Ἱερομόναχος Πανάρετος Φιλοθειτης (Μακρυγιάννης; 1923-1993), πρωτοψάλτης.

Ο Ιερομόναχος Πανάρετος Φιλοθειτης (Μακρυγιάννης; 1923-1993), πρωτοψάλτης.

"Ένας ιερέας ήρθε μέσα από την πόλη μας... »

Μερικές φορές, μέσα από διαφορετικές συνθήκες, ο καλός Θεός βάζει μερικούς πολύ ξεχωριστούς ανθρώπους στην κοινωνία μας και στη ζωή μας. Αλλά τις περισσότερες φορές περνούν απαρατήρητοι, αν και σίγουρα αφήνουν ένα συγκεκριμένο σημάδι βοήθειας σε εμάς – είτε μέσω των λέξεων τους είτε μέσω των πράξεων τους. Σπόροι που ξεφυτρώνουν χρόνια μετά, και μετά τα καταλαβαίνουμε και ανάλογα με τις δυσκολίες της ζωής μας, ή τα δεχόμαστε ή τα απορρίπτουμε.

Ένας από αυτούς τους ξεχωριστούς ανθρώπους εδώ στην πόλη μας την Πάτρα ήταν και δάσκαλος μουσικής και βυζαντινής τέχνης, ενώ ακολούθησε το μοναστήρι Φιλοθέου του Αγίου Όρους - Πανάρετος Μακρυγιάννης.

Γι' αυτό, προς τιμήν και αναγνώριση της προσφοράς του ταπεινού αυτού δούλου του Ευαγγελίου, η Ιερά Μητρόπολη Πατρών και η τοπική Ένωση Ιεροψαλτών, με την ευκαιρία περίπου 20 ετών από την κοίμησή του, διοργάνωσαν εκδήλωση μνήμης για τον Ιερομόναχο Πανάρετο το βράδυ του Νοεμβρίου 17 στην Εθνική Σχολή Διακιδέων, παρουσία του Μητροπολίτη κ. Χρυσοστόμου και με κύριο ομιλητή τον Πατέρα. Εφραίμ, από την  σκήτη του Αγίου Ανδρέα στο Άγιο Όρος.

Η παρουσία εκατοντάδων συμπολιτών, που δεν μπόρεσαν να χωρέσουν στην αίθουσα Διακιδέων και έφτασαν μέχρι τις πόρτες και τα εξωτερικά πεζοδρόμια, ήταν άκρως συγκινητική.

Αλλά ποιος ήταν αυτός ο αξιοσέβαστος;

"Αυτό που θα παρουσιάσω σήμερα είναι φυσικά αρκετά μικρό για μια τόσο μεγάλη πνευματική προσωπικότητα που πέρασε από την πόλη μας. Πάντως, εις καλή μνήμην του, θα προσπαθήσω να το κάνω αυτό, ζητώντας συγγνώμη που δεν είπα ότι, σίγουρα, θα είναι ως επί το πλείστον...

Ο μοναχός Πανάρετος καταγόταν από ένα ορεινό χωριό Sudeneyka, στην περιοχή Kalavritsky, και μαζί με τα αδέρφια του ήρθαν στην Πάτρα σε κάπως ώριμη ηλικία, έχοντας ανοίξει πρώτα ένα μικρό κατάστημα κουζίνας (ταβέρνα) με τον αδερφό του κάπου κοντά στην Αγία Βαρβάρα, η οποία σύντομα έκλεισε.

Αργότερα άνοιξε ένα περίπτερο κάπου στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου, αλλά ως ευσυνείδητος Χριστιανός, απέφυγε να πουλήσει αγαθά τα οποία περιείχαν κάποιου είδους αμαρτία, όπως τσιγάρα, κάποια περιοδικά, .. Προφανώς, κάτω από τέτοιου είδους εμπορικές εξαιρέσεις, ένα τέτοιο κατάστημα δεν θα μπορούσε να αντέξει στη σύγχρονη κοινωνία.

Κατείχε ένα αξιοσημείωτο χάρισμα στον χώρο της βυζαντινής μουσικής. Προπόνησε και καθοδήγησε δεκάδες τραγουδιστές από την Πάτρα που ακόμα τον θυμούνται θερμά. Το έκανε εντελώς ανιδιοτελώς, χωρίς να δεχτεί καμία πληρωμή.

Δεν ήταν απλά ένας επαγγελματίας τραγουδιστής ή ένας δάσκαλος. Μελέτησε βαθιά τη βυζαντινή μουσική παράδοση, ερεύνησε, έλεγξε, εφάρμοσε και ανακάλυψε καθημερινά νέες όψεις...

Όντας μοναχός, επισκέφτηκε το μοναστήρι του Ομπλού για κάποιο διάστημα, από όπου μερικά χρόνια αργότερα, γύρω στο 1979, απομακρύνθηκε για πνευματικούς λόγους, όπως έγραψε ο ίδιος σε ένα από τα γράμματά του. Στη συνέχεια πήγε στο μοναστήρι του Φιλοθέου στον Άθω. Ένας Νεόφυτος μοναχός, που βρίσκεται ακόμα σε αυτό το μοναστήρι, πήγε κι αυτός εκεί μαζί του για τους ίδιους λόγους.

Στη Φιλοθέου, ο πατήρ Πανάρετος έδειξε όχι μόνο το ψαλτικό του ταλέντο, διδάσκοντας ταπεινά άλλους ψαλτές πώς να ψάλλουν σωστά τον Θεό, γίνοντας χορωδία, αλλά ήταν και παράδειγμα σοβαρού μοναχού με πραγματικό φόβο Θεού στη ζωή του και στα λόγια του...

