Πλούσιοι καί φτωχοί στήν πρώτη χριστιανική κοινότητα τῶν Ἱεροσολύμων

Ήταν τόση η προθυμία με την οποία έδιναν (οσοι είχαν περιουσίες), ώστε δεν υπήρχε ούτε ένας φτωχός (στην πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων).
Δεν έδιναν δηλ. μέρος από την περιουσία τους, κρατώντας την υπόλοιπη για τον εαυτό τους, αλλά με το αίσθημα πως ήταν δικά τους τα δώριζαν. Την ανωμαλία της άνισης κατανομής αγαθών την είχαν εξαφανίσει από ανάμεσά τους και ζούσαν με μεγάλη αφθονία αγαθών.

Ἔργα ἀγάπης φιλανθρωπίας καί ἀλληλοβοήθειας.

ΤΑ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΝΟΡΙΑΣ

4.ΕΡΓΑ ΑΓΑΠΗΣ

Ἔργα ἀγάπης φιλανθρωπίας καί ἀλληλοβοήθειας.

Ἡ φιλανθρωπία κυριαρχοῦσε ἀπό τούς πρώτους χριστιανικούς χρόνους στήν Ἀποστολική Ἐκκλησία. Δέν ὑπῆρχε φτωχός μεταξύ τῶν πιστῶν. Δέν ἀνέχονταν νά ἔχουν κάτι πού νά μήν τό ἔχει καί ὁ ἐν Χριστῷ ἀδελφός τους. Ἡ κοινοκτημοσύνη, ὅπως φαίνεται ἀπό τίς Πράξεις ὅπου γράφεται ὅτι «ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοινά», βιωνόταν ἀπό τούς πρώτους χριστιανούς καί διασώθηκε στό σημερινό κοινόβιο Μοναστήρι. Ἡ μεγάλη ἔμφαση πού δινόταν ἀπό τούς θεοφόρους πατέρες στήν ἐλεημοσύνη ἀντανακλᾶ αὐτό τό πρωτοχριστιανικό πνεῦμα.

Τό πνεῦμα τῆς ἀγάπης, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς ἀλληλοβοήθειας, τῆς κοινοκτημοσύνης καί ἀκτημοσύνης πού βιώθηκε στό «Βυζάντιο» καθώς καί στά ἰσνάφια τῆς Τουρκοκρατούμενης Ἐλλάδας, εἶναι ἡ συνέχεια τῆς ζωῆς τῆς πρωτοχριστιανικῆς Ἐνορίας. Στίς μέρες μας τό πνεῦμα αὐτό διατηρεῖται ἀλώβητο στά μοναχικά καθιδρύματα (κοινόβια, σκῆτες, κελλιά κ.λ.π.). Αὐτό τό πνεῦμα ἀγκαλιάζει ὅλα τά πράγματα καί ὅλες τίς ἀνάγκες, τόσο τίς ὑλικές ὅσο καί τίς πνευματικές.

Στίς σκῆτες καί στά Μοναστήρια ὑπάρχει λ.χ. ὁ θεσμός τῶν «Παγκοινιῶν» ὅπου ὅλοι βοηθοῦν σ’ ἕνα δύσκολο ἔργο καί μία ἔκτακτη ἀνάγκη κάποιου ἀδελφοῦ ἤ κάποιας συνοδίας. Ὅταν ὑπάρχει ἕνα δύσκολο διακόνημα, ἐπιστρατεύονται ὅλοι ἑκούσια καί ἀγαπητικά, γιά νά βοηθήσουν. Ἡ φράση «κάνε ἀγάπη» εἶναι ἀπό τίς πιό συνήθεις μεταξύ τῶν μοναχῶν.

Ἡ κοινοκτημοσύνη

ΤΑ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΝΟΡΙΑΣ

Β΄ Η ΜΟΝΑΧΙΚΗ ΚΑΙ Η ΚΟΣΜΙΚΗ ΕΝΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ 

3.Η ΠΡΩΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Ἡ κοινοκτημοσύνη

Ἡ ζωή τῶν πρώτων χριστιανῶν ἦταν κοινή, κοινή ἡ πολιτεία. Σχολιάζοντας ὁ ἱερός Χρυσόστομος τό χωρίο «πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά»¹⁷ λέγει: «Βλέπεις πόσο ἄμεση καί μεγάλη ἦταν ἡ ἀνταπόκριση καί ἡ πρόοδος καί ἡ ἐπίδοση στίς ἀρετές; Δέν εἶχαν μόνον κοινωνία στήν προσευχή καί στήν διδασκαλία, ἀλλά καί στόν τρόπο ζωῆς («πολιτεία») καί στήν περιουσία»¹⁸.

