Κυριακή Δ Λουκᾶ:«Τά καλά καί ὠφέλιμα» π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΛΟΥΚΑ[:Τίτ.3,8-15]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«ΤΑ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΩΦΕΛΙΜΑ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 16-7-2000]

(Β418) έκδοσις β΄

Στη σημερινή αποστολική περικοπή, αγαπητοί μου, έρχεται ο Απόστολος Παύλος στην προς Τίτον επιστολήν του να μας σημειώσει μερικά περισπούδαστα πράγματα. Γράφει: «Πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ. Ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις». «Ο λόγος είναι αξιόπιστος». «Πιστὸς ὁ λόγος». «Ο λόγος του Θεού είναι αξιόπιστος. Και γι’ αυτά ακριβώς τα πράγματα, του λόγου του Θεού, θέλω να σε διαβεβαιώσω. Για να φροντίζουν εκείνοι οι οποίοι έχουν πιστέψει στον Θεόν, να φροντίζουν, να προΐστανται μάλιστα σε έργα καλά. Αυτά είναι τα καλά και ωφέλιμα εις τους ανθρώπους».

«Εκείνοι που πίστεψαν εις τον Κύριον, δεν πρέπει να μένουν άκαρποι», μας λέγει στη συνέχεια ο Παύλος. «Ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι». Πρέπει να καρποφορούν. Πρέπει να προΐστανται, λοιπόν, έργων καλών. Έργων καλών! Όχι κατά περίστασιν. Αλλά κατά αναζήτησιν. Δεν θα περιμένω να μου έρθει μία ευκαιρία. Αλλά θα ψάξω να δημιουργήσω εγώ ευκαιρίες, για μια οργανωμένη προσφορά.

Εξάλλου σημειώνει εδώ ο Παύλος: «Ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις». «Αυτά είναι τα καλά, αυτά είναι τα ωφέλιμα εις τους ανθρώπους». Ποια; «Ταῦτα». Ποια; Εκείνα που είπε προηγουμένως, τα οποία δεν ανεγνώσθησαν σήμερα στην αποστολική περικοπή, αλλά και εκείνα που θα πει λίγο πιο κάτω, εις τον Τίτον.

Πριν κάνομε, όμως, μία επιλογή αυτών, ποια είναι τα καλά και ωφέλιμα έργα, ας προσπαθήσουμε να κάνομε, να δώσουμε ένα χαρακτηρισμό εις αυτό που λέει «καλά» και εις αυτό που λέει «ὠφέλιμα». Και τα έργα κρίνονται καλά σε σχέση με τον Θεό. Πώς τα βλέπει ο Θεός τα έργα μας. Είναι καλά; Δυστυχώς, βέβαια, πολλές φορές νομίζομε ότι τα βλέπει καλά ο Θεός τα έργα μας, αλλά όμως να μην είναι. Και ευάρεστα βεβαίως. Και ωφέλιμα.

Επάνω σε αυτό το «ωφέλιμα» πρέπει να πούμε ένα σχόλιο. Κατηγορούν τους Χριστιανούς οι άνθρωποι ότι αναζητούν το ωφέλιμον –προσέξτε λίγο- σε κάθε έργο, σαν ωφελιμισμός. «Ωφελιμισμός», όμως, τι είναι; Και συνεπώς εκείνοι οι οποίοι τον μετέρχονται λέγονται «ωφελιμισταί». Μια φορά είπα σε έναν, κατά πάντα σεβαστόν άνθρωπον, διδάσκαλος ήταν, «κοιτάξτε τι ωραίο που είναι αυτό!». Και μου λέει: «Είναι ωφέλιμο;». Δεν έβλεπε, δηλαδή, την πλευρά του ωραίου, του αισθητικώς ωραίου, αλλά αν είναι ωφέλιμο. Τον άφηνε το θέμα αδιάφορον, εάν ήταν ωραίο, αλλά τον ενδιέφερε μόνο η πλευρά της ωφελιμιστικότητος. Αυτός λέγεται «ωφελιμισμός».

