Αὐτογνωσία καὶ φιλοδοξία

Αὐτογνωσία καί φιλοδοξία

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Καθημερινὰ διατυπώνονται παράπονα ἀπὸ τοὺς ἁπλοὺς ἀνθρώπους γιὰ πράξεις καὶ παραλείψεις τῶν ἀρχόντων τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ ὄχι σπάνια καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς. Ὑπάρχει διάχυτη ἡ αἴσθηση ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἀνίκανα καὶ ὑπηρετοῦν συμφέροντα, μὲ τρόπο προκλητικὸ καὶ σκανδαλώδη. Χωρίς νὰ ἀγνοοῦμε τὶς φωτεινὲς ἐξαιρέσεις, δυστυχῶς ἡ πλειονότητα ἀποδεικνύεται ἀνίκανη καὶ αὐτὸ συμβαίνει, γιατὶ οἱ συγκεκριμένοι ἄνθρωποι εἶναι φιλόδοξοι καὶ τοὺς λείπει ἡ αὐτογνωσία. Μιλᾶμε γιὰ τὴν ὕπαρξη ἑνὸς φοβεροῦ πάθους καὶ τὴν ἀπουσία μιᾶς μεγάλης ἀρετῆς. Ἡ φιλοδοξία καὶ ἡ αὐτογνωσία δὲν μποροῦν νὰ συνυπάρχουν στὸν ἄνθρωπο. Ὅταν κυριαρχεῖ ἡ φιλοδοξία, χάνεται ἡ αὐτογνωσία. Ἐνῶ ὅταν ὑπάρχει ἡ αὐτογνωσία, τὸ πάθος τῆς φιλοδοξίας μειώνεται καὶ κάποιες φορὲς νεκρώνεται.

Ὁ φιλόδοξος χάνει τὴν αἴσθηση ὅτι εἶναι ἕνας κοινὸς ἄνθρωπος μὲ πολλὲς ἀδυναμίες καὶ φυσικὰ ἀκατάλληλος γιὰ ὑπεύθυνες θέσεις στὴν κοσμικὴ ἐξουσία. Ἡ πραγματικότητα αὐτὴ δὲν λαμβάνεται ὑπόψη, γι’ αὐτὸ μεγάλα κοινωνικὰ προβλήματα, ποὺ γιὰ τὴ λύση τους χρειάζονται ἱκανότητες, τὰ ἀναλαμβάνουν μικροὶ καὶ ἀδύναμοι ἄνθρωποι. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ πολλαπλασιάζονται τὰ προβλήματα!

Ἡ γνώση τοῦ ἑαυτοῦ μας εἶναι ἀναγκαία, χώρις νὰ μᾶς ἀπογοητεύει, ἀλλὰ ἀντίθετα μᾶς ὁδηγεῖ στήν πνευματική ἀφύπνιση. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος λέει ὅτι «δὲν εἶναι μικρὴ εὐσέβεια καὶ ἀρετή, τὸ νὰ μπορέσουμε νὰ συνειδητοποιήσουμε τὴν πραγματική μας ἀξία. Γιατὶ αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ γνωρίζει καλύτερα τὸν ἑαυτό του, ποὺ πιστεύει δηλαδὴ ὅτι δὲν εἶναι τίποτα κλπ»[1]. Ἐπίσης ἡ συναίσθηση ὅτι εἴμαστε ἁμαρτωλοὶ καὶ ἄξιοι τιμωρίας, δὲν μᾶς ἀποκλείει ἀπό τή συγχώρηση. Μποροῦμε «νά εἴμαστε ὄρθιοι στό πνευματικὸ σκάμμα καὶ νά διεξάγουμε τούς ἀγῶνες τῆς μετάνοιας[2]!…