Ἡ κοινοκτημοσύνη καί ἡ κοινή ζωή εἶναι ἡ αὐθεντική χριστιανική ζωή. Σχολιάζει μάλιστα καί ὁ πρεσβύτερος Ἀμμώνιος: «Σημειωτέον ὅτι ὡς ἐπὶ μιᾶς ψυχῆς καὶ ἐπὶ ἑνὸς σώματος οὕτω δεῖ φρονεῖν περὶ παντὸς πιστοῦ· καὶ ὁ τῆς Ἐκκλησίας θεσμὸς κοινὸν βίον θέλει ἔχειν ἅπαντας μεθ’ ἑαυτῶν»¹⁹. Δηλαδή: «Ὁ θεσμός τῆς Ἐκκλησίας θέλει ὅλοι νά ἔχουν κοινό τόν βίο, δηλ. καί τά «ὑπάρχοντα» καί τήν ζωή».

Δέν πετοῦσαν, δεν σκορποῦσαν οὔτε σπαταλοῦσαν οἱ πρῶτοι χριστιανοί τά χρήματα, ὅπως κάποιοι εἰδωλολάτρες πού τά ἀπαξίωναν, ἀλλά ὅλοι τά εἶχαν ὅλα κοινά. Τά μοιράζονταν ἐξ ἴσου· τά δέ περισσεύματα τά πήγαιναν στούς φτωχούς. Ἡ ἀγάπη κυριαρχοῦσε ἀνάμεσά τους. «Ἡ ἀγάπη γέννησε τήν ἀκτημοσύνη» σχολιάζει ὁ ἱερός Χρυσόστομος²⁰.

Ὁ μέγας Βασίλειος καί ἡ κοινοκτημοσύνη-κοινοχρησία

 Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

 

Μεταξύ των αγίων Πατέρων που καταφέρθηκαν εναντίον των αδίκων πλουσίων, που στηρίζονταν πάνω στα υλικά αγαθά, και περιφρονούσαν η αδιαφορούσαν για την αδικία και την πείνα που επικρατούσε στην κοινωνία, ήταν και ο Μέγας Βασίλειος. Πρέπει να σημειωθή ότι ο Μ. Βασίλειος μίλησε για τα καυτά κοινωνικά θέματα της εποχής του, αφού προηγουμένως ο ίδιος έδωσε το παράδειγμα. Μοίρασε στους πτωχούς την μεγάλη περιουσία που είχε και έπειτα έγινε ιερεύς και επίσκοπος της Καισαρείας της Καππαδοκίας. Έτσι δεν μιλούσε από το γραφείο θεωρητικά. Ο ίδιος πρώτα το έζησε και έπειτα δίδαξε, γι’ αυτό και ο λόγος του ήταν βροντή, αφού προηγουμένως ο βίος του ήταν αστραπή.Ο Μ. Βασίλειος εργάσθηκε ποιμαντικά. Δεν προσπάθησε να μεταστρέψη την αγανάκτηση των πτωχών εναντίον των πλουσίων και να δημιουργήση μίσος, αλλά προσπάθησε να θεραπεύση τόσο τους πτωχούς όσο και τους πλουσίους να βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά. Τα θέματα όταν αντιμετωπίζωνται επιφανειακά δημιουργούν μεγαλύτερα προβλήματα.

Το κήρυγμα της κοινοκτημοσύνης

…Ήταν τόση η προθυμία με την οποία έδιναν (όσοι είχαν περιουσίες), ώστε δεν υπήρχε ούτε ένας φτωχός (στην πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων). Δεν έδιναν δηλ. μέρος μόνο από την περιουσία τους, κρατώντας την υπόλοιπη για τον εαυτό τους, ούτε όλα μεν, αλλά με το αίσθημα πως ήταν δικά τους και τα δώριζαν. Την ανωμαλία της άνισης κατανομής των αγαθών την είχαν εξαφανίσει από ανάμεσά τους και ζούσαν με μεγάλη αφθονία αγαθών. Και το θεωρούσαν τούτο ιδιαίτερα τιμητικό. Ούτε τολμούσαν δηλ. να δίνουν οι ίδιοι απ’ ευθείας στα χέρια των φτωχών,  ούτε αισθάνονταν περήφανοι που έδιναν, αλλά μπροστά στα πόδια (των Αποστόλων) έφερναν (τα χρήματα από την πώληση των περιουσιών τους) κι αυτούς άφηναν να τα διαχειριστούν και απόλυτους κυρίους τους καθιστούσαν, ώστε η κατανάλωση να γίνεται από αγαθά που ανήκαν πια σ’ ολόκληρη την κοινότητα και όχι από δικά τους.