Ῥωμανίδης: «Ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται κανείς γιὰ νὰ ἀποκτήσει νοερὰ προσευχὴ εἶναι νὰ ἔχει Πνευματικὸ Πατέρα μέ νοερὰ προσευχή»

Φωτογραφία: Γέροντας Ἰωσὴφ ἡσυχαστὴς (1897-1959) μὲ τὴ συνοδεία του

Ἀπὸ τὸ βιβλίο: «Ἐμπειρικὴ Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας 

κατὰ τὶς προφορικὲς παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη» τόμος Β΄,  

τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου Ἰεροθέου

Προκειμένου νὰ ἀποκτήσει κανεὶς τὸν φωτισμὸ τοῦ νοῦ καὶ τὴν ἀδιάλειπτη νοερὰ προσευχή, ποὺ εἶναι ἐπίσκεψη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι ἀπαραίτητη ἡ παρουσία Πνευματικοῦ Πατρός, ποὺ γνωρίζει τὰ θέματα αὐτὰ ἐμπειρικῶς καὶ μπορεῖ νὰ καθοδηγήσει πνευματικὰ τὸν ἄνθρωπο.

«Ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται ὁ ἄνθρωπος γιὰ νὰ ἀποκτήσει νοερὰ προσευχὴ εἶναι νὰ ἔχει Πνευματικὸ Πατέρα ποὺ ἔχει νοερὰ προσευχή. Αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ βασικό. Διότι εἶναι ἀδύνατο ἢ τουλάχιστον σχεδὸν ἀδύνατον νὰ μάθει κανεὶς τὴν νοερὰ προσευχή, διαβάζοντας περὶ νοερᾶς προσευχῆς. Μὲ τὴν ἀνάγνωση δὲν βγαίνει τίποτε. Πρέπει νὰ ἔχει Πνευματικὸ Πατέρα. Αὐτὸ εἶναι σαφές».

Ὁ Πνευματικὸς Πατέρας λέγεται Κατηχητής, ποὺ καθοδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο, μὲ τὴν...

ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νὰ περάσει ἀπὸ τὴν κάθαρση στὸν φωτισμό, καὶ ἀκόμη λέγεται διδάσκαλος.

Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια μπορεῖ νὰ εἶναι κανεὶς Πνευματικὸς καθοδηγὸς ἔστω καὶ ἂν δὲν εἶναι Κληρικός. Δὲν πρόκειται, δηλαδή, γιὰ τὸ Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως, ἀλλὰ γιὰ τὴν πνευματικὴ καθοδήγηση, προκειμένου νὰ φθάσει ὁ ἄνθρωπος στὴν νοερὰ προσευχή.

«Καὶ ὅταν εἶναι κάποιος στὴν φώτιση, εἶναι Πνευματικὸς Πατέρας καὶ ἂς μὴν ἔχει χειροτονηθεῖ. Μπορεῖ νὰ ἔχει σκοτώσει ἀνθρώπους, ἅμα καθαρισθεῖ ὅμως στὴν καρδιά του καὶ φωτισθεῖ, αὐτὸς ὁ φωτισμὸς τὸν κάνει ἴσον μὲ ὅλους τους ἄλλους.

Καὶ τὸ ὅτι εἶναι πνευματικὰ ἴσος, δὲν σημαίνει ὅτι ἐξάπαντος θὰ χειροτονηθεῖ. Μπορεῖ νὰ μὴ χειροτονηθεῖ ποτέ, διότι ἔχει κωλύματα, δὲν μπορεῖ νὰ χειροτονηθεῖ. Παρὰ ταῦτα ὅμως, μπορεῖ νὰ εἶναι μέγας ἅγιος τῆς Ἐκκλησίας. Δὲν εἶναι μονοπώλιο τῶν Κληρικῶν αὐτὴ ἡ θεραπεία. Ἡ θεραπεία μπορεῖ νὰ γίνει ἀπὸ τὸν ὁποιονδήποτε ποὺ ἔχει τὴν νοερὰ προσευχή, ἐνῶ ὁ Κληρικὸς εἶναι ὁ ἱερουργὸς τῶν Μυστηρίων. Ἄλλο τὸ ἕνα, ἄλλο τὸ ἄλλο. Γι' αὐτό, πάντα στὴν Ὀρθοδοξία διαχωρίζονταν αὐτὰ τὰ πράγματα. Τελετουργικὰ εἶναι ὁ λειτουργός. Ἀλλὰ Πνευματικὸς Πατέρας θὰ εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔφτασε στὸν φωτισμό». 

(†) Πρωτοπρ. π. Ἰωάννης Ρωμανίδης - Ἡ ἀποδέσμευση τοῦ νοῦ ἀπό τήν λογική

 Μετά την κάθαρση της καρδιάς έρχεται ο φωτισμός του νου, που είναι το δεύτερο στάδιο της πνευματικής τελειώσεως του ανθρώπου. Στην συνέχεια, πέρα από όσα έχουν γραφτεί, θα εντοπισθεί τι είναι ο φωτισμός του νου και ποιες είναι οι συνέπειές του για τον άνθρωπο.

