Κυριακή μετά τήν Ὕψωση:«Ἡ παιδεία τοῦ Τιμίου Σταυροῦ» π. Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος

ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΨΩΣΗ[:Μάρκ. 8,34-9,1]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

με θέμα:

«Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Στομίου Λαρίσης στις 19-9-1999]

(Β405)

Η Κυριακή, αγαπητοί μου, μετά την Ύψωσιν του Τιμίου Σταυρού, είναι ο απόηχος της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Ο Τίμιος Σταυρός υψώθηκε όχι μόνον σαν μία αισθητή υπόθεση -να τον δει, δηλαδή, ο λαός όπως τότε έγινε εις τα Ιεροσόλυμα και να αναφωνήσει το «Κύριε ἐλέησον»· ο Τίμιος Σταυρός είναι παντοτινά υψωμένος και νοητά ορώμενος από τον κάθε Χριστιανό. Και τούτο γιατί ο Τίμιος Σταυρός είναι η μεγάλη παιδεία, η μεγάλη παιδαγωγία του κάθε Χριστιανού, στο κάθε βήμα της ζωής του, για όλους τους Χριστιανούς, όλων των αιώνων και όλων των εποχών. Είναι το σχολείον που πρέπει να φοιτήσει ο πιστός, για να γίνει τέλειος Χριστιανός.

Και η παιδεία του Τιμίου Σταυρού άρχισε πολύ ενωρίς· από αυτόν τον Παράδεισον. Δηλαδή προ Χριστού. Θα το δείτε. Θα ήταν χωρίς αξία βέβαια η αρετή του Αδάμ, αφού ο Θεός τον εδημιούργησε αγαθόν, αν ο Αδάμ δεν μετήρχετο μία παιδαγωγία. Και η παιδαγωγία του Αδάμ ήταν το ξύλον της γνώσεως καλού και κακού. Ήταν η τήρησις της εντολής της υπακοής, με αισθητή αναφορά τον καρπόν ενός δένδρου. Και τότε απεδείχθη η ελευθέρα, του Αδάμ, βούλησις και ενέργεια. Έπρεπε αυτά να τύχουν μίας δοκιμασίας, για να συνειδητοποιήσει ο Αδάμ και έτσι η αρετή γι’ αυτόν να είναι καρπός όχι παθητικός, αλλά ενεργητικός. Ο Αδάμ, όμως, δυστυχώς έδειξε άρνηση στην παιδαγωγία του Θεού.

Αλλά ο Θεός που αγαπά τον άνθρωπον, δεν θα ήθελε αυτό το πλάσμα Του να αποτύχει, γι'αυτό και προεκτείνει ο Θεός την παιδαγωγία του ανθρώπου καθ΄όλον το μήκος της Παλαιάς Διαθήκης και σε έναν συγκεκριμένο λαό, όπως είναι ο Ισραήλ, που Εκείνος εξέλεξε, μέχρι τον Σταυρό του Χριστού. Ναι. Αστόχησε ο Αδάμ. Έπεσε. Δεν έπρεπε, όμως, το θέμα να σταματήσει εκεί. Και τούτο από την αγάπη του Θεού. Πράγματι, καθ’ όλον το μήκος της Παλαιάς Διαθήκης ανοίχτηκε το πελώριο και διαχρονικό βιβλίο του Τιμίου Σταυρού, σαν μάθημα ισόβιο, σαν σχολείο παντοτινό. Κι επιμένει ο Θεός, σ’ αυτήν την μαθητεία, προκειμένου να επιτευχθεί η σωτηρία.

