Σταυρός: Ὁ φύλαξ τοῦ κόσμου καὶ ἡ παρηγοριὰ τῶν ἁμαρτωλῶν

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ.Θ.

Σταυρός: Ο φύλαξ του κόσμου και η παρηγοριά των αμαρτωλών

Ευλογημένοι μας Χριστιανοί,

Η σημερινή μεγάλη εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, δεν είναι απλώς μία ιστορική ανάμνηση της ανευρέσεως του Σταυρού από την αγία Ελένη τον 4ο αιώνα. Είναι μία ζωντανή υπενθύμιση της δυνάμεως που έχει ο Σταυρός του Χριστού να αλλάζει τον κόσμο και την ζωή μας. Ο Σταυρός είναι το κλειδί για να δούμε με διαφορετικό μάτι τα κοινωνικά προβλήματα, τις αδικίες και τους αγώνες της καθημερινότητας.

Η σημερινή εορτή μας καλεί όχι μόνο να προσκυνήσουμε τον Σταυρόν, αλλά και να σηκώσουμε τον δικό μας. Ο Σταυρός είναι σημείο νίκης και σωτηρίας, αλλά ταυτόχρονα υπενθύμιση ότι η πορεία προς την Ανάσταση περνά μέσα από τον πόνο, την δοκιμασία και την ταπείνωση.

Στην καθημερινότητά μας, όλοι κουβαλάμε σταυρούς: Οικογενειακούς, οικονομικούς, υγείας, κοινωνικούς. Ο Σταυρός δεν είναι καταδίκη, αλλά κλήση αγάπης. Ο ίδιος ο Χριστός μας είπε: “Εί τις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν, και αράτω τον σταυρό αυτού, και ακολουθήσω μοι”. ( Μάτθ. 16,24) Ο Σταυρός είναι το μονοπάτι προς την ελευθερία και την αληθινή ζωή. Δεν είναι σύμβολο παραίτησης ή μοιρολατρίας, αλλά είναι σύμβολο δύναμης, ανάστασης και ελπίδας.

Ο Σταυρός μας καλεί να μη μένουμε αδιάφοροι, αλλά να γίνουμε “φορείς Σταυρού” μέσα στην κοινωνία, δηλαδή άνθρωποι που αγαπούν ουσιαστικά και παλεύουν για δικαιοσύνη και ειρήνη. Η Ύψωση του Τίμιου Σταυρού είναι και μία πρόσκληση προσωπικής μεταμορφώσεως, αφού στην σημερινή κοινωνία της τεχνολογίας, της αφθονίας αλλά και της αποξένωσης, μας καλεί να “Υψώσουμε” και τις αξίες μας.

• Να υπερασπιστούμε την ζωή απέναντι σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης και απαξίωσης του ανθρώπου.

• Να υψώσουμε την αγάπη και την συγχώρεση πάνω από την εκδίκηση και το μίσος.

• Να υψώσουμε την αλήθεια απέναντι στο ψέμα και την υποκρισία.

• Να υψώσουμε την δικαιοσύνη εκεί όπου επικρατεί αδικία και κοινωνική ανισότητα.

Όμως αδελφοί μου, σήμερα ζούμε και μία άλλη δοκιμασία: πληγωνόμαστε από τα σκάνδαλα που βλέπουμε και ακούμε στον χώρο της Εκκλησίας, από πτώσεις και αδυναμίες ακόμη και κληρικών. Αυτές οι πληγές μάς πονάνε, μας κάνουν να απορούμε, ίσως και να σκανδαλιζόμαστε. Όμως ας θυμηθούμε ότι η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού, άγιο αλλά και τραυματισμένο από την ανθρώπινη αδυναμία. Δεν στηρίζουμε την πίστη μας σε ανθρώπους, αλλά στον Εσταυρωμένο και Αναστημένο Κύριο.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας παρηγορεί: o “Μη βλέπεις στον άνθρωπο, αλλά στον Θεό που τον χειροτόνησε, διότι Εκείνος εργάζεται ακόμη και δια των αναξίων” (Ομιλία ΣΤ΄ Προς Εφεσίους).

Η Ύψωση του Σταυρού και πάλι μας καλεί:

• Να σηκώσουμε με υπομονή και διάκριση την δοκιμασία αυτή.

• Να προσευχόμαστε για όλους, και για εκείνους που έπεσαν, και για όσους σκανδαλίστηκαν.

