«Μόνο ἡ μετάνοια τὶς σώζει»

ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ

«Μόνο ἡ μετάνοια τὶς σώζει»

Στὸ κατὰ Λουκᾶ Εὐαγγέλιο (Λουκ. 18, 15-16) διαβάζουμε: «Προσέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὰ βρέφη ἵνα αὐτῶν ἅπτηται· καὶ ἰδόντες οἱ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτὰ εἶπεν· ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με καὶ μὴ κωλύετε αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ».

(: Τοῦ ἔφερναν δὲ ὄχι μόνον τοὺς ἀσθενεῖς, ἀλλὰ καὶ τὰ πολὺ μικρὰ παιδιά, διὰ νὰ ἐγγίζῃ τὸ καθένα μὲ τὰς χεῖρας του πρὸς εὐλογίαν· οἱ μαθηταὶ ὅμως, ὅταν εἶδαν τοὺς γονεῖς νὰ πλησιάζουν, τοὺς ἐπέπληττον, ἐπειδὴ ἐνόμιζαν ὅτι δὲν ἤρμοζεν εἰς τὸν Χριστὸν νὰ τὸν ἀπασχολοῦν διὰ μικρὰ παιδιά. Ἀλλ’ ὁ Ἰησοῦς προσεκάλεσεν αὐτὰ νὰ ἔλθουν πλησίον του καὶ εἶπεν· Ἀφήσατε τὰ παιδιὰ νὰ ἔρχωνται πρὸς ἐμὲ καὶ μὴ τὰ ἐμποδίζετε· διότι δι’ αὐτούς, ποὺ θὰ γίνουν σὰν αὐτά, καὶ θὰ ἀποκτήσουν ταπεινὴν καρδίαν καὶ παιδικὴν διάθεσιν, εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ).

Ἔτσι μᾶς δίδαξε ὁ Κύριος ὅτι στὰ παιδιὰ καὶ σὲ αὐτοὺς ποὺ θὰ γίνουν σὰν τὰ παιδιὰ ἀνήκει ὁ Παράδεισος. Δυστυχῶς ὁ ἄνθρωπος καὶ ἰδιαίτερα τὴν σημερινὴ ἐποχὴ ἔχει χάσει κάθε ἀξία καὶ ἰδεῶδες, ποὺ τοῦ χάρισε ὁ Θεὸς καὶ ἔγινε στὴν συμπεριφορά του καὶ στὴ ζωὴ κατώτερος ἀπὸ τὰ ζῶα. Καὶ ὅπως τονίζει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: «Τὰ ζῶα πολλές φορές θυσιάζουν τή ζωή τους καί δέν λογαριάζουν τὴ δική τους σωτηρία, προκειμένου νά ὑπερ­ασπιστοῦν τά μικρά τους. Ἄνθρωποι σφάζουν μέ τά ἴδια τους τὰ χέρια τὰ παιδιά τους» (Χρυσόστομος. Ε.Π.Ε. 34,128).

Ἡ γνήσια μετάνοια.

Κηρυγματικές σκέψεις στό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς ΙΕ Λουκᾶ ἀπό τόν πατέρα Γεώργιο Μεταλληνό (ἀποσπάσματα).

Μετάνοια εἶναι ἡ ἐπιστροφή τοῦ ἀνθρώπου στόν Θεό. Ἐπιστροφή ὅμως σημαίνει συνάμα ἐγκατάλειψη. Ἐγκαταλείπει ὁ ἄνθωπος τήν ἁμαρτία καί ἐπιστρέφει στήν ἁγιότητα· τήν πλάνη καί ἀποδέχεται τήν ἀλήθεια· τόν κόσμο καί ξαναγυρίζει στήν κοινωνία του Θεοῦ, στήν Ἐκκλησία Του.

Ἡ ἀποστασία τῆς ἁμαρτίας ἔχει τριπλή κατεύθυνση. Στρέφεται κατά τοῦ Θεοῦ, διότι ἀρνεῖται τήν κυριότητά Του. Στρέφεται κατά τοῦ ἴδιου τοῦ ἑαυτοῦ μας, γιατί ζητεῖ ὅσα ὁδηγοῦν στήν φθορά, τήν καταστροφή μας. Στρέφεται καί κατά τοῦ συνανθρώπου μας, γιατί τόν βλέπει ὅχι ὡς ἀδελφό, ἀλλά σάν ἀντικείμενο ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ μετάνοια τοῦ Ζακχαίου εἶναι γνήσια, διότι ἔχει εὐδιάκριτα τά σημεῖα τῆς τριπλῆς αὐτῆς ἐπανορθώσεως καί ἐπιστροφῆς.

Ἡ ἰσόβια μετάνοια ἀναγκαία γιὰ τὴν σωτηρία μας (Κυριακὴ πρὸ τῶν Φώτων).

