Του Οσίου πατρός ημών Νικοδήμου του Αγιορείτου
Ερμηνεία εις τον Κανόνα
ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ
ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ
Ήτοι της λαμπροφόρου Αναστάσεως του Κυρίου
Ποίημα όντα Ιωάννου του Δαμασκηνού
Ωδή δ’. Ο Ειρμός.
Επί της θείας φυλακής ο θεηγόρος Αββακούμ, στήτω μεθ’ ημών και δεικνύτω, φαεσφόρον Άγγελον, διαπρυσίως λέγοντα. Σήμερον σωτηρία τω Κόσμω ότι ανέστη Χριστός ως παντοδύναμος.
Ερμηνεία.
Και δια τα πρότερα Τροπάρια αξιοθαύμαστος είναι τη αληθεία ο χαριτώνυμος ούτος Μελωδός, και δια τον παρόντα Ειρμόν της τετάρτης Ωδής είναι άξιος επαίνου και θαυμασμού. διότι αυτός, αν και εδανείσθη πολλά ρητά από τον εις το Πάσχα λόγον Γρηγορίου του Θεολόγου εν τη πρώτη και τρίτη Ωδή, αυτό όμως το Προοίμιον του λόγου εκείνου «Επί της φυλακής μου στήσομαι» φησίν ο θαυμάσιος Αββακούμ το εφύλαξε δια να το προσαρμόση ευφυώς και πανσόφως εις την τετάρτην ταύτην του Αββακούμ Ωδήν. Επειδή δε η ερμηνεία του παρόντος Τροπαρίου είναι δύσληπτος και ασαφής, τούτου χάριν πρέπει να ειπούμεν εδώ πρότερον περί των λόγων του Αββακούμ, και ποίαν οπτασίαν είδεν ο Θεολόγος Γρηγόριος, και τότε να ερμηνεύσωμεν τον Ειρμόν, ίνα γένη εις όλους η ερμηνεία του εύληπτος.
Ο Προφήτης Αββακούμ επειδή έβλεπε πολλούς να σκανδαλίζωνται δια την Πρόνοιαν και τας κρίσεις του Θεού, πως δηλ. παραβλέπει τους ασεβείς και αδίκους να καταφρονούν και να καταπίνουν τους ευσεβείς και δικαίους, ηθέλησε να εξετάση τους ακαταλήπτους ταύτας κρίσεις του Θεού. όθεν λέγει. «Επί της φυλακής μου στήσομαι, και επιβήσομαι επί πέτραν, και αποσκοπεύσω του ιδείν τι λαλήσει εν εμοί (Κύριος), και τι αποκριθώ επί τον έλεγχόν μου» (Αβ. β’ 1). Το δε νόημα των προφητικών τούτων λόγων είναι τοιούτον, κατά τον σχολιαστήν Νικήταν. Εγώ θέλω φυλάξει τον νουν μου ανώτερον από κάθε φροντίδα κοσμικήν δια νήψεως προσοχής τε και προσευχής νοεράς (φυλακή γαρ η νύψις και η εν καρδία προσοχή και προσευχή του νοός λέγεται), και ούτω δια της νοεράς ταύτης φυλακής θέλω αναβή ως επάνω εις πέτραν στερεάν και ασφαλή εις υψηλήν θεωρίαν, και από εκεί ως από ακρώρειάν τινα και υψηλόν τόπον θέλω στοχασθή ποία λόγια έχει να λαλήση εις εμέ ο Θεός, και τι έχω να αποκριθώ εγώ προς έλεγχον: ήτοι επίπληξιν των ανωτέρω σκανδαλιζομένων.