Κατ’ επιλογήν, θα αναφέρομε ένα - δυο σημεία, για να δείτε πώς ενήργει ο Τίμιος Σταυρός -ενήργει, εννοείται, παιδαγωγικώς. Διότι έχομε και ένα άλλο σκέλος του Τιμίου Σταυρού. Είναι το σκέλος εκείνο που ενεργεί ο Τίμιος Σταυρού όχι παιδαγωγικώς, αλλά κατά έναν θαυματουργικόν τρόπον. Πρόχειρα: Ο λαός είναι επί της αφρικανικής ηπείρου. Οι Αιγύπτιοι διώκουν τους Εβραίους. Ο Μωυσής είναι προ της Ερυθράς Θαλάσσης. Εβόησεν ο λαός· από τον φόβο του. Και τότε του λέει ο Θεός: «Χτύπα την θάλασσα». Με εκείνη την ράβδο που είχε. Και την χτύπησε κάθετα εις την θάλασσαν. Κατόπιν, αφού την χτύπησε κάθετα, το νερό κινήθηκε ένθεν και ένθεν. Και τότε ο λαός πέρασε. Όταν πέρασαν απέναντι και ήδη βρίσκονται μέσα εις την θάλασσαν οι Αιγύπτιοι, διώκοντες τους Εβραίους, λέγει ο Θεός εις τον Μωυσή: «Χτύπα πάλι την θάλασσα, αλλά εγκάρσια, έτσι». Και τότε έκλεισε η θάλασσα, πνίγηκαν οι Αιγύπτιοι, σώθηκαν οι Εβραίοι. Τι κίνησις έγινε; Σταυρός. Γι'αυτό έχομε πάμπολλους κανόνες που έχομε τα τροπάρια κ.τ.λ. μάλιστα είναι από τα πρώτα τροπάρια, στην α΄ ωδή κ.λ.π.: «Σταυρὸν χαράξας Μωυσῆς…» κ.λπ. κ.λπ.

Ώστε βλέπομε να ενεργεί ο Τίμιος Σταυρός κατά έναν θαυμαστόν τρόπον. Ή ο χάλκινος όφις· που ενήργει θαυμαστά. Αλλά εδώ μιλούμε για κάτι άλλο. Εδώ μιλούμε για τον Τίμιον Σταυρόν που έρχεται να παιδαγωγήσει τον λαόν. Είναι γνωστή η ιστορία του Αβραάμ. Μία ιστορία διαρκούς πίστεως και υπακοής. Ήταν ουσιαστικά μία παιδεία σταυρική.

Η έρημος του Σινά στην πραγματικότητα τι ήταν; Μία παιδεία σταυρική. Ξέρετε εκείνο το στενό, η ξέρα εκείνη που ενώνει την Αφρική με την Ασία· που σήμερα είναι… από εκεί ανοίχθηκε πορθμός κ.τ.λ. Ξέρετε ότι αυτή η απόστασις, πολύ μικρή, πάρα πολύ μικρή, μπορούσαν οι Εβραίοι να περάσουν από κει και να προχωρήσουν εις την γην Χαναάν. Όχι. Ο Θεός θέλει να πάνε νότια της αφρικανικής ηπείρου· που θα έλεγε κανείς… εκεί δε που αρχίζει να ανοίγει πλέον η Ερυθρά Θάλασσα. Θα λέγαμε: «κακή στρατηγική του Θεού». Ο Θεός έχει το πρόγραμμά Του. Ήταν για να δείξει το θαύμα Του, να περάσει ο λαός από την Ερυθρά Θάλασσα. Όμως τώρα, για να περάσουν από την ξηρά αυτή, θα έπρεπε σε δύο τρεις μέρες, μία εβδομάδα το πολύ, επειδή είχαν και αποσκευές κ.τ.λ. να φθάσουν εις την γην της Επαγγελίας. Στην έρημον όταν πέρασαν, πόσο ‘μείναν; Σαράντα χρόνια! Το ακούσατε, ε; Σαράντα χρόνια. Για ποιον λόγο; Ο Θεός ήθελε ο λαός Του να παιδαγωγηθεί εις την έρημον. Η έρημος, λοιπόν, από μία άποψη είναι η παιδαγωγία του Τιμίου Σταυρού. Διότι η έρημος έχει κακοπάθεια. Κι ο σταυρός περικλείει την κακοπάθεια.

Αν το θέλετε ακόμα και το μάννα που οι Εβραίοι είχαν, ήταν μόνο μία τροφή αυτή, δεν ήταν ποικιλία τροφών, κι αυτό είχε μίαν σταυρικήν διάστασιν. Όποιος αντιστάθηκε στην παιδεία αυτή του Θεού, εξηφανίσθη από τον λαόν του Θεού. Πέθανε. Έφυγε. Η επιθυμία του κρέατος –ελπίζω, διαβάζετε και την Παλαιά Διαθήκη- η επιθυμία των σκόρδων και των κρομμυδιών. «Επεθύμησαν», λέει, «τα σκόρδα και τα κρόμμυα της Αιγύπτου». Εκεί τρώγανε κρομμύδια και σκόρδα, εύφορος η χώρα, και θυμήθηκαν τώρα στην έρημο τα σκόρδα και τα κρομμύδια. Για σκεφθείτε! Τα επεθύμησαν και ήθελαν να γυρίσουν πίσω εις την Αίγυπτο για το κρέας, τα σκόρδα και τα κρομμύδια. Τι θα αναφωνούσαμε; «Φτώχεια! Άνθρωποι, φτώχεια που έχετε!».