Οἱ ἄνθρωποι, ἐνῶ παρουσιάζουν ἐκδηλώσεις πού ἀποκαλύπτουν τήν ἔλλειψη αὐτογνωσίας, οἱ ἴδιοι τήν ἀρνοῦνται, γιατί ἔχουν πολλή κακία στήν ψυχή τους. Συγχρόνως εἶναι προσηλωμένοι στὰ βιοτικά. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τονίζει ὅτι «τίποτα δὲν κάνει τὸν ἄνθρωπο νὰ ἀγνοεῖ τόσο τὸν ἑαυτό του, ὅσο τὸ νὰ εἶναι προσηλωμένος στὰ βιοτικά· καί τίποτα πάλι δέν τόν κάνει νά εἶναι τόσο πολύ προσ­ηλωμένος στὰ βιοτικά, ὅσο τὸ νὰ ἀγνοεῖ τὸν ἑαυτό του· ἐπειδή αὐτά ἐξαρτῶνται τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο»[3]. Ἐλεύθερος ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὰ βιοτικά ἀποκτᾶ τὴν αὐτογνωσία, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ σὲ ὅλα τὰ εἴδη τῆς ἀρετῆς. Ὁ Μέγας Βασίλειος συμβουλεύει τὸν καλοπροαίρετο χριστιανό σχετικά μὲ τὴν ἀπόκτηση τῆς αὐτογνωσίας: «Πρόσεχε τὸν ἑαυτό σου καὶ οὔτε στὰ θνητά καί φθαρτά νά προσκολληθεῖς σὰν νὰ εἶναι αἰώνια, οὔτε τὰ αἰώνια νὰ περιφρονήσεις σὰν νὰ εἶναι προσωρινά»[4]! Δὲν παραλείπει ἐπίσης ὁ ἅγιος νά ἀναφέρει ὅτι εἶναι δύσκολο νὰ γνωρίσει κανείς τὸν ἀληθινὸ ἑαυτό του: «Ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι αὐτὸ ποὺ φαίνεται, ἀλλὰ χρειάζεται κάποια ἀνώτερη σοφία, μὲ τὴν ὁποία ὁ καθένας ἀπὸ μᾶς θὰ γνωρίσει καλὰ ποιός τέλος πάντων εἶναι ὁ ἑαυτός του. Αὐτὸ ὅμως, ἄν δέν καθαρίσουμε τόν νοῦ μας, εἶναι πολύ πιὸ δύσκολο ἀπὸ τὸ νὰ δεῖ τὸν ἥλιο ἐκεῖνος ποὺ ἔχει βλαμμένα τὰ μάτια του[5]!

Σημειώσεις:

[1] Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 1993, σελ. 740. [2] Ὅπ. παρ., σελ. 742. [3] Ὅπ. παρ., σελ. 742- 743.

orthodoxostypos

………………………………………………………………..

Aὐτογνωσία καί φιλοδοξία – 2ον

2ον

Οἱ ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, ὅταν δέν τηροῦνται ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ὁδηγοῦν σὲ μιὰ ἀκατάστατη ζωὴ καὶ σὲ μιὰ διαρκῆ σύγχυση καὶ ἀγωνία. Οἱ συνθῆκες αὐτὲς εἶναι ἐντελῶς ἀρνητικὲς καὶ ἔχουν ὡς ἀνησυχητικό ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη ἄγνοια τοῦ ἑαυτοῦ του. Ὅπου καὶ νὰ βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, δημιουργεῖ προβλήματα στοὺς ἄλλους καὶ εἶναι ἀποκρουστικός καὶ ὄχι σπάνια ἐπικίνδυνος.

Ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν ἔχει οὔτε τή στοιχειώδη αὐτογνωσία εἶναι ὑπερήφανος καί τόν διακρίνει τό πάθος τῆς κατάκρισης.