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως

Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 4η Ιανουαρίου 2026

Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η Κυριακή προ των Φώτων επειδή προηγείται της μεγάλης δεσποτικής εορτής των Θεοφανείων του Κυρίου μας. Το μεν αποστολικό ανάγνωσμα είναι μια περικοπή από την Β΄ προς Τιμόθεο επιστολή του αποστόλου Παύλου, το δε ευαγγελικό μια περικοπή από το 1ο κεφάλαιο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. Στην περικοπή αυτή, που είναι οι πρώτοι 8 στίχοι του ευαγγελίου, ο ευαγγελιστής Μάρκος μας παραθέτει την αρχή, το ξεκίνημα του απολυτρωτικού έργου του Κυρίου μας, την αρχή της ενσάρκου θείας οικονομίας. Και η αρχή αυτή ήταν το προπαρασκευαστικό έργο που εκλήθη από τον Θεόν να φέρει εις πέρας ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Κάθε μεγάλο έργο χρειάζεται προετοιμασία, χρειάζεται μελέτη και προπαρασκευή για να υλοποιηθεί. Για να κατασκευασθεί μια οικοδομή, για παράδειγμα, χρειάζεται προηγουμένως να εκπονηθούν τα αρχιτεκτονικά σχέδια, να γίνει ο προϋπολογισμός της δαπάνης, να εξασφαλιστούν τα χρήματα και τα οικοδομικά υλικά. Έτσι, (και πολύ περισσότερο), στην προκειμένη περίπτωση της Ενσάρκου Θείας Οικονομίας, ήταν αναγκαία η προπαρασκευή της ανθρωπότητος, προκειμένου να πάρει σάρκα και οστά η σωτηρία του ανθρώπου. Έτσι λοιπόν ο Θεός έστειλε τον άγιο Πρόδρομο πριν από την έλευση του Χριστού και πρίν από την έναρξι της δημοσίας δράσεώς του με σκοπό να προετοιμάσει τις ψυχές των ανθρώπων, ώστε στη συνέχεια να υποδεχθούν τον Χριστό και να πιστεύσουν σ’ αυτόν.

Στη συνέχεια ο ευαγγελιστής παραθέτει δύο προφητείες, που αναφέρονται στο πρόσωπο και το έργο του Προδρόμου, για να μας βεβαιώσει ότι το έργο αυτό είχε προφητευθεί πολλούς αιώνες πριν από άλλους προφήτες. Συγκεκριμένα ο προφήτης Μαλαχίας έγραφε: «ιδοὺ εγὼ αποστέλλω τὸν άγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ός κατασκευάσει τὴν οδόν σου έμπροσθέν σου». Δηλαδή ιδού εγώ στέλνω τον απεσταλμένο μου πριν από σένα, τον Υιόν μου, ο οποίος θα προετοιμάσει τις ψυχές των ανθρώπων, για να σε υποδεχθούν ως σωτήρα και λυτρωτή. Επίσης ο προφήτης Ησαΐας έγραφε τα εξής: «φωνὴ βοώντος εν τη ερήμῳ, ετοιμάσατε τὴν οδὸν Κυρίου, ευθείας ποιείτε τὰς τρίβους αυτού». Δηλαδή η φωνή και το κήρυγμα του Προδρόμου θα είναι μια φωνή ανθρώπου που θα φωνάζει μέσα στην έρημο του Ιορδάνου. Και τί θα λέει αυτή η φωνή; Ετοιμάστε τον δρόμο διά του οποίου θα έλθει σε σας ο Κύριος. Ξεριζώστε δηλαδή από τις ψυχές σας τα αγκάθια των αμαρτωλών παθών και πετάξτε μακριά σας τον εγωϊσμό και την πώρωση, ώστε να υποδεχθείτε με αληθινή μετάνοια μέσα στις ψυχές σας τον Κύριον.

Δὲν εἶναι εὔκολο καὶ ἁπλὸ πράγμα ἡ μετάνοια.

❈ "Ὅλοι οἱ ἐξομολόγοι" ἔλεγε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, "οἱ πατριάρχες, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλος ὁ κόσμος νὰ σὲ συγχωρέσει, εἶσαι ἀσυγχώρητος ἄν δὲν μετανοήσεις ἔμπρακτα"· ἄν δὲν διορθώσεις δηλαδὴ τὴ ζωή σου. Πολλοὶ πατᾶνε καὶ λένε:

- Ἀφοῦ ἐγὼ πῆρα εὐλογία ἀπὸ τὸν πνευματικό μου, μπορῶ νὰ Κοινωνήσω...