Και να σας πω και ένα που είναι παγκόσμια γνωστό. Αναφέρεται από έναν Ινδό ποιητή: «Πήγα», λέει, «με έναν φίλο μου, μπήκαμε σε μία βάρκα, ε, έτσι, έναν περίπατο στη θάλασσα. Όπως ήτανε και μάλιστα έδυε ο ήλιος, ένα ψάρι πετάχτηκε, χρυσόψαρο, πετάχτηκε από την θάλασσα, κάτι που συμβαίνει με τα ψάρια, βγαίνουν από τη θάλασσα και ξαναπέφτουν πάλι στη θάλασσα. Και μου λέει: ‘’Αχ, ένα ψάρι· να το είχαμε τηγανητό!’’». Δεν έβλεπε ότι ήταν ωραίο. Έβλεπε την ωφελιμιστική του πλευρά.

Δεν ξέρω αν μπόρεσα να γίνω κατανοητός με αυτά τα παραδείγματα που σας είπα, ότι εμάς, τους Χριστιανούς, μας κατηγορούν ότι είμεθα ωφελιμισταί. Δεν είμεθα όμως, αγαπητοί μου. «Ωφελιμισμός» είναι εκείνη η φιλοσοφική –φιλοσοφική- διδασκαλία που ταυτίζει το ηθικό με το ωφέλιμο. Εάν υποτεθεί ότι δεν θα μας ενδιέφερε το ηθικό, θα μέναμε φυσικά στο ωφέλιμο. Και η αρχή του ωφελιμισμού δεν είναι η ηθική, αλλά η επιτυχία: «Αχ, να ‘χαμε το ψάρι αυτό. Πώς να το πιάναμε, να το τηγανίσομε, τι ωραίο θα ήταν». Αν, δηλαδή, κάτι θα με ωφελήσει. Αδιάφορον μου είναι ηθικά. Ηθικά μου είναι αδιάφορον. Θα με ωφελήσει; Συνεπώς μπορώ να μετέλθω και πράγματα τα οποία δεν είναι ηθικά, αρκεί να με ωφελήσουν.

Ακόμη, σε κάτι που μου προσφέρεται να δω μόνον την πλευρά της ωφελιμότητος και να αγνοήσω τις τυχόν άλλες του πλευρές. Όπως είναι η ηθική, όπως σας είπα, όπως είναι η αισθητική, όπως σας είπα με το παράδειγμα.

Μήπως, λοιπόν, όταν γράφει ο Παύλος «τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις» κινείται σε έναν χώρον ωφελιμιστικόν; Προφανώς όχι. Προφανώς όχι! Και τούτο γιατί το ωφέλιμον συνδέεται πάντοτε με το καλόν, δηλαδή με το ηθικόν. Λέει: «Τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα». Και ακόμα δεν αποκλείει τις άλλες πλευρές ενός πράγματος, για να μείνει ο Παύλος, επί παραδείγματι, στο ωφέλιμο.

Καιρός, λοιπόν, να δούμε, αφού κάναμε αυτήν την μικρήν εισαγωγήν, για να διακρίνομε τι θα πει ωφέλιμον και με τι συνδέεται, να κάνομε μία σταχυολόγηση μερικών στοιχείων, σημείων, που αναφέρει ο Παύλος σήμερα εις τον μαθητή του, που ήταν επίσκοπος Κρήτης, τον Τίτο. Εξάλλου είναι ανάγκη να το κάνομε αυτό, αφού στη Θεία Λειτουργία έχομε ένα μόνιμον αίτημα: Λέμε στον Θεόν: «Τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα – «συμφέροντα» σημαίνει «ωφέλιμα»· δηλαδή τα καλά και τα ωφέλιμα- ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν, να μας δώσεις, Κύριε· καὶ εἰρήνην τῷ κόσμῳ παρὰ τοῦ Κυρίου αἰτησώμεθα». Το λέμε μονίμως αυτό στη Θεία Λειτουργία.