Στόν ἑαυτό του δέν βλέπει τίποτα τό μεμπτό, ἐνῶ στούς ἄλλους βλέπει πλῆθος ἐλαττωμάτων καί παραπτωμάτων. Αὐτός εἶναι ὁ μόνος χρήσιμος στήν κοινωνία, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ἄχρηστοι καί ἐπιζήμιοι. Συχνά προσπαθεῖ νά τούς διαφωτίσει μέ ὑπερβολικά λόγια, πού ἀποκαλύπτουν τήν δική του ἔλλειψη αὐτογνωσίας. Ὁ Κύριός μας, ἀναφερόμενος στό πάθος τῆς κατάκρισης, ἀπευθύνεται μέ δριμύτητα σέ ἐκεῖνον, πού ἐνῶ δέν ἔχει αὐτογνωσία, προθυμοποιεῖται νά διορθώσει τόν ἄλλο: «Πῶς μπορεῖς νά βλέπεις τό σκουπιδάκι στό μάτι τοῦ ἀδελφοῦ σου καί δέν νιώθεις ὁλόκληρο δοκάρι στό δικό σου μάτι; Ἤ πῶς θά πεῖς στόν ἀδελφό σου «ἄφησέ με νά σοῦ βγάλω τό σκουπιδάκι ἀπό τό μάτι σου», ὅταν ἔχεις ὁλόκληρο δοκάρι στό δικό σου μάτι; Ὑποκριτή! Βγάλε πρῶτα ἀπό τό μάτι σου τό δοκάρι, καί τότε θά δεῖς καθαρά καί θά μπορέσεις νά βγάλεις τό σκουπιδάκι ἀπό τό μάτι τοῦ ἀδελφοῦ σου»[6].

Καί ἄλλοτε ὁ Κύριος μᾱς εἶπε: «Μπορεῖ ἕνας τυφλός νά ὁδηγήσει ἄλλον τυφλό; Θά πέσουν καί οἱ δυό στό χαντάκι»[7].

Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἀναφέρεται στά ἀγαθά ἀποτελέσματα τῆς αὐτογνωσίας μέ τρόπο ἀποφθεγματικό:

«Τίποτα δέν μπορεῖ νά κάνει τήν ψυχή τόσο εὐσεβῆ καί ἐπιεικῆ καί ἤπια, ὅσο ἡ διαρκής ἀνάμνηση τῶν ἁμαρτημάτων μας».

«Ἄν πρέπει νά ἐνθυμούμαστε ἁμαρτήματα, πρέπει νά ἐνθυμούμαστε μόνο τά δικά μας· ἄν λοιπόν φέρνουμε στή μνήμη μας τά δικά μας, ποτέ δέν θά σκεφθοῦμε τά ξένα».

«Εἶναι πολύ συντελεστικός τρόπος, γιά νά ἐπανέλθουμε στήν ἀρετή, ὅταν γνωρίζουμε τό μέγεθος τῶν ἁμαρτημάτων μας».

«Ἐκεῖνος πού ἔχει ἐπίγνωση τῶν δικῶν του ἁμαρτιῶν, εὐκολότερα συγχωρεῖ τόν σύνδουλό του».

«…Ἄν προσπαθοῦμε νὰ προσέχουμε τὸν ἑαυτό μας, δὲν θὰ ζημιωνόμαστε σέ τίποτα»[8].

Ὁ Μέγας Βασίλειος τονίζει ὅτι ἡ αὐτογνωσία ὁδηγεῖ στὴ θεογνωσία. Εἶναι ἰδιαίτερα ἀποκαλυπτικοὶ οἱ λόγοι του: «Ἡ ἀληθινὴ γνώση τοῦ ἑαυτοῦ σου θὰ σὲ βοηθήσει ἀρκετὰ νὰ συλλάβεις τὴν ἔννοια τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν δηλαδὴ προσέχεις τὸν ἑαυτό σου, δὲν ἔχεις ἀνάγκη νὰ γνωρίσεις τὸ Θεὸ διὰ μέσου τῶν δημιουργημάτων Του, ἀλλὰ στὸν ἑαυτό σου, σὰν σὲ μικρὸ διάκοσμο, θὰ ἀντιληφθεῖς τὴ μεγάλη σοφία τοῦ Δημιουργοῦ ποὺ σὲ ἔπλασε».[9]

Ὁ Ὅσιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος συνδυάζει τὴν αὐτογνωσία μὲ τὴν ταπείνωση: «Ἐκεῖνος ποὺ ἀπέκτησε αὐτογνωσία, ποτὲ δὲν θὰ ξεγελαστεῖ νὰ ἐπιχειρήσει κάτι ὑπὲρ τὴ δύναμή του, ἀλλὰ παραμένει στὸ ἑξῆς πατώντας στέρεα στὴ μακαρία ὁδὸ τῆς ταπεινώσεως».[10]

