Μνήμη Ἁγίας Ὀλυμπιάδας τῆς Διακόνισσας. Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΑΣ

ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΑ 1

Στην δέσποινά μου, την πλέον αξιοσέβαστη και θεοφιλέστατη, την διακόνισσα Ολυμπιάδα, ο επίσκοπος Ιωάννης εύχεται να χαίρεται εν Κυρίῳ.

Όσο εντείνονται οι πειρασμοί και αυξάνονται οι δοκιμασίες, τόσο αυξάνεται και η θεία παρηγοριά προς εμάς και τόσο πιο αισιόδοξες γίνονται οι ελπίδες μας για το μέλλον. Και τώρα όλα μάς έρχονται ευνοϊκά και ταξιδεύουμε με ούριο άνεμο2. Ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο; Ποιος άκουσε κάτι παρόμοιο; Ύφαλοι και απότομα, κοφτερά βράχια, ανεμοστρόβιλοι και καταιγίδες ξεσπούν με τρομερή ορμή παντού γύρω μας· νύχτα χωρίς καθόλου φως φεγγαριού, βαθύ σκοτάδι, γκρεμοί απόκρημνοι και βράχοι ύπουλοι και απειλητικοί. Κι όμως, ενώ πλέουμε μέσα σε τέτοια θάλασσα, δεν βρισκόμαστε σε χειρότερη κατάσταση από εκείνους που κλυδωνίζονται ενώ βρίσκονται στο λιμάνι3.

Γι’ αυτό κι εσύ, δέσποινά4 μου θεοφιλεστάτη, συλλογιζόμενη όλα αυτά, στάσου πάνω από αυτούς τους θορύβους και τους κλυδωνισμούς και αξίωσέ με να μάθω νέα για την κατάσταση της υγείας σου. Διότι εμείς ζούμε με υγεία και καλή ψυχική και πνευματική διάθεση (:χωρίς αθυμία). Γιατί πράγματι και το σώμα μας έχει γίνει πιο δυνατό και αναπνέουμε καθαρό αέρα. Και οι αξιωματούχοι των επαρχιών που ταξιδεύουν μαζί μας5, μας περιποιούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε δεν μας αφήνουν να νιώσουμε ούτε την έλλειψη υπηρετών6, αφού εκτελούν οι ίδιοι τα καθήκοντα των υπηρετών· γιατί πράγματι άρπαξαν7 με λαχτάρα αυτή την υποχρέωση (της διακονίας), εξαιτίας της μεγάλης αγάπης που τρέφουν για εμάς. Και παντού σχηματίζονται τιμητικές συνοδείες (γύρω μας), καθώς ο καθένας τούς μακαρίζει (: τους θεωρεί ευλογημένους) γι΄ αυτήν ακριβώς τη διακονία που μας προσφέρουν.

Ένα μόνο πράγμα είναι εκείνο που μας στενοχωρεί: το ότι δεν έχουμε τη βεβαιότητα πως κι εσύ η ίδια ζεις χωρίς αθυμία8. Φανέρωσέ μας με επιστολή, λοιπόν, καθαρά αυτό το πράγμα, για να απολαύσουμε κι εμείς9 τη χαρά που θα προέλθει από αυτήν την είδηση και έτσι στον κύριό μου και εξαιρετικά αγαπημένο μας πνευματικό παιδί, τον Περγάμιο10, θα είμαστε βαθύτατα υπόχρεοι. Και αν θέλεις να μας στέλνεις γράμματα, να χρησιμοποιείς αυτόν για τον σκοπό αυτό, επειδή είναι άνθρωπος ειλικρινής και γνήσιος, πολύ αφοσιωμένος σε εμάς, και τρέφει απέραντο σεβασμό για την κοσμιότητα και την ευσέβειά σου.

1. Το ιστορικό πλαίσιο της συγκεκριμένης επιστολής εντοπίζεται στην επώδυνη περίοδο της οριστικής εξορίας του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου (404–407 μ.Χ.). Την επιστολή αυτήν την απέστειλε μάλλον από τον πρώτο σταθμό της εξορίας του, την Νίκαια, τον Ιούνιο του 404 μ.Χ. προς την πνευματική του κόρη, την Ολυμπιάδα την Διακόνισσα. Τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν το ιστορικό και ψυχολογικό πλαίσιο της αλληλογραφίας είναι τα εξής:

Γράμματα ἀπὸ τὴν ἐξορία - Ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου

Γράμματα από την εξορία

Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου

Επιστολές προς διακόνισσα Ολυμπιάδα

 

Επιστολή 1η

Νίκαια της Βιθυνίας ,Ιούνιος- Ιούλιος 404.

