"........Η ΑΓΟΓΓΥΣΤΗ ΥΠΟΜΟΝΗ ΙΣΟΔΥΝΑΜΕΙ ΜΕ ΠΡΟΣΕΥΧΗ" - ΓΕΡΩΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ο ΔΙΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΣΑΛΟΣ (1814-1880)

Ο Γέροντας (Καυσοκαλύβια - Κερασιά) έλεγε : "Σήμερα οι μοναχοί σώζονται μόνο δια του πειρασμού, διότι αρετή δεν υπάρχει. όσοι δεν υποστούν τη δοκιμασία του πειρασμού, θα ευρεθούν με τους παλαιότερους πατέρες, που πολλά εργάζονταν. Αρκεί ν΄ αντέξει κανείς τον πειρασμό, διότι η αγόγγυστη υπομονή ισοδυναμεί με προσευχή. Ο διάβολος μας πειράζει όχι όσο εκείνος θέλει, αλλά όσο του επιτρέπει ο Θεός. Με τις δολοπλοκίες του ο εχθρός επιχειρεί να αμβλύνει τη συνείδηση του ανθρώπου, του εμπνέει απελπισία και απόγνωση ή του καταφέρει καύχηση και έπαρση για ανύπαρκτη αγιότητα. Οι πανουργίες και οι κατεργαριές του - πλήθος. Σ΄ όσους επιθυμούν τη σωτηρία, εκείνος ρίχνεται σαν λυσσασμένος σκύλος................... Εγώ του έχω πει : "Διάβολε, κάνε με ό,τι θέλεις ! Τίποτα δεν θα κατορθώσεις.

Ἡ κόλαση τῆς σκοτεινῆς σπηλιᾶς μεταβάλλεται σέ Παράδεισο

Βλέποντας ο γέροντας την υπερβολική προθυμία του δόκιμου Χαράλαμπου, μια μέρα τον προσκαλεί ιδιαιτέρως και του λέει: – Εκεί πάνω σε κείνα τα βράχια που βλέπεις, έχει μια μικρή σπηλιά. Σε διαβεβαιώ ότι είναι παράδεισος. Λοιπόν, θα σκαρφαλώσεις να πας εκεί και θα μείνεις μέχρι να σε φωνάξω. Εντάξει;
– Να’ναι ευλογημένο γέροντα.
«Βάζω, λέει ο Χαράλαμπος, μετάνοια και αμέσως σκαρφαλώνω στα βράχια.
Πλησιάζω στη σπηλιά. Αλλά τι να δεις! Ένας άγριος τόπος που μόνο φίδια μπορούσαν εκεί να κατοικήσουν και η σπηλιά τόσο στενή που μόνο σκυφτά μπορούσες να μπεις μέσα.
Στην αρχή σαν άνθρωπος δείλιασα,φοβήθηκα και συγχρόνως μονολογούσα: «Ε,γέροντα πού μ’έστειλες εδώ; Αυτός είναι ο παράδεισος; Βρε εδώ κόλαση είναι.Όχι παράδεισος. Για να δούμε πώς θα τη βγάλουμε ώσπου να τελειώσει ο κανόνας,να με φωνάξει ο γέροντας να κατέβω. Όμως, αφού το’πε ο γέροντας, κάτω δεν το βάζω. Έστω και να πεθάνω,αν δεν με φωνάξει ο γέροντας πίσω δεν γυρνάω.Ας πεθάνω στην υπακοή παρά να λιποτακτήσω». Αρχίζω,λοιπόν,τον κανόνα μου.Δώστου-δώστου μετάνοιες,προσευχή.Δεν άργησε να υποχωρήσει ο φόβος και η δειλία και άρχισα να αισθάνομαι άνετα. «Αφού,λέω,για προσευχή σ’έστειλε ο γέροντας,βάλε Χαράλαμπε όλη σου την βία». Βία-βία, δεν άργησε να θερμανθεί η καρδιά μου και να εκπηγάζει κρουνούς τα δάκρυα δοξολογίας και ευχαριστίας.