• Να αναλάβουμε προσωπική ευθύνη ώστε να γίνουμε εμείς ζωντανά παραδείγματα χριστιανικής ζωής, ώστε να λάμψει η αλήθεια του Ευαγγελίου μέσα σε έναν κόσμο που πληγώνεται από την αμαρτία. Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος γράφει: “ Μη βλέπεις τα κύματα, αλλά κοίτα στον Σταυρό. Εκείνος που υψώνει τα μάτια του στον Εσταυρωμένο, δεν βυθίζεται ποτέ” (Ύμνος εις τον Σταυρόν)

Ο Σταυρός του Χριστού μάς καλεί να μη φοβηθούμε τον αγώνα τον καλόν. Χριστιανοί μας, άς μη μείνει ο Σταυρός απλώς κρεμασμένος στους τοίχους, ή στον λαιμό μας, ή στα ράσα και τά άμφιά μας, αλλά ας γίνει στάση ζωής. Ας γίνει η πηγή της ελπίδας μας, της κοινωνικής δράσης μας και της μαρτυρίας μας στον κόσμο. Και τότε, η εορτή της Υψώσεως , θα είναι πραγματικά γιορτή μεταμόρφωσης του κόσμου με την δύναμη της θυσιαστικής αγάπης.

“ Σταυρέ του Χριστού Σώσον ημάς τη δυνάμει σου”

entaksis.gr

https://aktines.blogspot.com/2025/09/blog-post_91.html#more

Ἡ ἀρχαία αἵρεση τῶν «ἀντιδικομαριαμιτὼν» καὶ οἱ σύγχρονες αἱρετικὲς ἀμφισβητήσεις της ἀειπαρθενίας τῆς Παναγίας

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή

Η αρχαία αίρεση των «αντιδικομαριαμιτών» και οι σύγχρονες αιρετικές αμφισβητήσεις της αειπαρθενίας της Παναγίας

Ο άγιος Επιφάνιος Σαλαμίνος Κύπρου στα αντιαιρετικά του έργα αναφέρει μία αίρεση της εποχής του, τους “Ἀντιδικομαριαμίτας” οι οποίοι υποστήριζαν ότι η Θεοτόκος «μετὰ τὸ τὸν Σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι». Πρέσβευαν δηλαδή ότι μετά την γέννηση του Ιησού, η Μαρία συνήψε συζυγικὲς σχέσεις με τον μνήστορα Ιωσήφ, απέκτησαν απογόνους και αρνούνταν την αειπαρθενία της Παναγίας.

Σύγχρονοι αιρετικοί όπως οι μάρτυρες του Ιεχωβά αλλά και ορισμένες προτεσταντικές παραφυάδες, όπως οι Πεντηκοστιανοί, οι Αντβεντιστές, κ.α., αρνούνται και αυτοί την αειπαρθενία της Θεοτόκου Μαρίας, υποστηρίζοντας ότι ναι μεν η γέννηση του Ιησού έγινε με υπερφυσικό τρόπο αλλά μετά τη γέννηση του Ιησού η Παναγία είχε συζυγικές σχέσεις με τον Ιωσήφ.

Αυτό το χωρίο που επικαλούνται για να στηρίξουν τις απόψεις τους είναι το Ματθ. 1, 25: «καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον». Το χωρίο όμως δεν υποστηρίζει τις αιρετικές απόψεις διότι ο χρονικός σύνδεσμος «ἕως» θέλει να δώσει έμφαση στην αλήθεια ότι η γέννηση του Ιησού έγινε «ἐκ Πνεύματος ῾Αγίου» (Ματθ. 1, 18), άνευ συνδρομής ανδρός. Και σε άλλα χωρία, η αγία Γραφή χρησιμοποιεί με την ίδια έννοια τον χρονικό σύνδεσμό «ἕως» ώστε να δώσει έμφαση ότι κάτι συμβαίνει σε μια χρονική περίοδο χωρίς να σημαίνει όμως ότι μετά την περίοδο αυτήν υπάρχει μεταβολή της καταστάσεως.

Ἡ ἀντιμετώπιση τῶν ἀρειανοφρόνων ἀπὸ τὸν Ἐπιφάνιο Σαλαμῖνος

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ.Θ.