Κατ' αρχάς πρέπει να υπομνησθεί ότι ο άνθρωπος στον Παράδεισο, πριν από την πτώση, βρισκόταν στην κατάσταση του φωτισμού του νου, που είναι ο πρώτος βαθμός θεωρίας του Θεού. Πρόκειται για την παραδείσια κατάσταση του ανθρώπου.

 

Έχει τονισθεί, προηγουμένως, ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει δύο παράλληλες ενέργειες, την νοερά και την λογική ενέργεια. Στην κατάσταση της πτώσεως οι δύο αυτές ενέργειες ταυτίζονται, οπότε γίνεται λόγος για τον σκοτασμό του νου. Όταν χωρίζονται αυτές οι ενέργειες, και όταν η νοερά ενέργεια λειτουργεί ανεξάρτητα από την λογική ενέργεια, αυτό είναι ο φωτισμός του νου.

 

«Τι είναι ο φωτισμός; Ο κατ' ουσίαν φωτισμός δεν είναι φωτισμός της λογικής. Βέβαια υπάρχει φωτισμός της λογικής, να προσεύχεται κανείς, να πηγαίνει στην Εκκλησία, να νηστεύει, να προσανατολίζεται με την λογική του στο να κάνει το σωστό, να απελευθερώνει τους δούλους, να βοηθάει τους φτωχούς, να πάει εθελοντής, να δίνει αίμα, ξέρω γω τι, όλα αυτά τα πράγματα».

 

«Ο φωτισμός στους Πατέρες είναι η φώτιση όχι της λογικής, αλλά της καρδίας. Η κάθαρση της καρδίας, η φώτιση της καρδίας, που δεν είναι η λογική φώτιση, είναι η πνευματική φώτιση, αυτή είναι η φώτιση. Λοιπόν αυτή είναι η θεραπεία. Η αρρώστια είναι ο σκοτασμός του νοός, θεραπεία είναι η φώτιση του νοός».

π. Ἰωάννης Ρωμανίδης - Λαϊκοί καί Κληρικοί στήν ἀρχαία Ἐκκλησία. Πῶς ἀσθενεῖς πῆραν τή θέση τῶν γιατρῶν

  Οι πιστοί, με τα Μυστήρια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος και με τον αγώνα τους να εφαρμόσουν τις εντολές του Θεού, είχαν κάποιο πνευματικό χάρισμα, τουλάχιστον την νοερά καρδιακή προσευχή, ανήκαν στο «βασίλειον ιεράτευμα». 

Ο Απόστολος Παύλος στην απαρίθμηση των χαρισμάτων, που είδαμε στο χωρίο που παρατέθηκε πιο πάνω, ως τελευταίο θέτει το χάρισμα των γλωσσών, «γένη γλωσσών» που είναι η νοερά προσευχή. 

 

Και από άλλες επιστολές των Αποστόλων φαίνεται ότι όλα τα μέλη της Εκκλησίαςείχαν νοερά προσευχή, η οποία είναι ένδειξη ότι ο άνθρωπος είναι ναός του Αγίου Πνεύματος και ότι αγαπά τον Θεό. 

 

Έτσι, όλοι οι πιστοί, και οι γυναίκες, είχαν την πνευματική Ιερωσύνη, το «βασίλειον ιεράτευμα», ήταν φωτισμένοι, εκτός και αν κανείς περιέπιπτε στην αμαρτία, οπότε έχανε την προσευχή και συγκαταριθμείτο μεταξύ των Κατηχουμένων, ως μετανοών. 

 

Πάντως, οι πιστοί δεν ήταν αυτοί που δεν είχαν κάποιο χάρισμα, αλλά όσοι είχαν τουλάχιστον νοερά προσευχή. 

 

Ο Απόστολος Παύλος αναφέρεται σε ανθρώπους που προσεύχονταν νοερά«προσεύξομαι τω πνεύματι, προσεύξομαι και τω νοΐ» αλλά και σε ιδιώτες, που δεν έχουν αυτήν την νοερά προσευχή. «Επεί εάν ευλογήσης τω πνεύματι, ο αναπληρών τον τόπον τον ιδιώτου πώς ερεί το αμήν επί τη ση ευχαριστία;» (Α΄ Κορινθίους ιδ', 15-16). 

 

Και πιο κάτω γράφει: «εάν ουν συνέλθη η Εκκλησία όλη επί το αυτό και πάντες γλώσσαις λαλώσιν, εισέλθωσι δε ιδιώται η άπιστοι, ουκ ερούσιν ότι μαίνεσθε;» (Α΄ Κορινθίους ιδ', 23).

 

Είναι προφανές ότι στην πρώτη Εκκλησία, κατά την περιγραφή του Αποστόλου Παύλου, υπήρχαν οι χαρισματούχοι, με μια ιεράρχηση χαρισμάτων, και οι ιδιώτες-λαϊκοί. 

 

Εκτός δε της Εκκλησίας ήταν οι άπιστοι. 

 

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, όμως, βλέπουμε μια περίεργη εξέλιξη μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας, κατά την οποία το βασίλειον ιεράτευμα της Εκκλησίας δεν παρέμεινε ποιοτικά εκείνο που ήταν αρχικά. 

 

Αρχικά, δηλαδή στην εποχή των πρώτων Χριστιανών, έχουμε τους λαϊκούς και τους Κληρικούς. 