Στὸ Γεροντικὸ διαβάζουμε ὅτι ὁ ἀββᾶς Σισώης παρακάλεσε κάποτε τὸν ἀββᾶ Ὄρ νὰ τοῦ πεῖ κάτι ὠφέλιμο. Κι ἐκεῖνος τὸν ρώτησε: «Ἔχεις ἐμπιστοσύνη σὲ μένα;». Ὁ ἀββᾶς Σισώης τοῦ εἶπε: «Ναί». Τοῦ λέει τότε: «Τί μὲ εἶδες νὰ κάνω, κάνε το καὶ σύ». Καὶ τοῦ εἶπε: «Τί βλέπω, πάτερ, σὲ σένα;». Καὶ ὁ ἀββᾶς τοῦ ἀποκάλυψε: «Ὁ λογισμός μου μὲ θέτει πιὸ κάτω ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους»[11].

Ὅταν λείπει ἡ αὐτογνωσία, ὁ ἄνθρωπος ἔχει μεγάλη ἰδέα γιὰ τὸν ἑαυτό του. Νομίζει ὅτι ὑπερέχει ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅμως προτρέπει τοὺς πιστοὺς νὰ ἔχουν αὐτογνωσία. Γράφει στοὺς Ρωμαίους: «Μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ, ποὺ μοῦ δόθηκε, ὡς ἀπόστολος ἀπευθύνομαι στὸν καθένα ἀπὸ σᾶς καὶ σᾶς λέω: μὴ φρονεῖτε γιά τὸν ἑαυτό σας παραπάνω ἀπ’ ὅ,τι πρέπει νὰ φρονεῖτε, ἀλλά νὰ σᾶς διακρίνει ἡ μετριοφροσύνη καὶ ἡ σύνεση. Θυμηθεῖτε πὼς στὸ χῶρο τῆς πίστεως ὁ Θεὸς εἶναι ποὺ χάρισε στὸν καθένα σας ὅ,τι ἔχετε»[12].

Σημειώσεις:

6.Ματθ. ζ΄ 3-5 7. Λουκ. στ΄ 39. 8. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 1993, σελ. 746. 9. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείους, τόμος Α΄, Ἀθήνα 2002, σελ. 441.10. Ἰωάννου Σιναΐτου, Κλῖμαξ, Ὠρωπός 1978, σελ. 276.11. Εἶπε Γέρων…, νεοελληνική ἀπόδοση ὑπό Βασιλείου Πέντζα, Ἀθήνα 1974, σελ. 27. 12. ιβ΄ 3.

…………………………………………………..

Αὐτογνωσία καί φιλοδοξία -3ον

3ον

«Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν ἔχει αὐτογνωσία καί κυριαρχεῖται ἀπό τό πάθος τῆς φιλοδοξίας, γίνεται προβληματικός στήν κοινωνία. Ἐπιζητεῖ ἀξιώματα, ὄχι γιά νά προσφέρει στούς ἀνθρώπους, ἀλλά νά προβληθεῖ καί νά δοξαστεῖ ὁ ἴδιος, χωρίς φυσικά νά ἀδιαφορεῖ καί γιά τούς παχυλούς μισθούς πού τά συνοδεύουν.

Ἡ φιλοδοξία εἶναι τυραννικό πάθος καί στούς ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν, οἱ ὁποῖοι «φέρονται δεσποτικά σάν ἀπόλυτοι κυρίαρχοι πρός τούς ὑπηκόους τους καί ἐκεῖνοι πού κατέχουν μεγάλα ἀξιώματα ἀσκοῦν τυραννική ἐξουσία· τέτοιο ὅμως πρᾶγμα δέν πρέπει νά συμβαίνει μεταξύ σας, ἀλλά ὅποιος θέλει νά ἀναδειχθεῖ μεγάλος μεταξύ σας, ἄς εἶναι ὑπηρέτης ὅλων· καί ὅποιος θέλει νά εἶναι μεταξύ σας πρῶτος, ὀφείλει νά γίνει καί νά συμπεριφέρεται σάν ὁ τελευταῖος ἀπό ὅλους»[13], λέει ὁ Χριστός.