Η αντιμετώπιση των αρειανοφρόνων από τον Επιφάνιο Σαλαμίνος

Εισήγησις εις το Συνέδριον των ΛΑ΄ Παυλείων της Ι.Μ.Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας:

«Ο απόστολος Παύλος και η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος»

Ο απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος στους μαθητές του Τιμόθεο(1) και Τίτο(2), τονίζει την ανάγκη για προφύλαξη του ποιμνίου από τους ψευδοδιδασκάλους. Πράγματι, διά μέσου των αιώνων η Εκκλησία αντιπαρατέθηκε απέναντι στην αίρεση(3), με την διδαχή, το κήρυγμα και την συγγραφή αντιρρητικών κειμένων.

Αντιρρητικός συγγραφέας του 4ου αιώνα, ο άγιος Επιφάνιος(4) (περ. 315-403 μ.Χ.), επίσκοπος Σαλαμίνος Κύπρου (367-403 μ.Χ.),(5) ανασκευάζει στα έργα του(6) την αιρετική κακοδοξία(7) και προσδιορίζει τα όρια της αποστολικής παράδοσης απέναντι στην αίρεση(8).

Ζει σε μια ταραγμένη θεολογικά και εκκλησιαστικά εποχή καθώς η εμφάνιση της αίρεσης του Αρειανισμού κλονίζει συθέμελα την Εκκλησία.

Ο πρεσβύτερος της Αλεξάνδρειας Άρειος(9), υποστήριζε ότι ο Υιός του Θεού δεν είναι ομοούσιος με τον Θεό Πατέρα αλλά κτίσμα, δημιούργημα του Θεού και αρνούνταν την τριαδικότητα του Θεού. Όλα αυτά ήχησαν στην καρδιά και το μυαλό των Πατέρων της Εκκλησίας ως αλλότρια της αποστολικής παραδόσεως και για αυτό η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος (325) η οποία «απετέλεσε την αναντίρρητη εκκλησιολογική έκφραση της αυθεντίας της Καθολικής Εκκλησίας σε θέματα κανονικής τάξεως και κανονικής παραδόσεως», όπως επισημαίνει ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος(10), καταδίκασε αυτές τις καινοφανείς δοξασίες και συνέταξε το ομώνυμο Σύμβολο(11).

Όμως η λαίλαπα του Αρειανισμού δεν σταμάτησε και οι κακοδοξίες του διαδίδονταν με μεγάλη ταχύτητα. «Καί ἀνάπτεται ἀπό μικροῦ σπινθῆρος μέγα πῦρ», μας λέγει ο ιστορικός Σωκράτης(12). Και αυτό συνέβη διότι αφενός η αρειανική αίρεση δεν οργανώθηκε παρασυναγωγικά, όπως άλλες αιρέσεις, αλλά προσηλύτισε επισκόπους μέσα από την Εκκλησία και απείλησε να καταλάβει όλον τον εκκλησιαστικό οργανισμό(13) απομακρύνοντας βίαια τους αντιπάλους(14). Αφετέρου, διέθετε πολιτικά ερείσματα στην αυτοκρατορική αυλή και αυτοκράτορες όπως ο Κωνστάντιος και ο Ουάλης την ευνόησαν(15).

Aν και το αρειανικό οικοδόμημα σε ορισμένες περιόδους φαινόταν μεγαλοπρεπές όμως ήταν επισφαλούς κατασκευής, και αυτό διότι είτε αντλούσε τη δύναμη του από πολιτικούς παράγοντες, είτε οι αρειανικές φατρίες (Ανόμοιοι, Όμοιοι και Ομοιουσιανοί) δεν παρουσίαζαν ένα ενιαίο θεολογικό μέτωπο αλλά είχαν πολλές θεολογικές διαφορές μεταξύ τους(16) ούτως ώστε όλο αυτό το οικοδόμημα να καταρρεύσει παταγωδώς μετά τον θρίαμβο της νικαιϊκής Θεολογίας στην Β΄ Οικουμενική Σύνοδο(381).

Ο άγιος Επιφάνιος κατά τον χρόνο σύγκλησης της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου ήταν ακόμη σε νεαρή ηλικία όμως όταν ανέλαβε την επισκοπή της Σαλαμίνος, το 367, βρέθηκε μέσα στη δίνη των αρειανικών ερίδων. Από τον Μέγα Αθανάσιο, υιοθετεί το σύνολο σχεδόν των θεολογικών του προϋποθέσεων. Ταυτόχρονα επηρεάζεται από τους συγχρόνους του Καππαδόκες Πατέρες. Η σύγκρουση με τον Αρειανισμό και τους επιγόνους του αμείλικτη και αδυσώπητη, και η προσήλωσή του στην θεολογία της Α’ Οικουμενικής Συνόδου αμετακίνητη.