 

Ο Απόστολος Παύλος τους λαϊκούς ονομάζει ιδιώτες και οι Πατέρες της Εκκλησίαςείναι εκείνοι που ερμηνεύουν τους "ιδιώτες" του Αποστόλου Παύλου ως λαϊκούς. 

 

Δοῦλος, μισθωτός, Ὑιός

 Η πνευματική τελείωση τών Χριστιανών

Τού π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Πηγή: "Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας κατά τις προφορικές παραδόσεις τού π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄. Τού σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου.

Ο άνθρωπος με την δημιουργία του από τον Θεό έχει λάβει το κατ’ εικόνα και το καθ' ομοίωση. Το κατ’ εικόνα είναι δεδομένο και δεν έχει εξαφανισθεί ή καταστραφεί από την πτώση του, παρά μόνον αμαυρώθηκε, ενώ το καθ’ ομοίωση, που ταυτίζεται με την θέωση, είναι κάτι στο οποίο πρέπει να φθάσει ο άνθρωπος με την ενέργεια της θείας Χάριτος και την συνέργεια του ιδίου.

 

Η πορεία από το κατ' εικόνα στο καθ’ ομοίωση, που είναι ο βαθύτερος σκοπός του ανθρώπου, λέγεται πνευματική τελείωση, και αυτή η τελείωση πραγματοποιείται μέσα στην Εκκλησία, το πραγματικό Σώμα του Χριστού. Μερικές βασικές πλευρές του σοβαρού αυτού θέματος θα τονισθούν στα επόμενα.

  

Μια χαρακτηριστική διδασκαλία που βρίσκει κανείς στην Αγία Γραφή, όπου φαίνεται πώς επιτυγχάνεται η πνευματική τελείωση του ανθρώπου, είναι η σχετική με την διέλευση του ανθρώπου από τις καταστάσεις του δούλου, του μισθωτού και του υιού-φίλου.

 

Ο άνθρωπος, όταν δημιουργήθηκε από τον Θεό, βρισκόταν στον φωτισμό, είχε στενή σχέση με τον Θεό, ο νους του φωτιζόταν από το Φως του Θεού και δι' αυτού του τρόπου όλο το σώμα του, αλλά και η κτίση δεχόταν ανταύγειες αυτής της Χάριτος. Μετά την πτώση του, όμως, σκοτίσθηκε ο νους, έχασε ο άνθρωπος την επικοινωνία του με τον Θεό και υποδουλώθηκε στα πάθη και τα κτίσματα· έτσι, έγινε δούλος της λογικής, των παθών και του περιβάλλοντος κόσμου. Ως δούλος λατρεύει την κτίση παρά τον κτίσαντα, και δημιούργησε ψεύτικους θεούς.

 

Η ενανθρώπιση του Χριστού απέβλεπε στην απελευθέρωση του ανθρώπου από την δουλεία και την επαναφορά του στην κατά Χάρη υιοθεσία. Έτσι, ο άνθρωπος, στην πορεία του προς την θέωση, στην αρχή συμπεριφέρεται ως δούλος, στην συνέχεια ως μισθωτός και στο τέλος γίνεται φίλος-υϊός του Θεού.

 

Αυτό το συναντάμε σε όλη την πατερική διδασκαλία. Ως δούλος ο άνθρωπος αγωνίζεται να τηρήσει τις εντολές του Θεού, για να αποφύγει την Κόλαση, ως μισθωτός τηρεί το θέλημα του Θεού για να κερδίσει τον Παράδεισο και ως υιός-φίλος του Θεού εφαρμόζει τα εντάλματα Του από αγάπη σε Αυτόν, χωρίς να αναμένει κάποια ανταπόδοση.

Δέν ὑπάρχει Χριστιανική ἠθική. Στήν ὀρθόδοξη θεολογία ὑπάρχει ἀσκητική, πού εἶναι θεραπευτική

Ενώ στην Ορθόδοξη διδασκαλία, όπως θα δούμε πιο κάτω, η λεγομένη ηθική συνίσταται στην ασκητική, στις άλλες ομολογίες η ηθική έγινε εξωτερική, μια ηθικολογία. Έτσι, γίνεται λόγος για Χριστιανική ηθική. 

Η δυτική Χριστιανική μεταφυσική στηρίχθηκε στον Αριστοτέλη, που έκανε λόγο για αρετές, οπότε στην Δύση αναπτύχθηκε η Χριστιανική ηθική, εντελώς διαφορετικά από αυτό που υπάρχει στην Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως την συναντάμε στην Αγία Γραφή και τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας.

 

«Οι Φράγκοι θεολόγοι είχαν ακολουθήσει τόσο πολύ τον Αριστοτέλη, που η διδασκαλία τού Αριστοτέλη περί αρετών έγινε η ηθική τής Παπικής Εκκλησίας, και εν συνεχεία πολλών προτεσταντικών παραδόσεων. Δηλαδή καταργήθηκε η Ορθόδοξη ασκητική στους Φράγκους κι αντικαταστάθηκε από ηθικολογία, από ηθική. Οπότε, το έργο της θείας Χάριτος είναι συνεχώς να βοηθή τον άνθρωπο να γίνη ενάρετος, να απόκτηση τις αρετές, όπως τις δίδασκαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι.

