Ὁδὸς ταπείνωσης καὶ ἀποκοπῆς τῶν παθῶν

ΟΣΙΩΝ ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ KAI IΩAΝΝΟΥ

Οδός ταπείνωσης και αποκοπής των παθών

Παρακαλῶ σε, κύριε ἀββᾶ, ἵνα εὔξῃ ὑπὲρ ἐμοῦ, ὅπως δῴη μοι ὁ Κύριος μικρὰν ταπείνωσιν· καὶ ἐπειδὴ λέγουσιν οἱ πατέρες, ὅτι «ἐὰν μή τις ἐκκόψῃ τὴν ῥίζαν τοῦ πάθους, πάλιν καιρῷ εἰς αὐτὸ ἐμπίπτει», πῶς ἐκκόπτει τις τὴν ῥίζαν τοῦ πάθους καὶ τῆς γαστριμαργίας καὶ τῆς φιλαργυρίας; Καὶ ἐπειδὴ εἶπέ μοι ὁ μέγας Γέρων, ὅτι «ὁ νῦν κλαυθμὸς οὐκ ἔστιν ἀληθής, ἀλλ’ ὑπάγει καὶ ἔρχεται», ἀπὸ ποίας διαθέσεως ἔρχεται μοι τοῦτο; καὶ εἰ ὀφείλω βιάσασθαι ἐμαυτὸν εἰς αὐτὸ ἢ ἀφεῖναι ἕως ἔλθῃ ἡ ἀληθινὴ κατάνυξις.

Ἀπόκρισις

Ἀδελφέ, δίδωσιν ἡμῖν ὁ Θεὸς τὴν ταπείνωσιν καὶ ὠθοῦμεν αὐτήν. Καὶ πάλιν λέγομεν· «εὔξαι ἵνα δῴη ἡμῖν ὁ Θεὸς τὴν ταπείνωσιν». Ἡ ταπείνωσίς ἐστι τὸ κόψαι ἐν πᾶσι τὸ ἴδιον θέλημα καὶ ἀμεριμνῆσαι ἀπὸ πάντων.

Περὶ δὲ τοῦ κόψαι τὴν ῥίζαν, ὡς εἶπας, τῶν παθῶν, διὰ τοῦ κόψαι τὸ θέλημα καὶ θλῖψαι ἑαυτὸν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν καὶ βασανίσαι τὰ αἰσθητήρια φυλάξαι τὴν τάξιν αὐτῶν εἰς τὸ μὴ χρήσασθαι κακῶς, κόπτεται ἡ ῥίζα οὐ μόνον τούτων, ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν.

Τὸ δὲ ἀπελθεῖν σε καὶ ἐξελθεῖν τὸν νῦν κλαυθμὸν τὸν μὴ ἀληθινόν, διὰ τοῦ χαυνοῦσθαι ἅπαξ τὸν λογισμὸν καὶ θερμανθῆναι γίνεται. Ὅταν οὖν μείνῃ, ἡ θερμότης γίνεται μεγάλη καὶ μόνιμος ἡ κατάνυξις, καὶ ταύτῃ ἕπεται ὁ ἀληθινὸς κλαυθμός, περὶ οὗ ὀφείλεις φροντίσαι βιαζόμενος σεαυτόν, ἵνα ἔλθῃ σοι.

Ἀδελφέ, μὴ καταφρονήσῃς φυλάξαι τοὺς λόγους καὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ γέροντος καὶ σῴζῃ· ἐφλυάρησά σοι κἀγώ, ἀδελφέ, ἀλλ’ οὐκ ἀπ’ ἐργασίας, οὐδ’ ἀπὸ πνεύματος· πιστεύω δὲ ὅτι, ὅσα σοι εἶπεν ὁ γέρων καὶ λέγει, ἀπὸ πράξεως τῆς πρότερον λαλεῖ καὶ ἀπὸ ἁγίου Πνεύματός ἐστιν. Ὅμως τὸ συνειδὸς μαρτυρεῖ μοι, ὅτι οὐ θέλω σε πλανῆσαι ὅλως ἐν οὐδενὶ πράγματι· διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι οὔτε οἱ λόγοι μου βλάπτουσί σε, οὔτε αἱ συμβουλίαι μου. Οἶδε γὰρ ὅτι οὐ θέλω, ἀλλ’ ἀντίψυχός σου πάντως ἐρωτῶντος, καὶ θέλοντος σωθῆναι, θέλω εἶναι, ἐὰν ἐνδυναμώσῃ με ὁ Κύριος.