Και λέει στη συνέχεια εις τον Τίτον, του γράφει ο Παύλος: «Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ». Πρέπει να σας πω ότι στην επιστολή αυτή ο Παύλος αναφέρεται και προσωπικά εις τον Τίτον, αναφέρεται ακόμη στις γυναίκες, στους «πρεσβύτας», τους ηλικιωμένους, δηλαδή, ανθρώπους, στις ηλικιωμένες γυναίκες, στις νεαρές κοπέλες και εις τους νεαρούς άνδρες. Και γενικά προς όλους. Έχει ξεχωριστές, θα λέγαμε, προτάσεις για όλες αυτές τις ομάδες των πιστών.

Πρώτα, λοιπόν, αναφέρεται εις τον ίδιον τον μαθητήν του, τον Τίτον και του λέει: «Σὺ δὲ λάλει (:συ δε να ομιλείς) ἃ πρέπει (:εκείνα τα οποία πρέπει) τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ (: που αναφέρονται εις την υγιαίνουσα διδασκαλίαν)».

Αλήθεια, υπάρχουν διδασκαλίες οι οποίες είναι νοσηρές; Βεβαίως… Βεβαίως. Οι περισσότερες διδασκαλίες που υπάρχουν εις τον κόσμον αυτόν, αγαπητοί μου, είναι νοσηρές, είναι λοιμικές, αρρωστημένες διδασκαλίες. Ναι. «Εσύ, λοιπόν, πρόσεξε, πρόσεξε, θα λες μόνο ό,τι είναι υγιές». «Τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ»· η οποία δεν είναι καμία άλλη παρά η Ορθόδοξος, αγαπητοί μου, διδασκαλία, εν αντιθέσει με την διδασκαλία των αιρετικών. Των αιρετικών η διδασκαλία είναι λοιμική, άρρωστη.

Σήμερα έχομε την μνήμη των Πατέρων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Και αυτή ακριβώς η προτροπή που κάνει ο Παύλος εις τον Τίτον, είναι, θα λέγαμε, χαρακτηριστική. Διότι τι άλλο έκαναν οι Πατέρες αυτοί παρά να διδάξουν, να μείνουν, ακόμη και να μαρτυρήσουν για την υγιαίνουσα διδασκαλία.

Έχομε τας επτά Οικουμενικάς Συνόδους, έχομε, όμως, και τις τοπικές Συνόδους. Δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η σύναξις των Πατέρων της Εκκλησίας προκειμένου να καθορίσουν και να στερεώσουν και να περιφρουρήσουν την υγιαίνουσα διδασκαλία. Αυτή που λέμε: «η Ορθοδοξία». Σημειώσατε, σημειώσατε ότι η υπόθεσις της Ορθοδοξίας είναι μία υπόθεσις κλειστή. Αυτό το «Ελάτε να κουβεντιάσομε», μπορεί να το λέει… η «Τράπεζα Πίστεως» - περνούσα από εκεί κάποτε και έλεγε «Ελάτε να κουβεντιάσομε», ε, άμα μπεις μέσα… κάπου θα σε τουμπάρει η Τράπεζα, δεν γίνεται, δεν υπάρχει θέμα. Όταν πηγαίνομε στα συνέδρια με το «Ελάτε να κουβεντιάσομε», «διάλογο να ανοίξομε», τι έχουν να μας προσθέσουν; Θα μας αφαιρέσουν οπωσδήποτε.