Ιωάννης ο Επίσκοπος , εύχομαι στην αξιοσέβαστη και θεοφιλέστατη δεσποσύνη μου διακόνισσα Ολυμπιάδα τη χαρά του Χριστού.

«Σπεύδω παρευθύς να σου ζητήσω να καταλάβεις ότι, όσο δυναμώνουν οι πειρασμοί της επερχομένης εξορίας μου, τόσο δυναμώνει στην ψυχή μου η παράκληση του Θεού, η θεία παραμυθία, και μαζί της οι χρηστές ελπίδες για όσα μέλλουν να συμβούν. Για την ώρα όλα βαίνουν καλά, ταξιδεύω με ούριο άνεμο. Ποιος το περίμενε, και ποιος το πίστευε, πως θα διαλύονται ύφαλοι και βράχοι, θα σταματούν ανεμοστρόβιλοι και καταιγίδες! Πώς σε νύχτα ασέληνη, σε πηχτό και αδιαπέραστο σκοτάδι, με βράχους και σκοπέλους ένα γύρω παντού, θα ανοιγόμουν στο πέλαγος, και θα αισθανόμουν πως δεν κουνιέμαι πιο πολύ, από κείνους που είναι αραγμένοι σε κλειστό λιμάνι!

Ἑρμηνεία τοῦ Ἄσματος Ἀσμάτων (1)

Ερμηνεία του Άσματος Ασμάτων (1)

Αγ. Γρηγόριος Νύσσης

Πρόλογος

ΠΗΓΗ:ΕΔΩ

Στη σεμνοπρεπέστατη Ολυμπιάδα ο Γρηγόριος επίσκοπος Νύσσης απευθύνει το χαίρε εν Κυρίω

Αποδέχθηκα το ενδιαφέρον σου για το Άσμα Ασμάτων, που εκδήλωσες σ’ εμένα και κατά πρόσωπο και με γράμματα, ώστε με την κατάλληλη θεωρία ν’ αποκαλυφθεί η κρυμμένη μέσα στα λόγια του φιλοσοφία για τις αιώνιες έννοιες καθαρμένη από την επιπόλαιη κατά γράμμα ερμηνεία των λέξεων, πράγμα που ταιριάζει στη σεμνότητα του βίου σου και στην καθαρότητα της ψυχής σου. Γι’ αυτό δέχτηκα πρόθυμα να επιμεληθώ γι’ αυτό, όχι βέβαια για να σου φανώ χρήσιμος στη διάπλαση του χαρακτήρα σου (γιατί πιστεύω ότι ο οφθαλμός της ψυχής σου είναι καθαρός από κάθε εμπαθή κι ακάθαρτη έννοια κι ατενίζει απαραπλάνητα προς τα θεία αυτά ρητά και την αθάνατη χάρη), αλλά για να λάβουν οι πιο σαρκικοί κάποια χειραγωγία προς την πνευματική και άυλη κατάσταση της ψυχής, προς την οποία οδηγεί το βιβλίο αυτό με τη σοφία που κρύβει.

Επειδή μερικοί από τους εκκλησιαστικούς νομίζουν ότι σε όλα τα σημεία πρέπει να παραμένουμε στη λέξη της αγίας Γραφής, και δε δέχονται ότι μερικά πράγματα έχουν λεχθεί με αινίγματα και υπόνοιες (συμβολισμούς και αλληγορίες), θεωρώ απαραίτητο ν’ απολογηθώ γι’ αυτά πρώτα σ’ αυτούς που μας αποδίδουν τέτοιες κατηγορίες και να τους πω, ότι τίποτα δεν απορρίπτουμε στην προσπάθειά μας να θηρεύσουμε με κάθε τρόπο από την θεόπνευστη Γραφή το ωφέλιμο, ώστε, αν ωφελεί κάπως και η λέξη, εννοούμενη όπως έχει λεχθεί, να έχουμε αμέσως ό,τι επιδιώκουμε. Αν όμως κάτι που ειπώθηκε κρυμμένο μέσα σε υπονοούμενα και αινίγματα είναι ανίκανο να ωφελήσει με το πρώτο νόημά του, να χρησιμοποιούμε τους λόγους αυτούς έτσι, όπως συμβουλεύει ο λόγος που μας παιδαγωγεί με τις Παροιμίες, ώστε να εννοήσουμε αυτό που λέγεται είτε ως παραβολή είτε ως ένα λόγο σκοτεινό είτε ως γνώμη κάποιου σοφού είτε σαν κάποιο αίνιγμα.

Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου: Προτρεπτικός στήν Ὁλυμπιάδα

Παιδί μου,

Σου στέλνω την επιστολή μου αυτή σαν δώρο αγαθό, εγώ ο Γρηγόριος. Η πατρική παραίνεση είναι η καλύτερη.

Το χρυσάφι και οι πολύτιμοι λίθοι δεν στολί­ζουν τις ευγενικές γυναίκες, Ολυμπιάδα. Και το βάψιμο, σε πρόσωπο αρχοντικό γίνεται μάσκα, πού κρύβει την αληθινή όψη. Τα πορφυρά και χρυσοΰφαντα λεπτά φορέματα σε άλλες άφησέ τα. Σε όσες δεν διαθέτουν βίο καθαρό, κρυστάλλινο. Εσύ να συνεχίσεις να φροντίζεις τη σωφροσύνη και το κάλλος, πού βλέπουν κι οι τυφλοί ακόμα. Το ήθος είναι άνθος μόνιμο και σταθερό στην καλόφημη γυναίκα. Πρώτα να σέβεσαι τον Θεό κι έπειτα τον άντρα σου. Αυτόν μόνο ν’ αγαπάς και να ζητάς, μόνο σ’ αυτόν ν’ αρέσεις. Κι όσο τελειότερα εκείνος σ’ αγαπά, τόσο πιο δυνατή κι ασίγαστη ας είναι για κείνον η στοργή σου. Έχε θάρρος διακριτικό, όχι όσο παρακινεί ο πόθος του αγαπημένου σου· διότι σε όλα υπάρχει χορτασμός, σε όλα, μα στην αγάπη δεν πρέπει να υπάρχει.

Μη σηκώσεις ποτέ στον άντρα σου το ανάστημα σου. Να μη μιλάς για τη γενιά σου, ούτε για τα φορέματα σου να κομπάζεις, ή να περηφανεύεσαι, για το μυαλό σου. Σοφία εξάλλου είναι να κάνεις ο, τι απαιτεί ο γάμος. Σε σάς τούς δύο όλα τα έκανε κοινά ο δεσμός του. Να υποχωρείς, όταν θυμώνει ο άντρας σου, κι όταν κουράζεται να τον παρηγορείς με λόγια τρυφερά και συμβουλές καλές. Κι ο δαμαστής των λιονταριών δεν ησυχάζει βίαια το θηρίο, όταν αυτό βρυχάται με θυμό. Με λόγια μαλακά και χάδια το δαμάζει.

Ποτέ να μην προσβάλλεις για κάποια ζημιά τον άντρα σου, ακόμα κι αν από θυμό φουσκώσεις. Ωφέλεια θα σου δώσει η αυτοσυγκράτηση. Μην τον μαλώσεις γι’ άστοχες ενέργειες, σωστό δεν είναι. Ξέρεις, πολλές φορές ο δαίμονας τα καλά έργα ματαιώνει. Κι ως αδρανή μην τον κατηγορήσεις.

Ἁγία Ὀλυμπιάς ἡ διακόνισσα

ΑΓΙΑ ΟΛΥMΠΙΑΣ, Η ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΑ

Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου : Πρός τήν Διακόνισσα Ὀλυμπιάδα Ἐπιστολή 9η

