Γιατί διαβάζουμε τὴν Σαρακοστὴ Μᾶρκο, πρὸς Ἑβραίους, Γένεση καὶ Παροιμίες;

Γιατί διαβάζουμε την Σαρακοστή Μάρκο, προς Εβραίους, Γένεση και Παροιμίες;

Στην περίοδο της Αγίας Τεσσαρακοστής η Εκκλησία μας έχει μια συγκεκριμένη σειρά βιβλικών αναγνωσμάτων. Διαβάζονται κυρίως το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, η Προς Εβραίους Επιστολή, η Γένεσις και οι Παροιμίες Σολομώντος γιατί το περιεχόμενό τους συνδέεται με το νόημα της Σαρακοστής: μετάνοια, πνευματικό αγώνα και προετοιμασία για το Πάσχα.

Το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο διαβάζεται επειδή είναι το πιο σύντομο και δυναμικό Ευαγγέλιο και παρουσιάζει έντονα τα θαύματα του Χριστού, την κλήση σε μετάνοια, το αληθινό νόημα του πνεύματος της νηστείας και την πορεία προς τα Πάθη και την Ανάσταση. Μας δείχνει την δυναμη και εξουσία του Χριστού , ως προλογος στον Σταυρό και την Ανάσταση, για να μη ξεχάσουμε τον σκοπό και το τέλος της σαρακοστινής μας πορείας .

Η Προς Εβραίους Επιστολή τονίζει ότι ο Χριστός είναι ο τέλειος Αρχιερέας και η θυσία Του είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Αυτό συνδέεται άμεσα με τα γεγονότα, που θα κορυφωθούν στη Μεγάλη Εβδομάδα.

Η Γένεσις διαβάζεται για να θυμηθούμε τη δημιουργία του κόσμου, την πτώση του ανθρώπου( κεντρικό θέμα της Σαρακοστής), τα αποτελέσματα της πτώσης( φόνοι, κατακλυσμός) την αρχή της ιστορίας της σωτηρίας. Κορυφώνεται με τις επαγγελίες προς τους πατριάρχες , που εκπληρώθηκαν και προφαίνουν την Ανάσταση.

Ἡ σταυροαναστάσιμη ἀγωνιστικὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα.

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως

Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 25η Φεβρουαρίου 2026

Ήδη από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, η αγία μας Εκκλησία μας εισήγαγε σε μιά νέα περίοδο του εορτολογίου της, την περίοδο του Τριωδίου. Μας δίδει έτσι την αφορμή να στρέψουμε και πάλι την προσοχή μας προς το νόημα και το περιεχόμενό της και να προσεγγίσουμε κάποιες πτυχές της, που μπορούν να μας βοηθήσουν σε μιά βαθύτερη κατανόηση της σημασίας της στην πνευματική μας ζωή.

Είναι μια πένθιμη και κατανυκτική περίοδος που αρχίζει, όπως είναι γνωστό, από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και φθάνει μέχρι τον εσπερινό του Μεγάλου Σαββάτου. Αυτήν διαδέχεται κατόπιν η χαρμόσυνη περίοδος του Πεντηκοσταρίου, που αρχίζει από την Κυριακή του Πάσχα και φθάνει μέχρι την Κυριακή των αγίων Πάντων.

Είναι περίοδος εντονωτέρου πνευματικού αγώνος, στην οποία η Εκκλησία, με τα τροπάρια, τους ύμνους, τα αναγνώσματα, τις κατανυκτικές Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες, με την νηστεία και με την όλη κατάλληλη ατμόσφαιρα των ημερών αυτών μας καλεί σε μιά ακριβέστερη και βαθύτερη βίωση του μυστηρίου της μετανοίας, μας καλεί να παλαίψουμε και να σταυρώσουμε τα πάθη και τον παλαιόν άνθρωπον, που φέρουμε μέσα μας, έτσι ώστε συσταυρωμένοι και συναναστημένοι με τον Χριστό, να εορτάσουμε τα άγια Πάθη και την Ανάστασή του.

«Κύριε τῶν δυνάμεων…», +Ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Καντιώτης.

Μπήκαμε, ἀγαπητοί μου, στὴν ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ἂς δοξάσουμε τὸ Θεό, ποὺ μᾶς δίνει μία νέα εὐκαιρία μετανοίας. Ἂν ὁ ἅγιος Ἀντώνιος στὸ τέλος τῆς ζωῆς του ἔλεγε «Θεέ μου, δός μου μετάνοια», τί νὰ ποῦμε ἐμεῖς;

Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶνε ἡ πιὸ κατανυκτικὴ περίοδος τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους. Περιέχει ἱερὲς ἀκολουθίες, ποὺ φέρνουν δάκρυα σὲ ὅποιον προσέχει τὰ νοήματά τους. Μία δὲ ἀπὸ τὶς ἀκολουθίες αὐτὲς εἶνε τὸ Μέγα Ἀπόδειπνο, ποὺ ἀκούσατε ἀπόψε.

Τί εἶνε τὸ ἀπόδειπνο; Εἶνε μία ἀνθοδέσμη ἀπὸ ὡραίους ψαλμούς, κείμενα τῆς Γραφῆς, εὐχὲς καὶ ὑπέροχα τροπάρια. Ἕνα δὲ τροπάριο ποὺ σὲ παλαιότερες γενεὲς ἦταν γνωστὸ καὶ στὰ μικρὰ παιδιά, ἕνα τροπάριο ποὺ συγκινεῖ κάθε ψυχὴ χριστιανική, εἶνε αὐτὸ ποὺ ἀκούσατε πρὸ ὀλίγου· «Κύριε τῶν Δυνάμεων, μεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ· ἄλλον γὰρ ἐκτός σου βοηθὸν ἐν θλίψεσιν οὐκ ἔχομεν. Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἐλέησον ἡμᾶς».

Αὐτὸ τὸ τροπάριο μὲ ἁπλᾶ λόγια θὰ ἑρμηνεύσουμε, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξετε.

Ἐδῶ ὁ Θεός, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὀνομάζεται «Κύριος τῶν Δυνάμεων». Τί ἆραγε νὰ σημαίνῃ αὐτό; Γιατί ὁ Θεὸς ὀνομάζεται «Κύριος τῶν Δυνάμεων»; Δύο ἑρμηνεῖες ὑπάρχουν.

Ἡ σημασία τῆς νηστείας στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας.

