Τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησον με» γιά κληρικούς καί λαϊκούς

 Κάποτε, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς είχε μία συζήτηση με έναν σεβάσμιο Γέροντα, ονόματι Ιώβ.

Ο Άγιος υπεστήριζε ότι όλοι: νέοι και γέροι, άντρες και γυναίκες, μοναχοί και λαϊκοί, μικροί και μεγάλοι, μπορούν να προσεύχωνται αδιαλείπτως, επικαλούμενοι μέσα από την καρδιά τους τον Ιησού και μάλιστα με την καρδιακή λεγομένη Νοερά προσευχή.

 

Ο μοναχός Ιώβ είχε επίμονα τις αντιρρήσεις του και επέμενε ότι αυτό είναι έργο μόνο των μοναχών και ασκητών της ‘ερήμου’.

 

Μετά την συνομιλία τους ανεχώρησε ο καθένας στο κελλάκι του. Και θέλησε ο Ιώβ να προσευχηθεί και μάλιστα νοερά. Και να, πως ο Θεός εδικαίωσε τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά. Στέλνει, λίαν φιλανθρώπως και με άπειρον αγάπη, ουρανόθεν Άγγελο, για να τον διδάξει, ως αμαθή και πείσμονα, εκείνα που δεν γνώριζε, εκείνα που δεν του απεκαλύφθησαν και εκείνα που δεν πίστεψε από το στόμα του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Τι άραγε, να του είπε;

 

Όλος ανέσπερο φως ο θείος Άγγελος είπε στο μοναχό Ιώβ:

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Οἱ Πατέρες, πού μετῆλθαν στήν πρᾶξι τῆς ζωῆς τους τούς πνευματικούς τρόπους τῆς νήψεως, ὠνομάσθησανν ΝΗΠΤΙΚΟΙ καί ὅλοι τους ὤργωσαν μέ τό ἄροτρο τῆς συνεχοῦς μετανοίας «τάς ἀγόνους ἐρήμους» τῆς καρδιᾶς. Τίς πότισαν δέ καί τίς καθάρισαν ἀπό τά πάθη «ταῖς τῶν δακρύων των ροαῖς». Καί μέ τήν ἀδιάλειπτη Νοερά καρδιακή προσευχή, τήν προσοχή καί νῆψι, μεγάλωσαν τό δένδρο τῆς ἀγάπης στίς καρδιές τους, τό πλήρωμα δηλαδή τῆς Χάριτος. Αὐτοῦ τοῦ ἀναιμάκτου μαρτυρίου- ἀγῶνος καρποί εἶναι, ὅπως τό ἔχουμε ἐπισημάνει:

• ἡ κάθαρσις,

• ὁ φωτισμός,

• ἡ ἀπάθεια,

• ὁ ἁγιασμός, ἡ θέωσις!

Λέγει λοιπόν ὁ Ἀββᾶς Φιλήμων ὅτι ἄνευ τῆς τελείας ἡσυχίας καί τοῦ πνεύματος τῆς ἀμεριμνησίας εἶναι ἀδύνατον νά εὐαρεστήση κανείς, ὅπως πρέπει, τόν Θεόν.

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Εἶναι ἄραγε ἁμαρτωλή αὐτή ἡ προσβολή;

Ὄχι! Ἀλλά «ἔλεγχος τοῦ αὐτεξουσίου θελήματός μας». Ἀμέσως μετά τήν προσβολή ἀρχίζει ἡ πάλη τῆς θελήσεως μας, ἡ ὁποία ἤ θά διώξη τήν παράσιτη καί σιχαμερή εἰκόνα μέ τήν ἐπίκλησι τοῦ Ὄνόματος τοῦ Κυρίου «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», μέ τήν καταφρόνησι ἤ μέ τόν ἀντιρρητικό λόγο καί τήν αὐτομεμψία ἤ θά τήν ἀποδεχθῆ καί θ᾿ ἀρχίση νά συνδιαλέγεται μαζί της μέ ἐμπάθεια. Ἡ πάλη αὐτή λέγεταισυνδυασμός, ἡ ἁμαρτία ὅμως ἀρχίζει ἀπό τό σημεῖον τῆς συγκαταθέσεως, τῆς παραχωρήσεως τοῦ πνεύματός μας στήν θεομίσητη εἰκόνα καί λογισμό, ὁπότε δείχνουμε ἐνδιαφέρον, προσοχή καί εὐχαρίστησι. Ἤδη ἔχουμε δηλαδή μέσα μας τήν ἁμαρτία σάν πρᾶξι¹.

