Ἰωσὴφ ὁ Πάγκαλος: «Πῶς ποιήσω τὸ ρῆμα τὸ πονηρὸν τοῦτο καὶ ἁμαρτήσομαι ἐναντίον τοῦ Θεοῦ;»

Πρωτοπρεσβυτέρου πατρὸς Κωνσταντίνου Παπαγιάννη (2014). Ἱερὰ ἱστορία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Θεσσαλονίκη: Τὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας.

Γιὰ μᾶς τοὺς Χριστιανοὺς ἡ ἱστορία τοῦ Ἰωσὴφ ἔχει μεγάλη σημασία, γιατί ὁ Ἰωσὴφ εἶναι τύπος τοῦ Κυρίου. Ὅπως ὁ Ἰωσὴφ ἦταν τὸ ἀγαπητὸ παιδὶ τοῦ Ἰακώβ, ἔτσι καὶ ὁ Κύριος εἶναι «ὁ Υἱὸς ὁ ἀγαπητός» τοῦ ἐπουρανίου Πατρὸς (Ματθ. Γ΄ 17)· κι ὅπως ὁ Ἰωσὴφ ἔγινε ἀντικείμενο φθόνου ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς του, ἔτσι καὶ ὁ Κύριος φθονήθηκε καὶ μισήθηκε ἀπὸ τοὺς ὁμοφύλους του. Ἀλλὰ καὶ ἡ ταπείνωσις, τὰ παθήματα καὶ ἡ ἀνεξικακία τοῦ Ἰωσὴφ καὶ ἡ δόξα, στὴν ὁποία τελικῶς ὠδηγήθηκε, τὸν κάνουν νὰ εἶναι ὁ κατ΄ ἐξοχὴν τύπος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γι΄ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία τιμᾷ τὴ μνήμη του τὴ Μεγάλη Δευτέρα, τὴν πρώτη ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος τῶν...παθῶν τοῦ Κυρίου.

…Στὴν ἱστορία τοῦ Ἰωσὴφ βρίσκουμε κι ἄλλες ὁμοιότητες μὲ τὰ πάθη τοῦ Κυρίου. Ἡ πώλησις τοῦ Ἰωσὴφ ἦταν ἀσφαλῶς προτύπωσις τῆς πωλήσεως τοῦ Κυρίου ἀπὸ τὸν Ἰούδα γιὰ τριάντα ἀργύρια, καὶ τὸ ρίξιμό του στὸν λάκκο προεικόνιζε τὴν ταφὴ καὶ τὴν ἀνάστασί του. Αὐτὴ τὴν ἑρμηνεία δίνει στὰ γεγονότα αὐτὰ ὁ ποιητὴς τοῦ μεγάλου κανόνος λέγοντας: «Ὑπὸ τῶν συγγόνων ἡ δικαία ψυχὴ δέδοτο, πέπρατο εἰς δουλείαν ὁ γλυκὺς εἰς τύπον τοῦ Κυρίου». Καὶ σ΄ ἄλλο τροπάριο: «Εἰ καὶ λάκκῳ ὤκησε ποτὲ Ἰωσήφ, Δέσποτα Κύριε, ἀλλ΄ εἰς τύπον τῆς ταφῆς καὶ τῆς ἐγέρσεώς σου» (ε΄ ὠδὴ Μεγ. Κανόνος).

…Ὅλα καλὰ λοιπὸν ὡς ἐδῶ γιὰ τὸν Ἰωσὴφ στὸ σπίτι τοῦ Πετεφρῆ. Ἀλλὰ στὸ σπίτι αὐτὸ ἐπρόκειτο νὰ δοκιμάση κι ἕναν μεγάλο καὶ φοβερὸ πειρασμό, ποὺ ὁ Θεὸς τὸν ἐπέτρεψε, γιὰ νὰ φανῇ ὁ ἀδαμάντινος χαρακτήρας τοῦ Ἰωσήφ. Ἡ ἁγία Γραφὴ ἀρχίζει τὴν ἐξιστόρησι τῆς περιπετείας αὐτῆς μὲ μία λεπτομέρεια: ὅτι ὁ Ἰωσὴφ ἦταν «καλὸς τῷ εἴδει καὶ ὡραῖος τῇ ὄψει σφόδρα» (Γέν. λθ΄ 6), ἦταν δηλ. πάρα πολὺ ὄμορφος.