Δῴη σοι ὁ Θεὸς βοήθειαν ἐκ Σιών, καὶ ἴδῃς τὰ ἀγαθὰ Ἱερουσαλὴμ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου. Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀδελφέ.

ΑΠΟΔΟΣΗ:

Σε παρακαλώ, κύριε αββά, να προσευχηθείς για μένα, ώστε να μου δώσει ο Κύριος έστω και λίγη ταπείνωση. Και επειδή λένε οι Πατέρες ότι «αν δεν κόψει κανείς τη ρίζα του πάθους, με τον καιρό θα ξαναπέσει σε αυτό», πώς κόβεται η ρίζα του πάθους, της γαστριμαργίας και της φιλαργυρίας; Επίσης, επειδή ο μεγάλος Γέροντας μου είπε ότι «ο τωρινός κλαυθμός δεν είναι αληθινός, αλλά πηγαίνει και έρχεται», από ποια εσωτερική κατάσταση μου συμβαίνει αυτό; Και οφείλω να πιέζω τον εαυτό μου σε αυτόν τον κλαυθμό ή να τον αφήσω, μέχρι να έρθει η αληθινή κατάνυξη;

Απόκριση

Αδελφέ, ο Θεός μάς δίνει την ταπείνωση, αλλά εμείς την απωθούμε. Και πάλι λέμε: «προσευχήσου να μας δώσει ο Θεός ταπείνωση». Ταπείνωση όμως είναι το να κόβει κανείς σε όλα το δικό του θέλημα και να ελευθερωθεί από κάθε μέριμνα.

Όσο για την αποκοπή της ρίζας των παθών, για την οποία ρώτησες, σου λέω τούτο: με το να κόβεις το θέλημά σου, να πιέζεις τον εαυτό σου όσο μπορείς και να ελέγχεις αυστηρά τις αισθήσεις σου ώστε να μην τις χρησιμοποιείς κακώς, κόβεται η ρίζα όχι μόνο αυτών των παθών, αλλά και όλων των υπολοίπων.

Το ότι πάλι φεύγει από πάνω σου αυτός ο τωρινός κλαυθμός (ο μη αληθινός), συμβαίνει επειδή ο λογισμός σου κάποια στιγμή χαλαρώνει και παύει να είναι θερμός. Όταν όμως η θερμότητα παραμείνει, τότε η κατάνυξη γίνεται μεγάλη και μόνιμη· και αυτήν ακολουθεί ο αληθινός κλαυθμός, για τον οποίο οφείλεις να φροντίσεις πιέζοντας τον εαυτό σου, ώστε να σου χαριστεί.

Αδελφέ, μην αμελήσεις να τηρήσεις τους λόγους και τις εντολές του Γέροντα και θα σωθείς. Σου φλυάρησα και εγώ, αδελφέ, αλλά όχι από προσωπική πείρα ούτε από το Πνεύμα. Πιστεύω όμως ότι όσα σου είπε και σου λέει ο Γέροντας, τα λέει μέσα από την πράξη και προέρχονται από το Άγιο Πνεύμα. Η συνείδησή μου όμως με βεβαιώνει πως δεν θέλω καθόλου να σε πλανέσω σε κανένα ζήτημα· γι’ αυτό πιστεύω ότι ούτε οι λόγοι μου ούτε οι συμβουλές μου σε βλάπτουν. Διότι ο Θεός γνωρίζει ότι δεν θέλω τίποτε άλλο, παρά να δώσω ακόμη και τη ζωή μου για σένα που ρωτάς και θέλεις να σωθείς, αν ο Κύριος με δυναμώσει.

Είθε ο Θεός να σου στείλει βοήθεια από τη Σιών, και να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ όλες τις ημέρες της ζωής σου. Προσευχήσου για μένα, αδελφέ.

ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ KAI IΩAΝΝΟΥ-ΕΡΩΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ – ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΚΗΤΙΚΩΝ 10Β – ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΜΕΡΕΤΑΚΗ «ΤΟ Β Υ Ζ Α Ν Τ ΙΟ Ν» – ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ»-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1988 – ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ: Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ https://www.entaksis.gr

https://aktines.blogspot.com/2026/01/blog-post_97.html