Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας:«Ἡ Ὀρθοδοξίας μας» π. ἈΘανάσιος Μυτιληναῖος

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

από τη σειρά «Ομιλίες εις προσκυνητάς»

με θέμα:

« Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΜΑΣ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 23-10-1993]

[Ομιλία εις προσκυνητάς Θεσσαλονικείς, Σειρά Δ102 Α και Β]

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ

Ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου, δέσμιος στη Ρώμη, γράφει εις τον Τιμόθεον στην δευτέρα του επιστολή, μέσα από τα κακοπαθήματά του, από τις φυλακίσεις, κατατρεγμούς και διωγμούς: «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα (:Τα περνάω όλα αυτά, διότι γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστέψει)». Δηλαδή «αξίζει. Γιατί ξέρω Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός». Είναι δε ωραιοτάτη αυτή η θέσις του. «Οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα (:γιατί γνωρίζω Εκείνον τον Οποίον έχω πιστεύσει)».

Αλλά αυτό, όμως, εμείς, μέσα από τυχόν κακοπάθειές μας, μπορούμε να το πούμε; Εμείς. Μπορούμε να πούμε: «Γνωρίζω σε Ποιον έχω πιστεύσει;» Αυτό το γνωρίζω, από πού; Μέσω της Ορθοδοξίας! Μέσω της Ορθοδοξίας μας θα γνωρίσομε Ποιος είναι πραγματικά ο Ιησούς Χριστός.

Βέβαια, έχομε την μεγάλη ευλογία εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες, να έχομε αυτήν την ορθήν πίστιν, δηλαδή να είμεθα Ορθόδοξοι. Γιατί έξω από την Ορθοδοξία μας παραπαίει η παρέκκλισις, η αίρεσις, και δεν έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού. Γιατί αν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, πεθαίνεις γι’ Αυτόν. Αν, όμως, δεν ξέρεις Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός, έχεις εσφαλμένη εικόνα, ένα κακέκτυπον του προσώπου Του, τότε βέβαια δεν μπορείς να πεθαίνεις για Αυτόν. Γι' αυτόν, λοιπόν, τον λόγο, είμεθα ευτυχείς που είμεθα Ορθόδοξοι, γιατί αυτό θα πει Ορθοδοξία, το να έχω σωστή, πιστή εικόνα του Θεανθρωπίνου προσώπου του Ιησού Χριστού· διότι υπάρχει μία υποκειμενική αντίληψη του Ευαγγελίου, δηλαδή του προσώπου του Ιησού Χριστού, η οποία υποκειμενική αντίληψη αλλάζει τα πράγματα.

Επί παραδείγματι, προχθές την Κυριακή που είχαμε, προ ημερών, την περασμένη εβδομάδα, είχαμε την Κυριακή του Σπορέως, δηλαδή την Κυριακή την αφιερωμένη στους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου· η οποία Οικουμενική Σύνοδος εστήριξε την ορθόδοξη θέση, μάλιστα με το θέμα των εικόνων, και δεν είναι απλώς να βάλομε ή να μη βάλομε τις εικόνες· το θέμα είναι: «Μπορεί να απεικονιστεί το πρόσωπο του Ιησού Χριστού;». Εάν έγινε άνθρωπος, βεβαίως μπορεί. Εάν δεν έγινε άνθρωπος, αλλά νομίζομε ότι έγινε άνθρωπος, τότε βεβαίως όχι.

Η Ορθοδοξία, λοιπόν, πού βρίσκεται; Στο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε άνθρωπος. «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν». Άρα, λοιπόν, η Ορθοδοξία είναι να επιμείνει και να στηρίξει την αληθινή ανθρωπίνη φύση του Χριστού. Γιατί αλλιώτικα υποβόσκει ένας Μονοφυσιτισμός. Μονοφυσιτισμός θα πει να υπάρχει η πίστις μόνο σε μία φύση του Χριστού. Ο Χριστός δεν είναι μία φύσις. Είναι δύο φύσεις. Είναι η θεία και η ανθρωπίνη. Έτσι, λοιπόν, στηρίζομε την ανθρωπίνη φύση του Χριστού.

Αντίθετα, ο Αρειανισμός, που τον πολέμησε η Α΄Οικουμενική Σύνοδος, ξέρετε, Α΄(πρώτη) και τελευταία Ζ΄(εβδόμη), είναι τα δύο άκρα, οι δύο πόλοι που στρέφονται γύρω από το θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού. Τι έλεγε ο Άρειος; «Όχι», λέει, «δεν είναι Θεός, είναι μόνον άνθρωπος». Κι έτσι διασώζει ο Αρειανισμός μόνον την ανθρωπίνη φύση και όχι την θεία. Τι είπαν οι Ορθόδοξοι; «Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος».

Συνεπώς αντιλαμβανόμεθα ότι μόνο μέσα εις την Ορθοδοξίαν έχομε, αν μπόρεσα να σας δώσω να εννοήσετε, το σωστό πρόσωπο του Χριστού ποιο είναι. Είναι θεανθρώπινον, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.

Έτσι, αγαπητοί, στην Εκκλησία μας έχομε δύο πράγματα τα οποία είναι ισόκυρα. Είναι η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοσις. Τι είναι η Ιερά Παράδοσις; Η Ιερά Παράδοσις δεν είναι τίποτε άλλο παρά ό,τι ειπώθηκε για τον Ιησούν Χριστόν. Αυτό είναι Παράδοσις. Μάλιστα αν θέλετε, χρονικά, προηγείται η Ιερά Παράδοσις από την Αγία Γραφή. Διότι η Ιερά Παράδοσις μας διασώζει ότι το Ευαγγέλιο του Ματθαίου το έγραψε ο Ματθαίος, το Ευαγγέλιο του Λουκά το έγραψε ο Λουκάς, ότι οι «Πράξεις των Αποστόλων» είναι έργο του Λουκά, ότι η επιστολή «προς Ρωμαίους» είναι επιστολή του Παύλου κ.ο.κ. Ποιος μας διασώζει και μας πιστοποιεί ότι είναι γνήσια αυτά τα βιβλία; Η Ιερά Παράδοσις!

Ακόμη και η Αγία Γραφή στηρίζεται επάνω εις την Ιερά Παράδοση. Αν λάβετε υπόψιν ότι αρκετά χρόνια μετά από την Ανάληψη του Χριστού άρχισε να γράφεται η Αγία Γραφή. Έκτοτε τι υπήρχε; Η Παράδοσις. Και τι είναι η Παράδοσις; Αυτό που πήραν οι Απόστολοι και το παραδίδουν στην Εκκλησία. Αυτό είναι Παράδοσις. Αλλά τι παρέλαβαν; Παρέλαβαν τον Χριστό. Και τι παραδίδουν; Παραδίδουν τον Χριστό. Η Ιερά Παράδοσις, λοιπόν, είναι ο Χριστός, ο Ίδιος ο Χριστός.

Λέει ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους: «Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν». «Εγώ», λέει, «παρέλαβα από τον Κύριον αυτό που σας παρέδωσα». Τι παρέλαβε; Παρέλαβε το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Και τι παρέδωσε; Το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Αλλά το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας είναι ο Χριστός. Συνεπώς θα το λέγαμε έτσι: «Πήρα τον Χριστό και σας έδωσα τον Χριστό».