Παλαιά καί Καινή Διαθήκη Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντῖνος Παπαγιάννης (†)

Η Αγία Γραφή αποτελείται από πολλά μικρότερα βιβλία που γράφτηκαν από διαφόρους συγγραφείς σε διάφορες εποχές από το 1500 π.Χ. περίπου μέχρι το 90 μ.Χ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται σε δύο μεγάλες ομάδες. Η πρώτη περιλαμβάνει τα βιβλία που γράφτηκαν προ Χριστού και ονομάζεται Παλαιά Διαθήκη· η δεύτερη περιλαμβάνει τα βιβλία που γράφτηκαν μετά Χριστόν και ονομάζεται Καινή Διαθήκη.α

Τι σημαίνει όμως διαθήκη; Η λέξις διαθήκη είναι μετάφρασις της εβραϊκής λέξεως μπερίθ, που σημαίνει συμφωνία, και στην προκειμένη περίπτωσι συμφωνία μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Κι επειδή ο Θεός είναι ασυγκρίτως ανώτερος από τον άνθρωπο, η διαθήκη αυτή είναι στην ουσία υπόσχεσις του Θεού προς τον άνθρωπο, η οποία όμως θα εκπληρωθή, αν και ο άνθρωπος τηρήση ωρισμένους όρους.

Τέτοιες συμφωνίες ο Θεός έκανε δύο. Η πρώτη έγινε μεταξύ του Θεού και του ισραηλιτικού λαού. Ο Θεός υποσχέθηκε στους Ισραηλίτες ότι, αν τηρούν τις εντολές του και ζουν σύμφωνα μ’ αυτές, θα είναι ο εκλεκτός λαός του και θα γίνουν κληρονόμοι της σωτηρίας που θα φέρη στον κόσμο ο Μεσσίας. Τη διαθήκη αυτή την προανήγγειλε ο Θεός στον Αβραάμ (Γεν. ιζ’ 1-14), την πραγματοποίησε όμως, όταν έδωσε δια του Μωυσέως τον νόμο στο όρος Σινά (Έξοδ. κεφ. ιθ’ κ.ε.), και την ανανέωσε αργότερα δια των προφητών. Αυτή είναι η παλαιά διαθήκη.

Ὁ 3ος Ψαλμός Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντῖνος Παπαγιάννης (†)

Ψαλμοι

Ο 3ος ψαλμός έχει επιγραφή, που μας πληροφορεί ποιος είναι ο ποιητής του και υπό ποιες συνθήκες τον έγραψε. «Ψαλμός τω Δαβίδ, οπότε απεδίδρασκεν από προσώπου Αβεσσαλώμ του υιού αυτού» (στίχ. 1). Ο γιος τού Δαβίδ Αβεσσαλώμ επαναστάτησε εναντίον του πατέρα του και συγκέντρωσε μεγάλο στρατό. Ο Δαβίδ αναγκάσθηκε να φύγη από την Ιερουσαλήμ. Ο κίνδυνος γι’ αυτόν ήταν μεγάλος.

Υπό τις συνθήκες αυτές εκφράζει με τον ψαλμό αυτόν την εμπιστοσύνη και την ελπίδα του στον Θεό. Και η ελπίδα του δεν διαψεύσθηκε. Ο στρατός του Αβεσσαλώμ νικήθηκε τελικά και ο ίδιος είχε κακό τέλος. Ο Δαβίδ όμως, σαν στοργικός πατέρας, εθρήνησε για τον θάνατο του επαναστάτου γιου του (Β’ Βασ. κεφ. ιε’-ιζ’).