Στά πρόβατα τῆς Σκήτης Συχαστρία. Ἡ ζωή καί οἱ ἀγῶνες τοῦ Γέροντος π. Κλεόπα Ἡλίε.

 Στά πρόβατα τῆς Σκήτης Συχαστρία

 Ἡ ζωή καί οἱ ἀγῶνες τοῦ Γέροντος π. Κλεόπα Ἡλίε

π.Ἰωαννίκιος  Μπάλαν

  

'Ο πάτηρ Κλεόπας μοῦ ἐδιηγεῖτο κάποτε: «Στά χρόνια πού ἤμουν τσοπάνος στά πρόβατα τῆς Σκήτης μαζί μέ τ'ἀδέλφια μου, εἴχαμε μεγάλες πνευματικές χαρές. 'Η στάνη, τά πρόβατα, ἡ ζωή στήν ἐρημία καί ἡ μοναξιά στά βουνά μέσα στίς λόχμες τῶν δασῶν μᾶς ἐδίδαξαν πολλά γιά τήν μοναχική ζωή καί τήν θεολογία.
Τότε ἐδιάβασα ἐγώ τήν Δογματική τοῦ ἁγίου 'Ιωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, πού εἶναι ἡ ἀποκάλυψις τῆς ἀληθινῆς πίαστεώς μας. Τά μικρά ἀρνάκια πολύ τά ἀγαποῦσα. ῞Οταν ἐζέσταινε ὁ καιρός ἔμπαιναν μέσα στά χαμόκλαδα γιά δροσιά. ῏Ηταν ἕνα κατάλληλο μέρος στό Ξέφωτο Τσιρέσου καί ἐκεῖ ἐστάλιζαν τά πρόβατα. «Σταθῆτε ἐκεῖ», τούς ἔλεγα ἐγώ καί ἔδιάβαζα τήν Δογματική.
῞Οταν ἐδιάβαζα τήν διδασκαλία γιά τήν 'Αγία Τριάδα, ἰδιαίτερα γιά τούς 'Αγγέλους, τόν ἄνθρωπο, τόν Θεό γιά τίς ἰδιότητες τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅταν ἐδιάβαζα γιά τόν Παράδεισο, γιά τήν κόλασι, ξεχνοῦσα ἀκόμη καί νά φάγω.

Ὁ Ἀδελφός Κωνσταντῖνος ἁγιογράφος. Ὁ μοναχός Γαλακτίων ὁ πρῶτος σύμβουλος τοῦ Δοκίμου Κωνσταντίνου. Ἡ ζωή καί οἱ ἀγῶνες τοῦ Γέροντος π. Κλεόπα Ἡλίε.

Ὁ Ἀδελφός  Κωνσταντῖνος ἁγιογράφς 

 π.Ἰωαννίκιος  Μπάλαν

Μοῦ ἐδιηγεῖτο ἀκόμη τά ἑξῆς ὁ πατήρ Κλεόπας: <῞Οταν ἤμουν Δόκιμος μοναχός, εἶχα ταλέντο στήν ἁγιογραφία. Μέ εἶχε διδάξει ζωγραφική τῶν εἰκόνων ἕνας μοναχός, Νεῖλος τό ὄνομά του ἀπό τήν Μονή Σέκου. ῞Οταν ἐσυνήθισα στήν ἰχνογραφία τῶν μορφῶν ἄρχισα  τήν ζωγραφική μέ νεροχρώματα καί ἐδούλευα καλά μέ τό πινέλλο. 'Ενίοτε ἐρχόταν ὁ 'Ηγούμενος στό κελλί μου νά ἰδῆ πῶς ζωγραφίζω καί τοῦ ἄρεσε πολύ ἡ ἐργασία μου. 'Αλλά ἐγώ εἶχα μπεῖ στόν πειρασμό τῶν χρημάτων, διότι μόνος μου ἀγόραζα τά χρώματα καί ὅλα τά ἀναγκαῖα γιά τήν ζωγραφική τῶν εἰκόνων.
Μιά φορά ἦλθε ὁ στάρετς στό κελλί μου καί μέ πείραξε μέ τήν ἐρώτησι:
-Τί τιμή ἔχει αὐτή ἡ εἰκόνα;
-Δέν τήν κάνω γιά χρήματα, Γέροντα! Τοῦ ἀπήντησα ἐγώ.
-Γι'αὐτό, 'Αδελφέ Κωνσταντῖνε, σέ ἐρωτῶ γιά τήν τιμή της, διότι εἶναι ὡραία! Μοῦ εἶπε δοκιμάζοντάς με ὁ στάρετς.
῞Οταν εἶδα ἐγώ ὅτι πρέπει νά κοστολογήσω τήν εἰκόνα καί θά ἔχω χρήματα ἀπό τούς ἀνθρώπους, φοβήθηκα μήθως νικηθῶ ἀπό τήν ὑπερηφάνεια καί τήν χρηματολατρεία. Κάποια ἡμέρα, ἦλθε ὁ πατήρ Κυριᾶκος, ὁ Οἰκονόμος τῆς Σκήτης στό κελλί μου καί μοῦ εἶπε:

Ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ χαρὰ στὴ ζωὴ τῶν μοναχῶν

π. Δημήτριος Στανιλοάε,

Ἐγὼ πάντοτε εἶχα μεγάλο σεβασμὸ καὶ ἀγάπη πρὸς τοὺς μοναχούς. Αἰσθάνομαι πάντοτε πολὺ καλὰ ὅταν βρίσκομαι μεταξύ τους. Στὴν ἀρχὴ μάλιστα τῆς ζωῆς μου δυσκολεύθηκα ποιὸ δρόμο νὰ ἀκολουθήσω. Κατέληξα καὶ ἀπεφάσισα νὰ ζήσω τὸ δρόμο ποὺ βρίσκεται πολὺ κοντὰ στοὺς μοναχούς. Μπορῶ νὰ πῶ ὅτι αἰσθάνθηκα τὴ χαρὰ καὶ τὸν πόνο τους. Ἐπεδίωξα πάντοτε νὰ ἀκούσω καὶ νὰ νοιώσω τοὺς μοναχοὺς καὶ προσπάθησα νὰ ἐκφράσω τὰ ἰδανικὰ τοῦ μοναχισμοῦ, ποὺ εἶναι συγχρόνως καὶ ἡ κορυφὴ τῆς πνευματικότητος.

Καθὼς λέγει ἕνας μεγάλος στοχαστὴς, κάθε χριστιανὸς εἶναι, κατὰ κάποιον τρόπο, ὡς πρὸς τὶς ἀναζητήσεις του, μοναχός. Δὲν ὑπάρχουν δύο πνευματικότητες στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ἡ πνευματικότης εἶναι μία, ἀλλὰ πραγματοποιεῖται σὲ διαφορετικὰ ἐπίπεδα.

Θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς μιλήσω λίγο γιὰ τὸ περιεχόμενο τῆς μοναχικῆς ζωῆς.

1. Ἕνας φιλόσοφος κάποιας χώρας ἔγραψε στὸ γιό του πού ἔγινε μοναχός:

Πῶς πρέπει κάποιος νά δοκιμάζεται πρίν γίνει μοναχός κατά τήν Πενθέκτη Οἰκουμενική Σύνοδο;

Τού Θ. Φ. Δ.

(βασισμένο σε μία ομιλία του π. Κων/νου Στρατηγόπουλου)

 

Απόσπασμα από τον Κανόνα 41:
Τους εν πόλεσιν, η χωρίοις, εν εγκλείστραις βουλομένους αναχωρείν, και εαυτοις κατά μόνας προσέχειν, πρότερον εν μοναστηρίω εισιέναι δει, και την αναχωρητικήν παιδοτριβείσθαι διαγωγήν’ και επί τριετή χρόνον τω της μονής εξάρχοντι εν φόβω Θεού υποτάττεσθαι· και την κατά πάντα, ως προσήκεν, υπακοήν εκπληρούν, και ούτως ομολογούντας περί της εν τω τοιούτω βίω προαιρέσεως, και ως εξ όλης καρδίας εκουσίως τούτον ασπάζονται, υπό του κατά τόπον δοκιμάζεσθαι προέδρου. Είθ’ ούτως, εφ’ έτερον ενιαυτόν, έξωθεν προσκαρτερείν της εγκλείστρας, ως αν ο σκοπός αυτών πλειόνως φανερωθείη. Τηνικαύτα γαρ πληροφορίαν παρέξουσιν, ως, ου κενήν θηρώμενοι δόξαν, αλλά δι’ αυτό το όντως καλόν την ησυχίαν ταύτην μεταδιώκουσι.