Ὁ ἱερός Χρυσόστομος τονίζει ὅτι ἡ φιλοδοξία εἶναι κοινό πάθος: «Τά χρήματα εἶναι εὔκολο νά τά περιφρονήσει ἐκεῖνος πού θέλει, τό νά παραβλέψει ὅμως τήν τιμή πού τοῦ ἀποδίδουν οἱ πολλοί, χρειάζεται πολύ κόπο, μεγάλη φιλοσοφία, κάποια ψυχή ἀγγελική, πού νά ἀγγίζει τήν ἴδια κορυφή τοῦ οὐρανοῦ. Γιατί δέν ὑπάρχει κανένα πάθος τόσο τυραννικό, πού νά ἐπικρατεῖ παντοῦ, ἀλλοῦ περισσότερο καί ἀλλοῦ λιγότερο, ἀλλ’ ὅμως παντοῦ»[14].

«Ἡ φιλοδοξία εἶναι τυραννία γιά τόν ἄνθρωπο καί ὀφείλει πολλά σ’ αὐτούς πού τόν τιμοῦν. «Ὁδηγεῖται στήν ἀλαζονεία καί τήν κενοδοξία καί γίνεται δοῦλος ἀνθρώπων. Ἔπειτα, καθώς μεγαλώνει αὐτή ἡ τυραννία, ὁ ἄνθρωπος ἀναγκάζεται νά κάνει πολλά πού δέν θέλει»[15], παρατηρεῖ ὁ ἅγιος.

Ὁ φιλόδοξος ἄνθρωπος, μή ἔχοντας αὐτογνωσία, καταστρέφει τόν ἑαυτό του καί τό περιβάλλον του, γιατί δέν γνωρίζει τά μέτρα τῆς φύσεώς του, «ἀλλά πάντοτε ἐπιθυμεῖ τά μεγαλύτερα καί φαντάζεται τά ὑπεράνω τῆς ἀξίας του[16], γεγονός πού τόν ὁδηγεῖ στό βυθό τῆς καταστροφῆς. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός δέν θά δεῖ τή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, γιατί ἔχει λάβει ἐδῶ στή γῆ ἐξ ὁλοκλήρου τήν ἀμοιβή του. Ὁ Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει τήν ἀνθρώπινη δόξα χωματένια, πού δέν ἀνυψώνει στόν οὐρανό: «Ἐκεῖνος πού δοξάζεται ἀπό τούς ἄλλους γιά τόν χωματένιο (τόν γήινο) πλοῦτο του καί φροντίζει γιά τήν ὀλιγοχρόνια τιμή τῶν ἀνθρώπων καί στηρίζεται μέ πεποίθηση πάνω στά σωματικά του προτερήματα, θεωρεῖ δόξα γιά τόν ἑαυτό του ὄχι ἐκείνη πού ἀνυψώνεται ἐπάνω στόν οὐρανό, ἀλλά ἐκείνη πού παραμένει στό χῶμα»[17]. Τό συμπέρασμα εἶναι ὅτι «ὁ παρών βίος εἶναι γιά ἔργα καί ἀγῶνες, ἐνῶ ὁ μελλοντικός εἶναι γιά στεφάνια καί ἀμοιβές»[18]. Τό παράδειγμα μᾶς τό δίνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ἦλθε ἡ ὥρα νά χύσω τό αἷμα μου σπονδή στό Θεό, ἔφτασε ὁ καιρός νά φύγω ἀπό τόν κόσμο. Ἀγωνίστηκα τόν ὡραῖο ἀγώνα, ἔτρεξα τό δρόμο ὥς τό τέλος, φύλαξα τήν πίστη. Τώρα πιά μέ περιμένει τό στεφάνι τῆς δικαιοσύνης, πού μέ αὐτό θά μέ ἀνταμείψει ὁ Κύριος ἐκείνη τήν ἡμέρα, ὁ δίκαιος κριτής. Κι ὄχι μόνο ἐμένα, ἀλλά καί ὅλους ἐκείνους πού περιμένουν μέ ἀγάπη τόν ἐρχομό του»[19].