Ἡ παραμονή τῶν ματαίων καί ἀργῶν λογισμῶν μέσα στόν νοῦ πιστοποιεῖ καί ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ψυχή εἶναι ράθυμος καί ἀργή. Καί ἡ ράθυμος ψυχή, πού δέν μεριμνᾶ γιά τήν πνευματική της τροφή, σύντομα πεθαίνει πνευματικά. «Ὅτι χλιαρός εἶ.... μέλλω σε ἐμέσαι ἐκ τοῦ στόματός μου».²

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

«Ὅσοι, λέγει ὁ ἅγιος Νικηφόρος ὁ Μονάζων, θέλετε νά πάρετε, ἀπό ἀγάπη καί μόνο πρός τόν γλυκύτατο Ἰησοῦ, τήν θεϊκή Του φωτοφάνεια, ὅσοι θέλετε νά ὑποδεχθῆτε μέσα στήν καρδιά σας τήν ἀπό τόν οὐρανό κατερχόμενη ἄκτιστη φωτιά, πού θά σᾶς ἀνάψη στήν καρδιά σας τόν θεϊκό ἔρωτα, ὅσοι τόν θησαυρό τῆς θείας Χάριτος, πού εἶναι κρυμμένος στό χωράφι τῆς ψυχῆς σας ψάχνετε νά βρεῖτε, ὅσοι ἐπιθυμεῖτε νά γνωρίσετε καί νά ἀποκτήσετε τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι μέσα σας, ἐλᾶτε νά σᾶς δώσω ἕναν οὐράνιο τρόπο, μιά ἀγγελική μέθοδο, πού λέγεται ΝΟΕΡΑ ΠΡΟΣΕΥΧΗ καί ἡ ὁποία θά σᾶς βάλη μέ ἀσφάλεια στό λιμάνι τῆς ἀπαθείας. Ἐκεῖ θά λάβετε «ἅ ὀφθαλμός οὐκ εἶδε καί οὖς οὐκ ἤκουσε».

Ἐπαναλαμβάνουμε γιά νά τό συνειδητοποιήσουμε, ὅτι σκοπός τοῦ κάθε χριστιανοῦ, κληρικοῦ, μοναχοῦ καί λαϊκοῦ, εἶναι ἡ ἄνοδος πρός τήν θέωσι. Εἶναι ἡ ἕνωσίς του μέ τήν ἄκτιστη Χάρι, πού μεταδίδεται ἀπό τό Πνεῦμα τό Ἅγιον. Καί τά μέσα πού χρησιμοποιεῖ ὁ Σωτῆρας Χριστός γιά νά ἀνοίξη τόν δρόμο πρός τό Θαβώρειον φῶς, εἶναι πολλά.

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού εἶναι ὁ κρυμμένος θησαυρός, θαμμένη μέσα στό σκοτεινό πλῆθος τῶν παθῶν μας, ἀδυνατεῖ νά δημιουργήση διαύγεια, νά ἀκτινοβολήση, νά προκαλέση ἀναστάσιμο σεισμό, γιατί φταῖνε τά πάθη μας, ὁ παλαιός ἄνθρωπος, ὁ παλαιός Ἀδάμ.

Σκάβοντας ὅμως καί ψάχνοντας μέ τήν συνεχῆ Εὐχή, σιγά- σιγά πετᾶμε τήν σαβούρα τῶν παθῶν καί τήν ἀκαθαρσία τῶν λογισμῶν καί ἡ καρδιά ἐλευθερώνεται. Ἀναπνέει, ζεῖ, φωτίζεται καί σώζεται. Καί πάλλοντας ἀπό ζωή, φωνάζει θριαμβευτικά:

«Εἴδομεν τό φῶς τό ἀληθινόν, ἐλάβομεν Πνεῦμα ἐπουράνιον».

