Όσοι είχαμε την ευλογία να γνωρίσουμε τον «παππού» -έτσι συνηθίσαμε να τον προσφωνούμε- τον Παναή του Ιλαμιού από την Λύση, κάτι έχουμε να πούμε γι’ αυτόν τον σύγχρονο λαϊκό άγιο άνθρωπο του Θεού, που ζούσε στον κόσμο.
Τον «παππού» τον Παναή, που γεννήθηκε στις 15 Αυγούστου 1905 στη Λύση, τον γνώρισα για πρώτη φορά στο χωριό μου, στη Ξυλοτύμπου, όταν φιλοξενείτο στο σπίτι του Σταυρή του Σαντάκκου, αδελφού της «στετές» μου της Στυλλούς, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, μαζί με τα αδέλφια του, Βασίλη και Τρυφωνού.
«Έλα να γνωρίσεις κάποιον που μιλά και τα λόγια του είναι από το Ευαγγέλιο», μου είπε κάποια μέρα ο χωριανός μου ο π. Συμεών (σήμερα είναι Ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου Μαυροβουνίου, έξω από το χωριό Τρούλλους).
Πράγματι, πήγαμε έξω από το περιτείχισμα, χτισμένο από πλυνθάρι, του σπιτιού του Σαντάκκου, και ο π. Συμεών φώναξε τον Παναή, ο οποίος ήλθε προς το μέρος μας. Εκεί, έγιναν οι απαραίτητες συστάσεις από τον π. Συμεών. Δεν είπαμε και πολλά λόγια, γι’ αυτό, δεν μπορώ να πω, ότι εκείνη την πρώτη στιγμή, είδα κάτι «διαφορετικό» στον Γέροντα Παναή, εκτός, φυσικά, από τον γλυκύτατο ταπεινό τρόπο που μιλούσε.
Η γνωριμία μου με τον Γέροντα Παναή και τα αδέλφια του, έγινε, όταν γύρισα από τις σπουδές μου στην Αθήνα, και αυτοί έμεναν στον Προσφυγικό Συνοικισμό των Αγίων Αναργύρων, της επαρχίας Λάρνακας.
Το προσφυγικό σπίτι των τριών αδελφών από την Λύση μετατράπηκε, στην πραγματικότητα, σε ένα «οίκο Θεού», όπου λαϊκοί και ρασοφόροι πήγαιναν για να δουν τον Γέροντα Παναή, να του μιλήσουν, να πουν το πρόβλημά τους, να τον συμβουλευτούν, να ειρηνεύσουν και να πάρουν την ευχή του. Πήγαιναν και γνωστά πρόσωπα! Όπως η μ. Μαίρη Κοντογιάννη, γυναίκα του Κλείτου Ιωαννίδη -έτυχε να είμαι παρών.