 

Γι’ αυτόν τον λόγο, ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών η έδρα της δογματικής και τής ηθικής, ο ίδιος ο καθηγητής που δίδασκε δογματική ήταν υποχρεωμένος να διδάξη και την ηθική. Γιατί; Διότι ο Θωμάς ο Ακινάτης, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος δογματολόγος της δυτικής παραδόσεως όλων των αιώνων της φραγκιάς, διδάσκει μέσα στο Summa Theologica και την δογματική και την ηθική, και είναι ηθική, ηθικολογία που τώρα έχει αποκηρυχθή από όλη την Ευρώπη.

Ἐμπειρική δογματική …

 Οστεοφυλάκιο Μονής Χιλανδαρίου

+ πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης : Προκειμένου να αποκτήσει κανείς τον φωτισμό του νου και την αδιάλειπτη νοερά προσευχή, είναι απαραίτητη η παρουσία Πνευματικού Πατρός, που γνωρίζει τα θέματα αυτά εμπειρικώς και μπορεί να καθοδηγήσει πνευματικά τον άνθρωπο… Πρέπει να αναζητήσουμε Πνευματικό Πατέρα είναι σαφές… Αυτή είναι μια ζωντανή παράδοση στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Πάντοτε υπάρχουν ζωντανοί πνευματικοί οργανισμοί, τους οποίους ο άνθρωπος, που επιδιώκει αυτήν την ζωή, πρέπει να αναζητήσει…

Ἡ ἑνότητα τῶν μυστηρίων εἶναι ἡ βάση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς

"Ἐμπειρικὴ Δογματική της Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὶς προφορικὲς παραδόσεις τοῦ π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄. 

 Τοῦ σέβ. Μητρ. Ναυπάκτου Ἰεροθέου

Ἡ ἴδια ἡ Ἐκκλησία ὡς Σῶμα Χριστοῦ καὶ κοινωνία Θεώσεως εἶναι μυστήριο καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου μέσα σὲ αὐτὴν εἶναι μέθεξη τοῦ μυστηρίου τῆς Θεώσεως. Ἔτσι, ὅ,τι γίνεται μέσα στὴν Ἐκκλησία εἶναι μυστήριο, ἀκόμη καὶ αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ προσευχή, ἀφοῦ ἡ νοερὰ προσευχὴ εἶναι ἔνδειξη ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει φθάσει στὸν φωτισμὸ τοῦ νοῦ, βιώνει τὴν φωτιστικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.

 Γενικά, ὅπως εἴδαμε προηγουμένως, ὁ πιστὸς Χριστιανὸς διὰ τῆς καθάρσεως, τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς Θεώσεως, μετέχει τῆς καθαρτικῆς, φωτιστικῆς καὶ θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, καὶ αὐτὸ εἶναι μέθεξη τοῦ μυστηρίου τῆς Ἐκκλησίας.

«Ἡ θέωση εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστήριο. Καὶ ὁ φωτισμὸς εἶναι ἡ ἔκφανση τοῦ μυστηρίου τῆς Θεώσεως. Διότι θέωση εἶναι αὐτὴ ἡ Πεντηκοστή, ὅπως ἡ θέωση ἔχει φανεῖ κατὰ τὴν....

τελική της φάση. Ὁπότε, ὅταν λέμε θέωση, ἐννοοῦμε τὴν Πεντηκοστή, ἡ ὁποία Πεντηκοστὴ εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας». 

«Ὅταν φθάσει ὁ ἄνθρωπος στὸ στάδιο τοῦ "γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ", αὐτὸ σημαίνει ὅτι βρίσκεται στὸ στάδιο τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς Θεώσεως».

Ἡ Ἐμπειρική Δογματική: μιά καινούρια προοπτική στήν θεολογική προσέγγιση

Ἡ Ἐμπειρική Δογματική: μιά καινούρια προοπτική στήν θεολογική προσέγγιση

Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου
Συνέντευξη στό ρουμανικό περιοδικό «Familia Orthodoxa» (Μάρτιος 2017)

1. Ἐρώτηση: Εἶναι γιά πρώτη φορά πού κυκλοφορεῖ μιά Δογματική τέτοιου εἴδους, μιά Ἐμπειρική Δογματική. Τί σημαίνει Ἐμπειρική Δογματική καί σέ τί συνίσταται ἡ πρωτοτυπία της σέ σύγκριση μέ τίς ἄλλες Δογματικές;

Ἀπάντηση: Νομίζω ὅτι ἡ διαπίστωσή σας εἶναι ἀληθινή. Μέχρι τώρα ἔχουν δημοσιευθῆ πολλές Δογματικές μέ τίτλο «Ἡ Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» ἤ μέ παρόμοιους τίτλους, καί πρώτη φορά δημοσιεύεται Δογματική μέ τίτλο «Ἐμπειρική Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας» καί ὑπότιτλο «κατά τίς προφορικές παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννη Ρωμανίδη». Τόσο ὁ τίτλος ὅσο καί τό περιεχόμενο τοῦ βιβλίου διαφέρει ἀπό ἄλλες Δογματικές.

