπαινος αυτός που θα διορθώσει τον κακό λογι­σμό με την βοήθεια του Θεού.

Ἅγιος Νεῖλος Σόρσκυ: "Αὐτά εἶναι τά βότανα πού γιατρεύουν τίς Ἁμαρτίες"

   Καλογερική "συνταγή" για τα θεραπευτικά 'βότανα' της ψυχής απ΄τα βάθη του Μεσαίωνα, που ίσως να ισχυρίζονταν κάποιοι ότι είναι ξεπερασμένα στους μοντέρνους καιρούς μας. Ωστόσο αν το καλοεξετάσει κανείς στην πλειοψηφία τους τα 'βότανα' αυτά της Ορθόδοξης Εκκλησιαστικής μας Παράδοσης, έχουν την ρίζα τους στη Διδασκαλία του Χριστού μας και των Αποστόλων, διασώθηκαν θαυματουργικά μέσα στους αιώνες και παραμένουν διαχρονικά, αναλλοίωτα, αξεπέραστα και αποτελεσματικά για τη σωτηρία μας.

 

"Όπως εκείνος ο μοναχός, ο οποίος ήθελε να ιατρεύση τάς αμαρτίας του εις τούτον τον φθαρτόν αιώνα, ήλθε προς ένα μεγάλο Γέροντα και πνευματικόν ιατρόν και είπε προς αυτόν: 

«Έχεις άραγε βοτάνια, τα οποία δύνανται να ιατρεύσουν τάς αμαρτίας;».

 Και του είπεν ο ιατρός:

«Ναι, τίμιε πάτερ!».

Και απεκρίθη ο μοναχός: 

«Και ποια είναι τα βότανα εκείναι». 

Και του είπεν ο ιατρός: 

«Αναχώρησαν εις το όρος, δηλαδή στην έρημον, και λάβε την πνευματικήν ρίζαν, η οποία είναι η δια Χριστόν πτωχεία και ευτέλεια, 

και μάζεψε τα φύλλα, τα οποία είναι πείνα και δίψα 

και λάβε τον μυροβάλανον, ο οποίος είναι η ταπείνωσις και ο φόβος του Θεού, 

και τον άλλον μυροβάλανον, δηλαδή το βάλσαμον του στομάχου, το οποίον είναι η σωφροσύνη και αγνεία, 

και την μυροχαλβάνην, η οποία είναι η διακονία των ασθενών και αι υπ' αυτών γινόμενοι θερμαί προσευχαί. 

Ὅσιος Νεῖλος Σόρσκυ , Τό πάθος τῆς ἀκηδίας

Η ακηδία

Εάν μας αιχμαλωτίσει περισσότερο από τα άλλα πά­θη η ακηδία, τότε η ψυχή μας ευρίσκεται σε μεγάλο αγώνα. Είναι πολύ φοβερό αυτό το πονηρό πνεύμα. Συγγε­νεύει πολύ με το πνεύμα της λύπης και νικά ιδιαίτερα αυ­τούς που ευρίσκονται στη μοναξιά. Όταν εγερθούν πε­λώρια τα κύματα λογισμών και παθών εναντίον της ψυ­χής, εκείνη την ώρα ο άνθρωπος νομίζει ότι δεν θα λυτρωθεί ουδέποτε απ’ αυτά. Ο νοητός εχθρός του επιφέρει παντός είδους λογισμούς και σκέψεις ότι, εάν σήμερα εί­ναι τόσο άσχημα, αύριο θα είναι χειρότερα και μεθαύριο ακόμη χειρότερα. Έτσι του σφυρίζει στο νου ότι εγκαταλείφθηκε από τον Θεό, ότι του συμβαίνουν αυτά επειδή δεν τον φροντίζει ο Θεός, ότι αυτά συμβαίνουν μόνον σ’ αυτόν και σε κανέναν άλλον. Αλλά δεν είναι έτσι τα πράγματα, δεν είναι!