Τώρα λοιπόν, πού μαθαίνουμε τήν ἀλήθεια, μέ ὅσα μᾶς λέγει ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή τό ποῦ βρίσκεται ὁ πολύτιμος αὐτός θησαυρός καί μέ ποιούς τρόπους νά ψάξουμε καί νά σκάψουμε, γιά νά τόν βροῦμε, πρέπει ἀμέσως τώρα ν᾿ ἀρχίσουμε τό ἔργο τῆς σωτηρίας μας δηλαδή τήν εὐλογημένη Εὐχή, πρίν εἶναι πολύ ἀργά καί πρίν μᾶς βρῆ ὁ θάνατος: «Ἰδού νῦν καιρός εὐπρόσδεκτος, ἰδοῦ νῦν ἡμέρα σωτηρίας»¹. Αὐτή, μαζί μέ τά Μυστήρια καί τήν πρᾶξι τῶν ἐντολῶν, δουλεύει, ἐργάζεται καί θριαμβεύει πνευματικά.

«Γέμισε ὅλη ἡ ἐκκλησία ἀπό Ἁγίους! Τούς ὁποίους μάλιστα ἀναγνώριζα!»

Διηγείται ο πατήρ Στέφανος στο περίφημο βιβλίο του για την «Ευχή στον κόσμο» τα εξής:

Ήρθε ένας κύριος, πριν από είκοσι περίπου χρόνια, και μου είπε ότι είχε

πολλά βάσανα και ότι θα ήθελε να κάνει προσευχή για να μπορέσει να τα αντιμετωπίζει οικογενειακώς, με περισσότερη καρτερία και υπομονή και, αν αυτό είναι δυνατό, χωρίς γογγυσμό. «Αλλά, μη μου πεις», έτσι μου ζήτησε, «να λέω όλο το βράδυ αυτό το “Κύριε ελέησον!… Κύριε ελέησον!…”. Πες μου έναν άλλον τρόπο, πιο πρακτικό...».

Πώς μου ήρθε εκείνη τη στιγμή και του λέω:

«Ἡ Εὐχή μέσα στόν κόσμο»

π. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Πρέπει νά εἶναι συνεχής φροντίδα μας τό πῶς θά ἀπαλλάξουμε τόν νοῦ καί τήν καρδιά μας ἀπό τίς φθοροποιές καί καταστρεπτικές ἐπιδράσεις τῶν διαφόρων παθῶν πού ἔχουμε συσσωρεύσει μέσα μας καί μᾶς ἔχουν αἰχμαλωτίσει.

......

Μέ τήν αἰχμαλωσία τῆς καρδιᾶς ὁ νοῦς θολώνει καί ἀμαυρώνεται τό «κατ᾿ εἰκόνα». Γι᾿ αὐτό καί ἡ σύστασις τῆς Ἁγίας Γραφῆς: «πάσῃ φυλακῇ τήρει σήν καρδίαν» καί τό «πρόσεχε σεαυτῷ, μή γένηται ρῆμα κρυπτόν ἐν τῇ καρδίᾳ σου ἀνόμημα». Δηλαδή, πρόσεχε μήπως κάποιος κρυφός λογισμός γίνη μέσα στήν καρδιά σου ἀνόμημα, πτῶσις, πάθος καί αἰχμαλωσία.

........

Καί ἐπειδή ὅλοι μας ἔχουμε μέσα μας κάποια πάθη, πού τά ἱκανοποιοῦμε ἄλλος λιγότερο καί ἄλλος περισσότερο, ὀφείλουμε νά νεκρώσουμε τίς ρίζες τους. Οἱ ρίζες ἀχρηστεύονται, ἄν δέν τραφοῦν.

«Ἡ Εὐχή μέσα στόν κόσμο» “τά ἀδύνατα παρά ἀνθρώποις δυνατά παρά τῷ Θεῷ ἐστιν”»1.

π. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Δέν χωρίζει, λέγει ὁ Ἀββᾶς Φιλήμων, ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν Θεόν ἤ ἀκριβέστερα ὁ νοῦς ἀπό τήν μνήμη τοῦ Θεοῦ, μόνον ἐξ αἰτίας τῶν πυρακρωμένων παθῶν, ἀλλά καί ἀπό κάθε ἀργό λόγο».