Θέλετε ακόμη; Νομίζομε, είμαστε ανόητοι, ότι θα τους κάνομε ορθοδόξους. Κάναμε πολλούς μέχρι τώρα ορθοδόξους από τους αιρετικούς με όλα αυτά τα Συνέδρια στα οποία βρισκόμαστε; Για να μην πω ότι κινδυνεύομε. Και το ανακαλύπτομε αυτό εις εκείνους οι οποίοι έλαβαν μέρος σαν σύνεδροι σε αυτά τα συνέδρια. Το ανακαλύπτομε κατά καιρούς. Πωπω! Κατά καιρούς μας ξεφουρνίζουν κάτι πράγματα αυτοί οι άνθρωποι, σύγχρονοι, που λέμε…: «Τι έπαθε αυτός ο άνθρωπος…». Τι έπαθε; Απλούστατα κόλλησε την αρρώστια που έχουν οι αιρετικοί, στα συνέδρια των οποίων πήγαμε, με το επιχείρημα ότι θα τους αλλάξομε και δεν κάναμε τίποτα. Από κει κολλήσαμε. Ένα πορτοκάλι, άμα είναι σάπιο και είναι μαζί με τα υγιά, φαντάζεστε ότι μπορεί τα υγιά να σώσουν το σάπιο πορτοκάλι; Ή αυτό να κάνει και τα άλλα σάπια; Σας το λέγω για να μην νομίσομε ότι μπορούμε να ανοίγομε διάλογο με τους αιρετικούς. Όχι, αγαπητοί μου. Κι αν δεν ανοίγομε διάλογο, δεν το κάνομε γιατί φοβόμαστε να μην μας δείξουν ότι είμαστε στενόμυαλοι και στενόκαρδοι. Αλλά γιατί δεν έχομε καμία όρεξη να μείνομε με τους αιρετικούς, οι οποίοι τάχα, τάχα… «θα τους κάνομε καλύτερους».

Στρέφεται ο Παύλος, αγαπητοί μου, κατόπιν, όπως σας είπα σε κάποιες ομάδες πιστών. Και πρώτα στρέφεται προς τους ηλικιωμένους άνδρες. Ο «πρεσβύτης» είναι ο ηλικιωμένος άνθρωπος: «Πρεσβύτας νηφαλίους εἶναι, σεμνούς, σώφρονας, ὑγιαίνοντας τῇ πίστει, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ».

Για να τα δούμε αυτά ένα ένα. Αποτείνεται προς ωρίμους άνδρας. «Να είναι», λέγει, «νηφάλιοι». Εδώ θα πει να είναι σε μία εγρήγορση οι ηλικιωμένοι άνθρωποι. Είναι γνωστό ότι στον ηλικιωμένο άνθρωπο υπάρχει μία οκνηρία. Αυτή, βέβαια, η οκνηρία προέρχεται κυρίως από τα μέλη του σώματός του, τα οποία έχουν πάθει μίαν άμβλυνση. Ε, δεν μπορείς να κινηθείς εύκολα, πονάω εδώ, πονάω εκεί. Και γενικά δημιουργεί και, σαν αντίκτυπο, και μία οκνηρία και εις το πνεύμα. Δηλαδή μία άμβλυνση εις την σκέψη, δημιουργεί έναν λήθαργο εις τον άνθρωπο, μία μικροψυχία πολλές φορές, με πολλά αισθήματα μειονεκτικότητος, ένα αίσθημα παραμερισμού, ότι «να, με έχουνε παραμερίσει, τώρα να εγώ γέρασα, μεγάλωσα», ένας εγωκεντρισμός χαρακτηρίζει τον ηλικιωμένο άνθρωπο και ένα γάντζωμα από την βιολογική ζωή.

Όταν λέει ο παππούς, η γιαγιά λέει στα παιδιά της, που έχουν οικογένειες: «Πάλι θα πάτε έξω;». «Θα πάμε στην Εκκλησία». «Πάλι στην εκκλησία; Μην αργήσετε!». Πέστε μου, ποιος ηλικιωμένος δεν το λέγει αυτό; Ξέρετε γιατί; «Αν εγώ πάθω τίποτα εν τω μεταξύ κι εσείς λείπετε, ποιος θα με βοηθήσει εμένα;». Αυτό είναι το βιολογικό γάντζωμα. Είναι ίδιον των ηλικιωμένων ανθρώπων.