Ὁ τίτλος μᾶς προετοιμάζει νά διαβάσουμε μιά Δογματική πού συνδέεται μέ τήν ἐμπειρία τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων. Ἡ ἐμπειρία εἶναι ἡ βάση τῆς Ὀρθοδόξου Θεολογίας. Καί ὅταν κάνουμε λόγο γιά ἐμπειρία, ἐννοοῦμε τήν Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ στούς φίλους Του, στούς θεουμένους, ὄχι ἁπλῶς μιά συναισθηματική καί ἠθική ἤ θρησκευτική ἐμπειρία.

Αὐτόν τόν συνδυασμό μεταξύ τῶν Δογμάτων καί τῆς ἡσυχαστικῆς παραδόσεως ἐπιχειρεῖ αὐτό τό βιβλίο, γι' αὐτό νομίζω ὅτι εἶναι μοναδικό στό εἶδος του.

Τό περιεχόμενο τῆς «Ἐμπειρικῆς Δογματικῆς» εἶναι καί αὐτό πρωτότυπο, γιατί ἑνώνει τίς ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ὅπως κωδικοποιήθηκαν ἀπό τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό στό πρῶτο Δογματικό ἔργο μέ τίτλο «Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως» μέ τήν ἐμπειρική καί ἡσυχαστική παράδοση τοῦ ἁγίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καί τῶν Φιλοκαλικῶν Πατέρων. Αὐτόν τόν συνδυασμό μεταξύ τῶν Δογμάτων καί τῆς ἡσυχαστικῆς παραδόσεως ἐπιχειρεῖ αὐτό τό βιβλίο, γι' αὐτό νομίζω ὅτι εἶναι μοναδικό στό εἶδος του.

Ὁ Πνευματικός Πατέρας ὡς ὁδηγός πρός τή νοερά Προσευχή

Προκειμένου να αποκτήσει κανείς τον φωτισμό του νου και την αδιάλειπτη νοερά προσευχή, που είναι επίσκεψη του Αγίου Πνεύματος, είναι απαραίτητη η παρουσία Πνευματικού Πατρός, που γνωρίζει τα θέματα αυτά εμπειρικώς και μπορεί να καθοδηγήσει πνευματικά τον άνθρωπο.

«Εκείνο που χρειάζεται ο άνθρωπος για να αποκτήσει νοερά προσευχή είναι να έχει Πνευματικό Πατέρα που έχει νοερά προσευχή. Αυτό είναι το πιο βασικό. Διότι είναι αδύνατο ή τουλάχιστον σχεδόν αδύνατον να μάθει κανείς την νοερά προσευχή, διαβάζοντας περί νοεράς προσευχής. Με την ανάγνωση δεν βγαίνει τίποτε. Πρέπει να έχει Πνευματικό Πατέρα. Αυτό είναι σαφές».

Ο Πνευματικός Πατέρας λέγεται Κατηχητής, που καθοδηγεί τον άνθρωπο, με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, να περάσει από την κάθαρση στον φωτισμό, και ακόμη λέγεται διδάσκαλος.

Πατήρ Ἰωάννης Ῥωμανίδης: «Ἐὰν οἱ Ὀρθόδοξοι στὴν Τουρκοκρατία ἦταν αὐτοὶ ποὺ εἶναι σήμερα, θὰ εἶχε σβήσει ἡ Ὀρθοδοξία»

Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ἰεροθέου, «Ἐμπειρικὴ Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου 

Καθολικῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὶς προφορικὲς παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη» Τόμος Β΄

Στὴν κατάσταση τοῦ φωτισμοῦ ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ τὴν ἐλευθερία τοῦ Πνεύματος.

«Γι' αὐτὸν τὸν λόγο, ἐπειδὴ εἴχαμε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους σὲ ὅλη τὴν Τουρκοκρατία, γι' αὐτὸ καὶ δὲν ἔσβησε ἡ Ὀρθοδοξία. Ἐὰν οἱ Ὀρθόδοξοι τότε στὴν Τουρκοκρατία ἦταν αὐτοὶ ποὺ εἶναι σήμερα, θὰ εἶχε σβήσει ἡ Ὀρθοδοξία. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸ πικρὸ γεγονός.

Λοιπόν, ἐλεύθερος κατὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος βρίσκεται σὲ κατάσταση φωτισμοῦ. Γι' αὐτὸ καὶ λέμε στὴν Ἐκκλησία «Εἰρήνη πάσι», διότι ἔτσι ἔχει τὴν εἰρήνη.

«Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμὶν» (Ἰω Ιδ’, 27). Καὶ ὅταν λέει ὅτι σᾶς δίδω εἰρήνη, σημαίνει ὅτι σᾶς δίδω Πνεῦμα ἅγιον, προσευχὴ στὴν καρδιά, καὶ ἔτσι ὁ ἄνθρωπος εἰρηνεύει, ἔχει τὴν δικαίωση. Ἔχει τὴν καταλλαγὴ μὲ τὸν Θεό. Ἀρχίζει νὰ γίνεται φίλος τοῦ Θεοῦ μὲ τὸν φωτισμὸ καὶ μετὰ...

στὴν θέωση εἶναι 100% πλέον φίλος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐλεύθερος.