Καὶ συνεχίζουν νὰ ἁμαρτάνουν, καὶ μάλιστα μὲ θανάσιμα ἁμαρτήματα, καὶ νομίζουν ὅτι εἶναι καλυμμένοι ἀπὸ τὴ συγχώρεση ποὺ πῆραν ἀπὸ τὸν πνευματικό τους.

Ἡ μετάνοια δέν εἶναι κάτι θεωρητικό

❈ Ἡ μετάνοια δέν εἶναι κάτι θεωρητικό, ἀλλά ἐκφράζεται καί σωματικά. Ὁ ἄνθρωπος δακρύζει, κάνει μετάνοιες, νηστεύει, προσεύχεται, κοπιάζει, θυσιάζεται γιά τόν ἄλλον. Τότε δείχνεις πραγματικά ὅτι μετανοεῖς.

Ὅσο κανείς ἁμαρτάνει τόσο ἀχρηστεύει τόν ἑαυτό του, ἀδυνατίζει τή θέλησή του καί προσκολλᾶται στή γῆ

❈ Δέν μπορεῖ νά πεῖ ὁ ἄνθρωπος: «θά ἁμαρτήσω καί ὅταν θά γεράσω θά μετανοήσω», γιατί πρῶτον δέν ξέρεις ἄν θά γεράσεις καί δεύτερον, δέν ξέρεις ἄν θά μπορέσεις νά μετανοήσεις, ἄν θά θέλεις νά μετανοήσεις τότε.

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.Περί μετανοίας

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Απόσπασμα από την πρώτη ομιλία «ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ»

σχετικά με την παραβολή του ασώτου υιού

Ήταν δύο αδέλφια, τα οποία, αφού μοιράστηκαν αναμεταξύ τους την πατρική περιουσία, ο ένας έμεινε στο σπίτι, ενώ ο άλλος έφυγε σε μακρινή χώρα. Εκεί, αφού κατέφαγε όλα όσα του δόθηκαν, δυστύχησε και υπέφερε μη υπομένοντας την ντροπή από τη φτώχεια. [Λουκά 15, 11 κ.ε.]. Αυτή την παραβολή θέλησα να σας την πω, για να μάθετε, ότι υπάρχει άφεση αμαρτημάτων και μετά το Βάπτισμα, εάν είμαστε προσεκτικοί. Και το λέγω αυτό όχι για να σάς κάνω αδιάφορους, αλλά για να σας απομακρύνω από την απόγνωση. Γιατί η απόγνωση μάς προξενεί χειρότερα κακά και από τη ραθυμία.

Αυτός λοιπόν ο υιός αποτελεί την εικόνα εκείνων που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα. Και ότι φανερώνει εκείνους που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα, αποδεικνύεται από το ότι ονομάζεται «υιός». Γιατί κανένας δεν μπορεί να ονομασθεί υιός χωρίς το Βάπτισμα. Επίσης διέμενε στην πατρική οικία και μοιράστηκε όλα τα πατρικά αγαθά, ενώ πριν από το Βάπτισμα δεν μπορεί κανείς να λάβει την πατρική περιουσία, ούτε να δεχθεί κληρονομία. Ώστε με όλα αυτά μας υπαινίσσεται το σύνολο των πιστών.

Επίσης ήταν αδελφός εκείνου που είχε προκόψει. Αδελφός όμως δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την πνευματική αναγέννηση. Αυτός λοιπόν, αφού έπεσε στη χειρότερη μορφή κακίας, τι λέγει; «Ἄναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου(:Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου)» [Λουκά 15,18]. Γι’ αυτό ο πατέρας του τον άφησε και δεν τον εμπόδισε να φύγει στην ξένη χώρα, για να μάθει καλά με την πείρα, πόση ευεργεσία απολάμβανε όταν βρισκόταν στο σπίτι. Γιατί πολλές φορές ο Θεός, όταν δεν πείθει με το λόγο Του, αφήνει να διδαχθούμε από την πείρα των πραγμάτων, πράγμα βέβαια που έλεγε και στους Ιουδαίους.

Επειδή δηλαδή δεν τους έπεισε, ούτε τους προσέλκυσε, απευθύνοντας σε αυτούς αμέτρητους λόγους με τους προφήτες, τους άφησε να διδαχθούν με την τιμωρία, λέγοντάς τους: «Παιδεύσει σε ἡ ἀποστασία σου, καὶ ἡ κακία σου ἐλέγξει σε(:Θα σε διδάξει η αποστασία σου και θα σε ελέγξει η κακία σου)» [Ιερ. 2, 19]· γιατί έπρεπε να Του είχαν εμπιστοσύνη από πριν. Επειδή όμως ήταν τόσο πολύ αναίσθητοι, ώστε να μην πιστεύουν στις παραινέσεις και τις συμβουλές Του, θέλοντας να προλάβει την υποδούλωσή τους στην κακία, επιτρέπει να διδαχθούν από τα ίδια τα πράγματα, ώστε έτσι να τους κερδίσει και πάλι.

