ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥΟΙ ΜΕΤΑΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑεἰσαγωγικὸ ἀπὸ entaksis: Ἡ κατάνυξη τῆς καρδιᾶς ἀποτελεῖ ἕνα οὐράνιο δῶρο ποὺ ἀποκαλύπτει στὸν πιστὸ τὴ γλυκύτητα τῆς μετανοίας, ἀλλὰ ταυτόχρονα φανερώνει καὶ τὴν πνευματική μας κατάσταση. Μέσα ἀπὸ τὴ διακύμανση μεταξὺ τῆς χάριτος καὶ τῆς ἀναισθησίας, ὁ Θεὸς μᾶς παιδαγωγεῖ ὥστε νὰ ἀναγνωρίσουμε τὴν ἐξάρτησή μας ἀπὸ τὰ πάθη καὶ νὰ ἐκζητήσουμε μὲ ταπείνωση τὸ ἔλεός Του.ΕΡΩΤΗΣΙΣ 16Διατί ἄλλοτε μὲν ἡ ψυχή, καὶ χωρὶς νὰ ἐνδιαφέρεται, σχεδὸν αὐτομάτως κατανύσσεται, ὡσὰν νὰ κατελήφθη ἀπὸ λύπην, ἄλλοτε δὲ εἶναι τόσον ἄλυπος, ὥστε δὲν δύναται νὰ κατανυγῇ, καὶ ὅταν ἀκόμη πιέζεται.ΑΠΟΚΡΙΣΙΣἩ κατάνυξις αὐτὴ εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ μὲ σκοπὸν ἢ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπιθυμίαν, ὥστε νὰ γευθῇ ἡ ψυχὴ τὴν γλυκύτητα τῆς τοιαύτης λύπης· καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ τὴν καταστήσῃ ἐντελῶς ὁμαλήν, ἢ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δύναται ἡ ψυχὴ μὲ μεγαλυτέραν ἐπιμέλειαν νὰ εὑρίσκεται πάντοτε ἐν κατανύξει, ὥστε νὰ εἶναι ἀναπολόγητοι ὅσοι ἀπέβαλαν αὐτὴν ἐξ αἰτίας τῆς ὀκνηρίας των.
ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥΕΡΩΤΗΣΗ 19: Ἐπειδὴ ὁ Γρηγόριος Νύσσης μέσα στὰ συγγράμματά του φαίνεται γιὰ ἐκείνους ποὺ δὲν γνωρίζουν τὸ βάθος τῆς ὑψηλῆς θεωρίας του νὰ ὑποδηλώνει μιὰ ἀποκατάσταση, παρακαλῶ νὰ μᾶς πεῖς γι’ αὐτὸ ὅ,τι γνωρίζεις.ΑΠΟΚΡΙΣΗ: Ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει τρεῖς ἀποκαταστάσεις· μιὰ ἀποκατάσταση τοῦ καθενός μας ἀνάλογα μὲ τὴν ἀρετή του, ἀποκατάσταση ποὺ γίνεται ὅταν ἐκπληρώσει τὴν ἀρετὴ ποὺ τοῦ ἀναλογεῖ.Δεύτερη (ἀποκατάσταση γνωρίζει) τὴν ἀποκατάσταση ὅλης τῆς φύσης κατὰ τὴν ἀνάσταση στὴν ἀφθαρσία καὶ τὴν ἀθανασία.Τρίτη, αὐτὴ ποὺ κάνει ὑπερβολικὴ χρήση της στοὺς λόγους του ὁ Γρηγόριος Νύσσης, εἶναι ἡ ἑξῆς· ἡ ἀποκατάσταση στὴν ἀρχική της κατάσταση τῶν ψυχικῶν δυνάμεων ποὺ ὑπέπεσαν στὴν ἁμαρτία. Πρέπει δηλαδὴ ὅπως ἡ ὅλη φύση κατὰ τὴν ἀνάσταση θ’ ἀπολαύσει τὴν ἀφθαρσία τῆς σάρκας σὲ χρόνο ποὺ ἐλπίζομε, ἔτσι καὶ οἱ παραστρατημένες δυνάμεις τῆς ψυχῆς στὸ μάκρος τῶν αἰώνων πρέπει ν’ ἀποβάλουν τὶς μνῆμες τῆς κακίας ποὺ ἔχουν ἐναποτεθεῖ σ’ αὐτὲς καὶ ἀφοῦ περάσουν ὅλους τοὺς αἰῶνες χωρὶς νὰ βρίσκουν στάση, νὰ ἔρθουν στὸ Θεό, ποὺ δὲν ἔχει πέρας, κι ἔτσι μὲ τὴν ἐπίγνωση, ὄχι μὲ τὴ μέθεξη τῶν ἀγαθῶν, ν’ ἀναλάβουν τὶς δυνάμεις τους, ν’ ἀποκατασταθοῦν στὴν ἀρχικὴ κατάστασή τους καὶ νὰ δειχθεῖ ὁ δημιουργὸς ἀνεύθυνος ὡς πρὸς τὴν ἁμαρτία.
