Βασισμένα σέ κείμενα
τοῦ ὁσίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου
Τρεῖς εἶναι οἱ τρόποι τῆς προσευχῆς, μέ τούς ὁποίους ἡ ψυχή ἤ ὑψώνεται ἤ γκρεμίζεται. Ὑψώνεται, ὅταν τούς μεταχειρίζεται ὅπως πρέπει καί στόν κατάλληλο καιρό. Γκρεμίζεται, ὅταν τούς κατέχει παράκαιρα καί ἀνόητα. Πρίν ἀναφερθοῦμε ὅμως ἀναλυτικά σ᾿ αὐτούς τούς τρόπους, πρέπει νά ποῦμε, πῶς ἡ προσευχή πρέπει νά εἶναι σφιχτοδεμένη μέ τήν προσοχή – αὐτή πού οἱ Πατέρες ὀνομάζουν νήψη – , ὅπως δεμένο καί ἀχώριστο εἶναι τό σῶμα μέ τήν ψυχή, ἄλλο τόσο καί ἡ προσευχή δέν μπορεῖ νά ὑπάρξει χωρίς τήν προσοχή. Γιά νά ἔχει καρπό καί ἀποτέλεσμα ἡ προσευχή, πρέπει νά πηγαίνει μπροστά τῆς ἡ προσοχή. Αὐτή θά καταδιώκει τούς νοητούς ἐχθρούς καί θ᾿ ἀντιστέκεται στήν ἁμαρτία καί στούς κακούς λογισμούς, πού πολιορκοῦν τήν ψυχή. Τήν προσοχή θ᾿ ἀκολουθεῖ ἡ προσευχή, ἡ ὁποία θά θανατώνει ἀμέσως καί θ᾿ ἀφανίζει ὅλους τούς πονηρούς λογισμούς, πού ἐξουδετέρωσε πρωτύτερα ἡ προσοχή. Γιατί μόνη της ἡ προσοχή δέν μπορεῖ νά σκοτώσει τούς ἐχθρούς. Τούς σταματάει μονάχα, κι ἔπειτα ἔρχεται ἡ προσευχή καί τούς ἐξολοθρεύει.
Σ᾿ αὐτό τόν ἀγώνα τῆς προσοχῆς καί τῆς προσευχῆς κρέμεται ἡ ζωή καί ὁ θάνατος τῆς ψυχῆς. Ὅταν μέ τήν προσοχή φυλᾶμε καθαρή τήν προσευχή, τότε προοδεύουμε στήν ἀρετή. Ὅταν ὅμως δέν προσέχουμε καί μολύνουμε τήν προσευχή, τότε προχωρᾶμε στήν κακία.
Ἐπειδή λοιπόν, ὅπως εἴπαμε καί στήν ἀρχή, τρεῖς εἶναι οἱ τρόποι τῆς προσευχῆς, πρέπει νά ποῦμε καί τά ἰδιώματα τοῦ κάθε τρόπου, γιά νά βοηθηθεῖ καλύτερα ὅποιος θέλει νά ἐργαστεῖ πνευματικά καί νά σωθεῖ.
Τά χαρακτηριστικά σημεῖα τοῦ πρώτου τρόπου τῆς προσευχῆς εἶναι τά ἑξῆς:
Αὐτός πού θέλει νά προσευχηθεῖ, σηκώνει τά χέρια καί τά μάτια του στόν οὐρανό, καί φέρνει στό νοῦ του ὅλα τά θεϊκά νοήματα καί τά οὐράνια κάλλη καί τίς στρατιές τῶν ἀγγέλων καί τίς χορεῖες τῶν ἁγίων καί, μέ δυό λόγια, ὅλα ὅσα ἄκουσε ἤ διάβασε στίς ἅγιες Γραφές. Ὅλ᾿ αὐτά τά συλλογίζεται τήν ὥρα τῆς προσευχῆς καί παρακινεῖ τήν ψυχή του σέ θεῖο πόθο. Καί μερικές φορές χύνει καί δάκρυα ἀπό τά μάτια του.
Μ᾿ αὐτόν ὅμως τόν τρόπο, σιγά-σιγά ὑπερηφανεύεται ἡ καρδιά του καί, χωρίς νά τό καταλαβαίνει, τοῦ φαίνεται πώς αὐτά πού τοῦ συμβαίνουν εἶναι τῆς χάριτος, πού στέλνει ὁ Θεός γιά νά τόν παρηγορήσει. Καί εὔχεται νά βρίσκεται πάντα σέ τέτοια κατάσταση.