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου

Θεολόγου – συγγραφέως

Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων

Εν Κυθήροις τη 26η Φεβρουαρίου 2026

Κυρίαρχο χαρακτηριστικό γνώρισμα της πένθιμης και κατανυκτικής περιόδου της αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, την οποίαν διανύουμε με την Χάρη του Θεού, αγαπητέ φίλε αναγνώστα, είναι η νηστεία. Επειδή δε πολλοί από εμάς αγνοούμε την σημασία και το ρόλο της στην πνευματική μας ζωή, γιαυτό και θα αναφερθούμε εν ολίγοις πάνω στο σπουδαιότατο αυτό θέμα με οδηγό τους αγίους Πατέρες μας.

Αν ανατρέξουμε στους λόγους των αγίων Πατέρων περί νηστείας, θα διαπιστώσουμε, ότι όλοι τους δίδουν σ’ αυτήν ένα καθολικό χαρακτήρα, που περιλαμβάνει την όλη ψυχοσωματική υπόσταση του ανθρώπου.

Η νηστεία κατά τους Πατέρες αναφέρεται πάντοτε στη διπλή της μορφή, δηλαδή ως νηστεία των τροφών και ως νηστεία των παθών. Με τον τρόπο αυτόν διερμηνεύουν το βαθύτερο πνεύμα του Ευαγγελίου και τον ασκητικό χαρακτήρα της πνευματικής ζωής μέσα στο χώρο της Ορθοδοξίας. Όταν δε με την λέξη νηστεία αναφέρονται ειδικότερα στις τροφές, τότε ως επί το πλείστον εννοούν την αποχή από ορισμένα είδη τροφών για ένα χρονικό διάστημα, αν και η λέξη νηστεία κατά κυριολεξία σημαίνει πλήρη ασιτία.

Ο Μέγας Βασίλειος στον πρώτο περί νηστείας λόγο του τονίζει την αρχαιότητα του θεσμού και την ανάγει στο πρώτο ανθρώπινο ζεύγος. Η πρώτη εντολή που έλαβε ο Αδάμ στον Παράδεισο ήταν εντολή νηστείας και εγκρατείας. Επειδή δε δεν ενήστευσε, εξέπεσε από τον Παράδεισο.

Οἱ Δέκα Κυριακὲς τοῦ Τριωδίου.

Μᾶς τὸ ἔστειλε συνεργάτης τοῦ Κατηχητικοῦ ἔργου ἀπὸ τὸν Παρακάλαμο.

Ιερά Μητρόπολις Δρυϊνουπόλεως Πωγωγιανής και Κονίτσης

https://tasthyras.wordpress.com/2026/02/14/οι-δέκα-κυριακές-του-τριωδίου/

Οἱ τριμερῖται μοναχοὶ τῆς Σαρακοστῆς

ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ

Οἱ τριμερῖται μοναχοὶ τῆς Σαρακοστῆς

«καὶ νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα ὕστερον ἐπείνασε». (Δηλ.: Καὶ ἀφοῦ ἐνήστευσεν ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡµέρας καὶ νύκτας συνεχῶς, χωρὶς να φάγῃ τίποτε κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ὕστερον ἐπείνασε) (Ματθ. δ, 2).

Πόσο ὠφέλιμη εἶναι ἡ νηστεία. Παράδειγμά μας ὁ ἴδιος ὁ Κύριος.Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος μᾶς συμβουλεύει:

«Ἡ νηστεία βασανίζει τὸ σῶμα καὶ χαλιναγωγεῖ τὶς ἀπρεπεῖς ἐπιθυμίες, τὴν δὲ ψυχὴ καθιστᾶ περισσότερο καθαρή, τὴν ἀναπτερώνει καὶ τὴν κάνει εὐκίνητη κι ἐλαφρή».Εἶναι συγκλονιστικὴ ἡ ἐμπειρία κάποιου μοναχοῦ μετὰ τὴν τριήμερη ἀπόλυτη νηστεία τὴν πρώτη καθαρὰ ἑβδομάδα τῆς Μ. Σαρακοστῆς:

«Τὰ χείλη του μουδιασμένα ζητοῦσαν νερό. Εἶχε τρεῖς μέρες νὰ φάη καὶ νὰ πιῆ κάτι. Ἀκολουθίες πολύωρες, μετάνοιες, μελέτη, ὁ κανόνας στὸ κελλί του, ἡ κατὰ μόνας ἀγρυπνία. Ὅλα μαζί τοῦ δίνανε μία μικρὴ γεύση ἀπὸ τὴν ἄσκηση τῶν μεγάλων ἀσκητῶν τῆς ἐρήμου, ποὺ ζούσανε ἔτσι ὄχι γιὰ μερικὲς ἡμέρες ἀλλὰ σχεδὸν ὅλη τους τὴν ζωή.

Ἦταν τυπικὸ τοῦ μοναστηριοῦ του νὰ κρατοῦνε τριήμερη -ἀπόλυτη- νηστεία οἱ πατέρες μέχρι τὴν πρώτη Προηγιασμένη.

Ἔλα μαζί μας, Δυνατέ! +Ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Καντιώτης.

«Κύριε τῶν δυνάμεων, μεθ᾽ ἡμῶν γενοῦ· ἄλλον γὰρ ἐκτός σου βοηθὸν ἐν θλίψεσιν οὐκ ἔχομεν. Κύριε τῶν δυνάμεων, ἐλέησον ἡμᾶς» (τροπ. Μ. Ἀποδ.)

Μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ἀγαπητοί μου, μπήκαμε στὴν ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Ἁγία Γραφὴ καὶ Σύνοψις, αὐτὰ τὰ δύο, νὰ μὴ λείπουν τώρα ἀπὸ τὰ χέρια μας.

Στὴ Γένεσι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἱστορία (βλ. Γέν. 27,41 – 28,22). Κάποτε ὁ Ἠσαῦ καταδίωκε τὸν Ἰακώβ. Γιὰ νὰ μὴ γίνῃ φονικὸ στὸ σπίτι, ὁ Ἰακὼβ ἔφυγε μακριά. Ὅταν βράδιασε δὲν εἶχε ποῦ νὰ μείνῃ. Ἔβαλε γιὰ προσκέφαλο ἕνα λιθάρι καὶ κοιμήθηκε καταγῆς. Τὴ νύχτα εἶδε σὲ ὅραμα μιὰ σκάλα πανύψηλη· τὸ πρῶτο σκαλί της πατοῦσε στὴ γῆ, τὸ τελευταῖο ἄγγιζε τὸν οὐρανό, καὶ πάνω της ἀνεβοκατέβαιναν οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ξύπνησε εἶπε· Τίτόπος εἶν᾽ αὐτός! «ὡς φοβερὸς ὁ τόπος οὗτος»· δὲν εἶνε ἄλλο παρὰ «οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ» (Γέν. 28,17). Ὑποσχέθηκε στὸ Θεό, στὸ μέρος ἐκεῖνο νὰ τοῦ στήσῃ θυσιαστήριο.