Διότι όχι μόνο σε εμάς τους αμαρτωλούς συμβαίνουν αυτά, αλλά και στους αγίους Του, οι οποίοι διά μέσου των αιώνων ευαρέστησαν τον Θεό και γνώρισαν ότι είναι φιλάνθρωπος Θεός και Πατέρας  και ότι από αγάπη και για την απόκτηση των αρετών μάς παι­δεύει με την πνευματική Του ράβδο.

Τά πάθη τῆς φιλαργυρίας, τῆς ὀργῆς καί τῆς λύπης.Ὅσιος Νεῖλος Σόρσκυ

Η φιλαργυρία

Το πάθος της αποκτήσεως πλούτου, είπαν οι Πατέ­ρες, είναι εκτός της ανθρώπινης φύσεώς μας και οφείλεται στην έλλειψη της πίστεως και την αρρωστημένη σκέψη του ανθρώπου.

Γι’ αυτό χρειάζεται όχι λίγος αγώνας για την καταπολέμηση αυτού του πάθους, εάν θέλουμε με την πρέπουσα επαγρύπνηση στον εαυτό μας να επιτύχουμε την αληθινή σωτηρία και τον φόβο του Θεού στη ζωή μας. Εάν αυτό το πάθος ριζώσει μέσα μας γίνεται τυραννικότερο από όλα· και εάν εμείς υποδουλωθούμε στις συμβουλές και συνήθειές του, χάσαμε τα πάντα, διότι λέει και ο Απόστολος, ότι «Ρίζα γαρ πάντων των κα­κών έστιν η φιλαργυρία» (Α’ Τιμ. 6, 10), δηλ. της οργής, της λύπης και όλων των άλλων.

Μάλιστα και ειδωλολατρεία την ονόμασε, διότι πολλοί εξαιτίας της φιλαργυρίας εξέπεσαν όχι μόνο από τη χριστιανική ζωή, αλλά ζημιώθηκαν ψυχικά και σωματικά, όπως μας λέει η Α­γία Γραφή. Και οι Πατέρες λένε ότι, όποιος συγκεν­τρώνει χρυσό και άργυρο και ελπίζει στον εαυτό του, δεν πιστεύει στον Θεό, ο Οποίος φροντίζει και γι’ αυτόν.

Πῶς καί μέ τί μέσα ἀγωνιζόμαστε, ὅταν ἔχουμε τόν πόλεμο τῶν λογισμῶν;

Οσίου Νείλου Σόρσκυ

Γι’ αυτή την άσκηση της αντιμετωπίσεως των αοράτων εχθρών μάς ομιλούν όλες οι Γραφές. Συνεπώς λοιπόν, να μην εξασθενούμε ψυχικά ούτε να οργιζόμαστε, όταν πολεμούμεθα από τους πονηρούς λογισμούς, ούτε να παύουμε να μετανοούμε κατά την περίοδο της μάχης. Διότι αυτή είναι η πονηρά πλάνη του διαβόλου να μας κάνει να ελπίζουμε στη νίκη επί των ακαθάρτων λογισμών με τις δυνάμεις μας και να μην τρέχουμε στο Θεό με τη μετάνοια για να προσευχηθούμε εναντίον τους. Όμως εμείς να καταπολεμούμε τον δαίμονα και τους λογισμούς με την παντοτεινή μετάνοια, την αδιάκοπη προσευχή και να μην αφήνουμε τα νώτα μας αφύλακτα στους εχθρούς μας, έστω και να πληγωθούμε χιλιάδες φορές κάθε ημέρα. Να λάβουμε μέσα μας γενναία απόφαση, ότι μέχρι θανάτου να μη χωρισθούμε ουδέποτε από αυτό το πνευματικό καθήκον της ζωής μας, το οποίον επιφέρει σταδιακά, μυστικά και αθόρυβα το έλεος του Θεού.