Έτσι, λοιπόν, όποιος ήθελε να γυρίσει πίσω, διότι έπρεπε να υποστεί την παιδείαν της ερήμου… - κατόπιν θα πήγαιναν εις την γη της Επαγγελίας, που όπως λέει ο Θεός, ρέει γάλα και μέλι. Δηλαδή ευφορία. Τώρα, όμως, έπρεπε να περάσουν από παιδαγωγίαν. Όσοι, λοιπόν, αντέταξαν άρνησιν, πέθαναν. Εκεί εις την έρημον. Μάλιστα, αν θέλετε, ως ακαταλλήλους δια να εισέλθουν εις την γη της Επαγγελίας. Αν θέλετε, αυτοί οι άνθρωποι εκλήθησαν «ἐπιθυμηταί». Και η επιθυμία είναι αντισταυρική. «Αχ, να ΄χαμε τώρα κανα κοκορετσάκι…». Με συγχωρείτε που μιλάω έτσι. «Μα είναι νηστεία. Δεν πρέπει να το φας αυτό. Άλλη ώρα φάτο». Έτσι, λοιπόν, οι άνθρωποι αυτοί κινήθηκαν αντισταυρικά. Και σας είπα όλοι αυτοί πέθαναν εις την έρημον. Ο ένας μετά τον άλλον πέθαιναν διαρκώς. Και οι τάφοι αυτών των ανθρώπων ονομάστηκαν «μνήματα ἐπιθυμιῶν». Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν το θέλετε, όταν ζήτησαν κρέας κι ο Θεός τούς έδωσε την ὀρτυγομήτραν κι εκεί ήθελαν να έχουν για πάντα κρέας στην έρημον- βέβαια το κρέας χαλάει, είναι γνωστό, πολύ παραπάνω σε θερμά κλίματα- φύλαξαν για να φάνε και αύριο και μεθαύριο και μεθαύριο και τους έπιασε αρρώστια -θέλετε, δυσεντερία, θέλετε… - πέθαναν όλοι αυτοί οι επιθυμηταί. Και, όπως σας είπα, ονομάστηκαν τα μνήματά τους, «μνήματα ἐπιθυμιῶν». Όλα αυτά πόσο μεγάλη διδασκαλία, αγαπητοί μου, είναι για μας; Κάποιοι είπαν για το μάννα… -δεν τους άρεσε και είπαν: «Προσώχθισε ἡ ψυχὴ ἡμῶν ἐν τῷ ἄρτῳ τούτῳ τῷ διακένῳ». «Μπούχτισε η ψυχή μας μ’ αυτό το κούφιο ψωμί». Οργίσθη ο Θεός. Και όλους αυτούς τους τιμώρησε παραδειγματικά. Πέθαναν κι αυτοί.

Είναι καταπληκτικό διότι: «Πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ – όπως λέγει, και είναι η γραμμή της Παλαιάς Διαθήκης- ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν». Το «μάννα» ήταν μία παιδεία. Η παιδεία εκείνη που αφορούσε στις αισθήσεις. Δηλαδή με άλλα λόγια, έκοβε την επιθυμία της γαστριμαργίας, του λάρυγγος κ.τ.λ. Βλέπομε το φαΐ όταν το ψήνομε και είναι έτσι μεζεδάκια κ.τ.λ. θέλομε να τα βλέπομε, να είναι επιθυμητό κ.λπ. κ.λπ. Το μάννα, σκέτο το μάννα, έκοβε πάσαν επιθυμίαν. Συνεπώς το μάννα ήταν σταυρικόν. Δηλαδή ήταν εναντίον των αισθήσεων. Είχαν καιρό να ικανοποιήσουν τις αισθήσεις των αργότερα. Τώρα έπρεπε να παιδαγωγηθούν.