Μὰ γιατί σήμερα, πρώτη μέρα τῆς ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, θυμήθηκα τὸ ἱστόρημα αὐτὸ τῆς ἁγίας Γραφῆς; Διότι ἔχει κάποια σχέσι μὲ τὴν περίοδο αὐτή, ἡ ὁποία μοιάζει μὲ σκάλα ποὺ ἔχει σαράντα σκαλοπάτια· κάθε σκαλοπάτι μᾶς ἀνυψώνει μέχρι νὰ μᾶς ἀνεβάσῃ στὰ ὕψη τοῦ οὐρανοῦ, ἐκεῖ ποὺ ἄγγελοι κι ἀρχάγγελοι ψάλλουν «Ἅγιος ὁ Θεός…» καὶ «Ἀλληλούϊα». Τὰ λόγια τοῦτα βέβαια σὲ ὅσους σήμερα σκέπτονται ὑλικὰ εἶνε ἀκατάληπτα, μὰ εἶνε πραγματικότητες πνευματικές.

Σήμερα λοιπὸν πατοῦμε τὸ πρῶτο σκαλοπάτι, εἶνε ἡ πρώτη μέρα τῆς ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Καὶ ὅπως μιὰ νοικοκυρά, ὅταν ἔχῃ γιορτὴ ἢ βαπτίζῃ τὸ παιδί της ἢ ὅταν παντρεύῃ τὸ κορίτσι της τὴ βλέπεις κι ἀνασκουμπώνεται, σκουπίζει, παίρνει σφουγγαρόπανο καὶ καθαρίζει καλὰ τὸ σπίτι, ἔτσι κ᾽ ἐμεῖς οἱ Χριστιανοὶ θά ᾽πρεπε, τώρα ποὺ μπαίνουμε στὴν ἁγία Τεσσαρακοστή, νὰ πάρουμε σφουγγάρι (καὶ τὸ σφουγγάρι εἶνε ἡ εἰλικρινὴς μετάνοια μὲ δάκρυα) καὶ ν᾽ ἀρχίσουμε ἀπὸ τὸ πρῶτο σκαλοπάτι νὰ σκουπίζουμε τὴ σκάλα, γιὰ νὰ πατήσουμε καὶ νὰ φτάσουμε ἐκεῖ ψηλὰ μέχρι τὴν ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως.

Σύν Θεῷ, καλή μεγάλη Σαρακοστή σέ ὅλους μέ πνευματικούς καρπούς - Ἱερομ. Σάββας Ἁγιορείτης

 

Γέρων Ἐφραὶμ Φιλοθεΐτης: Περὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, νηστείας, προσευχῆς, πνευματικῆς ἐλεημοσύνης καὶ διακρίσεως

 

Ὁμιλία ἀπὸ τὸν μακαριστὸ ἅγιο Γέροντα Ἐφραὶμ τὸν Φιλοθεΐτη, περὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, νηστείας, προσευχῆς, πνευματικῆς ἐλεημοσύνης καὶ διακρίσεως


http://www.orthodoxia-ellhnismos.gr/2024/03/blog-post_89.html

Κυθήρων Σεραφείμ: « νά συνειδητοποιήσωμε τήν βαρειά ἠθική καί πνευματική ἔκπτωσι, πού ἐπέφερε εἰς τήν Πατρίδα μας ὁ νέος αὐτός νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιχειρεῖ νά ἀνατρέψει τήν χριστιανική δομή τῆς κοινωνίας μας καί κάθε ἠθική καί πνευματική ἀξία.»

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ

ΚΥΘΗΡΩΝ & ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ

Ἐν Κυθήροις τῇ 15ῃ Μαρτίου 2024

Ἀριθ. Πρωτ.: 107

ΠΟΙΜΑΝΤΟΡΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΜΕΓ. ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

(ὑπ’ ἀριθ. 236/2024)

Πρός

Τόν Ἱερόν Κλῆρον καί

τόν Χριστώνυμον Λαόν

τῆς καθ΄ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων

«Ποιό πένθος νά ἀναλάβουμε, διά νά καταξιωθοῦμε τοῦ μακαρισμοῦ;…ὅταν πενθοῦμε διά τά ἁμαρτήματα, δηλαδή διά τήν προσβολή τοῦ Θεοῦ, διατί μέ τήν παράβασιν τοῦ Θείου Νόμου προσβάλλει κανείς τόν Θεόν, ἤ ἐπειδή μερικοί κινδυνεύουν ἀπό τήν ἁμαρτία» («ψυχή πού ἁμαρτάνει, εἶναι καταδικασμένη σέ θάνατο», κατά τόν Προφήτη Ἰεζεκιήλ).

(Μεγ. Βασιλείου, Ὅροι κατ’ ἐπιτομήν, ΕΠΕ 9, 234-236)

Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί καί Συλλειτουργοί,

Ἀδελφοί μου Χριστιανοί, Τέκνα μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά·

Εὐλογημένη, πένθιμος κατά Θεόν, εἰρηνική καί πολύκαρπη εἰς καρπούς μετανοίας ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Περίοδον δακρύων, ποταμῶν δακρύων, ἀπεκαλέσαμε τήν προκαθάρσιμη περίοδο τοῦ Ἱεροῦ Τριῳδίου (Κυριακή Τελώνου καί Φαρισαίου ἕως Κυριακήν Τυρινῆς) εἰς τήν Ποιμαντορική Ἐγκύκλιό μας, ἀρχομένου τοῦ Ἱεροῦ Τριῳδίου, λόγῳ τῆς ἀδιαντρόπου ὑπερψηφίσεως τοῦ ἀντιχριστιανικοῦ καί ἀντισυνταγματικοῦ νομοσχεδίου τοῦ κατ’ εὐφημισμόν «γάμου» τῶν ὁμοφυλοφίλων, δεσμοῦ ἀφύσικου καί θεοστυγοῦς ἀπό χριστιανικῆς σκοπιᾶς. Ἕνα ὄνειδος ἀνεξάλειπτον διά τήν Ἑλληνορθόδοξον Πατρίδα μας, τήν Χώραν τῶν Ἁγίων καί τῶν Ἡρώων, τό πρῶτο Ὀρθόδοξο Ἔθνος, τό ὁποῖο ὑπέκυψεν εἰς τάς ἐπιταγάς τῆς «νέας ἐποχῆς» καί τῆς «νέας τάξης πραγμάτων».