ΕΡΩΤΗΣΙΣ 55 Προς τον Μέγα ΒασίλειονΕάν είναι σύμφωνον με το ιδεώδες της ευσεβείας να χρησιμοποιούμεν τα φάρμακα της Ιατρικής.ΑΠΟΚΡΙΣΙΣΚάθε τέχνη μας έχει δοθή από τον Θεόν ως βοήθεια προς την ασθενή φύσιν μας. Παραδείγματος χάριν, η γεωργία μας έχει δοθή, επειδή τα αυτοφυή δεν επαρκούν προς ικανοποίησην των αναγκών μας, η υφαντική, επειδή χρειαζόμεθα κατ’ ανάγκην σκεπάσματα, διά να είμεθα κόσμιοι και να μη προσβαλλώμεθα από τον αέρα, και η οικοδομική διά παρόμοιον λόγον. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με την Ιατρικήν. Επειδή το σώμα μας, που υπόκειται εις την ασθένειαν, προσβάλλεται από διαφόρους βλάβας, προερχομένας από έξω και από μέσα (διά των τροφών), και καταπονείται και από την υπερβολήν και από τας ελλείψεις, η ιατρική παρεχωρήθη από τον Θεόν, που κανονίζει όλην την ζωήν μας, διά να μας υποδεικνύη, προτυπούσα την θεραπείαν της ψυχής, την απομάκρυνσιν του περιττού και την πρόσθεσιν του ελλείποντος.Λέγομεν δε ότι παρεχωρήθη, διότι, όπως δεν θα είχαμεν ανάγκην της εφευρετικότητος και του μόχθου της γεωργίας, εάν παρεμέναμεν εις τον παράδεισον της τρυφής, κατά τον ίδιον τρόπον δεν θα εχρειαζόμεθα καθόλου την βοήθειαν τής ιατρικής προς παρηγοριάν, εάν παρεμέναμεν άτρωτοι από την ασθένειαν, σύμφωνα με το χάρισμα πού μάς εδόθη κατά την δημιουργίαν προ της παρακοής.
Ἀποκρίσεις πρός Ἀββᾶ Ἰωάννην τον ἀπό Μηρωσάβης, Ἁγ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου- Βίβλος Βαρσανουφίου καί Ἰωάννου, Κείμενα διακριτικά καί ἡσυχαστικά (ἐρωταποκρίσεις), τόμος Α, 28-12-2025, Ἱερομ. Σάββα Ἁγιορείτου
Ἱ.Μ. Ἁγίας Τριάδος Ἐδέσσης http://hristospanagia3.blogspot.com
Ερώτηση: Ποιο είναι το πιο δύσκολο πράγμα για έναν Χριστιανό;Η απάντηση του Γέροντα Βονιφάτιου: Η πιο δύσκολη αρετή είναι να προσεύχεται κανείς αδιάλειπτα στον Θεό. Κάθε φορά που κάποιος επιθυμεί να προσευχηθεί, οι εχθροί προσπαθούν να τον αποσπάσουν, γιατί γνωρίζουν ότι τίποτα δεν τον αντιτίθεται τόσο πολύ όσο η προσευχή στον Θεό. Σε κάθε αγώνα, ό,τι και να κάνει κανείς, μετά από έντονη εργασία, βρίσκει την ειρήνη, και η προσευχή , αν και περιστασιακά παρέχει ουράνιες και άγιες παρηγοριές, απαιτεί επαγρύπνηση από έναν Χριστιανό μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του. Για να έχει συνεχώς κίνητρο να προσεύχεται, ένας Χριστιανός πρέπει να δίνει συνεχώς προσοχή στον εαυτό του και να καταδικάζει την ψυχή του, λέγοντας: «Αλίμονό μου! Πώς θα σταθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού και πώς θα δικαιολογήσω τον εαυτό μου ενώπιόν Του;» Αν πάντα σκέφτεται, μπορεί να σωθεί.Ερώτηση ενός επισκέπτη: Ποιος είναι ο απώτερος σκοπός των θλίψεων που στέλνει ο Θεός στον άνθρωπο;Απάντηση του Γέροντα Βονιφάτιου: Ο απώτερος σκοπός των θλίψεων που στέλνει ο Θεός είναι να παρουσιάσουν την ουράνια ευδαιμονία στο πιο καθαρό φως, να δώσουν μια βαθύτερη αίσθηση του άπειρου ελέους του Θεού και της σοφίας της Θείας Πρόνοιας. Ποιος, μετά από αυτό, δεν θα υπομείνει χωρίς ψυχραιμία τα στιγμιαία βάσανα που φέρνουν τέτοιες σωτήριες πράξεις; Ποιος δεν θα πει μαζί με τον Απόστολο: « Τα βάσανα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια της δόξας που θα αποκαλυφθεί σε εμάς» ( Ρωμ. 8:18 ); Διότι η ελαφριά μας θλίψη, όταν τώρα είναι ελαφριά, κάνει το βάρος της αιώνιας δόξας να υπερβάλλει σε αφθονία... γιατί αυτό που είναι πρόσκαιρο, αλλά το αόρατο είναι αιώνιο ( Β΄ Κορινθίους 4:17, 18 ).
