Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀγωνίζεται, λαμβάνει πληροφορία ἐσωτερικὴ ὅτι συγχωρήθηκε. Καὶ ἡ ἀληθινὴ συγχώρηση, λέει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ποὺ λαμβάνει ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὰ ἁμαρτήματά του ἀπὸ τὸν Θεό, διαπιστώνεται ἀπὸ τέσσερα σημεῖα: πρῶτο σημεῖο εἶναι νὰ μισήσει ὁ ἄνθρωπος τὴν ἁμαρτία μὲ ὅλη του τὴν καρδιά, ὅταν τὴν θυμᾶται, φοβούμενος μήπως πέσει πάλι σ’ αὐτήν. Ἐνῷ δὲν ἁμαρτάνει, μπορεῖ νὰ τοῦ ‘ρθει σὰν ἁπλὴ μνήμη ἡ ἁμαρτία. Θὰ πρέπει νὰ τὴν μισήσει ὁ ἄνθρωπος, καὶ τὴν μνήμη ἀκόμα τῆς ἁμαρτίας.
Δεύτερο σημάδι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει συγχωρεθεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὅτι τὶς ἔχει μισήσει, εἶναι ἀνώτερο ἀπὸ τὸ πρῶτο· τὸ νὰ θυμᾶται ὁ ἄνθρωπος τὶς ἁμαρτίες του χωρὶς πάθος. Δηλαδή, χωρὶς εὐχαρίστηση ἤ λύπη ἤ μίσος.
Τρίτο σημεῖο, ἀνώτερο ἀπὸ τὸ προηγούμενο, εἶναι ὅταν κάποιος θυμᾶται τὶς ἁμαρτίες του καὶ χαίρεται. Δοξάζει τὸν Θεὸ γιὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀρετῶν ποὺ ἀπέκτησε ἐξ αἰτίας τῶν ἁμαρτιῶν του, μὲ τὴ Θεία Χάρη καὶ τὴ μετάνοια.