Λέει ακόμη ότι πρέπει να είναι σεμνοί. Ναι. Όταν ένας ηλικιωμένος άνθρωπος δεν έζησε σωστή, σεμνή, νεανική ζωή, τώρα που γέρασε, ξέρετε τι κάνει; Διηγείται εις τους νεοτέρους τα κατορθώματά του τα νεανικά: «Αν ξέρατε πόσες γυναίκες είχα κατακτήσει…». Παππού μου, γιατί το λες αυτό; Βάζεις στο κανάλι, και τους νέους ανθρώπους, της αμαρτίας, το οποίον κανάλι εσύ πέρασες; Πρέπει, λοιπόν, να είσαι σεμνός. Να έχεις κουβέντες σεμνές. Να μην λες άσεμνες ιστορίες, βρώμικες, κατορθώματα ντροπής.

Σώφρονες, λέγει ο Παύλος. Ναι. Με τη στενή και ευρεία σημασία «σώφρονες». Να είναι μυαλωμένοι. Να είναι εγκρατείς. Ιδίως περί το γενετήσιον. Ξέρετε τι λέει μία παροιμία, μια κουβέντα του ελληνικού λαού; «Είδες τρελό γέρο; Ήταν από τα νιάτα του». Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Αν δείχνει ανήθικη διάθεση, ήταν από τα νιάτα του. Βλέπετε στα καφενεία, στα χωριά μάλιστα, στα καφενεία κάθονται ηλικιωμένοι σε ένα τραπεζάκι. Περνάει μία γυναίκα. Όλοι γυρίζουν να την φάνε με τα μάτια τους… Αυτοί οι άνθρωποι έτσι ζήσανε. Κι έτσι συνεχίζουν να ζουν! Δεν μπορεί πια, αδρανεί το σώμα, αλλά η ψυχή στην πραγματικότητα πορνεύει. Την τρώνε με τα μάτια τους μία κοπέλα που θα περάσει.

«Ὑγιαίνοντας –συνεχίζει ο Παύλος να λέγει- τῇ πίστει». «Πρέπει να υγιαίνουν εις την πίστιν». Να έχουν πίστη ισχυρά και ορθή. «Τῇ ἀγάπῃ», λέει ο Παύλος. «Να αγαπούν όλους». Παρά την κακή τους εμπειρία που μπορεί να είχανε στη ζωή τους από την κακότητα πολλών πολλών ανθρώπων. Να τους αγαπούν. Να μην κλειστούν, δηλαδή, μέσα στον εαυτό τους, γιατί η ζωή τούς έκανε να κλειστούν.

«Τῇ ὑπομονῇ», λέει ο Παύλος. «Να υπομένουν καθετί». Γιατί η γεροντική ηλικία επιρρέπει στην δυστροπία, στην ανυπομονησία, αλλά και εις το οξύθυμον. Είναι γνωστά στοιχεία των ηλικιωμένων ανθρώπων. Και θέλει ο Παύλος να προλάβει. Εξάλλου, αδελφέ μου, έγινες Χριστιανός· σημαίνει τώρα πρέπει να είσαι προσεκτικός. Αν ήσουν δε από τα νιάτα σου Χριστιανός, από νήπιο; - Α! Τι έκανες σε όλη σου την ζωή; -Τι έκανα σε όλη μου την ζωή; -Ναι, τι έκανες; Διόρθωνες τον εαυτό σου, για να φθάσεις εις την γεροντικήν ηλικίαν και να έχεις υπερνικήσει όλες αυτές τις καταστάσεις;