Ἀνεμένομεν τήν ἄμεσον σύγκλησιν τῆς Ἀνωτάτης μας Ἐκκλησιαστικῆς Ἀρχῆς, τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, καθώς ἐλέχθη κατά τήν προηγουμένην ἔκτακτον σύγκλησίν της διά τό αὐτό κρισιμώτατον θέμα, ἐάν οἱ νομοθετοῦντες προέβαινον εἰς τό ἀπονενοημένον πνευματικῶς αὐτό διάβημα, ὅπερ καί συνετελέσθη ἀβασανίστως. Ἀντί ταύτης (τῆς συγκλήσεως), ἀπεφάσισε ἐπί τοῦ παρόντος ἡ κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῆς Ἱεραρχίας ἐνεργοῦσα Διαρκής Ἱερά Σύνοδος, νά μή ἑορτάσῃ ἐφέτος πανηγυρικῶς τήν ἐκκλησιαστική ἐπέτειο τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, κατά τόν καθιερωμένο ἑορτασμό, λόγῳ τῶν προηγηθέντων αὐτῶν θλιβερῶν γεγονότων, ἀπόφασις ἡ ὁποία εὗρεν εὐμενῆ ἀπήχησιν εἰς τάς βαρυαλγούσας καρδίας τῶν Χριστιανῶν μας.

Ἡ Καθαρά Δευτέρα στά βυζαντινά ἀνάκτορα

"Η ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΑΝΑΚΤΟΡΑ"

Σύμφωνα με τους ιστορικούς που έχουν ασχοληθεί με την καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο η Καθαρά Δευτέρα στα Αυτοκρατορικά Ανάκτορα είχε Μοναστηριακό χαρακτήρα. Έτσι την πρώτη, την δεύτερη και την τρίτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δεν λειτουργούσε τράπεζα στο Ιερό Παλάτι.

Οι Αυτοκράτορες και τα Μέλη της Αυλής νήστευαν κρατώντας τριήμερο. Τα ωμά λαχανικά και τα φρούτα ήταν τα μόνα που επιτρεπόταν εκτός αν υπήρχαν σοβαροί λόγοι υγείας για κάποιο από τα Μέλη της Αυτοκρατορικής Οικογένειας ή της Αυλής.

Την Τετάρτη ο Αυτοκράτορας και η Οικογένειά του παρακολουθούσαν την Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία και μεταλάμβαναν των Αχράντων Μυστηρίων από τον Πρωτόπαπα των Ανακτόρων.

Γέρων Ἐφραίμ: Νηστεία Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς

 

https://enromiosini.gr/arthrografia/geron-efraim-nisteia-megalis/

Ὁ Μέγας Κανών

Ἡ Πέμπτη ἑβδομάς τῶν Νηστειῶν εἶναι τό λειτουργικό ἀποκορύφωμα τῆς Τεσσαρακοστῆς. Οἱ ἀκολουθίες εἶναι μακρότερες καί ἐκλεκτότερες. Στή συνήθη ἀκολουθία τῶν λοιπῶν ἑβδομάδων θά προστεθοῦν δύο νέες ἐκτενεῖς ἀκολουθίες·τήν Πέμπτη ὁ Μέγας Κανών καί τό Σάββατο ὁ Ἀκάθιστος ὕμνος. Κανονικά τό ἀποκορύφωμα αὐτό θά ἔπρεπε νά ἀναζητηθῇ στήν ἑπομένη, στήν ἕκτη ἑβδομάδα τῶν Νηστειῶν, πού εἶναι καί ἡ τελευταία τῆς περιόδου αὐτῆς. Ἀλλά ὅλα στή λατρεία μας ἔχουν τακτοποιηθῆ ἀπό τούς Πατέρας μέ πολλή μελέτη καί περίσκεψι. Μέ «διάκρισι», κατά τήν ἐκκλησιαστική...ἔκφρασι.

Μετά ἀπό τήν τελευταία ἑβδομάδα ἀκολουθεῖ ἡ Μεγάλη Ἑβδομάς, μέ πυκνές καί μακρές ἀκολουθίες, ἀνάλογες πρός τά μεγάλα ἑορτολογικά της θέματα. Μεταξύ αὐτῆς καί τοῦ ἀποκορυφώματος τῆς Τεσσαρακοστῆς ἔπρεπε νά μεσολαβήσῃ μία περίοδος σχετικῆς ἀναπαύσεως, μία μικρά ἀνάπαυλα. Τό τόσο λοιπόν ἀνθρωπίνως ἀναγκαῖο μεσοδιάστημα εἶναι ἡ τελευταία ἑβδομάς καί τήν ἔξαρσι τοῦ τέλους βαστάζει ἡ προτελευταία. Τίς δύο θαυμαστές ἀκολουθίες τῆς πέμπτης ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, τόν Μέγα Κανόνα καί τόν Ἀκάθιστο ὕμνο, θά σταθοῦμε καί θά τίς ἐξετάσουμε.

Ὁ Μέγας Κανών ψάλλεται τμηματικῶς στά Ἀπόδειπνα τῶν τεσσάρων πρώτων ἡμερῶν τῆς Α’ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν καί ὁλόκληρος στήν ἀκολουθία τοῦ ὄρθρου τῆς Πέμπτης τῆς Ε’ ἑβδομάδος. Στίς ἐνορίες συνήθως ψάλλεται ἀνεξαρτήτως ἀπό τόν Ὄρθρο, ἐν εἴδει μικρᾶς ἀγρυπνίας, τό βράδυ τῆς Τετάρτης μαζί μέ τήν ἀκολουθία τοῦ ἀποδείπνου. Κατά τόν τρόπο αὐτό διευκολύνονται περισσότερο οἱ χριστιανοί στήν παρακολούθησί του.

Ἡ προσκύνηση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ

Η προσκύνηση του τιμίου Σταυρού

Συναξάρια Τριωδίου

Την τρίτη Κυριακή των Νηστειών εορτάζουμε την προσκύνηση του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού.