Ὁ φιλόδοξος ἄς θυμᾶται καθημερινά τό λόγο τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος: «Ὅπως ἡ φωτιά δέν γεννᾶ χιόνι, ἔτσι καί αὐτός πού ζητεῖ τίς τιμές τοῦ κόσμου δέν θά ἀπολαύσει τίς τιμές τῆς μελλούσης ζωῆς»[20].

Ὁ Κύριός μας καταδικάζει ἀπερίφραστα τό πάθος τῆς φιλοδοξίας. Σημειώνουμε τέσσερις χαρακτηριστικές περιπτώσεις: α) Ὅταν ἡ μητέρα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου, δηλαδή τοῦ Ἰακώβου καί τοῦ Ἰωάννου, ζήτησε ἀπό τόν Χριστό μιά χάρη, λέγοντάς του «νά πεῖ νά καθίστουν οἱ δύο γιοί της, στή Βασιλεία του, ἕνας στά δεξιά του καί ἕνας στά ἀριστερά του, τῆς ἀπάντησε: «ὅτι δέν ξέρει τί ζητάει»[21]. Τῆς ἀρνήθηκε αὐτή τήν εὐνοϊκή μεταχείριση τῶν παιδιῶν της.

Σημειώσεις:

[14] Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Δ΄, Ἀθήνα 1996, σελ. 617. [15] Ὅπ. παρ. σελ. 618. [16] Αὐτόθι. [17] Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγική ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 2004, σελ. 523. [18] Ὅπ. παρ., σελ. 527. [19] Β΄ Τιμ. δ΄ 6-8. [20] Ἰωάννου Σιναΐτου, Κλῖμαξ, Ὠρωπός 1978, σελ. 329. [21] Ματθ. κ΄ 20-22.

……………………………………………..

Αὐτογνωσία καί φιλοδοξία – 4ον

4ον

β. Τό αἴτημα τῆς μητέρας τῶν δύο μαθητῶν προκαλεῖ ἀγανάκτησιν στούς ἄλλους δέκα μαθητές. Τότε ὁ Χριστὸς τοὺς ἐξήγησε ὅτι «ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου δὲν ἦλθε, γιὰ νὰ τὸν ὑπηρετήσουν, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετήσει καὶ νὰ προσ­φέρει τὴ ζωή του λύτρο γιὰ ὅλους»²².

γ. Ὁ Χριστὸς ἐλέγχει τοὺς φιλοδόξους Φαρισαίους: «Ἀλίμονό σας, Φαρισαῖοι. Ἀγαπᾶτε τὴν πρωτοκαθεδρία στὶς συναγωγὲς καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς στὶς ἀγορές»²³.

δ. Ἀπευθυνόμενος στοὺς Ἰουδαίους, ὁ Κύριος εἶπε: «Δὲν ἐπιζητῶ νὰ μὲ τιμοῦν οἱ ἄνθρωποι. Ἐσᾶς ὅμως σᾶς ξέρω· δὲν ἀγαπᾶτε τὸ Θεό. Ἐγὼ ἦλθα ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸν Πατέρα μου, ἐσεῖς ὅμως δὲν μὲ παραδέχεσθε· ἂν ἔλθει κάποιος ἄλλος ἀπὸ δική του πρωτοβουλία θὰ τὸν δεχθεῖτε. Πῶς ὅμως μπορεῖτε ἐσεῖς νὰ πιστέψετε, ἀφοῦ ἀποζητᾶτε τὸν ἔπαινο ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου, καὶ δὲν ζητᾶτε τὸν ἔπαινο τοῦ μοναδικοῦ Θεοῦ;»²⁴