Ἡ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωση Θεοῦ

Ο άνθρωπος είναι το τελειότερο δημιούργημα του Θεού, που έγινε την έκτη ημέρα της δημιουργίας, κατά την διήγηση του θεόπτου Μωυσέως.

Είναι η περίληψη όλης της δημιουργίας, γιατί αποτελείται από ψυχή και σώμα και έχει και το νοερό, που συγγενεύει με τους αγγέλους, και το αισθητό που συνδέεται με την κτίση. Συγχρόνως, ο πρώτος άνθρωπος είχε και στα δύο στοιχεία την Χάρη και ενέργεια του Θεού, δηλαδή το πνεύμα. Αυτή η δισύνθετη ύπαρξη του ανθρώπου, πέραν του ότι είναι αποκαλυπτική αλήθεια που δόθηκε από τον Θεό, δια του Μωυσέως και δια του Χριστού, συγχρόνως είναι και προσωπική εμπειρία του θεουμένου ανθρώπου.

Η διήγηση του βιβλίου της Γενέσεως μας περιγράφει τον τρόπο δημιουργίας του ανθρώπου, αλλά ακόμη και πριν γραφή το βιβλίο από τον θεόπτη Μωυσή, οι θεόπτες γνώριζαν ότι ο άνθρωπος αποτελείται από ψυχή και σώμα. 

Για το σώμα είχαν και έχουν την επιβεβαίωση των αισθήσεων και της υπάρξεώς του σε ιδιαίτερο χώρο και χρόνο, αλλά για την ύπαρξη της ψυχής απέκτησαν την βεβαιότητα με την γνώση του εαυτού τους εν Χάριτι. 

π. Ἰωάννης Ῥωμανίδης: Ἡ καλλιέργεια τῆς προσωπικότητας τῶν ἐν Πνεύματι θεραπευμένων, ἡ κατάργηση τοῦ νόμου ἀπὸ τὸ Πνεῦμα

Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ἰεροθέου,
 «Ἐμπειρικὴ Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὶς προφορικὲς παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη" Τόμος Β΄

 

Ὁ φωτισμένος ἄνθρωπος εἶναι ἀπελευθερωμένος καὶ ἀπὸ τὸν νόμο, γιατί στὴν κατάσταση αὐτὴ ὁ πραγματικὸς νόμος, τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, εἰσῆλθε μέσα στὴν ὕπαρξή του. Ὅταν ὑπάρχουν πολλοὶ φωτισμένοι, ποὺ ἔχουν τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ἐπιλύουν καὶ τὸ λεγόμενο κοινωνικὸ πρόβλημα, συγκροτοῦν τὴν τέλεια κοινωνία, ὅπως βλέπουμε στὸ βιβλίο τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων.

«Σὲ αὐτὴ τὴν κοινωνία τῆς ἐνορίας ἢ τοῦ Μοναστηριοῦ, ποὺ ὅλοι ἔχουν φθάσει τουλάχιστον σὲ κατάσταση φωτισμοῦ, πρῶτα πρῶτα καταργήθηκε ὁ νόμος. Διότι, μεταξὺ αὐτῶν ποὺ βρίσκονται σὲ κατάσταση φωτισμοῦ δὲν χρειάζεται πλέον ὁ νόμος, διότι μέσα τους λειτουργεῖ ὁ ἄκτιστος νόμος τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Πατὴρ Ἰωάννης Ρωμανίδης: Λόγος καὶ νοῦς - Ἡ πατερικὴ διάκριση τῶν δύο αὐτῶν συνωνύμων

«Ἐμπειρικὴ Δογματική τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὶς προφορικὲς παραδόσεις τοῦ π. Ἰ. Ρωμανίδη» Τόμος Β΄.  Τοῦ Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου καὶ Ἁγ. Βλασίου Ἰεροθέου.

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας στὰ συγγράμματά τους ἀποκάλεσαν τὴν λογικὴ ἐνέργεια «λόγο» καὶ τὴν νοερὰ ἐνέργεια «νοῦ». Ἔτσι, σὲ πολλὰ πατερικὰ ἔργα συναντοῦμε τοὺς ὅρους «λόγο» καὶ «νοῦ». «Ὅταν διαβάσει κανεὶς τοὺς Πατέρες, κυρίως τοὺς Ἀλεξανδρινούς, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Μακαρίου Αἰγυπτίου, ὅπως καὶ τὸν Διονύσιο τὸν Ἀρεοπαγίτη, γίνεται συνέχεια λόγος περὶ λόγου καὶ νοῦ». Βέβαια, ἡ λέξη «νοῦς» συγγενεύει ἐτυμολογικὰ μὲ τὴν λέξη «διάνοια» καὶ ἐνῶ οἱ δύο αὐτὲς λέξεις ταυτίζονται σχεδὸν σημασιολογικά, ἐν τούτοις οἱ Ἅγιοι Πατέρες ἔκαναν τὴν διάκριση μεταξὺ νοῦ καὶ διάνοιας-λόγου, γιὰ νὰ ἐκφράσουν τὴν ἐμπειρία ποὺ εἶχαν ἀποκτήσει μὲ τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ.