Αφού λοιπόν ο άσωτος έφυγε στην ξένη χώρα και από τα ίδια τα πράγματα έμαθε πόσο μεγάλο κακό είναι να χάσει κανείς το πατρικό του σπίτι, επέστρεψε, και ο πατέρας του τότε δεν του κράτησε κακία, αλλά τον δέχτηκε με ανοιχτή αγκαλιά. Γιατί άραγε; Επειδή ήταν πατέρας και όχι δικαστής. Και στήθηκαν τότε χοροί και συμπόσια και πανηγύρια και όλο το σπίτι ήταν φαιδρό και χαρούμενο. Τι μου λες τώρα, άνθρωπέ μου; Αυτές είναι οι αμοιβές της κακίας; Όχι της κακίας οι αμοιβές, άνθρωπε, αλλά της επιστροφής. Όχι της πονηρίας, αλλά της μεταβολής προς το καλύτερο.

Ἐρώτηση: Πῶς μποροῦμε νά βοηθηθοῦμε, ὥστε νά ἔχουμε πραγματική μετάνοια;

Ἀπάντηση: Νά σᾶς πῶ ἕνα προσωπικό περιστατικό: Ἔβγαινα ἀπό τό Ἅγιο Ὄρος καί ἦταν μιά πολύ περιπετειώδης ἔξοδος... εἶχα πάρει οὔτε ξέρω πόσα λεωφορεῖα γιά νά φτάσω στήν Θεσσαλονίκη. Τέλος πάντων ἔφτασα ἀργά τό βράδυ καί ἔπρεπε νά πάρω ταξί. Πῆρα ἕνα ταξί καί ποῦ ἔπεσα; Ὁ ταξιτζής ἦταν νηπτικός! Ἔκανε δηλαδή ἀδιάλειπτη προσευχή... καί ἄρχισε νά μοῦ κάνει μάθημα. Μοῦ ἔλεγε:

- Πάτερ, κοίταξε, νά κάνεις συνεχῶς προσευχή...

Τό ἔλεγε ἀπό τήν καρδιά του ὁ ἄνθρωπος. Τό ζοῦσε. Λέει:

- Ξέρεις ἐγώ τί ἤμουνα;.

Περί Μετάνοιας

❈ Ἡ λέξη μετάνοια εἶναι σύνθετη, μετά – νοῦς, και σημαίνει, μετακινῶ τόν νοῦ μου, τόν παίρνω ἀπό ἐκεῖ πού δέν πρέπει νά εἶναι καί τόν πάω στόν Θεό.

➤Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου (Ὁμιλία 3 – 7 – 2017)

Ἡ μετάνοια. Τί εἶναι καί πώς κατορθώνεται, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Ἡ μετάνοια. Τί εἶναι καί πώς κατορθώνεται, 9-10-2024, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Μετάνοια σημαίνει ἀλλαγή ζωῆς

❈ Μετάνοια σημαίνει ἀλλαγή ζωῆς, ἐκεῖ πού ἔκανες τό κακό, τό σταματᾶς καί κάνεις τό ἀντίθετο καλό. Ὅπως λέει ὁ Δαβίδ πολύ ὄμορφα: «Ἔκκλινον ἀπό κακοῦ καί ποίησον ἀγαθόν» (Ψαλμ. 33,15). Ὄχι ἁπλῶς ἀποφεύγεις τό κακό. Πρέπει νά κάνεις καί τό ἀντίθετο, τό καλό.

Ἐνῶ μέχρι τώρα, ἄς ποῦμε, κακολογοῦσες, τώρα πρέπει ὄχι μόνο νά μήν κακολογεῖς, ἀλλά νά γίνεις ἄνθρωπος τῆς ἀγάπης, νά ἐνδιαφέρεσαι γιά τούς ἄλλους, νά τούς στηρίζεις, νά τούς βοηθᾶς νά μετανοήσουν κ.λπ.

Ἡ μετάνοια κατά τόν Ἅγιο Νικόδημο Ἁγιορείτη καί ἡ προκλητική ἐνδυμασία, Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτου

Ἡ μετάνοια κατά τόν Ἅγιο Νικόδημο Ἁγιορείτη καί ἡ προκλητική ἐνδυμασία, Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορ., 17-5-2014

 

Τὰ δεινὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ ἡ μετάνοια

Ἡμερολόγιον τῆς Π.Ο.Ε. 2024 – Τὰ δεινὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ ἡ μετάνοια – 1ον

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ποιὸς μπορεῖ νὰ φαντασθῆ πόσο μεγάλη εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο;

Λέγει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «Ὅταν ὁ Θεὸς ἔπλαθε τὸν ἄνθρωπο οἱ ἄγγελοι παρακολουθοῦσαν μὲ πόση ἀ­γά­πη τὸν ἔπλαθε καὶ θαύμαζαν καὶ ἔλεγαν ὅτι ὁ Θεὸς κατασκευάζει “ἄλλον” Θεό».

