Τὰ βουνὰ καὶ μοναστήρια
τῆς Συρίας καὶ Μεσοποταμίας
Φώτης Κόντογλου
Τὸ μέγα βουνὸ ὁ Ἀμανὸς
στέκεται σὰν κάστρο ἀνάμεσα στὴ Συρία
καί στὴν Κιλικία, κι' εἶναι παρακλάδι
τοῦ Ταύρου, ἄγριο καὶ μεγαλοπρεπέστατο,
πυκνοφυτεμένο μὲ λογῆς λογῆς δέντρα
καὶ μὲ κέδρα.
Ἔχει κλεισοῦρες φοβερὲς
κι' ἀπέραστες, καὶ θρέφει πολλὰ ἀγρίμια
καὶ θεριά. Σὲ μία κορυφὴ τοῦ ἤτανε
κτισμένος ναὸς γιὰ τοῦτο τὰ συναξάρια
λένε γιὰ δαῦτο «πολλῆς πάλαι γέμον
πολυθέου μανίας». Τούρκικα τὸ λένε Ἁλμὰ
Ντάγ. Μέσα στὶς σπηλιὲς του ἁγιάσανε
πολλοὶ ἀναχωρητές, Συμεώνης ὁ Παλαιός,
Θεοδόσιος ὁ ἐν τῷ Σκοπέλω, ἀπάνου στὸ
ἀκρωτήρι ποὺ βγαίνει στὴ θάλασσα, κι'
ἄλλοι πολλοί.
Ἄλλο μεγάλο βουνὸ τῆς
Συρίας εἶναι ὁ Λίβανος, στ' ἀραβικὰ
λεγόμενο Τζέμπελ ἒλ Λιμπνάν, δασωμένο
ἀπὸ βαλανιδιές, ὀξυὲς κι' ἀπὸ τὰ
περιβόητα τὰ κέδρα. Βουνὸ θεοαγάπητο
καὶ ὑμνολογημένο.
Ὁ Σολομώντας ἔκανε
ἀπὸ τὰ κέδρα του τὴ σκεπή τοῦ ναοῦ
του, ἀπὸ κεῖ κόβανε ξύλα κ' οἱ Φοίνικες
καὶ σκαρώνανε τὰ καράβια τους. Πολλοὶ
Πατέρες ἁγιάσανε ἀπάνω του, κι' ἀνάμεσά
τους ξεχωρίζει ὁ Ἀβραάμης. Στὸν
Ἀντιλίβανο, πού ΄ναι ἀντίκρυ στὸ Λίβανο
καὶ βγαίνει στὴ θάλασσα, μόνασε ὁ ἅγιος
Μάρωνας.