Οἱ φωτεινοί ἄγγελοι. Κάτοικοι τῶν «αἰώνων (π. Ἰωάννη Ρωμανίδη)

Οι θεόπτες, μετέχοντας της φωτιστικής και θεοποιού ενεργείας του Θεού, βλέπουν τους αγγέλους και τους κεκοιμημένους Αγίους μέσα στην δόξα του Θεού και διακρίνουν μια άλλη διάσταση χρόνου.

Αυτό, το υψηλότερο επίπεδο του χρόνου, το αποκάλεσαν «αιώνα» και το διέκριναν από τον αισθητό χρόνο της δημιουργίας που ζούσαν, πριν από την θεοπτική εμπειρία, αλλά και από το απρόσιτο Φως, στο οποίο κατοικεί ο Θεός και το οποίο αποκάλεσαν «αΐδιον». Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέγει ότι αιώνας είναι ο χρόνος που θα σταματήση να κινήται, και χρόνος είναι ο αιώνας που μετράται κινούμενος. Πάντως, ο αιώνας είναι άλλο επίπεδο του χρόνου, και διακρίνεται από το αΐδιο, το οποίο αποδίδεται στον Θεό.

Μέσα στους αιώνες ζουν και οι άγγελοι, τα νοερά πνεύματα που δημιουργήθηκαν από τον Θεό, γι’ αυτό και οι άγγελοι καλούνται και αυτοί αιώνες.

ΚΑΘΑΡΣΗ-ΦΩΤΙΣΜΟΣ-ΘΕΩΣΗ: Ἐκκλησιαστική ἑρμηνεία τῶν σταδίων τῆς πνευματικῆς τελειώσεως

Η διαφοροποίηση νοήματος από τους αρχαίους φιλοσόφους

Του π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Ο Χριστός είπε: «έσεσθε ουν υμείς τέλειοι, ώσπερ ο πατήρ υμών ο εν τοις ουρανοίς τέλειός εστίν» (Ματθαίος ε΄, 48). Αυτό σημαίνει ότι ο Χριστιανός πρέπει, με την Χάρη του Θεού, να ανέρχεται συνεχώς τις βαθμίδες της πνευματικής τελειώσεως.

Βέβαια, όταν κάνουμε λόγο για στάδια τελειώσεως, δεν εννοούμε κάποια σταθερά σημεία, κάποια χρονικά ή τοπικά στάδια, αλλά πρόκειται για το πώς ενεργεί η Χάρη του Θεού στον άνθρωπο. Η άκτιστη Χάρη του Θεού ενεργεί σε όλη την κτίση και στον άνθρωπο. Όταν η Χάρη του Θεού καθαρίζει τον άνθρωπο λέγεται καθαρτική, όταν τον φωτίζει λέγεται φωτιστική και όταν τον Θεώνει λέγεται Θεοποιός.

Τὸ ὀρθόδοξο δόγμα ὡς θεραπευτικὸ μέσο

Τοῦ π. Ἰωάννη Ρωμανίδη

Ἔχουν ἐμφανισθῆ μερικοὶ σπουδαῖοι θεολόγοι σήμερα στὴν Ἑλλάδα, ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ μεταφράσουν τὸ εὐαγγελικὸ μήνυμα, τὸν Χριστιανισμὸ καὶ τὴν Ὀρθοδοξία ἀκόμα, σὲ κοινωνικὸ Χριστιανισμό, μὲ κύρια μέριμνα τὴν κοινωνικὴ δράση. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ὑπάρχουν καὶ τινὲς Ὀρθόδοξοι, οἱ ὁποῖο μὲνουν τυπικὰ στὴν παράδοση πιστοί. Δέχονται ὅλα τα δόγματα. Μερικὲς φορὲς εἶναι πάρα πολὺ συντηρητικοί, ἀλλὰ τὰ δόγματα δὲν τὰ βλέπουν πλέον ὡς θεραπευτικὰ μέσα, δὲν ἔχουν πλέον καμμία σχέση τὰ δόγματα μὲ τὴν θεραπεία.

Νομίζουν ὅτι τὰ δόγματα εἶναι νὰ τὰ βάλλουμε σ’ ἕνα ντουλάπι καὶ νὰ τὰ βγάζουμε κάποτε-κάποτε νὰ τὰ προσκυνᾶμε, τὴν Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, ὅταν ἑορτάζουμε καμμία Οἰκουμενικὴ Σύνοδο ἢ κανέναν μεγάλο Πατέρα τῆς Ἐκκλησίας.

Ἡ Μία, Ἁγία, Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία

 Πού βρίσκεται ο Χριστός και πώς σώζει;

 Του π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Στο Σύμβολο της Πίστεως ομολογούμε ότι η Εκκλησία είναι «Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική».

Είναι Μία γιατί είναι το Σώμα του Χριστού· είναι Αγία, γιατί αγιάζεται από την Κεφαλή της και όσοι συνδέονται με αυτήν αγιάζονται· είναι Καθολική, γιατί αυτή διαθέτει «πάσαν την αλήθειαν» και την ολοκληρωμένη πράξη, αλλά και γιατί βρίσκεται απλωμένη σε όλο τον κόσμο· και είναι Αποστολική, γιατί στηρίζεται στους Αποστόλους και όσοι είναι μέλη της Εκκλησίας έχουν την Αποστολική παράδοση και οι Κληρικοί έχουν την Αποστολική διαδοχή.