Ἐπίσης ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐπισημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς ἔφτιαξε τοὺς ἀγγέλους νὰ διακονοῦν καὶ νὰ βοηθοῦν τοὺς ἀν­θρώπους ποὺ πρόκειται νὰ κληρονομήσουν τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Ὁ δὲ Ἀπόστολος Πέτρος παρατηρεῖ ὅτι οἱ ἄνθρωποι εἶναι σὲ ἀνώτερη θέση ἀπὸ τοὺς ἀγγέλους, ἀφοῦ τὶς μεγάλες καὶ θεῖες ἀλήθειες, οἱ ὁποῖες ἀποκαλύπτονται καὶ ἀφοροῦν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ οἱ Ἄγγελοι ἔχουν τὴν ἐπιθυμία νὰ τὶς γνωρίσουν (Α´ Πέτρου 12). Καὶ ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς στὸ τραπέζι τῆς Βασιλείας τῶν Οὐρανῶν, θὰ παρακαθήσουν, ὡς συνδαιτυμόνες τοῦ Χριστοῦ, μόνο οἱ εὐσεβεῖς ἄνθρωποι καὶ ὄχι οἱ Ἄγγελοι.

Μὲ πόση λοιπὸν στοργὴ καὶ ἀγάπη ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο: «Κατ᾽ εἰκόνα καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν», «Θεὸν κατὰ χάριν».

Στὴν παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου τὶ βλέπουμε; τὸ μεγαλεῖο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ! Βλέπουμε τὸν ἄσωτο υἱό, ὅταν ἦλθε εἰς ἑαυτόν, νὰ ἐπιστρέφη στὸν πατέρα του μετανιωμένος. Τὶ λέγει; «πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου»· τὶ δείχνει αὐτό; Αὐτὸ δείχνει ὅτι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ μετανοήσουν γιὰ τὴν ἁμαρτωλὴ ζωή τους. Ὁ πατέρας του, ὅταν τὸν εἶδε ἀπὸ μακριά, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ὅτι τὸν περίμενε ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ καὶ τὸν εἶχε πάντα στὸ νοῦ του, τὸν ἀγκάλιασε καὶ δὲν τὸν ρώτησε, γιατὶ ἔφυγε, δὲν τὸν ρώτησε, γιατὶ ἁμάρτησε. Τὶ εὐγένεια! Τὶ ἀγάπη!. Ἔτσι καὶ ὁ Χριστός, ποτὲ δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ρωτήση, γιατὶ κάναμε τὴν τάδε ἁμαρτία. Ὁ πατέρας στὴ συνέχεια τοῦ ἄλλαξε τὰ ροῦχα. Τὰ ροῦχα συμβολίζουν τὸ Βάπτισμα, τὸ ὁποῖο ἀνακαινίζει τὸν ἄνθρωπο πνευματικὰ καὶ τοῦ δημιουργεῖ προϋποθέσεις σωτηρίας. Τὰ ροῦ­χα τοῦ Βαπτίσματος, ὅταν λερωθοῦν, λόγῳ τῶν ἁμαρτιῶν, «καθαρίζονται» μὲ τὸ μυστήριο τῆς ἐξομολογήσεως, γιὰ νὰ ὁμολογήση ὁ ἄνθρωπος τὶς ἁμαρτίες του καὶ νὰ συγχωρεθῆ ἀπὸ τὸν Θεό.

Στὴ συνέχεια βλέπουμε, ὁ πατέρας, ἀφοῦ τοῦ ἄλλαξε τὰ ροῦ­χα, τοῦ παρέθεσε δεῖπνο, μόσχο σιτευτὸ τὸν σέρβιρε. Τὶ συμβολίζει αὐτὸ τὸ δεῖπνο; Συμβολίζει τὴν Θεία Κοινωνία. Αὐτὸ εἶναι τὸ τρίπτυχο τῆς σωτηρίας, ὅπως παρουσιάζεται στὴν παραβολὴ αὐτή. Βάπτισμα, μετάνοια καὶ ἐξομολόγηση καὶ Θεία Κοινωνία.