- Πώς σε λένε, γέρο; - κάποιοι προσκυνητές τον ρώτησαν.

- Στο μοναστήρι με έλεγαν «παντός ενάρετος» (*Το ελληνικό όνομα Πανάρετ (Πανάρετος) σημαίνει «ευγενής σε όλα»· «ενάρετος από όλες τις απόψεις»), και στη ζωή ήμουν «παντοχαρούμενος» και «άχρηστος», στερημένος όλων των αρετών», απαντούσε, μερικές φορές με δάκρυα, γιατί ειλικρινά σκεφτόταν έτσι για τον εαυτό του.

Αργότερα εξοπλίστηκε με κασετόφωνα και ξεκίνησε μια ειδική αποστολή στον έξω κόσμο, στέλνοντας παντού εκατοντάδες κασετίνες βυζαντινής μουσικής, όπου του ζητήθηκε να το κάνει, και πάντα δωρεάν.

Αλλά ο πατέρας Πανάρετος δεν περιοριζόταν μόνο στη μουσική, έγραψε επίσης δεκάδες γράμματα και οδηγίες που απευθύνονταν σε οικογένειες – τόσο αγωνιζόμενες όσο και σε εκείνους που ζουν εν ειρήνη – για να τις υποστηρίξουν στο ταξίδι τους προς τη σωτηρία.

Η Μοναχή Μελάνια (στον κόσμο της Ξένιας Μακρυγιάννη), νυν ηγουμένη της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στο Σικάγο των ΗΠΑ (από τις πνευματικές τάξεις του Γέροντα Εφραἰμμ Φιλοθέου και της Αριζόνας), ήταν ανιψιά του, και της έδωσε πνευματική υποστήριξη μέσω των επιστολών του.

Ο πατήρ Πανάρετος συχνά έλεγε στους ψαλτές στις διδασκαλίες του: «Μόνο οι άγγελοι μπορούν πραγματικά να δοξάσουν τον Θεό με αξιοπρέπεια - τόσο αγνή όσο και άγιο. "Και δεν πρέπει να ψάλλουμε τόσους ψαλμούς αλλά να κλαίμε για την κατάστασή μας, τα πάθη μας και τις πτώσεις μας. " Το έθεσε εν συντομία: "Ύμνοι στους αγγέλους, κραυγή στους ανθρώπους. "

Αυτά τα λόγια στρέφονται ενάντια σε μια επιδεικτική και μάταιη παράσταση, η οποία δυστυχώς μπορεί να παρατηρηθεί και σήμερα: όταν ένας τραγουδιστής προσπαθεί να ξεπεράσει τον άλλον, όταν οι φωνές ακούγονται αφύσικες ή ιδιαίτερα χονδρές, όταν οι εξωτερικές κινήσεις - κεφάλια, χέρια, σώματα- γίνονται πιο σημαντικές από μια εσωτερική κατάσταση.

Οι πραγματικοί ψάλτες δεν το κάνουν αυτό. Τραγουδούν ταπεινά, ήσυχα, σχεδόν σαν να μιλάνε - και αυτό είναι που δείχνει ένα πραγματικό δώρο.

Ο μοναχός Πανάρετος ήταν ψηλός, λεπτός, με μακριά γενειάδα και κάποια βιβλική αρχοντιά προήλθε από αυτόν. Ήταν ευγενικός με όλους, ακόμα και με τους πιο απαρατήρητους ανθρώπους, δεν έκρινε κανέναν, δεν υπήρχαν ψέματα, ούτε υποκρισία, «ναι-ναι» και «όχι-όχι». Απέφυγε την ψεύτικη ταπεινοφροσύνη, στην οποία δυστυχώς, εμείς οι άνθρωποι του κόσμου, σπάνια καταφεύγουμε.

Κάνοντας αυτό, συνέχισε ένα τεράστιο κατόρθωμα για να ολοκληρώσει όλη την πνευματική του διακονία: κοιμήθηκε πολύ λίγες ώρες, παρά το ότι είχε υψηλό σάκχαρο, έπαιρνε 4 ενέσεις ινσουλίνης την ημέρα για πολλά χρόνια, και όπως χαρακτηριστικά είπε, «Ο Θεός με κρατάει με τέτοια ζάχαρη, και δεν έχω πέσει ακόμα... »

Προέβλεψε μάλιστα το τέλος του λέγοντας στους μοναχούς: «6 Δεκεμβρίου (19), ανήμερα του Αγίου Νικολάου, θα πεθάνω... Ήρθε ο μακαρίτης αδερφός μου ο Νικόλας και είπε: «Ετοιμάσου - έρχομαι για σένα σ’ αυτές τις διακοπές, να γιορτάσουμε μαζί στον ουρανό. "

Το τέλος του ήταν πραγματικά ειρηνικό και ευλαβές: πήγε στον Κύριο καθισμένος, προσευχόμενος, με χαρτομάντιλα στο χέρι.

Όταν τα λείψανά του βρέθηκαν τέσσερα χρόνια αργότερα, τα οστά του είχαν εκείνη την ελαφριά απόχρωση μελιού, η οποία κατά την παράδοση της Εκκλησίας θεωρείται σημάδι ιδιαίτερης χάριτος. Και ως εκ τούτου, όλοι όσοι τον γνώριζαν, ή τουλάχιστον άκουσαν λίγο γι' αυτόν από εδώ, μπορούν να στραφούν σε αυτόν για ευλογία και προσευχή!. »

Ο συγγραφέας της έκθεσης: Αρχιμανδρίτης Εφραίμ, δίκαιος του Αγίου Ανδρέα στο Άγιο Όρος.

https://apantaortodoxias.blogspot.com/2026/04/1923-1993.html