Έτσι, λοιπόν, βλέπει κανένας ότι ο λαός του Θεού μπαίνει στην παιδαγωγίαν την σταυρικήν. Ώστε, όταν Εκείνος, Ποιος; Ο Ιησούς Χριστός, διότι είναι ο Ίδιος, ο Οποίος καθοδηγεί τον λαό Του εις την έρημο, είναι «ὁ Ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ», όπως λέγει ο Ησαΐας, είναι ο μετέπειτα - μην το ξεχνάτε, το λέω πολύ συχνά αυτό, θέλω να σας τυπωθεί- ο μετέπειτα Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος, ο Ιησούς Χριστός. Αυτός είναι που κάνει την παιδαγωγία, και θέλει… τι θέλει τώρα; Θέλει ο λαός, όταν Εκείνος θα σταυρωθεί επάνω στη γη με την Ενανθρώπησή Του, να δώσει νόημα της σταυρικής παιδαγωγίας εις τον λαόν Του.

Ίσως θα έχετε μία απορία με όλα αυτά που λέμε. Ως προς τι; Και γιατί; Μην ξεχνάτε ότι επέσαμε στο πρόσωπον του Αδάμ. Έπρεπε, λοιπόν, να γυρίσομε πίσω. Πώς θα γυρίσομε πίσω; Διότι ο Αδάμ έφυγε από τον Παράδεισο. Πώς θα γυρίσομε πίσω; Θα γυρίσομε δια του Σταυρού, δια του Πάθους. Έτσι, πρώτα σταυρώθηκε ο Χριστός ως άνθρωπος, που εκπροσωπεί εμάς ως νέος Αδάμ, για να εισέλθομε εις την Βασιλείαν του Θεού με την Ανάστασή Του και την ανάσταση των νεκρών. Αυτός είναι ο λόγος.

Και τώρα ερχόμεθα, αγαπητοί μου, εις την Καινήν Διαθήκην, αν το θέλετε. Σ΄ αυτήν πλέον, κατ’ αισθητόν τρόπον δεσπόζει ο Τίμιος Σταυρός του Χριστού. Έχει πλέον να μας παιδαγωγήσει άμεσα. Και απαριθμούμε: Έρχεται να μας δώσει την παιδεία της πίστεως. Τι σημαίνει αυτό; Ξέρετε, η πίστις δεν είναι εύκολο πράγμα. Ανήκει στην προαίρεση του Θεού. Είναι άκτιστος ενέργεια, που έρχεται από τον Θεόν και πρέπει να ανακλασθεί και να ανταποκριθεί, δηλαδή, ο άνθρωπος εις αυτήν την ενέργεια. Δηλαδή στην πίστη. Δηλαδή να πιστέψει. Δεν είναι μία επινόησις η πίστις. Έτσι, λοιπόν, θα έπρεπε η πίστις εδώ να καλλιεργηθεί, να παιδαγωγηθεί με την παρουσία του Τιμίου Σταυρού, του αισθητού, πλέον, Τιμίου Σταυρού του Χριστού. Όλοι έβλεπαν να σταυρούται τι; Ένας «ψιλός» άνθρωπος. Θα πει «γυμνός» άνθρωπος. «Ποιος είναι αυτός τον οποίον σταυρώσαμε;». Ακόμη και οι δαίμονες απατήθηκαν. Και οι δαίμονες, γιατί δεν έβλεπαν την θεότητα. «Οπότε, ποιον σταυρώσαμε; Έναν άνθρωπο. Ο οποίος δεν ήταν της αρεσκείας μας». Ναι, οι άρχοντες του λαού δεν επιθυμούσαν να βλέπουν τον Ιησούν, δεν ήταν της αρεσκείας των. Αλλά, όμως, δεν ήταν «ψιλός ἂνθρωπος» (το «ψι-» με γιώτα πάντοτε), αλλά ήταν Θεάνθρωπος. Έβλεπαν την ανθρωπίνη φύση, όχι την θεία φύση. Συμπέρασμα: Εδώ έπρεπε να παιδαγωγηθεί ο άνθρωπος εις την πίστιν.

