Δογματικά λάθη στίς σύγχρονες εἰκόνες

ΔΟΓΜΑΤΙΚΑ ΛΑΘΗ

ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

 

Βλέπω συχνά μέσα στις σύγχρονες εικόνες να επαναλαμβάνονται τα ίδια δογματικά λάθη είτε αντιγράφει ο αγιογράφος από παλαιότερα πρότυπα τα θέματα των εικόνων του, είτε προσπαθεί να δημιουργήσει νέα.

Το φαινόμενο αυτό οφείλεται χωρίς αμφιβολία σε μία αρχαιολογική αντίληψη για την εικόνα που διαμορφώσαμε κυρίως μετά την «αναγέννησή» της στα μέσα του 20ου αιώνα. Η τέχνη της εικόνας ήρθε σε πρώτη προτεραιότητα, ενώ η θεολογική-δογματική της σημασία αγνοήθηκε. Στα μάτια πολλών αγιογράφων, αν όχι όλων, φθάνει να πάρει κανείς ως πρότυπο μία παλιά εικόνα για να αγιογραφήσει παραδοσιακά. Η παλαιότητα έφθασε ν’ αποτελεί ένα αλάνθαστο κριτήριο αναπαραγωγής.

Η απουσία όμως θεολογικής και ιστορικής γνώσης είναι ένας πολύ κακός σύμβουλος, διότι πολλές από τις εικόνες του παρελθόντος έχουν δογματικές ελλείψεις, τις οποίες η εμπειρία της Εκκλησίας με τους δογματικούς της αγώνες κάλυψε στο πέρασμα των αιώνων. Όταν αντιγράφουμε, επομένως, μία εικόνα του 1200, πρέπει να έχουμε κατά νου, ότι μπορεί αυτό το πρότυπο να έχει εικονογραφικές παραλείψεις, τις οποίες θα πρέπει εμείς με την θεολογική μας γνώση να συμπληρώσουμε για να μην αντιγράφουμε α-νοήτως δηλαδή άνευ νου, άνευ γνώσεως.

Θα προσπαθήσω εδώ να κωδικοποιήσω τις δογματικές αυτές ελλείψεις χωρίς θεολογική τεκμηρίωση, αφού αυτό το κάνω σε ειδική εργασία που θα δει το φως της δημοσιότητας, (αν θέλει ο Θεός κάποτε), και θα φέρει τον τίτλο «Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΙΚΟΝΑ, δογματικά λάθη και παρανοήσεις».

1ο δογματικό λάθος:

Οἱ 20 Ἄγ.Ανάργυροι μὲ τὸν "δεσπότη τους" Ἅγιο Λουκᾶ τὸν Ἰατρὸ στὸ κέντρο

Εικόνα των (20) ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ με τον "δεσπότη τους" Άγιο Λουκά τον Ιατρό στο κέντρο. 21 Άγιοι του Θεού πρεσβεύσατε υπέρ ημών!

https://proskynitis.blogspot.com/2024/06/20.html

Τρομάρα σας ἀντιχριστιανοί, σᾶς πῆρε ὁ καλλιτεχνικὸς «πόνος» μὲ τὶς καλλικαντζοῦρες του Μυταρά! Ἐνοχλοῦν καὶ οἱ ἁγιογραφίες λοιπόν;

Τρομάρα σας αντιχριστιανοί, σας πήρε ο καλλιτεχνικός «πόνος» με τις καλλικαντζούρες του Μυταρά! – Ενοχλούν και οι αγιογραφίες λοιπόν;

Έσκισαν τα ιμάτια τους πάλι οι χριστιανοφοβικοί, να υπερασπιστούν τα «τερατογραφήματα» που εικονογράφησε ο Δημήτρης Μυταράς στο εκκλησάκι στο Σούνιο

Συντάκτης: Ελευθέριος Ανδρώνης

Πολύ έντονες συζητήσεις ξεσήκωσε τις τελευταίες μέρες, το θέμα με το εκκλησάκι που ζωγράφισε ο Δημήτρης Μυταράς στον όρμο Καταφυγή κοντά στο Σούνιο.

Η (ορθότατη) απόφαση του Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαου να αναιρέσει την άδεια λειτουργίας από το εκκλησάκι λόγω των «τερατουργημάτων» που είχε στο εσωτερικό του, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από τις γνωστές στρατιές νεωτεριστών «Βησιγότθων» που λυσσάνε για να ξηλώσουν από την Ορθοδοξία οτιδήποτε τη συνέχει.

Είναι ακριβώς οι ίδιοι που αφρίζουν γιατί η εκκλησία δεν κάνει βαπτίσεις παιδιών με ομοφυλόφιλους κηδεμόνες. Είναι οι ίδιοι που γυρίζουν 360 μοίρες το κεφάλι όποτε ακούνε για παπά ή επίσκοπο που έστρεψε τα νώτα σε πολιτικό που ψήφισε το ελεεινό νομοσχέδιο.

Είναι οι ίδιοι που θέλουν να κάνουν την Εκκλησία χειροκροτητή για κάθε πιθανή και απίθανη ανωμαλία. Είναι οι ίδιοι που υποστηρίζουν ότι αγάπη είναι να λες σε όλα ναι, και ότι η εκκλησία πρέπει να γίνει πολυκατάστημα όπου ο καθένας θα ψωνίζει επιβεβαίωση για τη διαστροφή του.