Όπως προ αναφέρθηκε, η Εκκλησία υπήρχε και προ της ενσαρκώσεως, αλλά ήταν άσαρκη, πνευματική, η άκτιστη Βασιλεία και δόξα του Τριαδικού Θεού, μετά δε την ενσάρκωση του Χριστού και την Πεντηκοστή η Εκκλησία έγινε Σώμα Χριστού.

Πατερική περίοδος. Μία "περίοδος" πού δέν τελείωσε ποτέ!

Τού π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Έγινε σαφές ότι η προφητική εποχή συνδέεται αναπόσπαστα με την Αποστολική και την πατερική παράδοση και αυτή η πατερική παράδοση συνεχίζει την Αποστολική εποχή μέχρι τις ημέρες μας.

«Ένα θέμα που θέλει πολύ ξεκαθάρισμα είναι το θέμα της περιόδου της πατερικής παραδόσεως. Πού αρχίζει η πατερική παράδοση και πού τελειώνει; Για τους ίδιους τους Πατέρες της Εκκλησίας, η πατερική παράδοση αρχίζει από τον Αβραάμ, και λέγονται οι Πατέρες της Παλαιάς Διαθήκης, οι Πατέρες των Πατέρων ημών, και μερικές φορές, απλώς, οι Πατέρες ή και Προπάτορες και είναι οι προ του Νόμου, οι εν τω Νόμω, και μετά τον Νόμον. Έχει πολύ μεγάλη σημασία, ότι υπάρχουν Πατέρες προ του Νόμου, κατηλλαγμένοι με τον Θεό και φίλοι του Θεού, οι οποίοι μάλιστα έχουν φθάσει και στην εμπειρία της Θεώσεως προ του Νόμου. Έχει μεγάλη σημασία αυτό, για να μπορή κανείς να τοποθέτηση τα θέματα σωστά. Μετά έχουμε τους Αποστόλους, έχουμε την ενσάρκωση, την περίοδο μεταξύ ενσαρκώσεως και Πεντηκοστής, μετά έχουμε τα μετά την Πεντηκοστή».

Διαφορές δαιμονικοῦ καί Θεϊκοῦ φωτός. Στοιχεῖα διάκρισης

 

 

π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Στην πολύμορφη αυτή πολεμική του διαβόλου πρέπει να μάθει ο άνθρωπος να διακρίνει τους απλούς λογισμούς από τους σύνθετους λογισμούς, την ενέργεια του Θεού από τις δαιμονικές ενέργειες, την εμφάνιση του Φωτός του Θεού από το φως του διαβόλου.

«Ένα πράγμα, το οποίο μπορεί κανείς από Ορθοδόξου απόψεως να το θεωρεί δαιμονικό, από μιας άλλης απόψεως μπορεί να θεωρείται ότι είναι υγιεινό. Αυτό το οποίο, για την Ορθόδοξη θεολογία, μπορεί να θεωρείται ότι είναι από τον διάβολο, για την "Απογευματινή", "Ελευθεροτυπία" μπορεί να θεωρείται ότι είναι για το καλό του ανθρώπου.

Το πρόβλημα για τον Ορθόδοξο είναι το κριτήριο, τι θα είναι;».

«Και κυρίως, πρέπει να μάθει κανείς να διακρίνει από τις ενέργειες του διαβόλου, για να μπορεί να διακρίνει ποια ενέργεια που τον επηρεάζει είναι από τον Θεό και ποια ενέργεια είναι από τα λοιπά κτίσματα και, κυρίως, από τον διάβολο.

Διαφορά ἀκτίστου καί κτιστοῦ

Άκτιστο και Ομοούσιο αναφέρονται στο ίδιο πράγμα

π. Ι. Ρωμανίδης

Πηγή: "Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας κατά τις προφορικές παραδόσεις τού π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄.  Τού σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου.

Από όσα εκτέθηκαν προηγουμένως φαίνεται σαφώς ότι ο Θεός είναι άκτιστος, ενώ όλος ο κόσμος είναι κτιστός. Η λέξη «άκτιστος» αποτελείται από το στερητικό ο και την λέξη κτιστός και δηλώνει κάτι που δεν έχει κτισθή, δεν έχει δημιουργηθή, και δεν προσδιορίζεται. Έτσι, το άκτιστο δεν έχει αρχή, δεν έχει φθορά, δεν έχει τέλος, ενώ το κτιστό έχει αρχή δημιουργίας, έχει φθορά και έχει τέλος, εκτός και αν ο Θεός δεν θέλη να έχη τέλος.

Οι Άγιοι, κατά την εμπειρία, βλέπουν την ενέργεια δόξα του Θεού, που διαφέρει σαφώς από την ενέργεια των υλικών πραγμάτων. Για παράδειγμα, ο Απόστολος Παύλος είδε το μεσημέρι, πορευόμενος προς την Δαμασκό, όπως λέγει ο ίδιος: «ουρανόθεν υπέρ την λαμπρότητα του ηλίου περιλάμψαν με φως» και άκουσε φωνή (Πράξεις Κστ', 13-14), δηλαδή είδε Φως που διακρινόταν από το κτιστό φως του ηλίου.