Οι πρώτοι που παιδαγωγήθηκαν από την παρουσία του Σταυρού στην πίστη, ξέρετε ποιοι είναι; Πρώτος είναι ο ληστής. Ούτε ο Απόστολος Πέτρος, ούτε κανείς, τίποτα. Είναι ο ληστής. Ο Απόστολος Πέτρος, οι άλλοι μαθηταί φύγανε, εδραπέτευσαν. Είναι ο ληστής: «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου». Μετά; Είναι ο Εκατόνταρχος· που ήταν εκεί στην φρουρά της σταυρώσεως των τριών, αυτών, προσώπων. Και των δύο ληστών και του Χριστού. Αυτοί είναι οι πρώτοι που διέκριναν. Και τι είπε ο Εκατόνταρχος όταν είδε κάποια σημεία; «Α, Αυτός είναι αληθινά Υιός του Θεού». Βέβαια, δεν ήξεραν περισσότερα. Ούτε ο ληστής ήξερε περισσότερα. Αλλά ήταν τα πρώτα βήματα της πίστεως. Έτσι ο Τίμιος Σταυρός γίνεται σχολείον και μάθημα, αγαπητοί μου, της πίστεως.

Μετά έχομε την παιδεία της αγάπης. Και πρώτιστα της αγάπης του Θεού. «Κύριε, έγινες άνθρωπος και εσταυρώθης για μας; Άρα μας δίνεις το μάθημα της αγάπης. Να σε αγαπούμε. Ναι. Να σε αγαπούμε. Και θέλομε να ανταποκριθούμε σε αυτήν Σου την αγάπη». Και η αγάπη προς Εκείνον εκφράζεται με ένα βαθύ εσωτερικό βίωμα, σαν τήρηση των εντολών Του. «Εάν με αγαπάτε», λέει ο Χριστός προ της σταυρώσεώς Του, «θα τηρήσετε τις εντολές μου. Δεν μπορείς να λες ότι με αγαπάς και να μην τηρήσεις τις εντολές μου». Δεν είναι αρκετό, το παιδί να αναγνωρίζει ότι αυτή είναι η μάνα του κι από την άλλη μεριά να την ξυλοκοπεί! Πώς; Έτσι λοιπόν, η τήρησις των εντολών είναι ένδειξις, δείγμα της αγάπης προς τον Θεόν. Αλλά μια αγάπη η οποία δεν περιορίζεται μόνον εις τον Θεόν, αλλά και σε όλα τα πλάσματά Του, και τους ανθρώπους και την άλογη φύση ακόμη. Αγαπάει ο άνθρωπος που αγαπάει τον Θεό και την άλογη φύση. Γιατί εκεί βλέπει πραγματικά τον Θεόν Λόγον ως Δημιουργόν των πάντων. «Οὐδὲ ἓν γέγονεν –λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης- ὃ γέγονεν». «Δεν έγινε τίποτε απ’ ό,τι έχει γίνει - παρ’ εκτός του Θεού Λόγου».

Ένα τρίτο σημείο - μάθημα που μας δίνει ο Τίμιος Σταυρός. Είναι η παιδεία του καθήκοντος. Ενός καθήκοντος όχι μηχανιστικού, αλλά σαν χρέος που αισθανόμαστε από την καρδιά μας. Και τα καθήκοντα είναι πολλά γύρω μας. Και το καθήκον είναι ένα «πρέπει». Πρέπει να κάνω αυτό. Ένα «δεῖ», όπως λέγεται στην αρχαία γλώσσα. Δηλαδή αυτό το «δεῖ» πολλάκις έχει γραφεί εις την Καινήν Διαθήκην. «Δεῖ», πρέπει. Πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να πάθει. Πρέπει τούτο, πρέπει εκείνο. Έτσι λοιπόν, αυτό το «πρέπει» ουσιαστικά εκπηδά από την αγάπη. Αν δεν εκπηδά από την αγάπη, τότε είναι αγγαρεία. Τότε είναι μηχανιστικό. Και τότε, όταν εκπηδά από την αγάπη αυτό το «πρέπει», η ποιότητα του ανθρώπου ανεβαίνει ψηλά. Και να πάρω παράδειγμα πάλι. «Πρέπει να δουλέψω να ταΐσω τα παιδιά μου», λέει ο πατέρας. «Μα;». «Πρέπει να δουλέψω». Δεν το κάνει αυτό με την καρδιά του, χάριν των παιδιών του;