Ώστε η Παράδοσις τι είναι; Είναι η παραλαβή και η παράδοση του Χριστού. Αυτό είναι Ιερά Παράδοσις. Η Αγία Γραφή, εγράφη, δηλαδή τα Ευαγγέλια, η Αγία Γραφή εγράφη για να μας παρουσιάσει Ποιος είναι ο Χριστός. Αλλά πώς θα μπορέσομε να ερμηνεύσομε την Αγία Γραφή; Δεδομένου ότι εκεί είναι ο μεγάλος ύφαλος, που προσκρούουν οι άνθρωποι. Ο Χριστός είπε: «Τίνα μὲ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;». «Τι λένε οι άνθρωποι για μένα;». Και λένε οι μαθηταί: «Άλλος λέει ότι είσαι ένας προφήτης, άλλος ότι είσαι ο Πρόδρομος, ανεστήθης –όπως το έλεγε ο Ηρώδης-, άλλος ετούτο και άλλος εκείνο». -«Εσείς τι λέτε για μένα;». Και ο Απόστολος Πέτρος λέει: «Συ είσαι ο Υιός του Θεού του ζώντος».

Τι βλέπομε, λοιπόν, εδώ; Παίρνοντας την Αγία Γραφή, ο καθένας έχει διαφορετική αντίληψη περί του προσώπου του Χριστού. Διαφορετική. Ο άλλος λέει αυτό, ο άλλος λέει εκείνο. Μέχρι σήμερα. «Ποιος είναι ο Χριστός;», ρωτήστε: -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας μεγάλος ανθρωπιστής». «Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας Κοινωνιολόγος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας φιλόσοφος». -«Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». -«Ένας άγιος άνθρωπος». Όλα αυτά δεν είναι σωστά. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, που έγινε άνθρωπος. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά; Ενώ έχομε την Αγία Γραφή. Ποιος, λοιπόν, θα ερμηνεύσει ορθά την Αγία Γραφή; Η Παράδοσις, οι Πατέρες της Εκκλησίας, η Παράδοσις.

Συνεπώς για να έχομε σαφή εικόνα του προσώπου του Ιησού Χριστού, χρειαζόμαστε δύο πράγματα: Την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Αυτά τα δυο. Η Ιερά Παράδοσις είναι γραμμένη. Κι αυτή είναι γραμμένη. Είναι ό,τι είπαν οι Πατέρες, οι Αποστολικοί Πατέρες και Πατέρες για το πρόσωπο του Χριστού. Δηλαδή ερμήνευσαν σωστά, ερμήνευσαν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. Αυτά, λοιπόν, τα δυο συνιστούν ό,τι θα λέγαμε «πιστεύω». Και πιστεύω ορθώς, δηλαδή Ορθοδοξία.

Έτσι έχομε, αγαπητοί, αυτά τα δυο. Δεν θα σας πω τι είναι η Αγία Γραφή σήμερα. Αλλά θα σας έλεγα τι είναι η Ιερά Παράδοσις. Διότι εάν ερωτήσομε: «Τι επιτέλους είναι η Ιερά Παράδοση;», τι θα απαντούσαμε; Βεβαίως είναι πολλά πράγματα η Ιερά Παράδοσις. Θα το δείτε στη συνέχεια. Λυπούμαι βέβαια γιατί ο χρόνος είναι πάντα περιορισμένος και θα είμαι ικανά σύντομος. Ένα ένα από αυτά που θα σας έλεγα, θα μπορούσε να γίνει μία ωριαία ομιλία. Αλλά θα είμαι βέβαια πάρα πολύ σύντομος.

Και πρώτα πρώτα Ιερά Παράδοσις είναι οι επτά Οικουμενικές Σύνοδοι, αλλά και οι Τοπικές Σύνοδοι. Τι είναι αυτό; Είναι το σύστημα το συνοδικό, δηλαδή οι Πατέρες της Εκκλησίας μας όλοι μαζί, όχι ένας ένας. Όλοι μαζί, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, αποφαίνονται για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Όλοι μαζί οι Πατέρες στην Α΄Οικουμενική Σύνοδο. Πόσοι ήσαν; Τριακόσιοι δέκα οκτώ. Όλοι μαζί είπαν ότι ο Χριστός είναι ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος. Στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο τι είπαν; Ότι ο Χριστός είναι και τέλειος άνθρωπος. Πώς, λοιπόν, βγαίνει το συμπέρασμα αυτό; Όταν συγκεντρώνεται όλη η Εκκλησία για να ερμηνεύσει. Άρα λοιπόν αι Οικουμενικαί Σύνοδοι και Τοπικές Σύνοδοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκείνο που εκφράζει την Ορθοδοξία μας. Λέμε: «Το λέει η Οικουμενική Σύνοδος». Εγκυρότης, πέρα για πέρα.

Μάλιστα, για να το δείτε αυτό, θα σας πω μόνο ένα μικρό παράδειγμα. Ο Απόστολος Παύλος δεν ήτο θεόπνευστος; Εντούτοις, δεν θέλει κάτι να πει, εάν δεν συμφωνεί όλη η Εκκλησία. Θεόπνευστος ο Παύλος! Μάλιστα, τι λέει εκεί, ο Χριστός είπε στον Ανανία: «Μόνον θα τον βαπτίσεις. Δεν θα τον διδάξεις- στη Δαμασκό-. Εγώ θα του αποκαλύψω αυτά που θέλω». Είδατε; Άμεσα θεόπνευστος. Όπως άκουσαν την διδασκαλία του Χριστού οι δώδεκα μαθητές, έτσι ακούει τώρα και ο Παύλος, που είναι μεταγενέστερος. Εντούτοις, ακούστε τι γράφει: «Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα (:Ύστερα από 14 χρόνια ξανανέβηκα εις τα Ιεροσόλυμα). Ἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν (:Μου απεκαλύφθη να ανεβώ. -Λέει στους Γαλάτας αυτά) ·καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσι -«ἀνεθέμην» θα πει «ανέθεσα», «εξέθεσα», «είπα». Σε ποιους «αυτούς»; «Αὐτοῖς». Ποιοι είναι αυτοί; Οι μαθηταί, οι Απόστολοι. Τότε εκείνη την εποχή ήτανε τρεις μόνο. Ήταν ο Απόστολος Πέτρος, ο ευαγγελιστής Ιωάννης και ο άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, που γιορτάζομε σήμερα τη μνήμη του. «Σ’ αυτούς», λέει, «οι οποίοι εθεωρούντο και στύλοι της Εκκλησίας». Θα το πει πιο κάτω. «Ανέθεσα», λέει, «το Ευαγγέλιο, το οποίο κηρύττω εις τους ειδωλολάτρας) κατ᾿ ἰδίαν δὲ τοῖς δοκοῦσι, μήπως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον (:ιδιαιτέρως δε σε εκείνους οι οποίοι εθεωρούντο στύλοι, ανέθεσα και τους είπα: ‘’Αυτά διδάσκω. Τα λέω καλά;’’. Ακούστε. ‘’Τα λέω καλά;’’. Ένας Παύλος! «Τα λέω καλά;». Να τ’ ακούσει η Εκκλησία, όλη η Εκκλησία, να τον εγκρίνει η Εκκλησία. Ο θεόπνευστος Παύλος! «Ώστε», λέει, «μην τρέχω εις κενόν, κούφια ή έτρεξα κούφια. Δηλαδή να μην έκανα τίποτα»)».