(Εἶναι πράγματι πολύ ἐπικίνδυνος ὁ ἀργός λόγος καί κατακριτέος, ἀφοῦ γίνεται ἡ ἀφορμή γιά νά προκληθοῦν καί ἄλλες ἁμαρτωλές προσβολές. Γι᾿ αὐτό καί ἐπιμένουν οἱ δαίμονες στήν σπορά του μέσα στόν νοῦ, πείθοντας καί αὐτές τίς πέντε αἰσθήσεις. Διότι, ὅπου δέν ὑπάρχει ἀκριβής προσοχή πάνω στίς αἰσθήσεις, ἀσφαλῶς ἐκεῖ δέν δύναται νά τηρηθοῦν καί ἡ φύλαξις τοῦ νοῦ, γιά νά παραμείνη καθαρός, ὁπότε νά ἔχη τήν εὐκολία της ἡ ἐργασία τῆς Εὐχῆς. Εἶναι σκληρός ὁ πνευματικός ἀγῶνας γιά τήν διατήρησι τῆς καθαρότητος καί ἀκεραιότητος τῶν ψυχῶν μας! Ἀλήθεια, πόση πίστι καί ταπείνωσι, πόση μετάνοια καί πένθος, πόση προσευχή καί δάκρυα ἀπαιτοῦνται γι᾿ αὐτόν τόν ἀγῶνα!!!)

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Στίς ἀρχές τοῦ 7ου μ.Χ. αἰῶνος καί πιό συγκεκριμένα τόν Ἰανουάριο τοῦ 614 μ. Χ, στήν “ἔρημο” τῆς Παλαιστίνης, ἀσκήτευε κάποιος ἀσκητής εὐλαβέστατος, πού εἶχε καί δώδεκα ὑποτακτικούς. Κάποιο πρωί, μετά τήν Θεία Λειτουργία, τούς μάζεψε ὅλους γύρω του καί τούς εἶπε τά ἑξῆς:

• Παιδιά μου, τήν προηγουμένη νύκτα εἶδα ἕνα φοβερό ὅραμα. Εἶδα ὅτι βρέθηκα στό Ἅγιο Θυσιαστήριο τοῦ πανσέπτου ἱεροῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου στά Ἱεροσόλυμα. Γύρω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα ἦσαν ἀρκετοί διάκονοι, πανέτοιμοι γιά τήν Θεία Λειτουργία. Ὁ δέ κυρίως ναός ἦτο γεμάτος ἀπό μοναχούς καί χριστιανούς.

Ξαφνικά, μέ πολύ μεγάλη βοή ἄρχισε νά εἰσέρχεται ἀπό τήν κεντρική εἴσοδο τοῦ ναοῦ ἕνας βρωμερός χείμαρος, γεμάτος ἀκαθαρσίες καί περιττώματα, πού πλημμύρισε ὁλόκληρο τό δάπεδό του, βρωμίζοντας τούς πάντες καί τά πάντα. Καί ἀφοῦ ἡ βρωμερή καί δυσώδης αὐτή ἀκαθαρσία κάλυψε ὁλόκληρο τόν ναό, ἄρχισε κατόπιν διά μέσου τῆς Ὡραίας Πύλης νά εἰσέρχεται καί στό Ἅγιο Βῆμα καί νά κυκλώνη τό κάτω μέρος τῆς Ἁγίας Τραπέζης.

«Ἡ προσευχή μέ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Πρωτ. Στεφάνου Ἀναγνωστόπουλου

Ὅπως λοιπόν γιά νά ἀντιμετωπίσουμε μιά ἀσθένεια, πρέπει νά χρησιμοποιήσουμε κάποια φαρμακευτική ἀγωγή, κάτι ἀνάλογο ἀπαιτεῖται καί γιά τίς ψυχικές ἀσθένειες τῶν πολλῶν μας παθῶν. Ἄρα, δέν ἐπιτυγχάνεται ἡ κάθαρσις ἀπό τήν τυραννία τῶν παθῶν καί ἀπό τήν ἐξουσία τοῦ διαβόλου χωρίς τήν βοήθεια τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ ὁ Ἴδιος τό λέει:

«Χωρίς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν»¹.

Γι᾿ αὐτό: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», παντοῦ καί πάντοτε.

Ἄν, ὡστόσο, δέν αἰχμαλωτίζουμε καθημερινά «πᾶν νόημα εἰς τήν ὑπακοήν τοῦ Χριστοῦ»², κάθε σκέψι μας καί κάθε ἐνέργεια τῆς ζωῆς μας σ᾿ αὐτή τήν ὑπακοή, οἱ προσευχές μας θά εἶναι ἄκαρπες, στεῖρες.

• Θυμώνεις; Νευριάζεις; Ταράζεσαι; Χάθηκε ἡ προσευχή.
• Κατακρίνεις, ἰδίως τό ράσο; Τότε ὄχι μόνο ἀχρηστεύεται ἡ προσευχή σου, ἀλλά καί μολύνεται θανάσιμα καί κολάζεται ἡ ψυχή σου.