Μαθητής: Πώς γίνεται, Πάτερ, τόσοι πολλοί από τους Ρώσους μας να καταφεύγουν με μεγάλο ζήλο στον Άθωνα, επιθυμώντας τη σωτηρία εκεί;Γέροντα. Και πολλοί δεν κάνουν λάθος: λαμβάνουν σωτηρία στον Άθωνα· αλλά δεν πρέπει να νομίζει κανείς ότι η σωτηρία μπορεί να βρεθεί μόνο στον Άθωνα. Όπου καλείται ο καθένας, εκεί ας μένει, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου Παύλου (βλ. Α΄ Κορινθίους 7:20 ). Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε: «Οι αληθινοί προσκυνηταί προσκυνήσουν τον Πατέρα εν πνεύματι και αληθεία εν παντί τόπου» (βλ. Ιωάννης 4:23-24 ). Πολλοί αγωνίζονται για τον Άθωνα ή εδώ, μετακινούμενοι από τόπο σε τόπο, αναζητούν τη Βασιλεία των Ουρανών στους ανθρώπους και όχι στον εαυτό τους, ξεχνώντας αυτό που λέγεται στο Ευαγγέλιο: « Η βασιλεία του Θεού είναι μέσα σας» ( Λουκάς 17:21 ). Φυσικά, υπάρχουν μετακινήσεις από τόπο σε τόπο για καλούς λόγους, αλλά ως επί το πλείστον αυτό οφείλεται στην έλλειψη ταπεινότητας και υπομονής και στην κρίση των άλλων.Μαθητής: Πατέρα, γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι που ευαρεστούν τον Κύριο Θεό, αλλά δεν έχουν κάποια ιδιαίτερα πνευματικά χαρίσματα;Γέροντα, ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο Θεό για τα μεγάλα Του ελέη προς εμάς, γιατί τόσο σοφά κανονίζει τη σωτηρία μας, και ας εμπιστευτούμε τα δώρα μας στο άγιο θέλημά Του· ας τα κανονίσει όπως Του αρέσει. Εμείς, από την πλευρά μας, αρκεί να αναγκάσουμε τους εαυτούς μας στην αρετή. Όπως ακριβώς στην κοσμική ζωή ένας πλούσιος κύριος εμπιστεύεται τον πλούτο του σε έναν πιστό και έμπιστο διαχειριστή, γνωρίζοντας ότι ο πλούτος του θα είναι ασφαλής στα χέρια αυτού του ανθρώπου, έτσι και ο Κύριος απονέμει ιδιαίτερα δώρα σε τέτοια άτομα που θα τα χρησιμοποιήσουν για τη σωτηρία των ίδιων και των πλησίον τους.
Ερώτηση ενός προσκυνητή: Θα μεταμορφωθούν πράγματι τα σώματά μας μετά την ανάσταση;Απάντηση του Γέροντα Βονιφάτιου: Σίγουρα θα μεταμορφωθεί! Αυτό λέει ο Απόστολος Παύλος σχετικά με αυτό: Ο Κύριος Ιησούς Χριστός θα μεταμορφώσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το ένδοξο σώμα Του, σύμφωνα με την ενέργεια με την οποία μπορεί να υποτάξει τα πάντα στον εαυτό Του ( Φιλ. 3:21 ).Τι είναι λοιπόν αυτό το σώμα της ταπεινώσεως, ρωτάτε, το οποίο ο Κύριος θα μεταμορφώσει σε σώμα δόξας Του; Σαφώς, αυτό το σώμα είναι η σάρκα, η οποία τώρα καταστρέφεται, περνώντας στη γη. Η μεταμόρφωσή της σημαίνει ότι, όντας θνητή και φθαρτή, δεν υπάρχει καθαυτή, αλλά με την ενέργεια του Κυρίου, ο Οποίος είναι σε θέση να ντύσει το θνητό με αθανασία και το φθαρτό με αφθαρσία.
Ερώτηση ενός προσκυνητή: Είναι δυνατόν να βρει κανείς σωτηρία σε αυτόν τον κόσμο ή είναι απολύτως απαραίτητο να καταφύγει σε ένα μοναστήρι;Η απάντηση του Γέροντα Βονιφάτιου. Δεν μου είναι εύκολο να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση· απλώς να ξέρετε ότι δεν είναι το μέρος όπου σώζεται ένας άνθρωπος, αλλά ο καλός χαρακτήρας και η θέληση της καρδιάς.Ο Αδάμ, ζώντας στον Παράδεισο, αμάρτησε, και ο Λωτ σώθηκε ακόμη και στα Σόδομα. Ο Ιώβ κέρδισε δικαίωση στον λόχο της κοπριάς, και ο Σαούλ, ακόμη και στο βασιλικό παλάτι, στερήθηκε την παρούσα και μελλοντική βασιλεία. Η σωτηρία είναι δυνατή σε οποιοδήποτε μέρος και σε οποιοδήποτε κλήρο, σύμφωνα με τα διατάγματα του Υψίστου.