Βλέπετε, λοιπόν, ότι εδώ το συνοδικό σύστημα είναι πάρα πολύ σπουδαίο; Δεν μπορεί κάποιος να πει κάτι γιατί έτσι του ήρθε. Συμφωνεί η Εκκλησία; Βεβαίως έχομε γνώμες Πατέρων απομονωμένες. Αλλά τις ενέκρινε η Εκκλησία. Κάτι είπε ο Ιερός Χρυσόστομος, κάτι είπε ο Μέγας Βασίλειος. Το είπαν ξεχωριστά, δεν το είπαν σαν Σύνοδος. Το εγκρίνει, όμως, η Εκκλησία αυτό. Αυτό λέγεται Παράδοσις.

Δεύτερο σημείο είναι η Θεία Λειτουργία. Η Θεία Λειτουργία μάς παρεδόθη, διαμέσου της ιερωσύνης. Και έτσι… -αυτό δα, αν είναι και δεν είναι- είναι κορυφαίον, έχομε δια της ιερωσύνης, με την τέλεση του μυστηρίου, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Έξω από την Θεία Λειτουργία, χωρίς ιερωσύνη, ένας λαϊκός, να τελέσει την Θεία Λειτουργία, έχει Σώμα και Αίμα Χριστού; Βέβαια όχι. Αλλά το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, σας το είπα προηγουμένως, είναι η Εκκλησία, δηλαδή η Παράδοσις, δηλαδή αυτό που μας παρεδόθη. Σας βεβαιώνω, αγαπητοί μου, ξαναλέω άλλη μία φορά, η Θεία Λειτουργία είναι το μυστήριον της Εκκλησίας, χωρίς την οποία Θεία Λειτουργία, δεν έχομε Εκκλησία.

Οι Προτεστάντες, επί παραδείγματι, δεν έχουν Εκκλησία. Γιατί; Γιατί δεν έχουν ιερωσύνη. Κι αφού δεν έχουν ιερωσύνη, δεν έχουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, άρα δεν έχουν Εκκλησία. Πέφτουν στο κενόν. Για να καταλάβετε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος». Βλέπετε πόσοι Ευαγγελικοί υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, προτεστάντες. Θεός να φυλάξει. Επειδή λένε μερικά καλά λόγια, επειδή, ξέρω γω, επειδή, παρουσιάζονται σαν πρόβατα ήρεμα και επιεική και νομίζομε ότι εκεί είναι η αλήθεια. Δεν είναι. Δεν είναι εάν έχω χρηστολογία, δηλαδή αρετή, ξέρω γω, τούτα, εκείνα. Όχι… Αυτό που παρουσιάζεις εσύ, ήρεμος, καλός, δεν είναι τίποτα. Αυτό είναι δευτερεύον. Αυτό είναι δορυφόρος. Πιστεύεις στο Σώμα και στο Αίμα του Χριστού; Έχεις το Σώμα και το Αίμα του Χριστού; Εάν δεν το έχεις, δεν είσαι τίποτα. Δεν είσαι τίποτα, δεν έχομε Εκκλησία. Γι'αυτό και οι Προτεστάντες κατακερματισμένοι, κατακομματιασμένοι, επειδή δεν είναι Εκκλησία. Έτσι, παρακαλώ, να τα προσέξομε αυτά.

Ακόμη, τρίτο σημείο, είναι τα σοφά θεόπνευστα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας. Ό,τι σας είπα προηγουμένως· είναι εκείνα τα οποία περιέχουν την αποδεκτή ερμηνεία της Αγίας Γραφής, χωρίς την οποία δεν μπορούμε να ερμηνεύσομε ορθά την Αγία Γραφή.

Τέταρτον. Είναι ο Μοναχισμός. Όπως θα ξέρετε, οι Προτεστάνται δεν έχουν Μοναχισμόν. Τώρα πάνε κάτι να κάνουν, γιατί είδαν ότι είναι ξεκρέμαστοι. Ο μοναχισμός, ο οποίος δυστυχώς και από τους Ορθοδόξους πολεμείται! Αλλά και από εκείνους που έχουν άγνοια. Και δεν γνωρίζουν τι είναι ο μοναχισμός. Ο μοναχισμός είναι έκφρασις της Εκκλησίας. Δεν είναι αποπαίδι της Εκκλησίας. Δεν είναι νόθο παιδί της Εκκλησίας. Είναι έκφρασις. Κι αν θέλετε, όχι επειδή εγώ είμαι μοναχός γι'αυτό σας το λέω, είναι η αρίστη έκφραση της Εκκλησίας ο μοναχισμός.

Θέλετε με δυο λόγια μόνο να σας το πω; Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του στην Παλαιά Διαθήκη. Είναι γνωστό ότι όλοι οι Προφήται και ο Μωυσής και ο Ααρών και ο Ησαΐας, όλοι οι προφήται, όλοι, όλοι, όλοι· πλην ενός, ή, αν θέλετε, πλην δύο προφητών, ήσαν έγγαμοι. Διότι έπρεπε να τονιστεί ο γάμος, για να υπάρχει ο λαός του Θεού, ιστορικά να μην χαθεί, για να έρθει ο Μεσσίας. Έπρεπε να υπάρχει το πλαίσιο. Ο λαός του Ισραήλ είναι ένα πλαίσιο. Μέσα στο οποίο πλαίσιο ήρθε ο Μεσσίας, ως άνθρωπος. Δύο προφήται -και μάλιστα τι προφήται- είναι ο Ηλίας και ο Ελισσαίος· για να καταλάβετε ποιος είναι ο Ηλίας, δεν έγραψε τίποτα ο προφήτης Ηλίας· και μόνο γιατί στάθηκε στην Μεταμόρφωση του Χριστού μαζί με τον Μωυσή, να καταλάβομε ποιος είναι ο Ηλίας. Ήταν άγαμος, είχε ακτημοσύνη, υπακοή στον Θεό, δεύτερη αρετή και παρθενία. Είναι οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Παρθενία, υπακοή, ακτημοσύνη. Αυτά τα τρία. Μαθητής του ήταν ο Ελισαίος. Και είχαν δημιουργήσει μίαν σχολήν. Δηλαδή μοναστικά τάγματα, τα οποία ήσαν στην εποχή τους και ζούσαν μοναστικά. Ίσως πρώτη φορά τα ακούτε αυτά. Πηγαίνετε στο Δ’ Βασιλειών να δείτε ότι αυτοί οι άνθρωποι, κάπου 400-500 ήσαν και ελέγοντο «υἱοὶ τῶν προφητῶν»· «υἱοὶ τῶν προφητῶν». Ήσαν μάρτυρες της αναλήψεως του προφήτου Ηλία. Ζούσαν στα δάση εκεί κοντά στον Ιορδάνη ποταμό. Με εκείνο το γνωστό περιστατικό με το τσεκουράκι που του έφυγε του ενός και έπεσε μέσα στο ποτάμι κ.λπ. κ.λπ. και λέει: «Δεν είναι και δικό μου το τσεκουράκι». Είχαν ακτημοσύνη. Και αυτοί οι άνθρωποι έγραψαν αρκετά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, τα λεγόμενα «Χρονικά». Ήσαν και συγγραφείς.

