ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ
Ο Ιερός Χρυσόστομος για το κήρυγμα μετανοίας του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου
[ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ: Ματθ.3,10-12]
Επειδή οι προφητείες πραγματοποιούνταν έπειτα από πολλά έτη, δυσπιστούσαν πάντοτε στους προφήτες και έλεγαν: «οἱ λέγοντες· τὸ τάχος ἐγγισάτω ἃ ποιήσει, ἵνα ἴδωμεν, καὶ ἐλθέτω ἡ βουλὴ τοῦ ἁγίου Ἰσραήλ, ἵνα γνῶμεν(:Αλίμονο σε εκείνους, οι οποίοι περιφρονητικά λέγουν: “ας έλθουν, λοιπόν, σύντομα εκείνα, τα οποία ο Κύριος απειλεί να κάμει, για να τα δούμε. Ας πραγματοποιηθεί η απειλητική απόφαση του αγίου του Ισραήλ, για να την γνωρίσουμε”!)» [Ησ.5,19]. Τώρα όμως τους αφαιρεί και αυτήν την παρηγορία και στήνει τα όργανα της καταστροφής κοντά τους. Το φανέρωσε αυτό με το να πει «ἤδη» και με το να θέσει την αξίνα στη ρίζα. «Τίποτε», λέγει, «δε μεσολαβεί· είναι ακριβώς δίπλα στη ρίζα». Και δεν είπε στους κλάδους, ούτε στους καρπούς αλλά στη ρίζα. Τους υποδεικνύει ότι αν αδιαφορήσουν θα υποστούν ανίατα δεινά, χωρίς ελπίδα σωτηρίας. Δεν είναι δούλος αυτός, που ήλθε όπως οι προηγούμενοι. Είναι ο ίδιος ο Κύριος των όλων, που επιφέρει ανυπόφορη τιμωρία και βαρύτατη.
Εξάλλου όμως, μολονότι τους φόβισε, δεν αφήνει να πέσουν σε απόγνωση. Παραπάνω δεν είπε ότι «ἢγειρεν(δημιούργησε τέκνα)» αλλά ότι «δύναται ὁ Θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ»· τους φοβίζει συγχρόνως και τους ενθαρρύνει. Έτσι κα τώρα δεν είπε ότι «ἢγγισε την ρίζα» αλλά ότι «είναι έτοιμη κοντά στη ρίζα» και δε δίνει καμία ένδειξη αναβολής. Εντούτοις μολονότι έφερε την τομή τόσο κοντά, την αφήνει στη δική μας απόφαση. «Αν μεταβληθείτε και βελτιωθείτε, θα απομακρυνθεί το πελέκι, χωρίς να σας προκαλέσει κανένα κακό· αν όμως επιμείνετε στα ίδια, θα αποσπάσει το δέντρο σύρριζα. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς, ούτε απομακρύνεται από τη ρίζα, ούτε και αν είναι έτοιμο την αποκόπτει, αφενός μεν για να μην ησυχάσετε και αφετέρου για να μάθετε ότι είναι δυνατό σε σύντομο χρόνο να μεταβληθείτε και να σωθείτε».
Για τον λόγο αυτόν αυξάνει το φόβο τους με όλα, τους κρατεί σε επιφυλακή και τους ωθεί στη μετάνοια. Διότι ο εκπεσμός από τους προγόνους, η εισαγωγή άλλων στη θέση τους, η παρουσία των δεινών έξω από τη θύρα και μάλιστα δεινών αθεράπευτων, που και τα δύο δήλωσε με τη ρίζα και την αξίνα, ήσαν ικανά και τους πλέον αμέριμνους να σηκώσουν και να τους γεμίσουν με αγωνία. Τούτο εννοούσε και ο Παύλος όταν έλεγε: «λόγον γὰρ συντελῶν καὶ συντέμνων ἐν δικαιοσύνῃ ὅτι λόγον συντετμημένον ποιήσει Κύριος ἐπὶ τῆς γῆς(:διότι ο Θεός πραγματοποιεί και φέρει σε πέρας σύντομα και με δικαιοσύνη, απόφαση, που είχε λάβει, ότι δηλαδή θα πραγματοποιήσει ταχέως στη γη τον λόγο Του)» [Ρωμ.9,28].
Αλλά μη φοβηθείς ή μάλλον μη φέρεις τον φόβο σου στην απόγνωση. Έχεις ακόμη ελπίδα μεταβολής· δεν είναι η απόφαση τελεσίδικη, ούτε το πελέκι άρχισε να τέμνει. Και τι θα το εμπόδιζε να αρχίσει να τέμνει, αφού είναι πλησίον της ρίζας; Αλλά συμβαίνει τούτο· με τον φόβο αυτόν θέλει να σε κάνει καλύτερο και να προετοιμάσει την καρποφορία σου.