Οἱ μεταπτώσεις τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν κατάνυξη στὴν πνευματικὴ ἀναισθησία

ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΟΙ ΜΕΤΑΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ

εἰσαγωγικὸ ἀπὸ entaksis: Ἡ κατάνυξη τῆς καρδιᾶς ἀποτελεῖ ἕνα οὐράνιο δῶρο ποὺ ἀποκαλύπτει στὸν πιστὸ τὴ γλυκύτητα τῆς μετανοίας, ἀλλὰ ταυτόχρονα φανερώνει καὶ τὴν πνευματική μας κατάσταση. Μέσα ἀπὸ τὴ διακύμανση μεταξὺ τῆς χάριτος καὶ τῆς ἀναισθησίας, ὁ Θεὸς μᾶς παιδαγωγεῖ ὥστε νὰ ἀναγνωρίσουμε τὴν ἐξάρτησή μας ἀπὸ τὰ πάθη καὶ νὰ ἐκζητήσουμε μὲ ταπείνωση τὸ ἔλεός Του.

ΕΡΩΤΗΣΙΣ 16

Διατί ἄλλοτε μὲν ἡ ψυχή, καὶ χωρὶς νὰ ἐνδιαφέρεται, σχεδὸν αὐτομάτως κατανύσσεται, ὡσὰν νὰ κατελήφθη ἀπὸ λύπην, ἄλλοτε δὲ εἶναι τόσον ἄλυπος, ὥστε δὲν δύναται νὰ κατανυγῇ, καὶ ὅταν ἀκόμη πιέζεται.

ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ

Ἡ κατάνυξις αὐτὴ εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ μὲ σκοπὸν ἢ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπιθυμίαν, ὥστε νὰ γευθῇ ἡ ψυχὴ τὴν γλυκύτητα τῆς τοιαύτης λύπης· καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ τὴν καταστήσῃ ἐντελῶς ὁμαλήν, ἢ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δύναται ἡ ψυχὴ μὲ μεγαλυτέραν ἐπιμέλειαν νὰ εὑρίσκεται πάντοτε ἐν κατανύξει, ὥστε νὰ εἶναι ἀναπολόγητοι ὅσοι ἀπέβαλαν αὐτὴν ἐξ αἰτίας τῆς ὀκνηρίας των.

Ὅμως τὸ νὰ πιεζώμεθα καὶ νὰ μὴ ἠμποροῦμεν νὰ κατανυγῶμεν, συγχρόνως ἀποκαλύπτει καὶ τὴν ἀμέλειαν μας κατὰ τὸ παρελθὸν (διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἀντιμετωπίζει κάτι ἔξαφνα, νὰ τὸ ὑπερνικήσῃ χωρὶς σκέψιν καὶ χωρὶς πολλὴν καὶ συνεχῆ ἄσκησιν μαζὶ μὲ ἄλλους ἀνθρώπους) καὶ ὅτι ἡ ψυχὴ κυριεύεται ἀπὸ ἄλλα πάθη καὶ δὲν τῆς ἐπιτρέπεται ἀπὸ αὐτὰ νὰ εἶναι ἐλευθέρα ἐκεῖ ποὺ θέλει· αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ γνώμη τοῦ ἀποστόλου, ὅταν εἶπεν· «ἐγὼ δὲ εἶμαι σαρκικός, πωλημένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν· διότι δὲν πράττω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω, ἀλλὰ πράττω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μισῶ» ⁵⁴ καί· «τώρα δὲ δὲν πράττω πλέον ἐγὼ αὐτό, ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία ἡ ὁποία κατοικεῖ ἐντὸς ἐμοῦ» ⁵⁵.