Επειδή με τη νηστεία των σαράντα ημερών και εμείς κατά κάποιο τρόπο σταυρωνόμαστε και γινόμαστε νεκροί από τα πάθη και αισθανόμαστε πικρία, με το να πέφτουμε σε ακηδία και να απογοητευόμαστε, για τον λόγο αυτό τοποθετείται μπροστά μας ο τίμιος και ζωοποιός Σταυρός, για να μας ενισχύσει και να μας στηρίξει και να μας θυμίσει το πάθος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Και κατά κάποιο τρόπο μας παρηγορεί και μας λέει ότι, αν ο Θεός μας σταυρώθηκε για μας, τι πρέπει εμείς να κάνουμε γι’ αυτόν;

Έτσι η σύγκριση με τα πάθη του Κυρίου και η υπενθύμισή τους και η ελπίδα της δόξας που απορρέει από τον Σταυρό ελαφρώνει τους κόπους της νηστείας. Γιατί, όπως ο Σωτήρας μας ανέβηκε στον Σταυρό και δοξάστηκε με την ατιμωτική περιφορά και την πικρή χολή, έτσι πρέπει να κάνουμε και εμείς για να δοξαστούμε μαζί του, έστω και αν για την ώρα υποφέρουμε κάτι δυσάρεστο.

Είναι και άλλος λόγος: Όπως εκείνοι που βαδίζουν δρόμο δύσκολο και μακρύ και αποκάμνουν από τον κόπο, αν τύχει και βρουν κανένα δέντρο που να κάνει καλή σκιά, κάθονται λίγο και ξεκουράζονται, και ανανεωμένοι σηκώνονται και βαδίζουν και τον υπόλοιπο δρόμο τους, έτσι και εδώ στον καιρό της νηστείας και στη μέση του κοπιαστικού δρόμου της φυτεύθηκε από τους αγίους πατέρες ο ζωηφόρος Σταυρός, για να μας δίνει άνεση και αναψυχή και για να κάνει ελαφρούς και ευκίνητους προς τους υπόλοιπους κόπους αυτούς που κουράστηκαν.

Ή, όπως όταν πρόκειται να έρθει ένας βασιλιάς, προπορεύονται οι σημαίες και τα σκήπτρα του και μετά απ’ αυτά έρχεται και ο ίδιος νικητής και θριαμβευτής, και χαίρεται μαζί του και ο λαός, έτσι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, επειδή πρόκειται, ύστερα από λίγο, να μας δείξει τη νίκη του κατά του θανάτου και να παρουσιαστεί δοξασμένος κατά την ημέρα της αναστάσεως, έστειλε προηγουμένως το σκήπτρο του, τη βασιλική του σημαία, τον ζωοποιό Σταυρό, ο οποίος γεμίζει τις καρδιές μας από πολλή χαρά και αναψυχή και μας ετοιμάζει να υποδεχτούμε μετά από λίγο και τον ίδιο τον Βασιλιά και να τον ανευφημήσουμε ως λαμπρό θριαμβευτή.

Ἔξοδος τῆς Ἐφεστίας Εἰκόνος« Ἄξιόν Ἐστιν» μὲ περιφρόνησιν τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. «Μὴ κωφεὶς ἐοίκαμεν ἄδειν» ;;;

Ἀγιορείτες Κελλιώτες Πατέρες.

Ἐν Ἁγίῳ Ὄρει τῇ 20.2 //5.3.2023.

Α΄ Νηστειῶν. ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ.

Ἔξοδος τῆς Ἐφεστίας Εἰκόνος« Ἄξιόν Ἐστιν»

μὲ περιφρόνησιν τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

«Μὴ κωφεὶς ἐοίκαμεν ἄδειν» ;;;

«Ὁ διάβολος ἰδὼν κατάλληλον διὰ τὸν ἑαυτόν του

τὸν καιρόν, ἐπεχείρησε νὰ καταστρέψῃ αὐτὰ ταῦτα

τὰ θεμέλια τῆς εὐσεβείας».

( Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς )1

Πρὸ τῆς παρούσης Ἱερᾶς Ἐπιστασίας2 τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἡ Πάνσεπτος Εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου «Ἄξιὸν Ἐστιν» ἐξῆλθε τοῦ Ἁγίου Ὄρους μόνον πέντε φορές καὶ γιὰ εἰδικὸ μόνο λόγο (1963, 1985, 1987, 1999, 2012 )*. Κατὰ τὴν θητείαν ταύτης τῆς Ἱ.Ἐπιστασίας** ἐντὸς ἑξαμήνου καταγράφει ΔΥΟ -2- (!!!) ἐξόδους. Τί συμβαίνει ἄραγε μὲ τὴν συγκεκριμένη Ἱ. Ἐπιστασία; Τί ἔπαθε ἡ Ἱερὰ Κοινότης ;

Ἡ τελευταία ἔξοδος ἔχει προγραμματισθεῖ ἀπὸ τίς 2//15.3.2023 ἕως τίς 14//27.3.2023. Ποιός θὰ ἀντέξει ἀδακρυτὶ τὸ ἑπόμενο ἄκουσμα; Πότε θὰ ἐξέλθει; Τὴν κατανυκτικὴ περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς (!!!) κατὰ κατάφορη περιφρόνηση τῶν Ἁγιορειτικῶν πατροθεσμικῶν Ἱερῶν παραδόσεων, τῶν ὁποίων ὡς ἱερῶν καὶ ἀνεκτιμήτων κειμηλίων, τηροῦνται μὲ εὐλάβεια περισσή χιλίων ἑτῶν καί πλέον.