Βασικές ἀρχές τῆς Ἁγιογραφίας καί ἀνάλυση τῆς θεολογίας τῆς εἰκόνας τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Βασικές αρχές της Αγιογραφίας και ανάλυση της θεολογίας της εικόνας της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Στην αρχή των μαθημάτων μας θα κάνουμε ένα εικοσάλεπτο το οποίο θα το λέμε «θεολογία της εικόνας», γιατί η θεολογία της εικόνας είναι πάρα πολύ ουσιαστική για να ξέρουμε πώς θα αγιογραφούμε. Δεν περιγράφουμε απλώς γεγονότα και τα αποτυπώνουμε όπως μας ήρθε στο μυαλό. Η κάθε γραμμή που κάνουμε και χαράσσουμε είναι μια θεολογία, γιατί στην εικόνα ξεδιπλώνεται όλη η θεολογία των Πατέρων.

Η Εκκλησία μας, για δυνατότητα μελέτης που έχουμε για τα γεγονότα τα οποία περιγράφονται στο έργο της θείας οικονομίας, έχει την Αγία Γραφή η οποία μας λέει τα γεγονότα, έχει τους Πατέρες που ερμηνεύουν αυτά τα γεγονότα, έχει τους ύμνους της Εκκλησίας μας που ερμηνεύουν και εκείνοι τα γεγονότα - είναι μια ερμηνεία του κειμένου οι ύμνοι - και έχει και τις εικόνες που είναι και αυτές μια ερμηνεία δια της γραφικής τέχνης. Άρα για να κάνω ερμηνεία, όπως κάνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας για να μπορούν να ερμηνεύσουν την Αγία Γραφή, πρέπει ο αγιογράφος να είναι άνθρωπος φωτισμένος, να μετέχει στα γεγονότα της Εκκλησίας και να ξέρει την Γραφή.

Είναι μια διδασκαλία που μετέχει σε μια γλώσσα ειδική που είναι η γλώσσα της Αγίας Γραφής. Έτσι λοιπόν ο αγιογράφος πρέπει να ξέρει την ερμηνευτική της Εκκλησίας σε όλα τα γεγονότα για να μπορεί να αποτυπώσει πάνω στην εικόνα την θεολογία που αποτυπώνεται μέσα στην Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Άρα κανείς δεν μπορεί να πάρει και να περιγράψει τα γεγονότα με τη δική του φαντασία. Θα το δείτε αυτό στην πορεία των μαθημάτων μας, πως η κάθε γραμμή, η κάθε έκφραση - μάλιστα και πολλά στοιχεία είναι δογματικά - είναι αναλλοίωτα. Το δόγμα δεν το αλλάζεις. Και εδώ στις εικόνες αυτές επάνω χαράζουμε και διαγράφουμε το δόγμα εμείς πάντοτε. Και στο δόγμα κανείς δεν παρεμβαίνει. Θα το δείτε στην πορεία και θα καταλάβετε και θεωρώ [αυτό] για μένα το πιο σπουδαίο τμήμα αυτών των εναρκτήριων μαθημάτων σας, γιατί εάν μάθετε απλώς να αγιογραφείτε μια τεχνική χωρίς να ξέρετε τη βαθιά θεολογία, δεν θα κάνετε τίποτα. Απλώς θα παλινδρομείτε, «πώς θα το κάνω», «έτσι θα το κάνω», «αλλιώς θα το κάνω» ή θα γίνετε μιμητές και αντιγραφείς εικόνων, και τίποτε άλλο.

Αφού αρχίζουμε σήμερα τη θεολογία για πρώτη φορά, να σας πω μερικές γενικές αρχές της εικόνας, πολύ γενικές αρχές, να τις θυμάστε απλώς, για να τις έχετε σαν γενικό δομικό στοιχείο στο νου σας, και πάνω σε αυτές τις γενικές αρχές θα οικοδομήσουμε το περαιτέρω υπόβαθρο που λέγεται «θεολογία της εικόνας».

Η πρώτη βασική αρχή της εικόνας, μια ουσιαστική βασική αρχή είναι το ότι η εικόνα, η οποιαδήποτε εικόνα αποτυπώνει γεγονότα πάνω σε δύο διαστάσεις, ποτέ σε τρεις διαστάσεις. Πάνω σε δύο διαστάσεις. Στην πρώτη Εκκλησία τα πρώτα χρόνια υπήρχαν κάποια γλυπτά, ημίγλυπτα, τα οποία σιγά-σιγά καταργήθηκαν. Και αυτό είναι μια θεολογία. Βλέπετε στο χώρο της Ρωμαιοκαθολικής «Εκκλησίας» παρέμεινε ο χώρος του γλυπτού. Σε εμάς καταργήθηκε τελείως για λόγους πολύ βαθιά θεολογικούς και πολύ βαθιά ουσιαστικούς για το γεγονός το οποίο λειτουργεί ο πιστός που είναι μπροστά στην εικόνα. Βλέπετε όταν λέω δύο διαστάσεις, έχω ύψος και πλάτος, δεν έχω βάθος.