Πηγή: ΤΟ ΕΙΛΗΤΑΡΙΟΝ

Η τρισόλβια Ολυμπιάς γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη (μεταξύ 361 και 368) από οικογένεια της ανώτερης αριστοκρατίας. Ο πατέρας της, ο κόμης Σέλευκος, και η μητέρα της πέθαναν όταν εκείνη ήταν ακόμη παιδί και την κηδεμονία της ανέλαβε ένας συγγενής της, ο Προκόπιος, διοικητής της Βασιλεύουσας, ο οποίος εμπιστεύθηκε τη μόρφωσή της στη Θεοδοσία, την αδελφή του αγίου Αμφιλοχίου Ικονίου [23 Νοεμ.]. Μέσω αυτής, η Ολυμπιάς διατηρούσε σχέσεις φιλικές και οικείες με τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο [25 Ιαν.], τον άγιο Γρηγόριο Νύσσης [11 Ιαν.] (ο οποίος, μάλιστα, της αφιέρωσε το υπόμνημά του στο «Άσμα Ασμάτων») και άλλους επιφανείς ανθρώπους της Εκκλησίας. Όταν ενηλικιώθηκε, διέλαμπε τόσο με το σωματικό κάλλος της όσο και με τη σοφία και ευσέβειά της. Το 386 παντρεύτηκε τον Νεβρίδιο, έπαρχο της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος πέθανε σχεδόν αμέσως πριν έλθει σε κοινωνία μαζί της. Αποφάσισε τότε να αφιερώσει τον υπόλοιπο βίο της στον Κύριο, ως χήρα και παρθένος, και να θέσει την τεράστια περιουσία της στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Μετά την άρνησή της να συνάψει δεύτερο γάμο με τον Ελπίδιο, συγγενή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου, το Κράτος δήμευσε τα υπάρχοντά της και την εμπόδισαν να συναναστρέφεται τους ανθρώπους της Εκκλησίας όσο αυτή δεν συναινούσε. Επιστρέφοντας όμως μετά από μία εκστρατεία του κατά του Μαξίμου (388) ο αυτοκράτορας, θαυμάζοντας τον ζήλο της για την άσκηση και την αρετή της, της αποκατέστησε την περιουσία της. Άρχισε όμως και πάλι η οσία του Θεού να μοιράζει τα τεράστια πλούτη της σε ελεημοσύνες και αγαθοεργίες. Πούλησε τα κτήματα που είχε στη Θράκη, στη Γαλατία, την Καππαδοκία και τη Βιθυνία, καθώς και πολυτελή οικήματά της στην Κωνσταντινούπολη για να κτίσει παντού ξενώνες για τους ταξιδιώτες, νοσοκομεία, εκκλησίες και ένα μοναστήρι που εφάπτετο στη νότια στοά της Αγίας Σοφίας, το οποίο στέγασε περισσότερες από διακόσιες πενήντα μονάστριες: αρχικά θεραπαινίδες και συγγενείς της οσίας, στις οποίες ήλθαν να προστεθούν άλλες γυναίκες της υψηλής κοινωνίας.

Ἁγία Ὀλυμπιάδα ἡ Προστάτιδα τῶν Καταθλιπτικῶν

“Η Κατάθλιψη, είναι αξόδευτη αγάπη”

– Γεροντας Ανανίας Κουστένης

Η Αγία Ολυμπιάδα που η μνήμη της τιμάται στις 25 Ιουλίου, έπασχε από κατάθλιψη.

Μα θα απορήσει κανείς, καταθλιπτική και Αγία γίνεται; Και όμως!

Το ότι έπασχε από κατάθλιψη το φανερώνουν οι Επιστολές του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου που της έστελνε για να την στηρίζει όταν εκείνος είχε εξοριστεί. Το αναφέρει στα γραπτά του και ο μακαριστός Γέροντας Επιφάνειος Θεοδωρόπουλος, στα οποία εξηγούσε την χρησιμότητα της Ψυχιατρικής, ως Ιατρικής Επιστήμης και τις διαφορές της από την ψυχοθεραπεία/ψυχολογία. Η κατάθλιψη έχει απτά αποτελέσματα στην βιοχημεία του εγκεφάλου, όπως μπορούμε να δούμε και από σχετική εικόνα, που δείχνει εγκέφαλο καταθλιπτικού και υγιούς.

Πιθανόν να ήταν τρία τα σημαντικά γεγονότα που οδήγησαν στην κατάθλιψη:

α) Εξόρισαν τον Αγ. Ιωάννη Χρυσόστομο, Πνευματικό της Πατέρα.

β) Έμεινε χήρα δυο χρόνια μετά το γάμο της.

γ) Έμεινε ορφανή, πολύ μικρή.

Ο άνθρωπος πέρα από το πνευματικό κομμάτι έχει και βιολογικό του μέρος, το σώμα. Όταν πάσχει σωματικά, δεν εκδηλώνονται σωστά και οι ψυχικές λειτουργίες. Έναν ολοκληρωμένο ορισμό για την ψυχή μας δίνει ο όσιος Νικήτας Στηθάτος. Γράφει: «Ουσία δε ψυχής εστίν, ως και άλλοις πεφιλοσόφηται κάλλιστα, απλή, ασώματος, ζώσα, αθάνατος, αόρατος, σωματικοίς οφθαλμοίς μηδαμώς θεωρουμένη, λογική τε και νοερά, ασχημάτιστος, οργανικώ κεχρημένη σώματι και παρεκτική τούτω ζωής κινήσεως, αυξήσεως, αισθήσεως και γεννήσεως, νουν έχουσα μέρος αυτής το καθαρώτατον, πατέρα και προβολέα του λόγου, αυτεξούσιος φύσει, θελητική τε και ενεργητική και τρεπτή ήτοι εθελότρεπτος, ότι και κτιστή».

(Νικήτα Στηθάτου: Μυστικά συγγράμματα, εκδ. Παν. Χρήστου, Θεσσαλονίκη 1957, σελ. 98).

Τι σημαίνουν τα παραπάνω; Πώς μπορούμε να τα ερμηνεύσουμε εμείς;