Μελέτες στήν Φιλοκαλία
Οἱ ἅγιοι φιλοκαλικοί Πατέρες, ἀκολουθώντας τίς ἐκκλησιαστικές παραδόσεις καί ὑπακούοντας στήν Κυριακή ἐντολή περί τῆς συχνῆς Μεταλήψεως τοῦ ἁγίου Σώματος καί τοῦ Τιμίου Αἵματός Του, προπαρασκευάζονταν καί προσεύχονταν, ὥστε νά ἀξιώνονται τῆς μετοχῆς τοῦ Ποτηρίου τῆς Ζωῆς «εἰς κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος» καί ὄχι «εἰς κρῖμα ἤ εἰς κατάκριμα»[1].
Οἱ Μοναχοί-ἀσκηταί καί φιλοκαλικοί Πατέρες συμμετεῖχαν στήν θεία Λειτουργία καί κοινωνοῦσαν τακτικά. Ἔτσι γνώριζαν καί χρησιμοποιοῦσαν φράσεις ἀπό αὐτήν, ὅπως τό νά γίνει ἡ θεία Μετάληψις «εἰς Κοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος» καί «εἰς ἀρραβῶνα τῆς αἰωνίου ζωῆς»[2].
«Ὡς [ἄνθρωπος], πού ἀγνοῶ καί δέν μπορῶ τίποτε νά κάνω, καταφεύγω [στόν Θεό]», ἐπισημαίνει ὁ ὅσιος Πέτρος ὁ Δαμασκηνός, «...καί λέγω [σ’ Αὐτόν]: Μόνον νά μήν ἀποτύχω [καί χάσω] τήν θέσι στά δεξιά Σου...Καί ἐπίσης νά καταξιωθῶ τῆς θείας Μεταλήψεως, ὅπως ἔχω χρέος· [ὥστε] προσευχόμενος ἀπό πρίν γι’ αὐτό, νά εὕρω ἕτοιμο τόν βοηθό, ὅταν θελήσω νά μεταλάβω· καί νά φέρω στήν μνήμη μου τά ἄχραντα Πάθη τοῦ Σωτῆρος μας καί νά ἔλθω σέ ἀγάπησι τῆς μνήμης Αὐτοῦ καί νά μοῦ γίνῃ ἡ μετάληψι εἰς κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος· διότι ὁ ἴδιος ὁ Παράκλητος παρηγορεῖ ὅσους πενθοῦν κατά Θεόν στόν παρόντα αἰῶνα καί στόν μέλλοντα καί ὅσους Τόν παρακαλοῦν μέ ὅλην τους τήν ψυχή, μέ πολλά δάκρυα καί λέγουν τό «Βασιλεῦ Οὐράνιε» καί τά λοιπά. Καί [προσεύχομαι ἐπίσης], νά μοῦ γίνῃ ἡ κοινωνία τῶν ἀχράντων Μυστηρίων, ἀρραβώνας τῆς αἰωνίου ἐν Χριστῷ ζωῆς, μέ τίς πρεσβεῖες τῆς Μητρός Αὐτοῦ καί πάντων τῶν Ἁγίων. Ἔπειτα γονατίζω μπροστά σέ ὅλους τούς ἁγίους, παρακαλώντας αὐτούς νά ἱκετεύουν [τόν Κύριο] γιά μένα, ἐπειδή [Αὐτοί] μποροῦν νά προσφέρουν τήν ἱκεσία στόν Δεσπότη· καί μετά [λέγω] τήν Εὐχή τοῦ Μεγάλου Βασιλείου[3] [τῆς θείας Μεταλήψεως], ὅπως συνηθίζεται, ἐπειδή περιέχει θαυμαστή θεολογία»[4].
Εἶναι φανερή ἡ ἀκολούθηση τῶν ἐκκλησιαστικῶν παραδόσεων, ἀλλά καί ἡ οἰκείωση τοῦ γνήσιου ἐκκλησιαστικοῦ πνεύματος, πού εἶναι πνεῦμα ταπεινοφροσύνης καί ὁδηγεῖ στήν συχνή μετοχή στήν θεία Εὐχαριστία ἐν μετανοίᾳ, προσευχῇ καί συντριβῇ καρδίας. Ἔμμεσα διαλάμπει καί ἐδῶ ἡ γνήσια ἐκκλησιαστική ζωή, πού διάγουν οἱ ἅγιοι φιλοκαλικοί Πατέρες, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀκρογωνιαῖο λίθο τήν μετοχή στήν θεία Λειτουργία καί θεία Κοινωνία. Ἀπαραίτητη θεωρεῖται ἡ προπαρασκευή μέ τήν εἰδική ἀκολουθία, πού ἀναγινώσκεται πρό τῆς θείας Μεταλήψεως καθώς καί ἡ γονυκλισία, ὅπως διακριβώνουμε στό ἀνωτέρω κείμενο τοῦ ὁσίου Πέτρου.
Ἡ ἄσκηση καθώς καί ἡ προσευχή, πού στοχεύουν στήν κάθαρση τῆς καρδίας, προηγοῦνται, ἐνῶ ἡ θεία Μετάληψη ἕπεται. Μετοχή στά Μυστήρια χωρίς ἀνάλογη ἄσκηση καί ἡσυχαστική ζωή εἶναι ἀνώφελη ἤ καί ἐπιζήμια κατά τόν λόγο τοῦ ἁγίου Ἀποστόλου Παύλου[5].
Τό ἴδιο πνεῦμα ἀποπνέει καί αὐτή ταύτη ἡ «Ἀκολουθία τῆς Θείας Μεταλήψεως»[6], καθώς καί οἱ σχετικές εὐχές τῆς θείας Λειτουργίας.