Ακόμα ο Τίμιος Σταυρός μάς δίνει το μάθημα της εντίμου εργατικότητος. Γράφει ο Απόστολος Παύλος -τότε ήταν οι δούλοι: «Οἱ δοῦλοι –λέει- ὑπακούετε κατὰ πάντα τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις, μὴ ἐν ὀφθαλμοδουλίαις –δηλαδή, μην κάνεις την εργασία σου κατά το … «Με βλέπει; Δουλεύω. Δεν με βλέπει; Δεν δουλεύω». Αχ αυτό… ιδίως στις δημόσιες υπηρεσίες! Δουλεύομε κατ’ οφθαλμοδουλίαν. Ναι. Διότι αν είναι δική σου δουλειά, δεν θα κοιτάξεις να δεις αν σε κοιτάζει ο γείτονας για να δουλέψεις. Αν σε κοιτάζει η γυναίκα σου και να δουλέψεις. Δουλεύεις γιατί θέλεις να δουλέψεις, με την καρδιά σου. Όταν, όμως, δεν είναι δική σου δουλειά, τότε κινείσαι κατ’ οφθαλμοδουλίαν. «Με βλέπει; Δουλεύω. Δεν με βλέπει; Δεν δουλεύω». Δεν είναι ανέντιμο αυτό;-, ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ἀλλ᾽ ἐν ἁπλότητι καρδίας, φοβούμενοι τὸν Θεόν. Καὶ πᾶν ὅ,τι ἐὰν ποιῆτε, ἐκ ψυχῆς ἐργάζεσθε (:με την ψυχή σας να εργάζεσθε), ὡς τῷ Κυρίῳ καὶ οὐκ ἀνθρώποις». Ναι. Αφεντικό σου, αδερφέ μου, δεν είναι ο προϊστάμενος στην α΄ και β΄ δημοσία εργασία. Είναι ο Θεός. Το ξέρεις; Ο Κύριος είναι ο προϊστάμενός σου. Αυτός τώρα σε βλέπει. Είναι η εν γένει εντιμότης στις δοσοληψίες μας. Πρέπει να είμεθα έντιμοι. Η εντιμότης ακόμα και εις τις σχέσεις μας και εις τις υποσχέσεις μας. Να είμεθα έντιμοι άνθρωποι. Από εκεί θα πάρομε το μάθημα. Από τον Τίμιο Σταυρό.

Ένα πέμπτο σημείο. Είναι η παιδεία της φυλακής των αισθήσεων. Ο πιστός, που ατενίζει τον Σταυρόν του Χριστού, ποτέ δεν γίνεται επιθυμητής δια των αισθήσεων. Ο Παύλος σαφώς το καθορίζει αυτό ως εξής. Προσέξτε· ένα σημείο μελανό των πρώτων Χριστιανών, οι οποίοι εντοπίζονται, επειδή η επιστολή αποτείνεται στους Φιλιππησίους, εντοπίζονται εις τους Φιλίππους… Γράφει ο Παύλος στους Φιλιππησίους: «Πολλοὶ περιπατοῦσιν –δηλαδή πολιτεύονται-, οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν (:για τους οποίους πολλές φορές σας είχα πει), νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω (:τώρα δε το λέγω, το γράφω κλαίγοντας), τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Α, υπάρχουν οι εχθροί του σταυρού του Χριστού; Μα αυτοί βαφτίστηκαν Χριστιανοί. Το ακούτε; Βαφτίστηκαν Χριστιανοί. Όπως κι εμείς έχομε βαφτιστεί Χριστιανοί. Και προχωρεί ο Παύλος: «…ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια (:των οποίων το τέλος είναι η κόλασις), ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία (:που Θεός τους δεν είναι ο Χριστός, αλλά είναι η κοιλία· δηλαδή τα συμφέροντα, τα υλικά συμφέροντα), καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν - ποια είναι αυτή «ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν»; Όταν καυχηθεί ο σύγχρονος νέος, που βαφτίστηκε, ε; Ότι «εγώ κατακτάω γυναίκες». Η πορνεία. Μα η πορνεία είναι αισχύνη. Και έχεις αυτήν την αισχύνη δόξα σου; Έτσι λέει ο Παύλος, «οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες». «Αυτοί που φρονούν», λέει, «τα επίγεια». Πόσοι Χριστιανοί μας σήμερα δεν κινούνται με αυτόν τον τρόπον! Δεν πήραν το μάθημα του Σταυρού.