Ώστε, λοιπόν, οι ρίζες του μοναχισμού στην Παλαιά Διαθήκη. Τι λέω στην Παλαιά Διαθήκη; Γιατί η Παλαιά Διαθήκη από πού αρχίζει; Με τον Αβραάμ αρχίζει, 2100 π.Χ. Ο μοναχισμός έχει τις ρίζες του μέσα εις τον αρχαίον Παράδεισον. Οι πρωτόπλαστοι είχαν παρθενία. Προσέξτε, αν ο Θεός τους ευλόγησε για να κάνουν παιδιά, αυτό ενόψει της πτώσεως. Δηλαδή a priori, εκ των προτέρων ο Θεός το κάνει. Έτσι, ενόψει της πτώσεως δημιουργεί τον άνθρωπο άρρεν και θήλυ, άνδρα και γυναίκα. Γιατί ήξερε ο Θεός. Ο Θεός δεν έχει… «ξέρω χθες, ξέρω αύριο». Μπροστά στον Θεό η γνώσις είναι μία. Έκανε τον άνθρωπο με τα δύο φύλα και θα εισήρχετο ο θάνατος, να μην χαθεί ο άνθρωπος, μπαίνει ο γάμος. Μέσα στον Παράδεισον, όμως, δεν υπήρχε γάμος. Διαβάστε στην Αγία Γραφή, θα δείτε, ότι μετά την πτώσιν των πρωτοπλάστων «ἔγνω Ἀδάμ», λέει, «τὴν γυναῖκα αὐτοῦ». Ἔγνω θα πει «την αναγνωρίζει ως γυναίκα του», δηλαδή έρχεται σε σχέση γάμου. Πού; Πότε; Έξω από τον Παράδεισο. Συνεπώς μες στον Παράδεισο υπήρχαν οι τρεις αρετές του μοναχισμού. Βεβαίως ακτημοσύνη· τι θα είχαν περιουσία; Αδιανόητο. Βεβαίως παρθενία. Ήσαν παρθένοι ο Αδάμ και η Εύα. Και βεβαίως υπακοή στον Θεό. Έσπασε η υπακοή, βγήκαν από τον Παράδεισο και αρχίζει η πορεία, μετά, της ανθρωπότητος.

Ώστε οι ρίζες του Μοναχισμού πού είναι; Εις αυτόν τον αρχαίον Παράδεισον. Μάλιστα, αν θέλετε, ξέρετε τι είναι ο μοναχισμός; Μία πρόγευσις –προσέξτε: πρόγευσις- του τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι θα είναι η Βασιλεία του Θεού; Όταν θα αναστηθούμε, τότε βεβαίως δεν θα υπάρχει γάμος. Δεν είπε ο Χριστός «στην Βασιλεία του Θεού ούτε παντρεύονται ούτε νυμφεύονται;». Δεν θα υπάρχει γάμος. Θα υπάρχει η υπακοή, στην Βασιλεία του Θεού οι άγιοι, και βεβαίως δεν θα υπάρχει περιουσία, θα υπάρχει ακτημοσύνη. Θα ήταν αδιανόητο πράγμα.

Βλέπετε λοιπόν ότι επανέρχεται η ανθρωπότητα εις αυτά τα τρία στοιχεία που συνιστούν τον μοναχισμό και είναι η Βασιλεία του Θεού. Τι είναι, λοιπόν, ο μοναχισμός στον παρόντα κόσμο; Μία μικρή πρόγευσις της Βασιλείας του Θεού. Ελάτε τώρα να μου πείτε εάν είναι ή δεν είναι η εκλεκτοτέρα έκφρασις της Εκκλησίας ο μοναχισμός. Ελάτε να μου το πείτε.

Γι'αυτό βλέπετε, αγαπητοί, ότι… πόσο έχει παρανοηθεί ο μοναχισμός κα να είναι πολέμιοι του μοναχισμού και κληρικοί ακόμη και επίσκοποι ακόμη και λαϊκοί ακόμη. Μόλις κάποιο μοναστήρι γίνει, μόλις κάτι, ξέρω γω, αμέσως να το χτυπήσουν τηλεόρασις, περιοδικά, εφημερίδες να το χτυπήσουν! Αυτό δείχνει πόσο λίγο ορθόδοξοι είμαστε. Γι'αυτό σας τα λέω αυτά. Για να καταλάβομε τι θα πει «είμαι Ορθόδοξος Χριστιανός».

Αλλά ας προχωρήσομε. Πέμπτο σημείο. Είναι η ασκητική πνευματικότης. Τι είναι αυτή η ασκητική πνευματικότης; Μόνον εάν θα ξέρατε την πνευματικότητα των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών, τότε θα μπορούσαμε αν εκτιμήσομε τι θα πει «ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης». Η πνευματικότης δεν είναι παρά ο τρόπος με τον οποίον εγώ θα ζήσω εκείνα που μου προσεφέρθησαν. Δηλαδή, μου δίνουν φαγητό. Άμα το φάω, γίνομαι μέτοχος του φαγητού και αυτό με τρέφει. Τι είναι, λοιπόν, η πνευματικότητα; Ο τρόπος που θα ζήσω και θα σταθώ απέναντι σε εκείνα που μου πρόσφερε ο ουρανός.

Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική; «Ασκητικός» θα πει «με άσκηση, με δυσκολία», αυτό θα πει ασκητικό. Από πού ξεκινάει η ορθόδοξος ασκητική πνευματικότης; Από τον Σταυρό του Χριστού. Ο Σταυρός του Χριστού, όμως, είναι πάθος, είναι θυσία, είναι κάρφωμα. Από εκεί ξεκινάει. Μη σας κάνει εντύπωση. Αυτό το θεωρούμε παμμέγιστο πράγμα, τεράστια μεγάλο πράγμα. Γιατί; Διότι αλλιώτικα, αν δεν ξεκινά η πνευματικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού, δηλαδή της θυσίας, του κόπου, της δυσκολίας, της πιέσεως του εαυτού μας -τι είπε ο Χριστός; «Η Βασιλεία του Θεού μέσα σου; Θα ασκήσεις βία στον εαυτό σου». Είδατε τι ρήμα βάζει; «Βιάζεται». «Καὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν». «Βιάζομαι», «βιαστής», «αρπάζω». Όχι…: «Σας παρακαλώ, μου δίνετε αυτό;». Αρπάζω. Όλα αυτά γιατί; Γιατί ο εαυτός μου είναι νωθρός, τεμπέλικος. Και πρέπει να ασκήσω βία για να μπορέσω να αποκτήσω την Βασιλεία του Θεού.