Τὴν μετάνοια λοιπὸν ζητᾶ ὁ Θεὸς καὶ τὴν ἐξομολόγηση. Γιὰ αὐτὸ καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ὅρισε μεταξὺ τῶν ὑποχρεωτικῶν Μυστηρίων τὸ Μυστήριο τῆς θείας Μετανοίας καὶ Ἐξομολογήσεως «Μετανοεῖτε καὶ πιστεύετε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ» (Μᾶρκ. ι´15) «χαρὰ ἔσται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι» (Λουκ. ιε´ 7) «ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς» (Ἰω. κ´ 23) «ἐξομολογούμενοι καὶ ἀναγγέλλοντες τὰς πράξεις αὐτῶν» (Πράξ. ιθ´ 18).

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν πρώτη ὁμιλία «ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ» σχετικὰ μὲ τὴν παραβολὴ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Απόσπασμα από την πρώτη ομιλία «ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ»

σχετικά με την παραβολή του ασώτου υιού

Ήταν δύο αδέλφια, τα οποία, αφού μοιράστηκαν αναμεταξύ τους την πατρική περιουσία, ο ένας έμεινε στο σπίτι, ενώ ο άλλος έφυγε σε μακρινή χώρα. Εκεί, αφού κατέφαγε όλα όσα του δόθηκαν, δυστύχησε και υπέφερε μη υπομένοντας την ντροπή από τη φτώχεια. [Λουκά 15, 11 κ.ε.]. Αυτή την παραβολή θέλησα να σας την πω, για να μάθετε, ότι υπάρχει άφεση αμαρτημάτων και μετά το Βάπτισμα, εάν είμαστε προσεκτικοί. Και το λέγω αυτό όχι για να σάς κάνω αδιάφορους, αλλά για να σας απομακρύνω από την απόγνωση. Γιατί η απόγνωση μάς προξενεί χειρότερα κακά και από τη ραθυμία.

Αυτός λοιπόν ο υιός αποτελεί την εικόνα εκείνων που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα. Και ότι φανερώνει εκείνους που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα, αποδεικνύεται από το ότι ονομάζεται «υιός». Γιατί κανένας δεν μπορεί να ονομασθεί υιός χωρίς το Βάπτισμα. Επίσης διέμενε στην πατρική οικία και μοιράστηκε όλα τα πατρικά αγαθά, ενώ πριν από το Βάπτισμα δεν μπορεί κανείς να λάβει την πατρική περιουσία, ούτε να δεχθεί κληρονομία. Ώστε με όλα αυτά μας υπαινίσσεται το σύνολο των πιστών.

Επίσης ήταν αδελφός εκείνου που είχε προκόψει. Αδελφός όμως δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την πνευματική αναγέννηση. Αυτός λοιπόν, αφού έπεσε στη χειρότερη μορφή κακίας, τι λέγει; «Ἄναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου(:Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου)» [Λουκά 15,18]. Γι’ αυτό ο πατέρας του τον άφησε και δεν τον εμπόδισε να φύγει στην ξένη χώρα, για να μάθει καλά με την πείρα, πόση ευεργεσία απολάμβανε όταν βρισκόταν στο σπίτι. Γιατί πολλές φορές ο Θεός, όταν δεν πείθει με το λόγο Του, αφήνει να διδαχθούμε από την πείρα των πραγμάτων, πράγμα βέβαια που έλεγε και στους Ιουδαίους.

Ἀρχιμανδρίτης Γεώργιος Καψάνης (†): Περί μετανοίας

Ο πρώτος λόγος του Κυρίου, καθώς άρχισε το κήρυγμά του, ήταν «μετανοείτε και πιστεύετε εν τω Ευαγγελίω» (Μαρκ. 1:15). Δεν είπε “μετανοήσατε” αλλά είπε “μετανοείτε”, πράγμα που σημαίνει ότι η μετάνοια είναι για όλους μας υπόθεση ζωής ολοκλήρου. Γι’ αυτό και ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στην ομιλία του κατά την Παραμονή των Φώτων λέγει, ότι η μετάνοια είναι «και αρχή και μεσότης και τέλος της των Χριστιανών πολιτείας». Και όσο πιο πολύ κανείς αισθάνεται την αμαρτωλότητά του, τόσο και μετανοεί καλύτερα και περισσότερο. Και γι’ αυτό βλέπουμε αυτό το μεγάλο σημείο – μυστήριο μπορεί να πει κανείς – στη ζωή των Αγίων, οι οποίοι ενώ έχουν φθάσει πολύ κοντά στον Θεό, όμως έχουν μία πραγματική μετάνοια, ένα πνεύμα μετανοίας το οποίο μας εκπλήσσει, διότι εμείς βλέπουμε την αγιότητα της ζωής τους αλλά και την άκρα ταπείνωση και την μεγάλη μετάνοιά τους.