Ο ψαλμός λέχθηκε το πρωί κάποιας ημέρας, όπως φαίνεται από τα λόγια «Εγώ δε εκοιμήθην και ύπνωσα· εξηγέρθην, ότι Κύριος αντιλήψεταί μου» (στίχ. 6), και γι’ αυτό στην ακολουθία του Όρθρου διαβάζεται ως πρώτος του εξαψάλμου.

π. Κωνσταντῖνος Παπαγιάννης (†) - Ὁ ἄνθρωπος στόν παράδεισο

 

 Από τη διήγησι της αγίας Γραφής (Γεν. 2:8-17,25) συμπεραίνουμε με βεβαιότητα ότι η ζωή των πρώτων ανθρώπων στον παράδεισο ήταν χαρούμενη και ευτυχισμένη. Είχαν στη διάθεσί τους όλα τα αγαθά· ήταν απαλλαγμένοι από αρρώστιες και θλίψεις· ήταν κύριοι όλης της φύσεως. 

Η γη ήταν εύφορη, και η εργασία τους ευχάριστη και ξεκούραστη. Τα ζώα όλα, κι αυτά που σήμερα είναι άγρια και επικίνδυνα για τον άνθρωπο, ήταν τότε ήμερα και ακίνδυνα. Οι σχέσεις του ανθρώπου μ’ αυτά ήταν αρμονικές.

 

Αλλά το σπουδαιότερο πλεονέκτημα των πρωτοπλάστων ήταν η διαρκής επικοινωνία τους με τον Θεό. Δεν τον έβλεπαν βέβαια με τα σωματικά τους μάτια, ένοιωθαν όμως αδιάκοπα την παρουσία του. Απολάμβαναν τα δώρα της αγάπης του και τον ένοιωθαν σαν στοργικό πατέρα. Η ευτυχία τους στον παράδεισο ήταν αποτέλεσμα της σχέσεώς τους με τον Θεό και της κοινωνίας τους με αυτόν.

 

Όσο για την ηθική τους κατάστασι μπορούμε να πούμε ότι τη χαρακτήριζε η απλότης και η αθωότης. Δεν γνώριζαν το κακό, την αμαρτία, την πονηρία. Γι’ αυτό ακριβώς, ενώ ήταν γυμνοί στο σώμα, δεν ένοιωθαν ντροπή γι’ αυτό. Δεν είχαν ανάγκη από ενδύματα, για να καλύψουν το σώμα τους, γιατί ούτε κινδύνευε αυτό από τίποτε ούτε η πονηρία είχε εισχωρήσει στις ψυχές τους. Είχαν την αθωότητα του μικρού παιδιού, που δεν ενοχλείται από τη δική του γύμνια ούτε πειράζεται από τη γύμνια του άλλου.

Ἡ δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου

  

Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Παπαγιάννης (†)

Εξέχουσα θέσι ανάμεσα στα δημιουργήματα του Θεού έχει αναμφισβήτητα ο άνθρωπος. Κορωνίδα και βασιλέα της κτίσεως τον έχουν ονομάσει. Και η αγία Γραφή κάνει ιδιαίτερο λόγο και περιγράφει αναλυτικά τον τρόπο της δημιουργίας του και της πρώτης ζωής του επάνω στη γη (Γεν. 1:26-28, 2:4-25).

«Και έπλασεν ο Θεός τον άνθρωπον, χουν από της γης, και ενεφύσησεν εις το πρόσωπον αυτού πνοήν ζωής, και εγένετο ο άνθρωπος εις ψυχήν ζώσαν» (Γεν. 2:7). Με την εικόνα αυτή της πλάσεως του ανθρώπου η Γραφή μάς διδάσκει τη διπλή φύσι του ανθρώπου, υλική και πνευματική.

Το χώμα, από το οποίο μας λέει ότι πλάσθηκε το σώμα του, φανερώνει τη στενή σχέσι του με τον υλικό κόσμο. Από υλικά στοιχεία είναι πλασμένο το σώμα του και από υλικές τροφές έχει ανάγκη, για να συντηρηθή. Το σώμα του επίσης είναι εκείνο που τον φέρνει σε επαφή και επικοινωνία με τον υλικό κόσμο· κι ακόμη είναι το όργανο, με το οποίο εκτελεί όλες τις ενέργειές του και διαπράττει το καλό ή το κακό. Γι’ αυτό το όνομα του πρώτου ανθρώπου είναι Αδάμ, που στα εβραϊκά σημαίνει χωματένιος.