Έτσι, αν δεν το κάνω αυτό, δηλαδή έχω μία πνευματικότητα ραστώνης, τεμπελιάς, ανέσεως, αυτό σημαίνει ότι έχω βάλει το στοιχείο του κόσμου στη ζωή μου. Κι αυτό σημαίνει ότι ο Χριστιανισμός, τον οποίο δέχομαι, είναι εκκοσμικευμένος. Η μεγάλη πληγή της Εκκλησίας μας, ο μεγάλος διώκτης της Εκκλησίας μας είναι ο κόσμος, η εκκοσμίκευσις. Αλλά όταν, όμως, έχω εκκοσμίκευση, δεν σώζομαι. Γιατί η ορθόδοξος πνευματικότης ξεκινάει από τον Σταυρό. Αλλιώτικα δεν έχω σωτηρία. Όταν λέω: «Έχω όλα τα αγαθά μου, τρώω και πίνω…»· εντάξει. Δεν σου λέει ο Θεός να μη φας και να μην πιεις. Ο Θεός δίνει τα αγαθά. Αλλά κοιτάξτε όμως. Τι βάζει η Εκκλησία; Είναι στην Αγία Γραφή το θέμα, αλλά η Εκκλησία το ρυθμίζει. Σου λέει: «Θα νηστέψεις Τετάρτη, Παρασκευή, Σαρακοστές». Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Έχεις, οι αποθήκες σου είναι γεμάτες. Και την αποθήκη σου την γεμίζει ο Θεός με πολλήν πολλήν ευλογίαν. Ο Θεός σου την γεμίζει την αποθήκη. Θα πεις όμως: «Κράτα τον εαυτό σου. Σήμερα θα νηστέψουμε. Εκείνο που θα νηστέψουμε και μας περισσεύει, θα το κάνομε ελεημοσύνη».

Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί, ότι το πράγμα ξεκινάει από εκεί. Η νηστεία τι είναι; Είναι υπόμνησις σταυρικού βίου, ασκητικού βίου, ασκητικής πνευματικότητος. Μάλιστα ο Απόστολος Παύλος, κατά γράμμα, ακούστε πώς το λέει. Γράφει στους Φιλιππησίους: «Πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν, -οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ (:Πολλοί από σας πολιτεύονται, ζουν, για τους οποίους πολλές φορές σας έλεγα, τώρα δε και πάλι σας ξαναγράφω, κλαίγοντας. ‘’Κλαίων’’, λέγει, ‘’λέγω’’. Τι; Για τους εχθρούς του Σταυρού του Χριστού. Μπα… Χριστιανοί αυτοί: «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Πού είναι η εχθρικότητα; Ο Σταυρός είναι το σύμβολον της θυσίας, το σύμβολον της ασκητικότητος. Όταν όμως εσύ απορρίπτεις την ασκητικότητα, απορρίπτεις την θυσία, δεν γίνεσαι εχθρός του Σταυρού;

Και λέγει: «ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια (:που το τέλος τους είναι η απώλεια. ‘’Απώλεια’’ σημαίνει κόλασις), ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία (:των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά. Δηλαδή η άνεση· δηλαδή η απουσία ασκήσεως) καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν (:και η δόξα τους είναι σε πράγματα που είναι άξια να ντρέπεται κανείς. Θέλετε να πάρετε μία εικόνα; Ο σύγχρονος Χριστιανός σου λέει: «Να φάω και να πιω, να έχω φιλενάδα, να γλεντάω» για πράγματα… φιλενάδες, ε; Και μάλιστα αν είναι και έγγαμος και σου λέει: «Τι, με μία γυναίκα θα μείνω;». Ή να λέει η γυναίκα: «Τι; Με έναν άντρα θα μείνω;». Γι’ αυτό σήμερα η μοιχεία είναι στην ημερησία διάταξη. Κάπου οκτώ στα δέκα είναι διαδεδομένη η μοιχεία, 80 % από στατιστικές. Τι δείχνει αυτό; Δείχνει, αγαπητοί μου, ότι οι άνθρωποι έχουνε την δόξα τους, την τιμή τους, τον ανδρισμό τους, αν θέλετε, για τους άνδρες, σε πράγματα που θα έπρεπε να ντρέπονται. Των οποίων η δόξα, λέει, είναι εν τη αισχύνη αυτών. Είναι σε πράγματα που είναι άξια ντροπής), οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες(:αυτοί που φρονούν τα επίγεια)!». Αυτοί οι Χριστιανοί βεβαίως δεν σώζονται. Και πώς λέγονται; «Ἐχθροί τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ». Γιατί; Διότι δεν ξεκινάει η πνευματικότητά τους από τον Σταυρόν, την θυσία. Μπορεί να κάνουν ελεημοσύνη, αλλά αυτό δεν είναι, αυτό είναι κατοπινό. Μπορεί να έχουν μία αγάπη γενικότερη. Αν αυτό μπορεί να λέγεται καθαρή αγάπη. Τίποτα, τίποτα. Θα ξεκινήσει η ασκητικότητά μας από τον Σταυρό του Χριστού.

Ο δε Απόστολος στα Λύστρα, είχε υποστεί λιθοβολισμόν άγριον, που εθεωρήθη ότι είχε σκοτωθεί. Τον πήραν απ’ το πόδι, τον έσυραν -πώς ένα σκυλί που το σκοτώνει ένα αυτοκίνητο στον δρόμο, το παίρνομε και το βάζομε στην άκρη, το παίρνομε από το πόδι και το πετάμε στην άκρη. Έτσι τον τράβηξαν τον Παύλο, τον έβγαλαν έξω από την πόλη, τον πέταξαν. Πήγαν οι Χριστιανοί την νύχτα να τον πάρουν να τον θάψουν. Και ο Παύλος ζούσε. Σηκώθηκε. Ξέρετε τι είπε; Καταπληκτικό. Άλλο πράγμα να τα λες σε μία αίθουσα, σε έναν ναό, σε ένα ιερό σπουδαστήριο, σε μια συντροφιά και άλλο να το ζεις αυτό το πράγμα: «Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ». «Δεῖ». Θα πει «πρέπει». «Πρέπει δια πολλών θλίψεων να μπούμε στην Βασιλεία του Θεού». Αλλιώτικα δεν μπαίνομε.

Έκτον. Είναι Παράδοση Ορθοδοξίας, Ορθόδοξη Παράδοση -μην ξεχνάτε αυτά απαριθμούμε, έτσι;- είναι η αδιάλειπτος δοξολογία στις ακολουθίες, όπως ακόμα και εις την προσωπική μας προσευχή. Στην προσωπική μας προσευχή λέμε ευκαίρως ακαίρως: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Κι έχω διαρκώς την μνήμη του Θεού. Η προσευχή εκεί πρέπει να καταλήγει, στη μνήμη του Θεού. Την πέτυχα την μνήμη του Θεού; Προσεύχομαι.