Τὸ πάθος τῆς φιλοδοξίας τὸ βλέπουμε συχνὰ καὶ στὸν ἱερὸ χῶρο τῆς Ἐκκλησίας. Ὑπάρχουν κληρικοὶ καὶ μοναχοί, ποὺ δὲν ἔχουν τὴν ἀρετὴ τῆς αὐτογνωσίας καὶ ἀναστατώνουν τὴν Ἐκκλησία μὲ τὸ φοβερὸ τοῦτο πάθος. Ἐπιδιώκουν τὰ ἀξιώματα. Οἱ πρὸς ἀρχιερατείαν ἐκλόγιμοι ἀρχιμανδρίτες χρησιμοποιοῦν κάθε μέσο προκειμένου νὰ γίνουν ἐπίσκοποι, χωρὶς νὰ ἀναλογίζονται τὸ ὑψηλὰ καθήκοντα καὶ τὶς βαριές ὑποχρεώσεις ποὺ θὰ ἀναλάβουν μὲ τὴν ἐκλογή τους. Θέλουν τὸ ἀξίωμα κι ἂς χάσουν τὴν ψυχή τους! Δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει οὔτε ὁ σκανδαλισμός, ποὺ θὰ προκληθεῖ στοὺς πιστοὺς ἀπὸ τὴν ἀναξιότητά τους.

Στὶς πόλεις ἐπίσης, ὅπου ὑπηρετοῦν στούς ναούς καὶ περισσότεροι ἱερεῖς, οἱ σχέσεις μεταξύ τους εἶναι διαταραγμένες, γιατί ὅλοι θέλουν νὰ γίνουν ἱερατικοὶ προϊστάμενοι, γιὰ νὰ ρυθμίζουν ὅλες τὶς ὑποθέσεις τῶν ἐνοριῶν κατὰ τὴν ἐπιθυμία τους καὶ τὰ συμφέροντά τους.

Στὰ μοναστήρια πάλι ὑπάρχουν μοναχοὶ ποὺ θέλουν νὰ γίνουν ἡγούμενοι ἢ προϊστάμενοι, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν ὅλες τὶς προσωπικὲς ἐπιλογὲς καὶ νὰ ἀπαιτοῦν ὑπακοὴ ἀπὸ ὅλους τοὺς μοναχούς, καὶ ὅταν ἀκόμα πολλὲς τους ἐνέργειες εἶναι ἀντιχριστιανικὲς καὶ ἀσύμφωνες μὲ τὴν παράδοση!

Συχνὰ ἡ φιλοδοξία ὑπάρχει καὶ στοὺς ἁπλοὺς ἐφημερίους τῆς ἐπαρχίας μὲ τὸ μικρὸ ποίμνιο. Ἐπιθυμοῦν τὰ ὀφφίκια, γιὰ νὰ καμαρώνουν στὶς λατρευτικὲς ἀκολουθίες καὶ νὰ καυχῶνται, νομίζοντας ὅτι οἱ ἐκκλησιαζόμενοι προσέχουν τὰ ἐπιγονάτια καὶ τοὺς λαμπεροὺς σταυρούς τους. Πρόκειται γιὰ κενὴ φιλοδοξία, μὲ κοσμικὸ χαρακτήρα καὶ δίχως πνευματικὴ ἀξία. Ὁ ἄξιος ἱερέας δὲν ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὰ ὀφφίκια, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἐνάρετο βίο, τὸν ὁποῖο ἰδιαίτερα προσέχουν οἱ πιστοὶ καὶ ἐκδηλώνονται μὲ σεβασμὸ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸ πρόσωπό του.

Ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν στὴν Ἐκκλησία, διότι πολλοὶ κληρικοὶ καὶ μοναχοὶ δὲν ἔχουν αὐτογνωσία καὶ τὸ φρόνημά τους εἶναι κοσμικό. Ἔχουν σὲ πρώτη προτεραιότητα τὴν ἀνθρώπινη δόξα καὶ δευτερευόντως ἀσχολοῦνται μὲ τὶς πνευματικὲς ὑποχρεώσεις καὶ τὴν ἐν Χριστῷ ζωή. Εἶναι, δυσ­τυχῶς, ρασοφορεμένοι κοσμικοὶ ἄρχοντες, χωρὶς αἴσθηση τῆς ἁμαρτωλότητάς τους καὶ φυσικὰ χωρὶς τὴν ὑψοποιὸ ταπείνωση!

Σημειώσεις:

22.Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 1993, σελ. 740. 23. ὅπ. παρ., σελ. 742. 24. ὅπ. παρ., σελ. 742-743.

https://aktines.blogspot.com/2026/10/blog-post_266.html#more