Διότι ὁ Θεὸς ἐπέτρεψε καὶ αὐτὸ νὰ συμβαίνῃ εἰς ἡμᾶς διὰ τὸ καλόν μας, ἐὰν βεβαίως ἡ ψυχὴ διὰ τῶν ἀκουσίων παθημάτων της συνειδητοποιήσῃ ποῖος εἶναι ὁ κυρίαρχός της καὶ ἐάν, ἀφοῦ γνωρίσῃ τὸν ἑαυτόν της μέσα εἰς ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα δουλεύει χωρὶς τὴν θέλησίν της εἰς τὴν ἁμαρτίαν, συνέλθῃ ἀπὸ τὴν παγίδα τοῦ διαβόλου, ἀνακαλύπτουσα ὅτι τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἕτοιμον νὰ βοηθήσῃ τοὺς εἰλικρινῶς μετανοοῦντας.

ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΙϚ΄

Διὰ τί ποτὲ μὲν ἡ ψυχὴ καὶ μὴ σπουδάζουσα, αὐτομάτως σχεδόν, ὡς ἐμπεσόντος πόνου, κατανύσσεται, ποτὲ δὲ ἄπονος οὕτως ἐστίν, ὡς καὶ βιαζομένη κατανυχθῆναι μὴ δύνασθαι.

ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ

Ἡ μὲν τοιαύτη κατάνυξις Θεοῦ ἐστι δῶρον ἢ εἰς ἐρεθισμὸν τῆς ἐπιθυμίας, ἵνα γευσαμένη ἡ ψυχὴ τῆς γλυκύτητος τοῦ τοιούτου πόνου σπουδάσῃ τοῦτον ἐξομαλίσαι, ἢ εἰς ἀπόδειξιν τοῦ δύνασθαι τὴν ψυχὴν διὰ σπουδαιοτέρας ἐπιμελείας ἐν κατανύξει εἶναι πάντοτε, πρὸς τὸ ἀναπολόγητον τῶν διὰ ῥᾳθυμίας ταύτην ἀποβαλόντων· τὸ δὲ βιάζεσθαι καὶ μὴ δύνασθαι, ἅμα μὲν ἔλεγχος τῆς ἐν τῷ ἄλλῳ χρόνῳ ἀμελείας ἡμῶν (οὐ γὰρ δυνατὸν ἄνευ μελέτης καὶ συγγυμνασίας πλείονος καὶ συνεχούς ἐξαίφνης ἐπί τι παρελθόντα περιγενέσθαι αὐτοῦ), ἅμα δὲ δείκνυσι τὴν ψυχὴν ὑφ’ ἑτέρων παθῶν κυριευομένην καὶ ὑπ’ ἐκείνων οὐδὲ πρὸς ἃ βούλεται ἐλευθεριάζειν ἐπιτρεπομένην, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένον θεώρημα, εἰπόντος· «Ἐγὼ δὲ σαρκικός εἰμι, πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. Οὐ γὰρ ὃ θέλω, τοῦτο πράσσω, ἀλλ’ ὃ μισῶ, τοῦτο ποιῶ», καὶ πάλιν· «Νῦν δὲ οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτό, ἀλλ’ ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία», τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦτο συμβαίνειν ἡμῖν εἰς ἀγαθὸν συγχωρήσαντος, ἐὰν ἄρα δι’ ὧν ἀκουσίως πάσχει ἡ ψυχὴ εἰς αἴσθησιν ἔλθῃ τοῦ κρατοῦντος καὶ γνωρίσασα ἑαυτήν, ἐν οἷς ἀκουσίως δουλεύει τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀνανήψῃ ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος, ἕτοιμον εὑρίσκουσα τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς ἀντίληψιν τῶν γνησίως μετανοούντων.

ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΡΓΑ ΑΣΚΗΤΙΚΑ-ΕΠΕ- 9, ΟΡΟΙ ΚΑΤ’ ΕΠΙΤΟΜΗ

ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ: Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ

https://www.entaksis.gr/metaptoseis_psixis/

https://aktines.blogspot.com/2026/02/blog-post_363.html#more