Αλλά και η Εκκλησία έχει αυτή την αδιάλειπτη προσευχή. Υπήρχαν μοναστήρια στο Βυζάντιο που είχαν εικοσιτετράωρον δοξολογία. Ήσαν χωρισμένοι οι μοναχοί σε τρία τμήματα, τρεις ομάδες. Η μία ομάδα δοξολογούσε τον Θεό οκτώ ώρες· δηλαδή προσευχές· οκτώ ώρες. Έφευγε αυτή, ήρχετο η άλλη ομάδα, χωρίς διακοπή και μετά η τρίτη ομάδα, και πάλι η πρώτη ομάδα. Γι'αυτό και οι ακολουθίες μας, σε μας τους Ορθοδόξους, είναι μακρές. Αυτός είναι ο λόγος. Οι Ρώσοι, που πήραν από το Βυζάντιο, διετήρησαν τα ακριβέστερα, γιατί εμείς κάναμε περιτομή, κόψιμο, κόψιμο, κόψιμο. Σήμερα, μέσα σε μία ώρα σου βγάζει Λειτουργία και Όρθρο... Στην Αμερική, δυστυχώς, μου το λέγαν αυτό, μέσα σε μία ώρα, γίνεται, λέει, Εσπερινός, Όρθρος και Θεία Λειτουργία!!! Εδώ το «Φῶς ἱλαρόν» να πεις από τον Εσπερινό, να το ψάλλεις, θέλεις… πέντε λεπτά, έξι λεπτά, επτά λεπτά. Πώς βγαίνουν αυτά; Κι εγώ έχω την απορία. Δεν ξέρω. Οι Ρώσοι, όμως, που διατήρησαν την Παράδοση από το Βυζάντιο, έχουνε πολλές ώρες. Η Λειτουργία κρατάει 2,3,4 ώρες! Ο Όρθρος περισσότερο. Και ούτω καθεξής. Πάντως είναι η αδιάλειπτη δοξολογία, που μιμείται η Εκκλησία τις ουράνιες δυνάμεις, τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, που έχουν ασίγητον, χωρίς να σιγούν, ασίγητον δοξολογία στον Θεό. Όπως λέει εις το όραμά του ο προφήτης Ησαΐας, στο έκτον κεφάλαιο είναι: «Είδα», λέει, «εκεί, τα Σεραφείμ να υμνούν τον Θεό ἀσιγήτοις στόμασι», διαρκώς, διαρκώς, διαρκώς…

Έβδομον. Ορθόδοξος Παράδοσις είναι και η δογματική εικονογραφία. Η εικόνα, που είναι ιστορημένη, δηλαδή ζωγραφισμένη κατά τρόπον που να εκφράζει δογματικές αλήθειες. Διότι μια εικόνα αυτό εκφράζει. Ο αγιογράφος μπορεί να έχει κάποιες ελευθερίες, κάποιες, γι'αυτό έχομε μία ποικιλία ας πούμε, του Χριστού, της Παναγίας, αλλά δεν πρέπει να ξεφύγει από εκείνα που έχει ορίσει η Παράδοσις και μάλιστα η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος. Θα ζωγραφίζει τον Χριστόν «έτσι», «έτσι» και όχι «έτσι κι έτσι».

Ώστε τι εκφράζει τώρα μία εικόνα; Πάρτε της Μεταμορφώσεως, πάρτε της Γεννήσεως την εικόνα. Κάθε σημείον της εικόνος είναι και μία δογματική αλήθεια. Ναι. Ενώ η Δύσις ζωγραφίζει έναν ρεαλιστικόν κόσμον, δηλαδή όπως τον βλέπει, φυσικόν κόσμον, φυσικόν. Βλέπει ένα πρόσωπο, μάλιστα θα το ξέρετε, οι Παναγίες της Δύσεως - οι Παναγίες (!) της Δύσεως- δεν ήταν παρά πρόσωπα φιλεναδών των ζωγράφων. Έκαναν μοντέλο την φιλενάδα τους, την έβαζαν και την ζωγράφιζαν. Είναι γνωστό αυτό. Εμείς δεν πήραμε ποτέ άνθρωπο για μοντέλο να κάνομε την Παναγία. Γιατί; Διότι η Ορθόδοξος Εκκλησία ζωγραφίζει έναν θεωμένον κόσμο. Ενώ η Δύσις ζωγραφίζει έναν ξεπεσμένον, που είναι καταδικασμένος σε θάνατο, κόσμον. Γι'αυτό έχει τον ρεαλισμόν. Εμείς έχομε τον αντιρεαλισμόν. Ρεαλισμός θα πει κάτι που είναι πραγματικό. Είμεθα έξω από το… ό,τι βλέπομε, το νατουραλιστικό, το φυσικό. Να, πάρτε τον άγιο Ιωάννη· βλέπετε, υπάρχει άνθρωπος σ’ αυτό το στυλ; Δεν υπάρχει. Είναι ο θεωμένος άνθρωπος αυτός· που είναι έξω πια από τον κόσμον αυτόν. Και ούτω καθεξής.

Έχομε κατόπιν την Υμνογραφία μας. Τι είναι η Υμνογραφία; Είναι ποίησις που εκφράζει, όπως και τα χρώματα εις την εικονογραφία, εκφράζει χωρίς χρώματα αλλά με την ποίηση, τα λόγια, δόγματα και πνευματικά βιώματα. Διαβάζεις ένα τροπάριο, διαβάζεις έναν Κανόνα της Εκκλησίας μας, και λες: «Τι είναι αυτό!». Σε ανεβάζει. Όπως σε ανεβάζουν τα χρώματα της αγιογραφίας, εδώ σε ανεβάζει η ποίηση της Υμνογραφίας. Δηλαδή είναι θέματα, προϊόντα αφθάστου μεγαλείου, με λίγα λόγια, που εκφράζονται με τρόπον λογοτεχνικόν, ποιητικόν.

Ένατον. Είναι η Υμνολογία. Τι είναι η Υμνολογία; Η λεγομένη «Βυζαντινή μουσική»· η οποία είναι σεμνοπρεπής, είναι ιεροπρεπής. Δεν είναι μουσική θυμελική. Τι θα πει «θυμελική»; Η θυμέλη είναι το θέατρο. Δηλαδή δεν είναι θεατρική μουσική. Άμα ακούσετε ένα εκκλησιαστικό έργο, μία εκκλησιαστική υμνολογία της Δύσεως, λέμε… «τα κατά Ιωάννην πάθη, του Μπαχ», «τα κατά Ματθαίον πάθη, του Μπαχ», λέμε «ο Μεσσίας, του Χέντελ», αυτά ήτανε εκκλησιαστική μουσική, άμα τα ακούσετε… ωραία μουσική, δεν την υποτιμώ, αλλά δεν είναι εκκλησιαστική, είναι κοσμική. Άμα ακούσετε την Ορθόδοξον Υμνολογία, αυτή σε ανεβάζει πραγματικά στον ουρανό. Γι'αυτό η Υμνολογία είναι πάρα πολύ σπουδαία, μοναδική στους Ορθοδόξους. Και μην ξεχνάτε ότι οι Ρώσοι έγιναν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, επειδή τους γοήτευσε η Ορθόδοξος Βυζαντινή Υμνολογία.