Κατὰ τὴν «ψυχωφελὴ Τεσσαρακοστὴ»3, περίοδο ὑπερβαλλοῦσης νηστείας καὶ προσευχῆς ἰδιαιτέρως τῶν μοναχῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθωνος, δὲν ἐπιτρέπουν ἐξόδους «ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ», οὔτε «ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνῳ»,4 ἀλλὰ προτρέπουν, ἐκτὸς σοβαροῦ λόγου, τὴν συγκέντρωσή τους εἰς τὴν Ἁγιορείτικη παλαίστρα. Δυστυχῶς ὅμως, «τὰ μαρτύρια αὐτῶν (σ.σ. τῶν Πατέρων) οὐκ ἐφυλάξαντο»5, οἱ σύγχρονοι μεγαλοσχήμονες διοικοῦντες, καὶ μὲ τὴν περιφρόνησή τους αὐτὴ πρὸς τὰ Ἁγιορείτικα Ἱερά θέσμια «ἐμβολιάζουν στὶς ψυχὲς»6 τῶν νεωτέρων τὴν παρανομία ἐν ἐκκοσμικεύσῃ. Γιὰ τὸν λόγον αὐτόν, σκυθρώπιασε ὁ γηραιὸς Ἄθως, διότι οἱ νέοι γέροντες ἐπιχειροῦν «νέαν ἐποχήν», ἀλλοίμονο (!), εἰς τὸν Ἅγιον τοῦτον Τόπον, καθὼς μὲ ἔκπληξιν πολὺν συνεχῶς καταγράφομε.

Τὸ νέο προκλητικὸ ἀτόπημα τῶν διοικούντων, πρωτίστως τῆς νῦν ἐξωστρεφοῦς ἱ.Ἐπιστασίας, στὸ ἅρμα τῆς ὁποίας συμπαρασύρεται τὸ Ἰεροκοινοτικὸ Σῶμα, μὲ τὴν σύμπραξη φυσικά, τῶν Ἡγουμένων, ὁδηγεῖ τὸ Ἅγιον Ὄρος κατὰ κρημνῶν, τὴν Ἀθωνικὴ ἔπαλξη τῆς Ὀρθοδοξίας σὲ πνευματικὴ κατάρρευση.

Λόγος ΙΓ΄: Περί τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς (Ἀββᾶς Δωρόθεος)

Eὐλόγησον Πάτερ.

Γράφει εἰς τὸν Νόμον, καθὼς ἐπρόσταξεν ὁ Θεὸς τοὺς Ἑβραίους, ὅτι κάθε χρόνον νὰ ἀποδεκατίζουν ὅλα ὅσα καὶ ἂν ἔχουν· καὶ ἔτζη κἄμνοντες, εὐλογοῦνταν ὅλα ὅσα καὶ ἂν εἶχαν. Τοῦτο ἠξεύροντες οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι, ἐβουλήθησαν νὰ μᾶς παραδώσουν καὶ τὸ μεγαλήτερον καὶ ὑψηλότερον πρὸς εὐεργεσίαν καὶ βοήθειαν τῶν ψυχῶν μας, ὅτι καὶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μας νὰ τὰς ἀποδεκατίζωμεν καὶ νὰ τὰς ἀφιερώνωμεν εἰς τὸν Θεὸν· καὶ ἔτζη νὰ εὐλογοῦνται τὰ ἔργα μας, καὶ νὰ ἐξαλείφωμεν κάθε χρόνον τὰς ἁμαρτίας μας, ὁποῦ ἁμαρτήσαμεν ἐκεῖνον τὸν χρόνον. Καὶ ἐλογαρίασαν, καὶ ἁγίασαν εἰς ἡμᾶς, ἀπὸ ταῖς τριακόσιαις ἑξῆντα πέντε ἡμέραις, ταύτας τὰς ἑπτὰ ἑβδομάδας τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, καὶ ἔτζη ἀφιέρωσαν τὰς ἑπτὰ ἑβδομάδας. Ἀλλὰ οἱ Πατέρες ὕστερα τοὺς ἐφάνη νὰ αὐγατίσουν καὶ ἄλλην μίαν ἑβδομάδα· τὸ ἕνα μὲν, διὰ νὰ προετοιμάζουνται ἐκεῖνοι ὁποῦ μέλλουν νὰ σέβουν εἰς τὸν κόπον τῆς νηστείας· καὶ τὸ ἄλλο, διὰ νὰ τιμήσουν τὸ μέτρον τῆς νηστείας ὁποῦ ἐνήστευσεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς· διότι αἱ ὀκτὼ ἑβδομάδες, εὐγάνοντες τὰ σαββατοκυρίακα, γίνονται σαράντα ἡμέραις· ἔξω ἀπὸ τὴν νηστείαν τοῦ μεγάλου Σαββάτου, διὰ νὰ εἶναι αὕτη ἱερωτάτη καὶ ξεχωριστὴ ἀπὸ ὅλα τὰ σάββατα τοῦ χρόνου. Αἱ δὲ ἑπτὰ ἑβδομάδες, χωρὶς τὰ σαββατοκυρίακα, γίνονται τριάκοντα, πέντε ἡμέραις· βάνοντες δὲ καὶ τὴν νηστείαν τοῦ μεγάλου Σαββάτου, καὶ τὸ ἥμισυ τῆς Λαμπρᾶς καὶ φωτοποιοῦ νυκτὸς, ἕως τὸ πρόγευμα, γίνονται τριάκοντα ἕξη ἥμισυ ἡμέραις, ὁποῦ εἶναι τὸ δέκατον τῶν τριακοσίων ἑξῆντα πέντε ἡμερῶν τοῦ χρόνου μὲ πολλὴν ἀκρίβειαν· διότι τῶν τριακοσίων τὸ δέκατον εἶναι αἱ τριάκοντα, καὶ τῶν ἑξήκοντα τὸ δέκατον, εἶναι ἕξη, τῶν δὲ πέντε τὸ δέκατον, εἶναι τὸ ἥμισυ τῆς Λαμπρᾶς ἡμέρας, καθὼς εἴπαμεν. Αὕτη εἶναι ἡ δεκατία τοῦ χρόνου ὅλου, ὡσὰν νὰ εἰποῦμεν, τὴν ὁποίαν τὴν ἁγίασαν εἰς ἡμᾶς οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι εἰς μετάνοιαν, ἔστωντας νὰ εἶναι καθαρισμὸς πάντων τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ χρόνου ὅλου.