«Τό πρῶτο μου “κουστούμι” ὡς μοναχός»

Ἀπoσπάσματα ἀπό τό βιβλίο «Ἀπό τό περιβόλι τῆς Παναγίας, Νοσταλγικές ἀναμνήσεις»
τοῦ +Ἀρχιμ. Χερουβείμ
  
Εἶχε περάσει ἀρκετός καιρός, ὁπότε ἕνα ἀπόγευμα μέ πῆρε ὁ Γέροντας καί πήγαμε στό Κυριακό. Δικαῖος τότε ἦταν ὁ ἱερομόναχος Χαράλαμπος. Σοβαρός καί ὀλιγόλογος μᾶς δέχθηκε καί μᾶς ἐκέρασε. Ἀνῆκε στήν καλύβη τοῦ ἁγίου Μοδέστου, λίγο πιό πίσω ἀπό τό Κυριακό. Ἡ συνοδεία του, συνοδεία ἁρμονική καλογερική ζωή, εἶχε τέσσερις ἱερομονάχους καί ἕναν ἱεροδιάκονο. Ὁ ἀείμνηστος Γέροντάς του π. Λεόντιος εἶχε φήμη καλοῦ πνευματικοῦ. Τό ἐργόχειρό τους ἦταν νά πλέκουν φανέλλες καί νά κατασκευάζουν τρίχινους μάλλινους σκούφους.
Ἅγιε Δικαῖε, ἔφερα τόν ἀρχάριό μου καί παρακαλῶ νά τόν ἐγγράψετε στό Δοκιμολόγιο, τοῦ εἶπε ὁ Γέροντας.
Τότε ἡ σκήτη μας ἀριθμοῦσε περίπου ἑκατόν τριάντα μοναχούς. Ἔβαλα μετάνοια στήν θαυματουργό εἰκόνα τῆς ἁγίας Ἄννης καί στόν Δικαῖο, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ ὅλη τήν σκήτη. Ἤμουν συγκινημένος καί χαρούμενος, διότι τό ὄνομά μου γράφθηκε στό Δοκιμολόγιο, σ’ ἕναν κατάλογο ἱερό ἀπό τόν ὁποῖο εἶχαν περάσει τόσοι γνωστοί καί ἄγνωστοι ἅγιοι, πού τά ὀνόματά τους ἔχουν μεταγραφεῖ «ἐν βίβλῳ ζωῆς».

Πώς πρέπει κάποιος να δοκιμάζεται πριν γίνει μοναχός κατά την Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο;

Τού Θ. Φ. Δ.

(βασισμένο σε μία ομιλία του π. Κων/νου Στρατηγόπουλου)