Έργο του Χριστιανού διαρκές είναι η μετάνοια. Και έργο του Μοναχού διαρκές είναι η μετάνοια. Γι’ αυτό, πατέρες, ήλθαμε και εδώ στην έρημο, για να κάνουμε υπόθεση της ζωής μας την μετάνοια. Το κύριο έργο μας είναι αυτό· όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα. Και μόνον όταν όλα τα άλλα εντάσσονται σε αυτό το κύριο έργο της μετανοίας έχουν σκοπό και νόημα.

✶✶✶

Εχθές δώσαμε με την Χάρη του Θεού τα διακονήματα. Αυτά τα πήραμε, για να είναι και αυτά μία οδός μετανοίας, ένας τρόπος με τον οποίο εν τω διακονήματι θα εκφράζουμε την μετάνοιά μας και θα προσπαθούμε δια της ευλαβούς ασκήσεως του διακονήματος να βιώνουμε το γεγονός της μετανοίας.

Γι’ αυτό θα ήθελα σήμερα να παρακαλέσω τον Θεό να μας φωτίσει όλους, ποτέ να μη φεύγει από τον νου μας αυτό το οποίο ετόνισα, ότι κύριο έργο μας είναι η μετάνοια. Και κάθε ημέρα να είναι βαθύτερη η μετάνοια, πληρέστερη η μετάνοια, πιο ευάρεστη στον Θεό η μετάνοια. Έχει απύθμενο βάθος η μετάνοια. Και όσο μετανοεί κανείς, τόσο αισθάνεται την ανάγκη ότι και περισσότερο πρέπει να μετανοήσει. Και ο Θεός να μας φυλάξει να μη προσκολληθούμε σε άλλα πράγματα δευτερεύοντα, ακόμα και μέσα στην μοναχική μας ζωή, τα οποία θα μας κάνουν να χάσουμε τον κύριο σκοπό μας και το όραμα της μετανοίας μας.

Ἡ ἀρχικὴ μετάνοια εἰναι δική μας, ἡ τέλεια μετάνοια δίνεται ἀπὸ τὸν Θεό , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Ἡ μετάνοια μας θὰ ἐμπνεύσει καὶ ἄλλους , Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

 

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Περί μετανοίας

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Απόσπασμα από την πρώτη ομιλία «ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ»

σχετικά με την παραβολή του ασώτου υιού

Ήταν δύο αδέλφια, τα οποία, αφού μοιράστηκαν αναμεταξύ τους την πατρική περιουσία, ο ένας έμεινε στο σπίτι, ενώ ο άλλος έφυγε σε μακρινή χώρα. Εκεί, αφού κατέφαγε όλα όσα του δόθηκαν, δυστύχησε και υπέφερε μη υπομένοντας την ντροπή από τη φτώχεια. [Λουκά 15, 11 κ.ε.]. Αυτή την παραβολή θέλησα να σας την πω, για να μάθετε, ότι υπάρχει άφεση αμαρτημάτων και μετά το Βάπτισμα, εάν είμαστε προσεκτικοί. Και το λέγω αυτό όχι για να σάς κάνω αδιάφορους, αλλά για να σας απομακρύνω από την απόγνωση. Γιατί η απόγνωση μάς προξενεί χειρότερα κακά και από τη ραθυμία.

Αυτός λοιπόν ο υιός αποτελεί την εικόνα εκείνων που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα. Και ότι φανερώνει εκείνους που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα, αποδεικνύεται από το ότι ονομάζεται «υιός». Γιατί κανένας δεν μπορεί να ονομασθεί υιός χωρίς το Βάπτισμα. Επίσης διέμενε στην πατρική οικία και μοιράστηκε όλα τα πατρικά αγαθά, ενώ πριν από το Βάπτισμα δεν μπορεί κανείς να λάβει την πατρική περιουσία, ούτε να δεχθεί κληρονομία. Ώστε με όλα αυτά μας υπαινίσσεται το σύνολο των πιστών.

Επίσης ήταν αδελφός εκείνου που είχε προκόψει. Αδελφός όμως δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την πνευματική αναγέννηση. Αυτός λοιπόν, αφού έπεσε στη χειρότερη μορφή κακίας, τι λέγει; «Ἄναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου(:Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου)» [Λουκά 15,18]. Γι’ αυτό ο πατέρας του τον άφησε και δεν τον εμπόδισε να φύγει στην ξένη χώρα, για να μάθει καλά με την πείρα, πόση ευεργεσία απολάμβανε όταν βρισκόταν στο σπίτι. Γιατί πολλές φορές ο Θεός, όταν δεν πείθει με το λόγο Του, αφήνει να διδαχθούμε από την πείρα των πραγμάτων, πράγμα βέβαια που έλεγε και στους Ιουδαίους.