Ὅποιος λοιπὸν φυλάττει τοῦ λόγου του καλῶς, καὶ καθὼς πρέπει εἰς ταύτας τὰς ἁγίας ἡμέρας, καλότυχος εἶναι, ἀδελφοὶ, διότι, ἂν καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔτυχε νὰ ἁμαρτήσῃ, εἴτε ἀπὸ ἀσθένειαν, εἴτε ἀπὸ ἀμέλειαν, ἰδοὺ ὁποῦ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τὰς ἁγίας ἡμέρας ταύτας, εἰς τὰς ὁποίας, ἐὰν σπουδάσῃ τινὰς μὲ προσοχὴν καὶ ταπεινοφροσύνην, καὶ νὰ φροντίσῃ διὰ λόγου του, καὶ νὰ μετανοήσῃ διὰ τὰς ἁμαρτίας του, θέλει καθαρισθῇ ἀπὸ ὅλα τὰ ἁμαρτήματα αὐτοῦ, ὁποῦ ἔκαμεν ὅλον τὸν χρόνον ἐκεῖνον· καὶ ἀναπαύεται λοιπὸν ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἀπὸ τὸ βάρος, καὶ ἔτζη προσέρχεται εἰς τὴν ἁγίαν ἡμέραν τῆς Ἀναστάσεως, καὶ μεταλαμβάνει τῶν ἀχράντων Μυστηρίων ἀκατακρίτως καὶ γίνεται νέος ἄνθρωπος διὰ τὴν μετάνοιαν τῶν ἁγίων νηστειῶν τούτων, καὶ μένει εἰς τὴν μετάνοιαν μὲ εὐφροσύνην πνευματικὴν, καὶ ἑορτάζει ὅλην τὴν ἁγίαν Πεντηκοστὴν, μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, διότι Πεντηκοστὴ εἶναι, καθὼς λέγει, ἀνάστασις ψυχῆς, διότι, τοῦτο δηλοῖ τὸ νὰ μὴν κλίνωμεν γόνυ εἰς τὴν ἐκκλησίαν, παρὰ τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν.

Τὸ λοιπὸν, ὅποιος θέλει νὰ καθαρισθῆ ἀπὸ ὅλας τὰς ἁμαρτίας τοῦ χρόνου εἰς τὰς ἡμέρας ταύτας, πρῶτον θέλει νὰ φυλάσσεται, ἀπὸ πολυφαγίαν, διότι ἡ πολυφαγία, καθὼς εἶπαν οἱ Πατέρες, γεννᾷ κάθε κακόν· καὶ ἀπέκει νὰ φυλάγεται ὁμοίως νὰ μὴν καταλύῃ τὴν νηστείαν, χωρὶς μεγάλης ἀνάγκης, μήτε νὰ γυρεύῃ νόστιμα φαγητὰ, καὶ νὰ μὴν παραβαρύνῃ τοῦ λόγου του ἀπὸ τὴν χόρτασιν τῶν φαγοποτίων· διότι δύο εἶναι αἱ διαφοραὶ τῆς γαστριμαργίας, μία μὲν εἶναι, ὁποῦ ζητᾷ κανεὶς νόστιμα φαγητὰ, καὶ πάντοτε δὲν θέλει νὰ φάγῃ πολλὰ, ἀλλὰ μόνον τὰ νόστιμα θέλει· καὶ τυχένει, ὅταν τρώγῃ ὁ τοιοῦτος τὸ φαγὶ, καὶ τοσοῦτον νικᾶται ἀπὸ τὴν νοστιμάδα, ὅτι τὸ βαστᾷ πολλὴν ὥραν εἰς τὸ στόμα, καὶ τὸ μασσᾷ, καὶ δὲν τὸ βαστᾷ ἡ ψυχὴ νὰ τὸ καταπίῃ ἀπὸ τὴν γλυκύτητα τῆς νοστιμάδος· αὕτη λέγεται λαιμαργία.

Ἡ εὐαγγελική περικοπῆ τῆς Κυριακῆς Α Νηστειῶν. Παναγιώτης Τρεμπέλας

Η ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Α΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Κατά Ιωάννην, κεφ. Α΄, εδάφια 44-52

44 Τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν· καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ· ἀκολούθει μοι. 45 Ἦν δὲ ὁ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως ᾿Ανδρέου καὶ Πέτρου. 46 Εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ὃν ἔγραψε Μωϋσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται, εὑρήκαμεν, ᾿Ιησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Ιωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. 47 Καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ Φίλιππος· ἔρχου καὶ ἴδε. 48 Εἶδεν ὁ ᾿Ιησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ· ἴδε ἀληθῶς ᾿Ισραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. 49 Λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, ὄντα ὑπὸ τὴν συκῆν εἶδόν σε. 50 Ἀπεκρίθη Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ῥαββί, σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. 51 Ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ὅτι εἶπόν σοι, εἶδόν σε ὑποκάτω τῆς συκῆς, πιστεύεις; μείζω τούτων ὄψει. 52 καὶ λέγει αὐτῷ· ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ' ἄρτι ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.

Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα

44 Την άλλη μέρα αποφάσισε ο Ιησούς να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία. Βρίσκει τότε τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με στο ταξίδι που πρόκειται να κάνω».45 Ο Φίλιππος μάλιστα καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, την πατρίδα του Ανδρέα και του Πέτρου. 46 Βρίσκει στο μεταξύ ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: «Εκείνον για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στο νόμο και προανήγγειλαν οι προφήτες, τον βρήκαμε. Είναι ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ, και κατάγεται από τη Ναζαρέτ». 47 Αλλά ο Ναθαναήλ του είπε: «Από τη Ναζαρέτ, το κακό και άσημο αυτό χωριό, μπορεί να βγει τίποτα καλό;». Του λέει ο Φίλιππος: « Έλα, και όταν τον δεις με τα μάτια σου, θα πειστείς».

Πατερικά ἀναγνώσματα τῆς Α' ἑβδομάδας τῶν Ἁγίων Νηστειῶν

 

ΠΑΤΕΡΙΚΑ  ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ  

ΤΗΣ Α΄ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ 

 

ΚΥΡΙΑΚΗ:  

Όρθρος:  

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου Α΄ βιβλίο της Εξαημέρου,  Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου Εις την πληγή της χαλάζης 

Α΄Ωρα:  

Κατήχηση Μικρά (53) Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτου 

ΔΕΥΤΕΡΑ:  

Όρθρος:  

Εφραίμ του Σύρου κατανυκτικοί Λόγοι, Παλλαδίου Επισκόπου Ελενουπόλεως Λαυσαϊκό, Ανάγνωση εις το Συναξάρι του Μηναίου