Δέκατον. Όλα αυτά αποτελούν, ξαναλέγω, εκφράσεις ορθόδοξες ή εκφράσεις της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Είναι οι μάρτυρες και οι άγιοι που κυκλώνουν τον θρόνο του Χριστού. Είναι γνωστό ότι οι Προτεστάνται απορρίπτουν τους αγίους και χτυπούν, προσβάλλουν τους αγίους, ότι δεν πρέπει να τους τιμούμε. Ακόμη και την Παναγία να μην τιμούμε… Είναι πασίγνωστα αυτά τα πράγματα. Λοιπόν, οι άγιοι είναι οι φίλοι του Χριστού. Και τιμώνται επειδή τους τιμά ο Θεός. Και δοξάζονται επειδή τους δοξάζει ο Θεός. Ξέρετε τι λέει το «Α΄Βασιλειών, 2ο κεφάλαιο, 30ον εδάφιον; «Τούς δοξάζοντάς με, δοξάσω (:Εκείνους που με δοξάζουν, αυτούς θα τους δοξάσω)». Αυτό λέγει ο Θεός. Κι επειδή το λέει ο Θεός, ότι δοξάζει Εκείνος τους αγίους Του, τους δοξάζομε κι εμείς. Με λιτανείες, με τροπάρια, με εορτές, με θυμιάματα. Τους τιμούμε και τους δοξάζουμε εμείς. Και με υμνογραφία πλουσιοτάτη, έχομε στους αγίους πλουσιοτάτη. Ξέρετε, δεν είναι αυτή που υπάρχει μόνο. Υπάρχει ανέκδοτος υμνογραφία πολύ μεγάλη. Πρώτα πρώτα του Ρωμανού του Μελωδού. Κάτι ελάχιστο έχομε, ελάχιστο, ίσως το ένα χιλιοστό από εκείνα τα οποία έγραψε ο περίφημος Ρωμανός ο Μελωδός, ο λεγόμενος «Πίνδαρος της Εκκλησίας». Όλα αυτά είναι τιμή προς τους αγίους.

Ενδέκατον. Είναι τα λείψανα των αγίων. Λείψανα αγίων να δουν οι Προτεστάντες της Δύσης… «Αααα….! Πάρτε τα από δω», λέει, «αυτά τα κόκαλα!». Για να μην πω ότι και οι Ορθόδοξοι δεν τιμούν τα λείψανα των αγίων. Τι είναι τα λείψανα των αγίων; Ακούστε τι είναι. Όπως το λέει πολύ ωραία - δεν έχω χρόνο όμως, γιατί σας είπα, το καθένα από αυτά, θα ήθελε ανάλυση και ανάλυση- ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας, ο Θεσσαλονικεύς, όπως κι εσείς είσαστε Θεσσαλονικείς… Τι λέει; Ότι όσο ζούσαν οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, και το σώμα τους και η ψυχή τους. Όταν πέθαναν, εκοιμήθησαν, το σώμα εναπετέθη στον τάφο, η ψυχή στον Παράδεισο. Όχι στην Βασιλεία του Θεού, στον Παράδεισο. Αλλά, ενώ εχωρίσθη η ψυχή από το σώμα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ και ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι είναι ηνωμένα. Διότι το Πνεύμα το Άγιον είναι και εις την ψυχήν που είναι στον Παράδεισο και εις το σώμα που είναι στον τάφο. Δεν χωρίστηκαν ούτε από τον Χριστό, ούτε από το Πνεύμα το Άγιον. Και αφού, λοιπόν, τα λείψανα, «λείψανα» θα πει απομεινάρια, είναι τα οστά, λείπει το ανθρώπινο σώμα ολόκληρο, είναι μόνο τα οστά, έτσι τα λείψανα, επειδή είναι θεωμένα και είναι θεωμένα γιατί, όσο ζούσαν αυτοί οι άγιοι ήσαν θεωμένοι, ενωμένοι με το Πνεύμα το Άγιον, θαυματουργούν, δίνουν χάρη. «Και μόνο θα αγγίξεις…», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «ακόμα και η λειψανοθήκη έχει χάρη, που είναι μέσα».

Μην πάτε μακριά. Για να δείτε πόσο Ορθόδοξοι είμαστε, ο Χριστός όταν πήγαινε να αναστήσει τον δούλο του Εκατοντάρχου, να τον κάνει καλά, στον δρόμο εκείνη η αιμορροούσα, τι έκανε αυτή η αιμορροούσα; Πήγε… - «κράσπεδον» είναι αυτό το κάτω κάτω- πήγε και ακούμπησε και λέγει: «Εγώ θα γίνω καλά, αν ακουμπήσω στο κράσπεδο των ιματίων του Ιησού». Και ο Χριστός τι είπε; «Από μένα βγήκε δύναμις». Ε, αυτή η δύναμις είναι ακόμη και από τα ρούχα! Ο Απόστολος Παύλος στην Έφεσο, του έπαιρναν τις ποδιές που είχε στον αργαλειό και τα μαντήλια που σκούπιζε τον ιδρώτα του,

«ἐκ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ», λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις. Από το δέρμα του. Τα έπαιρναν αυτά, μόνο που τα ακουμπούσαν επάνω στους αρρώστους και στους δαιμονισμένους, εγίνοντο καλά. Ο Απόστολος Πέτρος, λέει, έβαζαν τους αρρώστους και τους δαιμονισμένους στις πλατείες. Μόνο η σκιά του Πέτρου που έπεφτε επάνω στον άρρωστο, εγίνετο καλά. Αυτό είναι τα άγια λείψανα. Για να μην πούμε ότι κάτι είναι έξω από τον λόγο του Θεού. Όλα έχουν την ρίζα τους μέσα στην Αγίαν Γραφήν.

Ακόμη ένα τελευταίο, δωδέκατο, ο μη συγκερασμός Εκκλησίας και κόσμου. Το παν δυνατόν κάνει η Εκκλησία να μη συγκεραστεί –ενωθεί- με αυτό που λέγεται «κόσμος» εν εννοία ηθική. Τι θα πει «κόσμος»; Λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος: «Ὄνομα περιεκτικὸν ὅλων τῶν παθῶν». «Μία λέξις», δηλαδή, «που δείχνει όλα τα πάθη». Αν θέλεις να αναλύσεις την λέξη «κόσμος», θα μιλήσεις με τα ονόματα των επί μέρους παθών. Μα είναι δυνατόν ποτέ η Εκκλησία να είναι ηνωμένη με τον «κόσμον»;

Τι λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης; «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ (:Εάν κανείς αγαπά τον κόσμον, η αγάπη του Πατέρα δεν είναι εις αυτόν)». Τι σημαίνει; Ο κόσμος εν εννοία ηθική. Όχι να μην αγαπώ τον κόσμον, γιατί λέει η Γραφή: «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν Αυτού τον μονογενή έδωκε…» κ.λπ. κ.λπ. Όχι έτσι, αλλά εν εννοία ηθική. Να λέω: «Πώς ζει ο κόσμος, θα ζω κι εγώ. Χορεύει ο κόσμος; Θα χορεύω κι εγώ». Αν το κάνεις έτσι, ανακατεύεις την Εκκλησία με τον κόσμον. Αφήνεις τον κόσμο να μπαίνει μες στην Εκκλησία. Αντί η Εκκλησία να εκκλησιαστικοποιεί τον κόσμον, αντίθετα, ο κόσμος κοσμικοποιεί την Εκκλησία. Και λέγεται, όπως σας είπα προηγουμένως, εκκοσμίκευσις. Μία τέτοια κατάσταση είναι αδύνατον, αδύνατον να σώζει.