Και τώρα ο Παύλος στρέφεται προς τις γυναίκες τις ηλικιωμένες. «Πρεσβύτιδας ὡσαύτως -ο πρεσβύτης, η πρεσβύτης, της πρεσβύτιδος· «ὡσαύτως»: το ίδιο- ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς, μὴ διαβόλους, μὴ οἴνῳ πολλῷ δεδουλωμένας, καλοδιδασκάλους, ἵνα σωφρονίζωσι τὰς νέας φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέκνους, σώφρονας, ἁγνάς, οἰκουρούς, ἀγαθάς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται». Δηλαδή οι γυναίκες αυτές, οι ηλικιωμένες, πρέπει να είναι σωστές. Και να βοηθούν και τις νεότερες. Οπωσδήποτε, ώστε με τον τρόπον αυτόν να μην βλασφημείται το όνομα του Θεού. Να λένε οι άνθρωποι οι εκτός Χριστιανισμού: «Να ποιοι είναι οι Χριστιανοί».

Προσέξτε αυτό το σημείο. Σήμερα βλέπετε γυναίκες ηλικιωμένες, βάφονται, μακιγιάρονται, βάζουν παντελόνια, ακολουθούν την μόδα καθ’ οιονδήποτε τρόπον, θέλουν να νεάζουν. Μα, κυρά μου, όταν φθάνεις να θέλεις να νεάζεις, να φαίνεσαι ότι είσαι κοπελίτσα ενώ είσαι γριά, ό,τι να κάνεις, πώς να κρύψεις αυτό που είσαι; Πώς θα βοηθήσεις μία κοπέλα να είναι σώφρων και ιματισμένη; Πώς είναι δυνατόν ποτέ;

Ακόμη, λέει εδώ, για τις πρεσβύτιδες πάντοτε, «ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς». «Κατάστημα» είναι το ντύσιμο. «Ιεροπρεπές» ντύσιμο. Σεμνό ντύσιμο. Προσέξτε αυτό. Σεμνό ντύσιμο. Έρχονται πολλές φορές ΚΑΠΗ, που είναι ηλικιωμένοι άνθρωποι. Και αναγκαζόμαστε τις γυναίκες να μην τις βάλομε μέσα, διότι είναι ξεδιάντροπες. Εδώ στον χώρο της Θείας Λειτουργίας. Τι κρίμα!

Ακόμη, όπως λέει ο Παύλος, «μή διαβόλους». Δηλαδή, μην είσαι εκείνη η οποία θα μεταφέρεις κουβέντες από δω εκεί και πιο πέρα και πιο πέρα, ώστε να αποβαίνεις ένας όντως διάβολος. Και να δημιουργείς κατάσταση κοτσομπολιού.

Να μην μεθούν. Μεθάνε. Χμ, ο Παύλος είχε κακή εμπειρία από τις…- αχ, αλίμονό μου, αν αυτή η κασέτα φθάσει μέχρι την Κρήτη, οι Κρητικές είχαν πάρα πολλή συνήθεια να μεθούν· ηλικιωμένες Κρητικές. Λέει κι άλλα ο Παύλος. Είχε εμπειρία από την Κρήτη. Βέβαια εύχομαι οι Κρήτες να είναι σωστοί άνθρωποι. Και είναι. Αν τώρα έχομε καμία εξαίρεση, ε, τι να κάνομε, έχομε καμία εξαίρεση. Ωστόσο, φαίνεται ότι είχε συναντήσει πολλές ηλικιωμένες γυναίκες να μεθούν. «Να προσέχουν», λέει, «στο πολύ κρασί».

Να συμβουλεύουν τις νεότερες. Κοιτάξτε. Οι ηλικιωμένες ξέρουν πολλά και «περίεργα»· που συμβουλεύουν τις νεότερες σε πολλά αντιευαγγελικά πράγματα. Στέλνουνε στη μαγεία, στέλνουνε σε προλήψεις, στέλνουν από δω και από κει. «Σου συμβαίνει αυτό;». Λένε «κάνε εκείνο, κάνε εκείνο, κάνε εκείνο· βρες καμία νυχτερίδα, πάρε τα κοκαλάκια της» και άλλα πολλά τέτοια. Αυτές που είναι έτοιμες και μάγια να κάνουν ακόμη. Έτσι θα βοηθήσουν τις νεότερες γυναίκες; Αν είναι δυνατόν! Μετερχόμενες ειδωλολατρικά στοιχεία… Και αυτές τις γυναίκες, ο Ιερός Χρυσόστομος, ξέρετε πώς τις αποκαλεί; «Κακόγραιαι». «Κακόγριες!». « Μπομπόγριες», θα το λέγαμε στην εποχή μας.