Το επίμαχο αγιογραφικό χωρίο το οποίο πυροδότησε την έναρξη της αρειανικής έριδας, ήταν η ερμηνεία του Παροιμιών 8, 22: «Κύριος ἔκτισέ με ἀρχήν ὁδῶν αύτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ»(17). Επίσης, και άλλα χωρία που έκαναν λόγο για την χρίση του Λόγου(18), τη δημιουργία του αρχιερέα Ιησού(19) και την υπερύψωση Του(20), προσκομίζονταν από τον Άρειο ως τρανή απόδειξη ότι ο Υιός του Θεού είναι κτίσμα. Μάλιστα, αρνούνταν την πληρότητα της ανθρώπινης φύσεως του Χριστού, υποστηρίζοντας ότι ο Υιός του Θεού δεν προσέλαβε ψυχή κατά την ενσάρκωση με σκοπό να αποδώσει όλες τις ψυχικές ιδιότητες της ανθρωπίνης φύσεως στον Υιό του Θεού (αγωνία, άγνοια, κ.ο.κ.) ώστε να αποδείξει την κτιστότητά Του(21).

Φαινομενικά τα συγκεκριμένα χωρία έδιναν την εντύπωση ότι ο Άρειος είχε δίκιο, όμως οι αρειανόφρονες έπεφταν σε ένα βασικό λάθος θεολογικής μεθοδολογίας: δεν διέκριναν τη Θεολογία από την Οικονομία, την αΐδια από την οικονομική Τριάδα(22). Ως εκ τούτου, εσφαλμένα υποστήριζαν ότι τα παραπάνω χωρία αναφέρονται στον άσαρκο και προαιώνιο Λόγο, διότι αυτά τα χωρία αναφέρονται στον ενσαρκωμένο Λόγο(23).

Τὸ Σύμβολο Πίστεως τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ οἱ σύγχρονες ἀντιτριαδικὲς αἱρέσεις

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ.Θ

Αναβίωση αρχαίων αιρέσεων με νέο προσωπείο

Το Σύμβολο Πίστεως της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου και οι σύγχρονες αντιτριαδικές αιρέσεις

Η μεγάλη δωρεά και προσφορά των 318 θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου της Νικαίας(325) προς το πλήρωμα της Εκκλησίας μεταξύ των άλλων ήταν και η σύνταξη του ομωνύμου Συμβόλου.

Οι ιδέες του Αρείου σχετικά με τον Υιό του Θεού, ότι δήθεν είναι δημιούργημα και όχι ομοούσιος με τον Θεό Πατέρα, ήχησαν στην καρδιά και το μυαλό των Πατέρων της Εκκλησίας ως ξένα της αποστολικής παραδόσεως και για αυτό καταδικάστηκαν στην Α’ Οικουμενική Σύνοδος(325). Το Σύμβολο της Συνόδου απετέλεσε τον κανόνα πίστεως και αληθείας για όλους τους πιστούς.

Όμως ο αγώνας των Πατέρων μας εναντίον αυτής της κακοδοξίας συνεχίστηκε και μετά τη Σύνοδο καθώς οι αρειανικές δοξασίες διαδίδονταν με μεγάλη ταχύτητα. Οι οπαδοί του Αρείου προσηλύτισαν επισκόπους και απείλησαν να καταλάβουν όλον τον εκκλησιαστικό οργανισμό απομακρύνοντας βίαια τους ορθοδόξους επισκόπους έχοντας πολιτικά ερείσματα στην αυτοκρατορική αυλή.

Ἡ ἄρνηση τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ ἀπὸ ἀρχαίους καὶ σύγχρονους αἱρετικούς.

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ.Θ.

Αναβίωση αρχαίων αιρέσεων με νέο προσωπείο

Για τους αρχαίους Γνωστικούς, αιρετικούς των πρώτων αιώνων, η σωτηρία που προσέφερε ο Ιησούς Χριστός δεν ήταν η κατάργηση τον θανάτου και του Διαβόλου δια του σταυρικού Του θανάτου (Εβρ.2,14-15) αλλά η μετάδοση μιας απόκρυφης γνώσης για την οποία μάλιστα κόμπαζαν ότι είναι οι μοναδικοί κάτοχοι.