Απόσπασμα από τον Κανόνα 41:
Τους εν πόλεσιν, η χωρίοις, εν εγκλείστραις βουλομένους αναχωρείν, και εαυτοις κατά μόνας προσέχειν, πρότερον εν μοναστηρίω εισιέναι δει, και την αναχωρητικήν παιδοτριβείσθαι διαγωγήν' και επί τριετή χρόνον τω της μονής εξάρχοντι εν φόβω Θεού υποτάττεσθαι· και την κατά πάντα, ως προσήκεν, υπακοήν εκπληρούν, και ούτως ομολογούντας περί της εν τω τοιούτω βίω προαιρέσεως, και ως εξ όλης καρδίας εκουσίως τούτον ασπάζονται, υπό του κατά τόπον δοκιμάζεσθαι προέδρου. Είθ' ούτως, εφ’ έτερον ενιαυτόν, έξωθεν προσκαρτερείν της εγκλείστρας, ως αν ο σκοπός αυτών πλειόνως φανερωθείη. Τηνικαύτα γαρ πληροφορίαν παρέξουσιν, ως, ου κενήν θηρώμενοι δόξαν, αλλά δι’ αυτό το όντως καλόν την ησυχίαν ταύτην μεταδιώκουσι. Μετά δε την τοσούτου χρόνου συμπλήρωσιν, ει τη αυτή προαιρέσει εμμένοιεν, εγκεκλείσθαι αυτούς, και μηκέτι τούτοις εξείναι, ότε βούλονται, της τοιαύτης καταμονής αφίστασθαι· εκτός, ει μη δια κοινήν λυσιτέλειαν, και ωφέλειαν, ή ετέραν ανάγκην προς θάνατον αυτούς βιαζομένην, προς τούτο έλκοιντο, και ούτω μετ' ευλογίας του κατά τόπον Επισκόπου. (...)

Απόδοση στην νεοελληνική:

Όσοι απ' αυτούς που κατοικούν σε πόλεις η χωριά θέλουν ν' αναχωρήσουν σε εγκλείστρες και να στραφούν στη μοναχική ζωή, πρέπει προηγουμένως να μπουν σε μοναστήρι και να εκπαιδευτούν στην αναχωρητική ζωή και για τρία χρόνια να υπακούουν με φόβο Θεού στον προϊστάμενο της μονής και να εκπληρώνουν όπως ταιριάζει την υπακοή σε όλα, και έτσι να εγκρίνονται από τον κατά τόπον Επίσκοπο ομολογώντας σχετικά με την επιλογή τους γι’ αυτήν τη ζωή, και μάλιστα ότι την ασπάζονται με όλη τους την καρδιά και με τη θέλησή τους. Έπειτα για άλλον ένα χρόνο να παραμένουν υπομονετικά έξω από την εγκλείστρα, για να φανερωθεί καλύτερα ο σκοπός τους. Γιατί τότε θα δώσουν να καταλάβουμε ότι επιδιώκουν αυτήν την ησυχία, όχι επειδή κυνηγούν κενή δόξα, αλλά για την ίδια την ουσία του πραγματικά ωραίου.
Ύστερα από τη συμπλήρωση αυτού του χρονικού διαστήματος, αν επιμένουν στην ίδια επιλογή, να κλείνονται αυτοί σε εγκλείστρα και να μην τους επιτρέπεται πια να απομακρύνονται απ' αυτήν την απομόνωση, όποτε θέλουν, εκτός αν τείνουν σ' αυτό εξαιτίας κοινής ωφέλειας και κέρδους ή για άλλη ανάγκη που τους απειλή με θάνατο· κι αυτό να γίνεται με την ευλογία του κατά τόπον Επισκόπου. (…)

Σχολιασμός:

Είναι εμφανές από μία απλή ανάγνωση του κανόνα πως οι Πατέρες της συνόδου δεν ήθελαν στον μοναχισμό ανθρώπους που δεν είχαν “θεραπευμένο θέλημα”. Ήθελαν ανθρώπους που με ωριμότητα θα επέλεγαν τον μοναχισμό, με όλες τις δυσκολίες και τις θυσίες. Η διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται είναι:

1.) Να δοκιμάζει ο υποψήφιος την ζωή στο μοναστήρι για τρία έτη. Δυστυχώς ορισμένοι ηγούμενοι σήμερα δεν δίνουν τόσο χρόνο, αλλά τον μειώνουν όσο το δυνατό. Με αυτό τον τρόπο όμως δεν προφυλλάσεται ο δόκιμος που δεν έχει “θεραπευμένο θέλημα” από το να αλλάξει γνώμη στο μέλλον, όταν θα έχει ήδη δώσει υποσχέσεις αφιέρωσης στον Θεό.