Φυλάττει η μαθητεία στον Σταυρό τις αισθήσεις του πιστού. Διότι δια του Σταυρού συνειδητοποιεί εκείνο που λέει ο Παύλος ευθύς πιο κάτω από εκείνο που σας εδιάβασα. «Ἡμῶν τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει». «Το πολίτευμά μας», λέει, «είναι εις τον ουρανόν».

Είναι η παιδεία του Σταυρού που μας διδάσκει την άσκησιν. Το Ευαγγέλιο, στο σύνολό του, αγαπητοί μου, είναι σταυρικόν. Μας διδάσκει την άσκησιν. Μας διδάσκει την θυσίαν. Όπως ο Χριστός θυσιάστηκε. Η νηστεία, η προσευχή, κάθε αμαρτωλός περιορισμός, είναι στοιχεία ασκήσεως. Στον σημερινό άνθρωπο η έννοια της ασκήσεως είναι αδιανόητη. Η έννοια «κόσμος» καταλύει κάθε άσκησιν. Και ο «κόσμος» -πάντα εντός εισαγωγικών ο «κόσμος» - εκφράζεται με τη μόδα, που είναι η νοοτροπία του, αυτό θα πει μόδα, νοοτροπία, όπως και η γνώμη του κόσμου, η ανθρωπαρέσκεια, τι θα πει ο κόσμος. Είναι η κοσμική, δηλαδή, νοοτροπία. Μία τέτοια εποχή από τον κόσμο βέβαια επιφέρει θλίψιν. Γι'αυτό ο Κύριος μάς είπε: «Ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε (:Στον κόσμο, λέει, θα έχετε θλίψιν)· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον». «Πάρετε θάρρος. Εγώ έχω νικήσει τον κόσμον». Διότι, όταν σταθείς μακριά από την ανθρωπαρέσκεια και από τη μόδα του κόσμου τούτου, τη νοοτροπία του κόσμου τούτου, βέβαια, υποτίθεται, θλίβεσαι. Ο Παύλος έλεγε μετά από έναν άγριο λιθοβολισμό που υπέστη στα Λύστρα: «Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ (:πρέπει) ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ».

Αγαπητοί, εκείνο που μας παιδαγωγεί ο Τίμιος Σταυρός είναι ότι ζητά να επανέλθομε εις κρείττονα παράδεισον, στην Βασιλεία του Θεού. Εκείνο που ξεθωριάζει κάθε παιδεία του Τιμίου Σταυρού είναι το κοσμικόν φρόνημα. Χρειάζεται προς τούτο η θαυμασία αρετή της ανδρείας. Να αντιστεκόμαστε. Αφού βεβαίως θα έχομε εκτιμήσει δεόντως το περιεχόμενο της πίστεως. Θα έχομε μάθει Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Να αντιληφθούμε πολύ καλά Εκείνον που ετανύσθη επί του Σταυρού. Τον Χριστόν.

Και αυτήν την εκτίμησιν έκανε στην Παλαιά Διαθήκη ο Μωυσής. Ναι. Ακούστε τι γράφει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους: «Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ, μᾶλλον ἑλόμενος (:μάλλον προτιμών) συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ -σταυρός δηλαδή- ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν, μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος (:γιατί θεώρησε πλούτον πολύ μεγαλύτερον) τῶν Αἰγύπτου θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ». Τι είναι ο «ὀνειδισμὸς τοῦ Χριστοῦ»; Ο Σταυρός. Και ο ονειδισμός, είπαμε, είναι ο Τίμιος Σταυρός επί του οποίου εσταυρώθη ο Κύριος. Και όλα αυτά γιατί ο Μωυσής δια της πίστεως απέβλεπε, λέει ο Απόστολος Παύλος, «εἰς τὴν μισθαποδοσίαν»· που είναι η Βασιλεία του Θεού.

Εύχομαι να γίνομε καλοί μαθηταί της παιδείας του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Αμήν.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

· https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_816.mp3