Αυτοί οι αιρετικοί, επειδή θεωρούσαν το υλικό σώμα εκ φύσεως κακό, υποστήριζαν ότι ο Ιησούς δεν είχε υλικό σώμα αλλά πνευματικό και ως εκ τούτου ήταν αδύνατον να σταυρωθεί. Μάλιστα, για να μην έρχονται σε αντιπαράθεση με τις διηγήσεις των Ευαγγελίων υποστήριζαν ότι δεν σταυρώθηκε πραγματικά ο Ιησούς αλλά στη θέση του σταυρώθηκε ο Σίμων ο Κυρηναίος!

Η άρνηση του σημείου του Σταυρού δεν συναντάται μόνο σε αυτούς τους αρχαίους αιρετικούς αλλά και σε σύγχρονους όπως οι Μάρτυρες του Ιεχωβά. Αν και ο ιδρυτής της αίρεσης, Κάρολος Ράσελ αποδέχονταν το σύμβολο του Σταυρού, το οποίο μάλιστα εμφανιζόταν και στο εξώφυλλο της «Σκοπιάς», όμως ο διάδοχος του Ιωσήφ Ρόδερφορντ, το 1931, το απέρριψε και μαζί με αυτό και οτιδήποτε το χριστιανικό είχε απομείνει σε αυτήν την αίρεση υποστηρίζοντας ότι «ο Χριστός πέθανε πάνω σε ένα ξύλινο δοκάρι, όχι σε σταυρό αποτελούμενο από δύο δοκάρια» (βλ.το βιβλίο Διαγγελείς 1993, σελ. 200), δηλαδή ο Σταυρός ήταν ένας κάθετος πάσσαλος, χωρίς το οριζόντιο σκέλος.

“Deus inversus”. Δοξασίες καί ἀντιλήψεις περί Θεοῦ τῆς θεοσοφικῆς ἑταιρείας

“Deus inversus”. Δοξασίες και αντιλήψεις περί Θεού της θεοσοφικής εταιρείας

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή, Δρ. Θεολογίας

Γιατί είναι αναγκαία η μελέτη της θεοσοφίας;

Όταν το 1875, η Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ (Helena Petrowna Blavatsky) η οποία ασχολούνταν με τον αποκρυφισμό και τον πνευματισμό, όντας η ίδια πνευματιστική διάμεσος δηλαδή μέντιουμ, ίδρυε την θεοσοφική εταιρεία είναι βέβαιο ότι δεν μπορούσε να υποπτευθεί ότι οι θρησκευτικές της δοξασίες που αποκρυσταλλώνονται στις συγγραφές της ιδίας όσο και των διαδόχων της, Άννυ Μπεζάντ (Annie Besant) και Άλις Μπέϊλυ (Alice Bailey) θα επηρέαζαν την πλειονότητα σχεδόν των σύγχρονων αποκρυφιστικών – πνευματιστικών οργανώσεων, ώστε ο αείμνηστος π. Αντώνιος Αλεβιζόπουλος να αναφέρει ότι οι ιδέες του πνευματισμού εξαπλώθηκαν στη Δύση με τη θεοσοφία της Μπλαβάτσκυ και ο π. Κυριακός Τσουρός να επισημαίνει ότι η “Νέα εποχή του Υδροχόου”, όρο που εισήγαγε η θεοσοφίστρια Άλις Μπέϊλυ, είναι γέννημα και θρέμμα της θεοσοφικής σχολής της Μπλαβάτσκυ...

Άλλωστε, λίγα έτη μετά, το 1884, ένας γνώριμος αιρετικός, ο Κάρολος Ρώσσελ ίδρυε τη δική του θρησκευτική εταιρεία, τη «Βιβλική και Φυλλαδική Εταιρεία Σκοπιά» η οποία έχει και αυτή αποκρυφιστικά σύμβολα όπως η πεποίθηση ότι η πυραμίδα της Γκίζας έχει χτιστεί με θεϊκή καθοδήγηση και αποτελεί μάρτυρα προφητείας. Άλλωστε και η ονομασία «Ιεχωβάς» που χρησιμοποιεί για το Θεό, υπάρχει επίσης μέσα στα αποκρυφιστικά συγγράμματα της Μπλαβάτσκυ. Γι’ αυτό το λόγο η μελέτη του θρησκευτικού συστήματος της Μπλαβάτσκυ καθίσταται αναγκαία για την κατανόηση και την αντιμετώπιση των σύγχρονων αποκρυφιστικών και πνευματιστικών αιρέσεων.