2.) Μετά το πέρας της τριετίας, ο ηγούμενος θα πρέπει να ΣΤΕΛΝΕΙ ΠΙΣΩ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ τον δόκιμο για ένα χρόνο! Αυτό ειδικά σήμερα σκανδαλίζει πολλούς, αλλά είναι ένα ακόμη δείγμα της Σοφίας των Πατέρων, που δεν θέλουν να φτιάξουν “ρομποτοποιημένους” μοναχούς όπως οι σέχτες, αλλά να διασφαλίσουν την ελεύθερη επιλογή τους. Μετά από τρία ολόκληρα χρόνια μοναστικής ζωής ο δόκιμος αναγκάζεται να επιστρέψει στο καμίνι του κόσμου για να δοκιμαστεί ολοκληρωτικά. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται πως:

• 
  
  α') Ο δόκιμος δεν έχει υποστεί “πλύση εγκεφάλου” από κάποιους του περιβάλλοντος ή οποιουσδήποτε άλλους. Η δυσκολία του να παραμείνει στον κόσμο θα του δώσει και την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει από επιρροές τρίτων. Όποιοι και να είναι αυτοί.
• 
  
  β') Ο δόκιμος δεν έχει επηρεαστεί από τον δικό του άκριτο ενθουσιασμό. Όσο και ενθουσιώδης αν είναι, μετά από τρία χρόνια το να επιστρέψεις για έναν χρόνο πίσω στα εγκόσμια είναι μια σκληρή δοκιμασία. Δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες. Οποιεσδήποτε αυταπάτες διαλύονται όταν η πραγματικότητα ορθώνεται ανελέητη. Η τελική αυτή δοκιμασία δείχνει αν πραγματικά ο δόκιμος έχει “θεραπευμένο θέλημα” και πως οι δόκιμοι θέλουν να γίνουν μοναχοί “όχι επειδή κυνηγούν κενή δόξα, αλλά για την ίδια την ουσία του πραγματικά ωραίου”.

3.) Τέλος, αφού μετά τις παραπάνω δοκιμασίες ο δόκιμος συνεχίζει να έχει σταθερή απόφαση θα πρέπει να παραμένει εκεί που έχει οριστεί ο τόπος άσκησης του χωρίς να φεύγει παρά μόνο για σημαντικούς λόγους. Εντύπωση πρέπει να μας κάνει στον κανόνα αυτόν πως τίποτε δεν γίνεται χωρίς την σύμφωνη γνώμη του Επισκόπου.

Κλείνοντας , θα τονίσουμε μία ακόμα φορά την σοφία αυτού του κανόνα. Επειδή θέτει το θέμα του μοναχισμού όχι ως “πελατειακό” (να κρατήσουμε τον υποψήφιο μην μας φύγει / αλλάξει γνώμη) αλλά πραγματικά πνευματικό και πέρα από ψυχαναγκασμούς και ιδεοληψίες που καταντούν τον μοναχισμό ιδεολόγημα και όχι ελεύθερη επιλογή.

Όσοι Ηγούμενοι και πνευματικοί Πατέρες δεν τον γνωρίζουν, καλό είναι να τον συμβουλεύονται γιατί όπως άλλωστε όλοι οι Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων, έχουν βασιστεί στην πείρα και τον φωτισμό των Πατέρων. Αν ο Πνευματικός Πατέρας δεν τον λάβει υπ' όψιν του, θα πρέπει τουλάχιστον ο δόκιμος να προβληματιστεί. Δεν είναι τόσο ο ακριβής αριθμός ετών που θα πρέπει να μας προβληματίσει όσο το "πνεύμα" του κανόνα. Καλό θα ήταν να σκεφθούμε βέβαια: Αν τότε , που η σκληρότητα της κοινωνία ήταν μεγαλύτερη και ο άνθρωπος είχε συνηθίσει λόγω της δυσκολίας του βίου σε λιτές συνθήκες, ήταν αναγκαία τέσσερα έτη δοκιμασίας, πόσο περισσότερα θα χρειαζόμαστε κατά μέσο όρο σήμερα;

Η άγνοια του κανόνα αυτού σήμερα, νομίζουμε πως οδηγεί σε τόσα σκάνδαλα και τραγωδίες που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.

http://www.oodegr.com/oode/orthod/monaxismos/dokimasia_1.htm