Επειδή δηλαδή δεν τους έπεισε, ούτε τους προσέλκυσε, απευθύνοντας σε αυτούς αμέτρητους λόγους με τους προφήτες, τους άφησε να διδαχθούν με την τιμωρία, λέγοντάς τους: «Παιδεύσει σε ἡ ἀποστασία σου, καὶ ἡ κακία σου ἐλέγξει σε(:Θα σε διδάξει η αποστασία σου και θα σε ελέγξει η κακία σου)» [Ιερ. 2, 19]· γιατί έπρεπε να Του είχαν εμπιστοσύνη από πριν. Επειδή όμως ήταν τόσο πολύ αναίσθητοι, ώστε να μην πιστεύουν στις παραινέσεις και τις συμβουλές Του, θέλοντας να προλάβει την υποδούλωσή τους στην κακία, επιτρέπει να διδαχθούν από τα ίδια τα πράγματα, ώστε έτσι να τους κερδίσει και πάλι.

Ἡ μετάνοια ὡς ἱσόβια ἐργασία τῆς ψυχῆς- μετακίνηση καί προσήλωση τοῦ νοῦ στόν Θεό, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Απόσπασμα_Η μετάνοια ως ισόβια εργασία της ψυχής- μετακίνηση και προσήλωση του νου στον Θεό, Αρχιμ. Σάββα Αγιορειτου, 12-2-2023

Περί μετανοίας.Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Απόσπασμα από την πρώτη ομιλία «ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ»

σχετικά με την παραβολή του ασώτου υιού

Ήταν δύο αδέλφια, τα οποία, αφού μοιράστηκαν αναμεταξύ τους την πατρική περιουσία, ο ένας έμεινε στο σπίτι, ενώ ο άλλος έφυγε σε μακρινή χώρα. Εκεί, αφού κατέφαγε όλα όσα του δόθηκαν, δυστύχησε και υπέφερε μη υπομένοντας τη ντροπή από τη φτώχεια. [Λουκά 15, 11 κ.ε.]. Αυτή την παραβολή θέλησα να σας την πω, για να μάθετε, ότι υπάρχει άφεση αμαρτημάτων και μετά το Βάπτισμα, εάν είμαστε προσεκτικοί. Και το λέγω αυτό όχι για να σάς κάνω αδιάφορους, αλλά για να σας απομακρύνω από την απόγνωση. Γιατί η απόγνωση μάς προξενεί χειρότερα κακά και από τη ραθυμία.

Αυτός λοιπόν ο υιός αποτελεί την εικόνα εκείνων που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα. Και ότι φανερώνει εκείνους που αμάρτησαν μετά το Βάπτισμα, αποδεικνύεται από το ότι ονομάζεται «υιός». Γιατί κανένας δεν μπορεί να ονομασθεί υιός χωρίς το Βάπτισμα. Επίσης διέμενε στην πατρική οικία και μοιράστηκε όλα τα πατρικά αγαθά, ενώ πριν από το Βάπτισμα δεν μπορεί κανείς να λάβει την πατρική περιουσία, ούτε να δεχθεί κληρονομία. Ώστε με όλα αυτά μας υπαινίσσεται το σύνολο των πιστών.

Επίσης ήταν αδελφός εκείνου που είχε προκόψει. Αδελφός όμως δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς την πνευματική αναγέννηση. Αυτός λοιπόν, αφού έπεσε στη χειρότερη μορφή κακίας, τι λέγει; «Ἄναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου(:Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου)» [Λουκά 15,18]. Γι’ αυτό ο πατέρας του τον άφησε και δεν τον εμπόδισε να φύγει στην ξένη χώρα, για να μάθει καλά με την πείρα, πόση ευεργεσία απολάμβανε όταν βρισκόταν στο σπίτι. Γιατί πολλές φορές ο Θεός, όταν δεν πείθει με το λόγο Του, αφήνει να διδαχθούμε από την πείρα των πραγμάτων, πράγμα βέβαια που έλεγε και στους Ιουδαίους.

Επειδή δηλαδή δεν τους έπεισε, ούτε τους προσέλκυσε, απευθύνοντας σε αυτούς αμέτρητους λόγους με τους προφήτες, τους άφησε να διδαχθούν με την τιμωρία, λέγοντάς τους: «Παιδεύσει σε ἡ ἀποστασία σου, καὶ ἡ κακία σου ἐλέγξει σε(:θα σε διδάξει η αποστασία σου και θα σε ελέγξει η κακία σου)» [Ιερ. 2, 19]· γιατί έπρεπε να Του είχαν εμπιστοσύνη από πριν. Επειδή όμως ήταν τόσο πολύ αναίσθητοι, ώστε να μην πιστεύουν στις παραινέσεις και τις συμβουλές Του, θέλοντας να προλάβει την υποδούλωσή τους στην κακία, επιτρέπει να διδαχθούν από τα ίδια τα πράγματα, ώστε έτσι να τους κερδίσει και πάλι.