Ποια είναι η ιστορία του όρου θεοσοφία;

Η ιδρύτρια λοιπόν της θεοσοφικής εταιρείας χρησιμοποίησε τον όρο «Θεοσοφία» για να ονομάσει το θρησκευτικό της σύστημα. Εδώ είναι αναγκαίο να κάνουμε την επισήμανση ότι τριάντα περίπου χρόνια πριν την Μπλαβάτσκυ, ένας αρχαιολάτρης έλληνας κληρικός, ο Θεόφιλος Καΐρης, κήρυττε θρησκευτικές δοξασίες αντίθετες με αυτές της Ορθόδοξης Θεολογίας καθώς αρνούνταν τη θεότητα του Ιησού, την Αγία Τριάδα, τα μυστήρια της Εκκλησίας και για αυτό το λόγο καθαιρέθηκε το 1839. Θέλοντας να προωθήσει τις φιλοσοφικές του ιδέες ίδρυσε στο Λονδίνο, όπου μετέβη το 1842, τον «Ελληνικόν Σύλλογον της Θεοσοφίας». Είναι πιθανόν λοιπόν η Μπλαβάτσκυ να μην διεκδικεί την πρωτοτυπία αλλά να αντέγραψε τον όρο και ορισμένες ιδέες του Καΐρη. Βέβαια ο όρος Θεοσοφία δεν είναι δημιούργημα ούτε του Καΐρη ούτε της Μπλαβάτσκυ αλλά είναι αρχαιότατος και αποδίδεται από τον Διογένη Λαέρτιο στον Αιγύπτιο αρχιερέα Ποτ Άμμων που έζησε την εποχή των Πτολεμαίων, χρησιμοποιήθηκε από τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Αμμώνιο Σακκά αλλά και από χριστιανούς συγγραφείς, όπως τον Διονύσιο Αρεοπαγίτη, με διαφορετική βέβαια έννοια. Επιλέγοντας αυτόν τον όρο η Μπλαβάτσκυ ήθελε προφανώς να πείσει τους ακροατές της ότι το θρησκευτικό της σύστημα δεν ήταν μια νεωτεριστική επινόηση δική της αλλά διεκδικεί την αυθεντία αρχαίων σοφών ανδρών. 

Πως ερμηνεύεται ο όρος θεοσοφία από την Μπλαβάτσκυ;

Ο όρος «Θεοσοφία» ερμηνεύεται από την Μπλαβάτσκυ και τους θιασώτες των θεωριών της ως η «Σοφία των Θείων Όντων», ως «Θεία Γνώση» ή «Θεία Επιστήµη» που δεν έχει αντικείμενο μόνο τη θρησκεία και το Θεό αλλά και κάθε εκδήλωση του ανθρωπίνου πνεύματος. Αυτή η γνώση και η σοφία είναι εσωτερική, δηλαδή ισχυρίζονται ότι δεν είναι αποτέλεσμα διδασκαλίας αλλά προήλθε μέσα από θεϊκές αποκαλύψεις στους αρχαίους μύστες, οράματα και διαλογισμό. Την θεωρούν ως την συσσωρευμένη σοφία όλων των εποχών, ως συνώνυµη της αιώνιας αλήθειας, ότι αποτελεί το υπόβαθρο όλων των παγκόσμιων θρησκειών και ότι δόθηκε γραπτώς από την Μπλαβάτσκυ στην ανθρωπότητα ως αντιπρόσωπος τής υπέρ τα Ιμαλάϊα Αδελφότητας των Μυστών. Αυτή η δήθεν θεϊκή γνώση θεωρείται απόκρυφη, δηλαδή δεν μπορεί να κατανοηθεί από την μάζα των ανθρώπων αλλά μόνο από τους μυημένους και η οποία μεταδίδεται μέσω τελετουργιών, μυήσεων και ερμηνεία συμβολισμών.

Ποια είναι η σχέση της θεοσοφικής εταιρείας με τις θρησκείες;