Αλλά δεν είναι μόνο χωματένιος ο άνθρωπος· έχει και ψυχή, που είναι πνεύμα, όπως ο Θεός που του την έδωσε. Η ψυχή είναι εκείνη που ζωογονεί το σώμα και του δίνει την ικανότητα να σκέπτεται και να ενεργή. Κι ακόμη του δίνει την ικανότητα να έρχεται σε σχέσι με τον Θεό και να επικοινωνή μαζί του. Κι αυτό ακριβώς είναι που κάνει τον άνθρωπο να διαφέρη από τα ζώα. Η αγία Γραφή κάνει μερικές φορές λόγο και για ψυχή των ζώων· εννοεί όμως απλώς τις ζωϊκές δυνάμεις που τα κάνει ικανά να κινούνται και να ενεργούν. Όταν το ζώο πεθάνη, δεν μένει τίποτε απ’ αυτό· ενώ, όταν πεθάνη το σώμα του ανθρώπου, μένει η αθάνατη ψυχή του.

Στην αγία Γραφή παρουσιάζεται ο Θεός να λέη ότι θα πλάση τον άνθρωπο «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν» του. Αυτό δείχνει ότι ο άνθρωπος υπερέχει από τα άλλα δημιουργήματα, γιατί μόνο αυτός έχει γνωρίσματα που τον κάνουν να μοιάζη με τον Θεό. Τα γνωρίσματα αυτά δεν αναφέρονται βέβαια στο σώμα του ανθρώπου, γιατί ο Θεός δεν έχει σώμα, αλλά στην ψυχή του. Αυτή είναι η εικόνα του Θεού, γιατί, όπως είπαμε, είναι πνεύμα, όπως και ο Θεός είναι πνεύμα. Αυτή έχει ανώτερα πνευματικά χαρίσματα, που τα έχει πρώτος και σε τέλειο βαθμό ο Θεός: το λογικό, τη συνείδησι, την ελεύθερη θέλησι, τη δημιουργικότητα, που τον κάνουν να ξεχωρίζη από τα ζώα.

Λειτουργική Τελετουργική

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΗ
ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΥΤΕΡΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ

Β ΜΕΡΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΟΙ ΚΑΙΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ (ΟΙ ΕΟΡΤΕΣ)
Γενικά.

Εορτές λέγονται οι μέρες που ορίσθηκαν από την Εκκλησία για την ανάμνηση γεγονότων της ζωής του Κυρίου ή εκκλησιαστικών γεγονότων ή για την τιμή των αγίων.
Τις πρώτες γιορτές πήρε η Εκκλησία από τον Ιουδαϊσμό, έδωσε όμως σ’ αυτές νέο πνευματικό νόημα. Πολύ νωρίς καθιερώθηκε ως εβδομαδιαία γιορτή αντί του Σαββάτου η Κυριακή για την ανάμνηση της αναστάσεως του Κυρίου. Το Πάσχα και η Πεντηκοστή πήραν καινούργιο νόημα· το Πάσχα ως γιορτή της σωτηρίας δια του θανάτου και της αναστάσεως του Κυρίου και η Πεντηκοστή ως ημέρα της επιφοιτήσεως του Αγίου Πνεύματος. Από πολύ παλιά επίσης δια-κρίθηκαν η Τετάρη και η Παρασκευή ως ημέρες της προδοσίας και του θανάτου του Κυρίου και ορίσθηκε νηστεία κατά τις ημέρες αυτές. Τέ θηκαν έτσι οι βάσεις του χριστιανικού εορτολογίου, που πλουτίσθηκε βαθμιαία με νέες γιορτές προς τιμήν του Κυρίου, της Θεοτόκου και των αγίων.