Πρέπει, όμως, η ηλικιωμένη να είναι σεμνή, να είναι πιστή, να είναι διδάσκαλος καλών πραγμάτων και προπαντός εις νεότερες κοπέλες. Σαν γιαγιές δε, τα εγγονάκια τους; Ω, αυτά τα εγγονάκια, τότε, θα λέγαμε, έχομε ευλογημένες γιαγιές. Και τι να διδάσκουν στις νεότερες; Να είναι σε σωφροσύνη. Πριν παντρευτούν, μην τρέχουν από δω και από εκεί. «Κοπέλα μου, κοπέλα μου, πού πας;», Αχ, θυμάμαι τώρα, συνειρμικά το θυμήθηκα. Μόλις πρωτομπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα, κι αμέσως έτρεξαν οι κοπέλες, έτρεξαν … Καταλαβαίνετε. Ήταν ένα στρατόπεδο έξω από το κτήμα που μέναμε. Ήταν πευκώνας και είχαν κατασκηνώσει εκεί. Η μητέρα μου λέει - όταν φεύγαν από τους Γερμανούς αυτές: «Κοπέλες, τρέξατε αμέσως στους Γερμανούς;». Αυτό είπε η μητέρα μου. Αυτές δε δεν χάνουνε καιρό, γυρίζουν πίσω στο στρατόπεδο πολύ κοντά, πάρα πολύ κοντά και το είπαν στους Γερμανούς. Και ήρθαν οι Γερμανοί με πιστόλια. Δεν ξέραμε πού να κρυφτούμε, αγαπητοί μου, γύρω γύρω από την μάντρα, σύρματα ήταν, κάγκελα ήταν, να σκοτώσουν την μητέρα μου! Τι είπε; «Κοπέλες μου, τρέχετε στους Γερμανούς;». Αυτό είπε. Να φυλάει ο Θεός.

Λοιπόν θα διδάξουν την σωφροσύνη. Και στην άγαμη ζωή, αλλά και εις την έγγαμη ζωή. Να μην έχουν εξωγαμικές σχέσεις κ.τ.λ. κ.τ.λ. «Όταν παντρευτούν, να είναι», λέει ο Παύλος, «φίλανδροι». Να αγαπάνε οι γυναίκες τους άνδρες τους. Θαυμάσιο πράγμα, όταν η γυναίκα αγαπάει τον άνδρα. Αλλά και ο άνδρας αγαπάει την γυναίκα. Είναι θαυμάσιο.

Να είναι «φιλότεκνοι». Να αγαπάνε τα παιδιά και να τα ανατρέφουν. Όχι να λέμε: «Ένα παιδάκι, να μη μου χαλάσει η σιλουέτα μου και δεν κάνω άλλα παιδιά». Όχι! Να είναι φιλότεκνος και να αγαπάει τα παιδιά, αλλά και να τα διδάσκει όπως πρέπει να διδάξει τα παιδιά της. Να αγαπούν όχι μόνον με την φυσική στοργή, αλλά και με την πνευματική αγάπη να αγαπάνε τα παιδιά τους, για να πραγματωθεί η εν Χριστώ παιδεία. Για να κάνει πολίτες της Βασιλείας του Θεού και όχι πολίτες της κολάσεως.