Ἡ Καθαρά Δευτέρα

Ἡ Καθαρά Δευτέρα, ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ὁ Ναός μέ τά καλλύματα στό ἐσωτερικό του, ἔχει πάρει τό πένθνιμό του χρῶμα. Εἶναι ἡμέρα περισυλλογῆς, προσευχῆς, μετανοίας, νηστείας καί ἀποχῆς ἀπό κάθε κακό. Στήν πρωινή ἀκολουθία μέ τά πολλά γράμματα, θά παρεβρεθοῦν ἀρκετοί, γιά νά κάνουν τίς μετάνοιες. Εἶναι ἡ ἡμέρα πού γιά πρώτη φορά ἀκούγεται ἡ εὐχή τοῦ Ἁγίου Ἐφραίμ τοῦ Σύρου : «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεύμα ἀργίας, περιεργίας, φιλαρχίας καί ἀργολογίας μη μοι δῷς...» κατ᾽αὐτήν ὅλοι οἱ ἐκκλησιαζόμενοι κάνουν μετάνοιες. Τό ἀπόγευμα ψάλλεται τό Μεγάλο Ἀπόδειπνο μέ τά τροπάρια τοῦ Μεγάλου Κανόνα καί στό τέλος ὁ ἱερέας μοιράζει ἀντίδωρο γι᾽αὐτούς πού νήστεψαν ὅλη τήν ἡμέρα. Εἶναι ἡ λεγόμενη «ἐνάτη» δηλαδή γίνεται κατάλυση τροφῆς, ψωμί καί νερό, μετά τήν θ´ὥρα τῆς ἡμέρας, περίπου στίς 4 τό ἀπόγευμα.

Ὑπάρχουν γυναῖκες, οἱ ὁποῖες κρατοῦν τό Τριήμερο, μιά παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, γιά τίς τρεἶς πρῶτες μέρες τῆς Σαρακοστῆς, κατά τίς ὁποῖες τηρεῖται τελεία νηστεία μέχρι τήν Τετάρτη, τήν πρώτη Θεία Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων Δώρων, ὅπου μεταλαμβάνουν τῶν Θείων Μυστηρίων καί τῆς ὑλικῆς τροφῆς. Τά παλιά χρόνια οἱ ἄνθρωποι ἦσαν περισσότερο εὐλαβεῖς. Ἀλλά καί σήμερα εἶναι ἀρκετές οἱ γυναῖκες πού τηροῦν αὐτή τήν παλιά παράδοση.

Περὶ τοῦ ὅτι ἐκεῖνος ποὺ προσεύχεται νοερῶς καὶ νηστεύει πάντοτε ἀπὸ τὰ ἡδονικὰ φαγητά, ὅταν εἶναι νηστικός, γλυκαίνει μερικὲς φορὲς τὸ στόμα του ἀπὸ τὴν εὐχή

ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΟΥ ΝΗΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΛΟΓΟΣ Η΄

Περὶ τοῦ ὅτι ἐκεῖνος ποὺ προσεύχεται νοερῶς καὶ νηστεύει πάντοτε ἀπὸ τὰ ἡδονικὰ φαγητά, ὅταν εἶναι νηστικός, γλυκαίνει μερικὲς φορὲς τὸ στόμα του ἀπὸ τὴν εὐχή, σὰν νὰ τρώγει ζάχαρη ἢ γλυκύτατο μέλι, καθὼς λέγει καὶ ὁ προφητάνακτας· «Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου» (Ψλμ. ριη΄ 103).

Εὐλόγησον πάτερ.

Τρία πράγματα φρόντιζε, ταπεινὲ Μοναχέ, νὰ ἀποκτήσεις πάντοτε· νηστεία, ἐγκράτεια καὶ νοερὰ προσευχή, ἂν θέλεις νὰ γευθεῖς κάποτε αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα, ἡ ὁποία θὰ σοῦ γλυκαίνει ἄρρητα τὴν γλῶσσα σου. Διότι ἂν δὲν μεταχειρίζεσαι μὲ κάθε ἔφεσή σου καὶ θέληση, νηστεία, ἐγκράτεια καὶ νοερὰ προσευχή, μὴν ἐλπίζεις ποτὲ νὰ αἰσθανθεῖς αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ γλυκύτητα. Αὐτή, εἶναι μία μεγάλη παρηγορία τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ σὲ κάνει περισσότερο θερμὸ καὶ περισσότερο ζηλωτὴ στὴν πνευματική σου ἐργασία.

Αὐτὴν τὴν θαυμαστὴ θεϊκὴ γλυκύτητα τῆς γλώσσας εἶναι σπάνιοι ἐκεῖνοι ποὺ τὴν ἀπολαμβάνουν, μάλιστα καὶ αὐτοὶ δὲν τὴν αἰσθάνονται πάντοτε, ἀλλὰ μερικὲς φορές, ὅταν ἐπιτρέψει ὁ Κύριος γιὰ νὰ τοὺς παρηγορήσει. Ὅταν ὅμως τὴν αἰσθάνονται στὴν γλῶσσα τους, τότε γνωρίζουν μόνοι τους τί καλὸ πρᾶγμα εἶναι νὰ νηστεύει κάποιος πάντοτε, νὰ ἐγκρατεύεται πάντοτε καὶ νὰ προσεύχεται ἀδιαλείπτως στὸν Χριστὸ μὲ ὅλη τὴν καρδιά του, διότι δίχως αὐτὰ δὲν μπορεῖ νὰ ἀντιληφθεῖ στὸ στόμα αὐτὴν τὴν γλυκύτητα.

Αὐτὴ λοιπὸν ἡ θεϊκὴ γλυκύτητα εἶναι ἄρρητη, διότι εἶναι πνευματική, καὶ κάθε τὶ τὸ πνευματικὸ εἶναι ἀνέκφραστο καὶ μυστικό, ὅμως γιὰ νὰ τὴν καταλάβει λίγο κάποιος, πῶς ἐνεργεῖ στὴν γλῶσσα, λέγουμε τὰ ἑξῆς·

Αὐτὴ ἡ θεϊκὴ γλυκύτητα, ἀπὸ τὴν ὁποία γλυκαίνεται ἡ γλῶσσα ἀνεκφράστως, ὁμοιάζει μὲ τὴν γλυκύτητα τῆς ζάχαρης, ὅμως εἶναι πολὺ διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτήν, διότι ἂν βάλεις στὸ στόμα σου ζάχαρη, γλυκαίνει τὸ στόμα σου γιὰ λίγο, καὶ ἀφοῦ διαλυθεῖ ἡ ζάχαρη καὶ τὴν καταπιεῖς, δὲν αἰσθάνεσαι πιὰ τὴν γλυκύτητά της, ἐκτὸς μόνον ἂν βάλεις καὶ ἄλλη στὸ στόμα σου.