Επί παραδείγματι, η δυτική Εκκλησία, η Ρώμη, η λεγομένη ρωμαϊκή Εκκλησία, είναι εις το ΕΠΑΚΡΟΝ εκκοσμικευμένη. Όταν ο Πάπας έχει Τράπεζα, η Εκκλησία της Ρώμης έχει Τράπεζα -και τι βλασφημία, εγώ το θεωρώ βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, και η επωνυμία της Τραπέζης λέγεται «του Αγίου Πνεύματος», «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος», πω, πω! «Τράπεζα του Αγίου Πνεύματος»… Συντηρεί πολέμους, πρόσφατα στη Σερβία. Γράφτηκαν στις κοσμικές εφημερίδες: «Η Ρώμη, ο Πάπας, το Βατικανό συντηρεί τον πόλεμο εις την Σερβία». Κι αυτός είναι η αιτία που έγινε αυτό το μακελειό και γίνεται εκεί εις την Σερβία. Στέλνει όπλα στην Αφρική κατ’ επανάληψιν. Έχει στείλει όπλα το Βατικανό! Το Βατικανό όπλα; Η Εκκλησία όπλα; Να φυλάξει ο Θεός! Βλέπετε, λοιπόν, ότι η δυτική Εκκλησία είναι ολότελα εκκοσμικευμένη.

Και σας ερωτώ: Μπορεί να σώζει μια τέτοια Εκκλησία; Αν είναι Εκκλησία... Για να καταλάβομε τι θα πει Ορθόδοξος Εκκλησία. Έχομε χάλια. Προσέξτε με. Στην εποχή μας έχομε χάλια. Αυτό είναι αλήθεια. Δεχόμεθα επιδράσεις. Αλλά λέμε ποια είναι η Ορθόδοξος Εκκλησία. Όχι πώς ο καθένας καταντάει στον εαυτό του την Ορθοδοξία του. Άλλο θέμα. Αλλά η Ορθόδοξος Εκκλησία σαν θέση είναι αυτά το οποία λέμε και που φυσικά μόνον με τον τρόπον αυτόν σώζουν.

Και κάτι ακόμη να προσέξομε, είναι πολύ επίκαιρο αυτό, οφείλω να σας το πω. Στις μέρες μας γίνεται μία καπήλευσις της Ορθοδοξίας από την πολιτική. Λένε «να ενωθούν οι ορθόδοξοι λαοί, για να πολεμήσομε το ισλαμικόν τόξον» και άλλα τινά. Προσέξτε, γιατί εκείνοι που τα λένε αυτά, ούτε ζουν ορθόδοξα, ούτε πιστεύουν ορθόδοξα. Αντίθετα, με άλλους τρόπους πολεμούν την Ορθόδοξον Εκκλησία. Έτσι, απλώς, για το ξέρομε, για να μη δεχόμεθα εκείνους οι οποίοι καπηλεύονται την Ορθοδοξία.

Αγαπητοί μου, γεννηθήκαμε Ορθόδοξοι. Κι αυτό συνιστά ένα μέγα προνόμιον για μας ιδιαίτερα τους Έλληνες. Τίποτα να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Τίποτα. Θα ‘ρθουν ημέρες δύσκολες. Έρχεται σαν μαύρο σύννεφο ο Καθολικισμός, δηλαδή ο Ρωμαιοκαθολικισμός, η Παπική Εκκλησία. Σαν μαύρο σύννεφο! Να πέσει επάνω εις την Ορθοδοξία και εις τις Ορθοδόξους Εκκλησίες της Ανατολής, στην Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία… Είναι γνωστά αυτά, τα ξέρουμε, ακόμη και από τις εφημερίδες.

Ξέρετε τι γίνεται στην Ουκρανία; Μάχη ολόκληρη με τους Ουνίτες, τους Ρωμαιοκαθολικούς και με τους Ορθοδόξους. Όπως οι Κροάτες που είναι καθολικοί, με τους Ορθοδόξους Σέρβους. Ακόμη, μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έσφαξαν οι Κροάτες - γι’ αυτό γίνονται αυτοί οι πόλεμοι, υπάρχουνε μίση- έσφαξαν 800.000 έως 1.000.000 Ορθοδόξους Σέρβους! Αυτά έχουν γραφεί και γράφονται. Γι'αυτό θα πρέπει με κάθε τρόπο να είμαστε όρθιοι. Τίποτε, όπως σας είπα, να μην είναι ικανό να μας υποκλέψει την ορθόδοξη πίστη μας. Ας φυλάξομε, λοιπόν, την Ορθοδοξία μας, σαν τον πιο πολύτιμο θησαυρό μας.

Αλλά και την ορθοπραξία. Δεν είναι αρκετό να πιστεύω ορθόδοξα. Πρέπει να ζω και ορθόδοξα. Ορθοδοξία και ορθοπραξία. Και μην ξεχνάμε ότι η Ορθοδοξία είναι Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός, Αυτός ο Ίδιος ο Χριστός· ο Οποίος, τι παραγγέλλει; Σε δυο Εκκλησίες της Αποκαλύψεως. Σε δυο από τις επτά ιστορικές Εκκλησίες της Μικράς Ασίας. Στην πρώτη, στην Εκκλησία των Θυατείρων, γράφει: «Ὃ ἔχετε κρατήσατε ἄχρις οὗ ἂν ἥξω (:Εκείνο το οποίον έχετε -και τι έχετε; Την ορθόδοξό σας πίστη- κρατήσατέ το έως ότου ξανάρθω)». Πότε; Κατά την Δευτέρα Του Παρουσία. Εις δε την Εκκλησία της Φιλαδελφείας παραγγέλλει ο Χριστός: «Κράτει ὃ ἔχεις (:Κράτα αυτό που έχεις, την Ορθοδοξία σου και την ορθοπραξία σου -Ορθοπραξία είναι η ορθόδοξος πνευματικότης, που σας έλεγα προηγουμένως, που ξεκινά από τον Σταυρόν του Χριστού), ἵνα μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου (:ώστε κανείς να μην πάρει το στεφάνι σου, το βραβείο σου, στο πάρει κάποιος άλλος)».

Αυτά, αγαπητοί μου, είναι η ορθόδοξη πνευματικότητα, καλύτερα, η ορθόδοξη Παράδοση, μαζί με την Αγία Γραφή· που είναι η Ορθόδοξος ερμηνεία της Αγίας Γραφής και που με μία λέξη όλα αυτά τα λέμε «η Ορθοδοξία μας». Αυτή είναι η Ορθοδοξία μας. Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

· https://arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/proskynhtvn/proskynhtvn_077.mp3