Να είναι «σώφρονες», γεμάτες σύνεση. Να είναι «ἁγναί», λέει, εν ευρεία και στενή σημασία. Αγνές γυναίκες. Να είναι «οἰκουροί». Πωπω! Πόσο θα ήθελα να έμενα επάνω σε αυτό το σημείο. Αλλά πέρασε η ώρα, αγαπητοί μου. «Οἰκουρός» θα πει «νοικοκυρά». Ακούσατε; Νοικοκυρά. Το καταλαβαίνομε αυτό τι θα πει νοικοκυρά; Νοικοκυρά. Νοικοκυρά, όμως, δεν σημαίνει να πάω στα μαγαζιά να ψωνίσω και να καταναλώσω τα προϊόντα κ.τ.λ. Οικονομία, ξέρετε τι θα πει οικονομία; Δεν θα πει να κάνω οικονομία και τσιγγουνιά ή ό,τι άλλο. Να ξέρω πώς θα χειριστώ τα υλικά μου αγαθά. Να μην αναγκάσω τον άνδρα μου να πάει να κλέψει. Να μην αναγκαστώ εγώ να πάω να δουλέψω και να βγούμε και οι δυο έξω στην αγορά και να αφήσομε τα παιδιά μας δεν ξέρω πώς. Αλλά τι να πρωτοπώ πάνω στο θέμα «νοικοκυρά»; Σημαίνει πάρα πολλά πράγματα...

«Ἀγαθαί». «Να είναι καλόβολες». Και όχι στρυφνές και εγωίστριες. «Ὑποτασσόμεναι» ναι, λέγει ο Παύλος, «τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν». «Να υποτάσσονται», λέει, « εις τους άνδρες τους». Είναι το μεγάλο θέμα της υποταγής της γυναικός στον άνδρα, που λύει όλα τα ακανθώδη προβλήματα του γάμου.

Κι όλα αυτά, για να μην, λέει ο Παύλος, βλασφημείται το καλόν όνομα του Χριστιανού, ο λόγος του Ευαγγελίου και ο Θεός.

Στρέφεται μετά… -αχ, πώς τρέχει η ώρα…- στους νεοτέρους: «Τούς νεωτέρους ὡσαύτως», λέει, «παρακάλει σωφρονεῖν». «Τους νεοτέρους, νεαρούς, να τους παρακαλείς να σωφρονούν, να είναι αγνά παιδιά, να μην τρέχουν στις πορνείες και στις διασκεδάσεις». «Ἐγκρατῶς ἔχειν περὶ τὰ πάθη», λέγει ο Ζιγαβηνός πάνω σ’ αυτό. «Να μην είναι απερίσκεπτοι, να μην είναι επιπόλαιοι, να είναι σοβαροί, μυαλωμένοι, ταπεινοί».

Και το τελευταίο προς όλους, δεν θα το αναλύσω γιατί τελείωσε η ώρα μου. Μόνο θα σας διαβάσω το κείμενο. Τώρα γενικά σε όλους: «Ὑπομίμνησκε αὐτοὺς (:Να τους υπενθυμίζεις) ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἑτοίμους εἶναι, μηδένα βλασφημεῖν, ἀμάχους εἶναι, ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐνδεικνυμένους πραότητα πρὸς πάντας ἀνθρώπους». Αγαπητοί, δεν το αναλύω αυτό.

Ακόμη σημειώνει ο Παύλος στην ίδια του επιστολή ότι ο Χριστός έδωσε τον εαυτό Του για μας. Για να αποκτήσει για τον εαυτό Του έναν λαό ζηλωτήν καλών έργων. Ζηλωτήν καλών έργων. Και ο λαός του Κυρίου οφείλει να είναι ζηλωτής έργων καλών και ωφελίμων. Και τα καλά και ωφέλιμα είναι εκείνα που μας κατέγραψε και ήδη αναπτύξαμε στα λίγα λεπτά που μας εδόθησαν.

Αγαπητοί, να γίνομε ποιηταί καλών έργων και ωφελίμων, που αγαπά ο Θεός και επαινούν οι μυαλωμένοι άνθρωποι. Αμήν.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

· https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_841.mp3